การเข ยนรายงานการศ กษาเช งค ณภาพ รศ.ดร.อมรร ตน ร ตนส ร ภาคว ชาเวชศาสตร ช มชน คณะแพทยศาสตร มหาว ทยาล ยขอนแก น

การเขียนรายงานการศึกษาเชิงคุณภาพ

รศ.ดร.อมรรัตน รัตนสิริ ภาควิชาเวชศาสตรชุมชน คณะแพทยศาสตร

ความสําคัญของการเขียนรายงาน

รายงานเปนหลักฐานสําคัญที่แสดงถึงการเสร็จสมบูรณ ของการดําเนินการศึกษา/การวิจัย และเปนสื่อที่เผยแพรสาระ องคความรูตางๆ จากการทําการศึกษา/การวิจัย

ความแตกตางระหวางรายงานการศึกษา

/

วิจัยเชิงคุณภาพ

และเชิงปริมาณ

- รายงานการศึกษา/การวิจัยเชิงคุณภาพมักจะมีความ ยาวมากกวาเชิงปริมาณ เนื่องจากหลักฐานที่ใชอธิบาย ปรากฏการณสวนใหญคือ คํา ขอความตางๆ ซึ่งรวมถึง กรณีศึกษาซึ่งมีจํานวนขอมูลมาก - เกณฑการประเมินงานศึกษา/วิจัยเชิงคุณภาพ ตาง จากเชิงปริมาณ เนื่องจากทั้ง 2 ประเภท อยูบนพื้นฐานปรัชญา ที่ตางกัน และมีวิธีการเสาะแสวงหาความรูตางกัน

- เกณฑที่เหมาะสมที่สุด สําหรับการประเมินงานวิจัย เชิงคุณภาพ คือ ความเขมงวด (Rigor) และความสอดคลอง (Relevance)/ความไวใจได (Credibility) ซึ่งเทียบไดกับความ ตรง (Validity) และความเที่ยง (Reliability) ในงานวิจัยเชิง ปริมาณ

โครงสรางของการรายงานการศึกษา/วิจัยเชิงคุณภาพ โดยทั่วไปใชแบบฟอรมคลายคลึงกับเชิงปริมาณ กลาวคือ ประกอบดวย 4 สวน คือ สวนนํา เนื้อเรื่อง สรุป และอางอิง ดังนี้ 

สวนนํา

ประกอบดวย ปกใน บทคัดยอ กิตติกรรมประกาศ คํานํา สารบัญ โดยมีสาระสังเขปดังนี้

การเขียนรายงานการศึกษา

/

วิจัยเชิงคุณภาพ

1. ปกใน เปนหนา ที่ตอจากปก มีการเขียนชื่อเรื่อง ชื่อผูศึกษา/วิจัย แหลงทุน เลขที่ ISBN สถานที่พิมพรายงาน เปนตน 2. บทคัดยอ เปนสาระสังเขปของสวนเนื้อหาทั้งหมด บทคัดยอนี้ ไมควรยาวเกิน 1 หนากระดาษ A4 และควรมีทั้ง บทคัดยอภาษาไทยและภาษาอังกฤษ 3. กิตติกรรมประกาศ เปนหนา ที่ผูวิจัยเขียนแสดง ความขอบคุณผูที่ใหความชวยเหลือ สนับสนุนใหการศึกษา/ วิจัยสําเร็จ

4. คํานํา เปนสวนที่กลาวถึงความเปนมา มูลเหตุจูงใจ ใหเกิดการศึกษา/วิจัย และประโยชนของการศึกษา/วิจัย รายงานบางเลมไดรวมคํานํา และคําขอบคุณไวดวยกัน โดยตัด หนากิตติกรรมประกาศออก 5. สารบัญเปนบัญชีหัวเรื่องตางๆ ที่ประกอบอยูใน รายงานนั้นๆ พรอมทั้งมีเลขหนากํากับไว ในสารบัญเรื่องอาจ แสดงการแบงบทตางๆ หรืออาจแสดงหัวขอยอยภายในบท ดวยก็ได

6. สารบัญตาราง เปนรายงานการแสดงตารางตางๆ และมีเลขหนากํากับไว 

สวนเนื้อเรื่อง

ประกอบดวย บทนํา การทบทวน วรรณกรรม วิธีดําเนินการศึกษา/วิจัย และผลการศึกษา/วิจัย โดยมีสาระสังเขปดังนี้ 1. บทนํา เปนขอความที่แสดงใหเห็นถึงปญหา และ ความจําเปนที่จะตองศึกษา ทําใหผูอานเห็นประเด็นที่นาสนใจ และเขาใจวาทําไมตองศึกษา ศึกษาอยางไร ไดประโยชน อะไรบาง

2. การทบทวนวรรณกรรม เปนขอเขียนที่เรียบเรียง เนื้อหาวิชาการงานวิจัยตางๆ ที่เกี่ยวของกับเรื่องที่ศึกษา ใน รายงานบางฉบับรวบรวมวรรณกรรมที่เกี่ยวของไวเปนหัวขอ หนึ่งของบทนํา บางฉบับแยกบทไวตางหาก 3. วิธีการศึกษา/วิจัย เปนการใหรายละเอียดของการ ดําเนินการศึกษา/วิจัย เชน วิธีการเขาสนาม เก็บขอมูล เลือก ผูใหขอมูล สัมพันธภาพระหวางผูศึกษา/นักวิจัยกับผูใหขอมูล การควบคุมคุณภาพของขอมูล เปนตน

