ว ตถ ประสงค ของกำรว จ ย เพ อพ ฒนาท กษะการนาเสนอหน าช นเร ยนโดยการใช เคร องม อ ผ งความค ด ( Mind map )

(1)

ชื่อเรื่องวิจัย การพัฒนาทักษะการน าเสนอหน้าชั้นเรียน โดยใช้ผังความคิด ( Mind map ) ในรายวิชาการจัดการขาย ของนักศึกษาชั้นปวส. 1/2,1/7 สาขาวิชาการตลาด วิทยาลัยเทคโนโลยีศรีธนาพณิชยการ เชียงใหม่ ปีการศึกษา 2544 ผู้วิจัย นางสาวศศิภา วรรณศรี ต ำแหน่ง ครูผู้สอน วุฒิกำรศึกษำ ปริญญาตรี บริหารธุรกิจบัณฑิต (การตลาด) สถำนที่ติดต่อ วิทยาลัยเทคโนโลยีศรีธนาพณิชยการ เชียงใหม่ โทร. 082-1953657 ปีที่ท ำวิจัยเสร็จ ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2554 ลักษณะผลงำน วิจัยการเรียนการสอน ควำมเป็นมำและควำมส ำคัญของปัญหำ การเรียนการสอนวิชาชีพ ลักษณะวิชาส่วนใหญ่เป็นทั้งภาคทฤษฏี ภาคปฏิบัติและการฝึกปฏิบัติจริง อาจารย์ผู้สอนต้องมีบทบาทส าคัญอย่างมากในการถ่ายทอดความรู้ให้ผู้เรียนเข้าใจและสามารถปฏิบัติได้จริง มีคุณธรรม จริยธรรม มีความพร้อมทั้งสติปัญญาที่จะแก้ไขปัญหา และสามารถปรับตัวให้กับสถานการณ์ที่ เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วได้อย่างเหมาะสมกับสภาพของสังคม การเมือง เทคโนโลยี เศรษฐกิจและ สิ่งแวดล้อม ครูผู้สอนมีหน้าที่โดยตรง ที่จะผลิตนักเรียน นักศึกษาให้มีคุณภาพตรงตามความต้องการของ ตลาดแรงงาน ครูในสาขาวิชาการตลาดก็เช่นเดียวกัน จะต้องสอนทั้งภาคทฤษฏี และภาคปฏิบัติ ต้องทุ่มเท ทั้งแรงกายแรงใจและอุทิศเวลาให้กับผู้เรียนได้รับความรู้ ความคิดทักษะ เพราะว่าผลการศึกษาอยู่ที่การเรียน การสอนและการอบรมสั่งสอน ซึ่งมุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีความรู้ ความสามารถในการใช้กระบวนการเทคโนโลยี และการจัดการที่เหมาะสมกับความต้องการของสถานประกอบ เพื่อให้สามารถออกไปประกอบอาชีพที่ สอดคล้องกับการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ จากประสบการณ์การสอนที่ผ่านมา พบว่านักเรียน นักศึกษาส่วนใหญ่ขาดความรู้ การคิดวิเคราะห์ ในการน าเสนอหน้าชั้นเรียน ซึ่งเป็นผลให้นักเรียน นักศึกษาไม่กล้าที่จะแสดงความคิดเห็นต่างๆออกมาและ ไม่มีความมั่นใจในตนเอง ดังนั้นผู้วิจัยจึงมีความสนใจที่จะพัฒนาทักษะการน าเสนอหน้าชั้นเรียนของนักศึกษาระดับชั้น ปวส. 1 สาขาการตลาด วิทยาลัยเทคโนโลยีศรีธนาพณิชการ เชียงใหม่ ปีการศึกษา 2544 โดยวิธีการใช้ผังความคิด ( Mind map ) ในรายวิชา การจัดการขาย ให้ผ่านเกณฑ์การประเมิน และเพื่อใช้เป็นแนวทางในการ พัฒนาการเรียนการสอน วัตถุประสงค์ของกำรวิจัย เพื่อพัฒนาทักษะการน าเสนอหน้าชั้นเรียนโดยการใช้เครื่องมือ ผังความคิด ( Mind map )

(2)

