งานซ่อมและสร้างเรือของกรมอู่ทหารเรือ
นาวาเอก เปรมมนัส สุวรรณดุล หัวหน้าแผนกวิเคราะห์งานช่าง กองควบคุมคุณภาพ กรมพัฒนาการช่าง กรมอู่ทหารเรือ ในระบบการผลิตและบริการใด ๆ เพื่อจะได้มาซึ่งผลิตภัณฑ์หรือบริการที่มีคุณภาพได้นั้น นอกจากจะต้องใช้บุคลากร เครื่องจักร และวัตถุดิบ เป็นปัจจัยในการผลิตแล้ว ยังต้องมีเทคนิคการบริหารงานที่ดีและมีความเหมาะสมกับงานนั้น ๆ ปัจจัย พื้นฐานที่ก่อให้เกิดคุณภาพงานนั้น มีทั้งกิจกรรมและระบบบริหารงานในรูปแบบต่าง ๆ ที่หน่วยงานหรือองค์กรสามารถน�าไปใช้ได้ ซึ่งอาจเรียกโดยรวมว่าการบริหารงานคุณภาพ (Quality Management System) กรมอู่ทหารเรือซึ่งเป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบ ในงานซ่อมและสร้างเรือได้ให้ความส�าคัญ และได้มีการน�าหลักการบริหารจัดการคุณภาพมาใช้ในการปฏิบัติงานเช่น การท�ากิจกรรม สร้างเสริมคุณภาพงาน (QCC) การส่งเสริมให้มีการท�ากิจกรรม ๕ ส และที่ส�าคัญ อู่ทหารเรือพระจุลจอมเกล้า กรมอู่ทหารเรือ ได้ริเริ่มน�าระบบบริหารงานคุณภาพตามมาตรฐาน ISO 9000 มาใช้กับงานซ่อมท�าตัวเรือใต้แนวน�้าในปี พ.ศ.๒๕๔๒ แต่กิจกรรม ต่าง ๆ ยังขาดความต่อเนื่อง ท�าให้แนวทางการควบคุมคุณภาพของกรมอู่ทหารเรือ ยังไม่เกิดเป็นรูปธรรมที่ชัดเจน การพัฒนามาตรฐานการควบคุมคุณภาพงาน ซ่อมและสร้างเรือของกรมอู่ทหารเรือ เป็นโครงการที่ ด�าเนินการมาตั้งแต่ปีงบประมาณ ๒๕๕๔ การด�าเนิน การให้เกิดผลสัมฤทธิ์ตามนโยบายของเจ้ากรมอู่ทหารเรือ ประจ�าปีงบประมาณ ๒๕๕๔ ด้านการส่งก�าลังบ�ารุง ข้อ ๒ “พัฒนามาตรฐานการควบคุมคุณภาพในงานซ่อมและ สร้างเรือของกรมอู่ทหารเรือ ให้ผลงานการซ่อมและสร้างเรือ ของกรมอู่ทหารเรือ มีคุณภาพได้มาตรฐานเป็นที่พอใจ ผู้ใช้เรือ ให้การยอมรับและมีความมั่นใจในผลงานการซ่อมและ สร้างเรือของกรมอู่ทหารเรือ” กรมอู่ทหารเรือจึงได้แต่งตั้ง คณะท�างานพัฒนามาตรฐานการควบคุมคุณภาพงานซ่อม และสร้างเรือของกรมอู่ทหารเรือ โดยมีเจ้ากรมพัฒนาการช่าง กรมอู่ทหารเรือ เป็นหัวหน้าคณะท�างานเพื่อท�าการพัฒนา มาตรฐานการควบคุมคุณภาพงานซ่อมและสร้างเรือให้เป็น ไปอย่างมีประสิทธิภาพ โดยคณะท�างานดังกล่าวมีหน้าที่ ในการศึกษาและรวบรวมข้อมูล ระบบการควบคุมคุณภาพ ตามหลักมาตรฐานสากลที่เหมาะสม เพื่อน�ามาใช้ใน การพัฒนามาตรฐานการควบคุมคุณภาพงานซ่อมและ สร้างเรือของกรมอู่ทหารเรือ ให้เป็นรูปธรรมอย่างชัดเจน และสามารถปฏิบัติได้อย่างบูรณาการวารสารกรมอู่ทหารเรือ ประจ�าปี ๒๕๕๖ 122