4. ผลการศึกษา/วิจัย เปนขอเขียนที่แสดงถึงขอคนพบ ซึ่งมี 3 รูปแบบ คือ นําเสนอโดยไมมีขออภิปราย นําเสนอ โดยสอดแทรกการตีความ หรือนําเสนอโดยตีความและ อภิปรายในแตละประเด็นอยางละเอียด 

สวนสรุป

ประกอบดวย อภิปรายผล สรุปผล และ ขอเสนอแนะ โดยมีสาระสําคัญดังนี้ 1. การอภิปรายผล เปนขอเขียนที่ประเมิน แปลผล และวิจารณผลการศึกษา/วิจัย

2. สรุปผล เปนการกลาวถึงใจความสําคัญ ทุกขั้นตอน ของการศึกษา/วิจัย 3. ขอเสนอแนะ เปนประเด็นที่ผูศึกษา/วิจัยไดขอคิด ขณะดําเนินการศึกษา/วิจัย แลวมานําเสนอ ทั้งนี้ขอเสนอแนะ ตองเกี่ยวเนื่องกับสิ่งที่ปรากฏในการศึกษา/วิจัย เทานั้น 

สวนอางอิง

ประกอบดวย เอกสารอางอิง หรือ บรรณานุกรม และภาคผนวก

1. เอกสารอางอิง เปนบัญชีรายชื่อเอกสารที่ถูกนํามา อางอิงในเนื้อเรื่องของรายงานการศึกษา/วิจัย สวนบรรณานุกรม คือ บัญชีรายชื่อเอกสาร สิ่งตีพิมพ ตางๆที่มีเนื้อเรื่อง หรือสัมพันธกับเนื้อหาในรายงานการศึกษา/ วิจัยนั้นๆรายชื่อในบัญชีนี้รวมถึงเอกสารที่อางอิงในเนื้อเรื่อง ดวย วิธีการเขียนเอกสารอางอิง และบรรณานุกรมที่นิยมใช ในรายงานมี 2 ระบบคือ

1.1 ระบบนาม – ปที่ใชกันมากคือ ระบบ APA (American Psychological Association) เปนการใสชื่อผูแตง ป ที่พิมพ และหนังสือที่อางอิง ไวในวงเล็บตอทายขอความนั้น เชน (สมจิต หนุเจริญกุล 2541:2)

ในบัญชีรายชื่อ ใหเรียงลําดับตามอักษรผูแตงภาษาไทย ใชชื่อตน ภาษาอังกฤษใชชื่อสกุล ในการเรียงลําดับ โดยไมตอง ใสหมายเลขกํากับ

1.2 ระบบตัวเลข ที่นิยมกันคือ Vancouver Style เปน การใสหมายเลขเรียงลําดับที่อางอิงไวดานขวาเหนือขอความที่ อางอิงเชน โดยทั่วไปการอภิปรายผลการวิจัยจะตองแสดงให เห็นวาผูวิจัยไดใหความรูอะไรจากผลการวิจัยครั้งนี้1 ในรายการเอกสารอางอิงจะเรียงตามลําดับหมายเลข การอางอิง

2. ภาคผนวก เปนสาระในรายละเอียดในสวนเนื้อเรื่อง ที่ผูวิจัยเห็นวาไมจําเปนตองเอาไวในเนื้อหานั้นๆ แต จําเปนตองปรากฏในรายงาน นอกจากนี้ประวัติและผลงาน โดยสังเขปของผูวิจัยก็สามารถอยูในสวนของภาคผนวกได

โดยสรุป

การเขียนรายงานการศึกษา/วิจัยเชิงคุณภาพมีรูปแบบ พื้นฐาน ไมแตกตางไปจากการศึกษา/วิจัยอื่นๆ คือ มี สวนประกอบที่สําคัญ 4 สวนคือ ความนํา เนื้อเรื่อง สรุป และอางอิง แตมีลักษณะเฉพาะคือ ในสวนเนื้อเรื่อง จะมี จํานวนบทมากกวา และเปนการอธิบายใหเห็นภาพของ ปรากฏการณที่ศึกษาแงมุมตางๆอยางลึกซึ้ง

เอกสารอางอิง

มานพ คณะโต. วิธีวิทยาการวิจัยเชิงคุณภาพในระบบสุขภาพ ชุมชน. พิมพครั้งที่ 1 ขอนแกน : เครือขายพัฒนา วิชาการและขอมูลสารสนเทศ ภาคตะวันออกเฉียง เหนือ มหาวิทยาลัยขอนแกน, 2550 ศิริพร จิรวัฒนกุล. การวิจัยเชิงคุณภาพในวิชาชีพพยาบาล. พิมพครั้งที่ 2 ขอนแกน : โรงพิมพศิริภัณฑ ออฟเซท, 2548