ค ำถำมกำรวิจัย 1. ท าอย่างไรให้ผู้เรียนมีทักษะการน าเสนอหน้าชั้นเรียนที่ดีขึ้น 2. วิธีการใดสามารถพัฒนาทักษะการน าเสนอหน้าชั้นเรียนดีที่สุด สมมุติฐำนของกำรวิจัย เทคนิควิธีการสอนโดยใช้ผังความคิด ( Mind map )ท าให้นักเรียนมีทักษะการน าเสนอหน้าชั้นเรียน ดีขึ้น ประโยชน์ที่คำดว่ำจะได้รับจำกกำรวิจัยครั้งนี้ 1. ผู้เรียนมีทักษะการน าเสนอหน้าชั้นเรียนที่ดีขึ้น 2. ผู้เรียนมีเจตคติที่ดีต่อการเรียนวิชา การจัดการขาย 3. ครูผู้สอนได้นวัตกรรมการเรียนการสอนประเภทเทคนิควิธีการโดยใช้ผังความคิด ( Mind map ) ในการเรียนรู้ของผู้เรียน ที่ผ่านการวิจัยทดลองใช้แล้ว เป็นแนวทางในการพัฒนาการจัด กิจกรรมการเรียนการสอนต่อไป กรอบแนวคิดในกำรวิจัย 1. ยึดหลักการเรียนรู้โดยเน้นผู้เรียนเป็นส าคัญ ใช้การบันทึกความคิดเป็นภาพวาด 2. ใช้วิธีการสอนโดยใช้ผังความคิด ( Mind map ) ขอบเขตของกำรวิจัย - ขอบเขตด้ำนเนื้อหำ 1. ประชำกร นักศึกษาชั้น ปวส. 1/2,1/7 สาขาการตลาด วิทยาลัยเทคโนโลยีศรีธนา พณิชยการ เชียงใหม่ 2. กลุ่มตัวอย่ำง นักศึกษาชั้น ปวส. 1/2,1/7 สาขาการตลาด จ านวน 11 คน ปีการศึกษา 2554 3. ตัวแปร ตัวแปรต้น คือ ผังความคิด ( Mind map ) ตัวแปรตาม คือ ผู้เรียนมีทักษะการน าเสนอหน้าชั้นเรียน นิยำมศัพท์เฉพำะ 1. ผังความคิด ( Mind map ) คือ การถ่ายทอดความคิด หรือข้อมูลต่าง ๆ ที่มีอยู่ในสมองลงกระดาษ โดยการใช้ภาพ สี เส้น และการโยงใย แทนการจดย่อแบบเดิมที่เป็นบรรทัด ๆ เรียงจากบนลงล่าง ขณะเดียวกัน มันก็ช่วยเป็นสื่อน าข้อมูลจากภายนอก เช่น หนังสือ ค าบรรยาย การประชุม ส่งเข้าสมองให้เก็บรักษาไว้ได้ดี กว่าเดิม ซ้ ายังช่วยให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ได้ง่ายเข้า เนื่องจะเห็นเป็นภาพรวม และเปิดโอกาสให้สมองให้ เชื่อมโยงต่อข้อมูลหรือ ความคิดต่าง ๆ เข้าหากันได้ง่ายกว่า

(3)

2. การน าเสนอหน้าชั้นเรียน คือ เป็นองค์ประกอบหนึ่งในการท างาน การเรียน การสอน และการ น าไปใช้ในเชิงธุรกิจ การน าเสนอที่ดีย่อมท าให้ผู้ฟังหรือกลุ่มเป้าหมายคล้อยตามและรับรู้ตรงตาม วัตถุประสงค์ของเนื้อหาที่น าเสนอ ซึ่งมีองค์ประกอบที่ส าคัญคือ การเตรียมตัวที่ดี มีการจัดล าดับและ สัดส่วนของเนื้อหาที่ดี และมีการใช้เครื่องมือในการน าเสนอที่ดี ซึ่งเมื่อทุกอย่างพร้อม ความมั่นใจก็จะ ตามมา การน าเสนอก็จะประสบความส าเร็จในที่สุด เอกสำรและงำนวิจัยที่เกี่ยวข้อง การวิจัยครั้งนี้ผู้วิจัยได้ท าการศึกษา ค้นคว้าเอกสารและรายงานวิจัยที่เกี่ยวข้องตามหัวข้อต่อไปนี้ 1. แนวคิดทฤษฎีและหลักกำรที่เกี่ยวข้อง 2. งำนวิจัยที่เกี่ยวข้อง 1. แนวคิดทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับงำนวิจัย 1.1 ควำมหมำยของแผนที่ควำมคิด (Mind Mapping) แผนที่ความคิด (Mind Mapping) เป็นวิธีการช่วยบันทึกความคิดเพื่อให้เห็นภาพความคิดที่ หลากหลายมุมมองที่กว้างและชัดเจนกว่าการบันทึกที่เราคุ้นเคยโดยยังไม่จัดระบบระเบียบความคิดใด ๆ ทั้งสิ้นเป็นวิธีการที่สอดคล้องกับโครงสร้างการคิดของมนุษย์ที่บางช่วงสมองจะกระโดดออกนอกทางขณะ ที่ก าลังคิดเรื่องใดเรื่องหนึ่ง การท าให้สมองได้คิด ได้ท างานตามธรรมชาตินั้น มีลักษณะเหมือนต้นไม้ที่แตก กิ่งก้านออกไปเรื่อยๆ (ส านักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2548) 1.2 ทักษะกำรน ำเสนอหน้ำชั้นเรียน การน าเสนอ (Presentation) เป็นทักษะที่มีความส าคัญอย่างยิ่งส าหรับพนักงานทุกๆระดับใน องค์กร เช่น พนักงานขายในบริษัทบางแห่ง ต้องใช้ทักษะการน าเสนองานอยู่เสมอในระหว่างขั้นตอนการ ขาย ไม่ว่าจะเป็นการน าเสนองานเพื่อแนะน าองค์กร เพื่อน าเสนอคุณลักษณะและคุณประโยชน์ของสินค้า และบริการรวมไปถึงการสาธิตวิธีการใช้งาน นอกจากนั้น การน าเสนองานยังน ามาใช้ภายในองค์กร เพื่อแจ้งข้อมูลข่าวสาร หรือ ขอความร่วมมือใน โครงการต่างๆ การน าเสนองานที่ประสบความส าเร็จนั้น เกิดขึ้นจากองค์ประกอบ 3 ประการด้วยกัน 1) การก าหนด วัตถุประสงค์และวิเคราะห์ผู้ฟัง 2) การวางโครงสร้างเนื้อหาการน าเสนอ และ 3) วิธีการน าเสนอ โดยเฉพาะ อย่างยิ่งในส่วนของการวิเคราะห์ผู้ฟัง ซึ่งหมายถึง การวิเคราะห์ความต้องการ ความสนใจ หรือความกังวลใจ ของผู้ฟัง รวมถึงความเข้าใจในสไตล์ ความชอบของผู้ฟัง เพื่อให้สามารถออกแบบโครงสร้างและเนื้อหาการ น าเสนอที่มีความเหมาะสม สอดคล้องและโดนใจผู้ฟัง

(4)

2.2 งำนวิจัยที่เกี่ยวข้อง สุพรรณี สุวรรณจรัส (2543) ศึกษาผลของการฝึกใช้เทคนิคแผนผังทางปัญญาที่มีต่อการคิดอย่างมี วิจารณญาณของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ผลการวิจัยพบว่า (1) นักเรียนกลุ่มทดลองที่ได้รับการฝึกใช้ เทคนิคแผนผังทางปัญญามีค่าเฉลี่ยคะแนนการคิดอย่างมีวิจารณญาณสูงกว่านักเรียนกลุ่มควบคุมที่ได้รับการ สอนตามปกติ อย่างมีนัยส าคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (2) นักเรียนกลุ่มทดลองที่ได้รับการฝึกใช้เทคนิคแผนผัง ทางปัญญามีค่าเฉลี่ยคะแนนการคิดอย่างมีวิจารณญาณหลังการทดลองสูงกว่าก่อนทดลอง อย่างมีนัยส าคัญ ทางสถิติที่ระดับ .01 (3) ไม่พบความแตกต่างระหว่างค่าเฉลี่ยคะแนนการคิดอย่างมีวิจารณญาณภายหลังการ ทดลองกับระยะติดตามผลของนักเรียนกลุ่มทดลองที่ได้รับการฝึกใช้เทคนิคแผนผังทางปัญญา วิธีด ำเนินกำรวิจัย ประชำกรและกลุ่มตัวอย่ำง 1. นักศึกษาชั้น ปวส. 1/2,1/7 สาขาวิชาการตลาด จ านวน 11 คน วิทยาลัยเทคโนโลยีศรีธนา พณิชยการ เชียงใหม่ ปีการศึกษา 2554 เครื่องมือที่ใช้ในกำรวิจัย 1. แผนการจัดการเรียนรู้เรื่อง การบริหารงานเกี่ยวกับพนักงานขาย โดยการจัดการเรียนรู้โดยใช้ ผังความคิด ( Mind map ) ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น 2. นวัตกรรมที่ใช้ได้แก่ วิธีการจัดการเรียนรู้แบบใช้ผังความคิด ( Mind map ) พัฒนาทักษะการ น าเสนอหน้าชั้นเรียนของผู้เรียน 3. เอกสารส่วนประกอบของนวัตกรรม ได้แก่ - จากแบบประเมินการน าเสนอหน้าชั้นเรียน - แบบประเมินผังความคิด Mind map กำรสร้ำงเครื่องมือที่ใช้ในกำรวิจัย มีขั้นตอนกำรสร้ำง ดังนี้ 1. ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับการใช้แผนผังความคิด และสังเกตพฤติกรรมของผู้เรียน มาเป็นแนวทางในการ สร้างแบบประเมิน 2. สร้างแบบประเมินการน าเสนอหน้าชั้นเรียน ใช้เกณฑ์การประเมิน 5 ระดับ คือ 1 = ต้องปรับปรุง 2 = น้อย 3 = ปานกลาง 4 = ดี 5 = ดีมาก

(5)

แบบประเมินผังความคิด Mind map มีรายการประเมินเกี่ยวกับ 1. เขียนความคิดรวบยอดหลักไว้ตรงกลางหน้ากระดาษตัวบรรจงใหญ่ ความคิดที่ส าคัญน้อยลงไปอยู่ บริเวณริมขอบ ( 5 คะแนน ) 2. การน าเสนอเป็นไปตามล าดับขั้นตอนความถูกต้องของเนื้อหา ( 5 คะแนน ) 3. ด้านการใช้เครื่องหมาย รูปภาพ ลูกศร ช่วยแสดงให้เห็นว่าแนวคิดต่างๆมีความเชื่อมโยงอย่างไร ( 5 คะแนน ) 4. ด้านใช้สี ที่ช่วยจดจ า เพลินตา กระตุ้นสมองซีกขวา ( 5 คะแนน ) เกณฑ์การให้คะแนนใช้มาตราส่วนประเมินค่า 5 ระดับ 5 หมายถึง ดีมาก 4 หมายถึง ดี 3 หมายถึง ปานกลาง 2 หมายถึง น้อย 1 หมายถึง ปรับปรุง วิธีกำรเก็บรวบรวมข้อมูล จากการสังเกตพฤติกรรมระหว่างการเรียนการสอน โดยใช้แบบประเมินการน าเสนอหน้าชั้นเรียนและ แบบประเมินผังความคิด Mind map วิธีวิเครำะห์ข้อมูล 1. จากแบบประเมินการน าเสนอหน้าชั้นเรียน โดยการหาค่าร้อยละและค่าเฉลี่ย 2. จากแบบประเมินผังความคิด Mind map โดยการหาค่าเฉลี่ย สถิติที่ใช้ในกำรวิเครำะห์ข้อมูล 1. ค่าเฉลี่ย 2. ค่าร้อยละ ผลกำรวิจัย (Research Results) ผลกำรวิเครำะห์ข้อมูล 1. ผลจำกแบบประเมินหน้ำชั้นเรียนก่อนและหลังกำรใช้ ผังควำมคิด Mind map ตอนที่ 1 หำค่ำเฉลี่ยและค่ำร้อยละจำกแบบประเมินหน้ำชั้นเรียน โดยใช้ ผังควำมคิด Mind map ตารางที่ 1 แสดงคะแนนจากประเมินการน าเสนอหน้าชั้นเรียน โดยใช้ ผังความคิด Mind map เรื่องการ บริหารงานเกี่ยวกับพนักงานขาย ของนักศึกษาระดับชั้น ปวส. 1/2,1/7 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2554 วิทยาลัยเทคโนโลยีศรีธนาพณิชยการ เชียงใหม่ จ านวน 11 คน

(6)

เลขที่ คะแนนก่อนเรียน คะแนนหลังเรียน 1 15 23 2 10 20 3 10 19 4 14 21 5 11 15 6 14 23 7 14 24 8 14 21 9 10 20 10 18 22 11 10 24 จากตารางที่ 1 แสดงให้เห็นว่า ก่อนการใช้ผังความคิด Mind map คะแนนสูงสุด 18 คะแนน คะแนน ต่ าสุด 10 คะแนน และหลังการใช้ผังความคิด Mind map คะแนนสูงสุด 15 คะแนน คะแนนต่ าสุด 24 คะแนน ตารางที่ 2 แสดงค่าเฉลี่ยและค่าร้อยละ ก่อนและหลังการใช้ผังความคิด Mind map ในการน าเสนอ หน้าชั้นเรียน กำรใช้ผังควำมคิด Mind map X ร้อยละ ก่อน 12.73 50.91 หลัง 21.09 84.36 จากตารางที่ 2 แสดงให้เห็นว่าคะแนนของนักศึกษาก่อนการใช้ผังความคิด Mind map ค่าเฉลี่ย เท่ากับ12.73 หรือ ร้อยละ50.91 หลังการใช้ผังความคิด Mind map ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 21.09 หรือ ร้อยละ 84.36

(7)

2. ผลกำรประเมินผังควำมคิดเห็น Mind map

ตอนที่ 2 หำค่ำเฉลี่ยของผลกำรประเมินผังควำมคิด Mind map ของผู้เรียนจ ำนวน 11 คน ตารางที่ 3 แสดงค่าเฉลี่ยของผลประเมินผังความคิด Mind map ผังควำมคิด Mind map ค่ำเฉลี่ย ก่อน 4.91 หลัง 17.91 จากตารางที่ 3 แสดงให้เห็นว่าคะแนนผลการประเมินผังความคิด Mind map ก่อนเรียนค่าเฉลี่ย เท่ากับ 4.91 หลังการเรียนผังความคิด Mind map ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 17.91 จากตารางที่ 3 เมื่อพิจารณาผลการประเมินผังความคิด Mind map ในภาพรวมพบว่า ผังความคิด Mind map ได้ค่าเฉลี่ย 17.91 สรุปผล อภิปรำยผล และข้อเสนอแนะ สรุปผล 1. ผลการวิเคราะห์ข้อมูล จากแบบประเมินการน าเสนอหน้าชั้นเรียน ก่อนและหลังการใช้ผัง ความคิด Mind map ของนักศึกษาระดับชั้น ปวส. 1/2,1/7 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2554 วิทยาลัยเทคโนโลยี ศรีธนาพณิชยการ เชียงใหม่ พบว่าก่อนการใช้ผังความคิด Mind map ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 21.09 หรือ ร้อยละ 84.36 และหลังการใช้ผังความคิด Mind map ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 12.73 หรือร้อยละ50.91 จึงสรุปได้ว่า ผลการพัฒนาทักษะการน าเสนอหน้าชั้นเรียน ใช้ผังความคิด Mind map ของระดับชั้น ปวส. 1/2,1/7 อยู่ใน ระดับ ดีมาก 2. ผลการวิเคราะห์ข้อมูล จากแบบประเมินผังความคิด Mind map ของระดับชั้นปวส. 1/2,1/7 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2554 วิทยาลัยเทคโนโลยีศรีธนาพณิชยการ เชียงใหม่ พบว่า คะแนนผลการ ประเมินผังความคิด Mind map ก่อนเรียนค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.91 หลังการเรียนผังความคิด Mind map ค่าเฉลี่ย

เท่ากับ 17.91 จึงสรุปได้ว่านักศึกษาระดับชั้น ปวส. 1/2,1/7 มีการพัฒนาการในการสรุปเนื้อหา เป็นแบบผังความคิดที่ดีขึ้น

(8)

อภิปรำยผล

ผู้เรียนมีการพัฒนาทักษะการน าเสนอหน้าชั้นเรียนสูงขึ้น ค่าเฉลี่ยและค่าร้อยละหลังจากการใช้ ผัง ความคิด (Mind map ) ดีกว่าก่อนการใช้ ผังความคิด (Mind map ) ทั้งนี้อาจเป็นเพราะผู้เรียนมีการแตกองค์ ความรู้โดยการเขียนผังความคิดก่อนที่จะออกมาน าเสนอหน้าชั้นเรียนท าให้การน าเสนอเนื้อหาถูกต้อง ชัดเจน และเข้าใจง่ายมากขึ้น ขณะเดียวกันก็ได้พัฒนาทักษะการฟังและพูดมากขึ้น ข้อเสนอแนะ 1. ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ควรพิจารณาความเหมาะสมด้านเวลา เพื่อให้ผู้เรียนและ ครูผู้สอนได้เตรียมความพร้อมด้านต่างๆอย่างเต็มที่ เพราะการเรียนวิชาการขาย จ าเป็นต้องให้ผู้เรียนมีเวลา กิจกรรมเพิ่มเติม 2. ควรใช้ ผังความคิด ควบคู่ไปกับการเรียนการสอนโดยปรับเปลี่ยนกิจกรรมให้เหมาะสมกับ ระดับของผู้เรียน 3. ควรศึกษาสภาพปัญหาของผู้เรียนในหลายๆด้าน

(9)

เอกสำรอ้ำงอิง

สุวิทย์ มูลค า และ อรทัย มูลค า. 21 วิธีการจัดการเรียนรู้ : เพื่อพัฒนาทักษะการน าเสนอหน้าชั้นเรียน กรุงเทพ ฯ : โรงพิมพ์ภาพพิมพ์ 2545.

(10)