ระบบ TQM (Total Quality Management) เป็นระบบการจัดการคุณภาพที่นิยมใช้กันมากในปัจจุบัน ซึ่ง TQM จะมุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของทุกคนที่อยู่ในองค์กร ตั้งแต่ระดับต�่าสุดไปจนถึงผู้บริหารระดับสูงสุด เพื่อสร้าง คุณภาพให้เกิดขึ้นในทุกขั้นตอนของกระบวนการผลิต มีพัฒนาการเป็นวัฒนธรรมขององค์กรที่สมาชิกทุกคนต่างให้ ความส�าคัญและมีส่วนร่วมในการพัฒนาการด�าเนินงานของ องค์กรอย่างต่อเนื่อง โดยมุ่งที่จะตอบสนองความต้องการและ สร้างความพอใจให้แก่ลูกค้า ซึ่งจะสร้างโอกาสทางธุรกิจ ความ ได้เปรียบในการแข่งขันและพัฒนาการที่ยั่งยืนขององค์กร โดยให้ฝ่ายผลิตเป็นผู้ตรวจสอบคุณภาพระหว่างกระบวนการ ผลิตและให้ฝ่ายควบคุณคุณภาพเป็นผู้ก�าหนดมาตรฐาน ในการควบคุมคุณภาพและให้ค�าปรึกษาในการตรวจสอบ และควบคุมคุณภาพของผลผลิตในภาพรวม รวมทั้งด�าเนิน การตรวจสอบคุณภาพโดยเครื่องมือตรวจสอบที่เกินจากขีด
วัตถุประสงค์ของ TQM (Objective of TQM)
คู่มือคุณภาพ (Quality Manual) คือ เอกสารที่ระบุถึงนโยบาย การจัดองค์กร และหน้าที่ เป็นเอกสารที่แสดง รายละเอียดตามกระบวนการขั้นตอนการผลิต ซึ่งจะต้องจัดให้มีการด�าเนินการควบคุมคุณภาพ ใช้เป็นแนวทางในการควบคุม คุณภาพของผลงานให้เป็นไปตามข้อก�าหนดหรือมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับแผนควบคุมคุณภาพ (Quality Control Plan)คือ เอกสารที่แสดงรายละเอียดตามกระบวนการขั้นตอนการผลิต ซึ่งจะต้องจัดให้มีการด�าเนินการควบคุมคุณภาพ ใช้เป็นแนวทางการควบคุมคุณภาพของผลงานให้เป็นไปตามข้อก�าหนดหรือ มาตรฐานที่ได้รับการยอมรับ
เอกสารควบคุมคุณภาพ (Quality Control Protocol)คือ เอกสารที่ใช้บันทึกข้อมูลรายละเอียดต่าง ๆ ที่ได้จาก การตรวจสอบและควบคุมคุณภาพ หรือการทดสอบทดลองในแต่ละขั้นตอนของกระบวนการผลิตที่ด�าเนินการตามแผน ควบคุมคุณภาพ ทั้งนี้เพื่อให้มั่นใจว่าผลงานในทุกขั้นตอนของกระบวนการผลิตตั้งแต่ต้นจนส่งมอบให้ผู้รับบริการเป็นไปตาม ข้อก�าหนดและมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับ ผลงานมีคุณภาพผู้รับบริการให้การยอมรับและมีความพึงพอใจในผลงานที่ได้รับ คณะท�างานพัฒนามาตรฐานการควบคุมคุณภาพงานซ่อมและสร้างเรือของกรมอู่ทหารเรือได้จัดท�าคู่มือคุณภาพ (Quality Manual) เป็นเอกสารเชิงนโยบาย เพื่อให้การควบคุมคุณภาพงานซ่อมและสร้างเรือของกรมอู่ทหารเรือ เกิดผล ความสามารถในการตรวจสอบของฝ่ายผลิต ตามค�ากล่าวที่ว่า “คุณไม่สามารถใส่คุณภาพเข้าไปในผลิตภัณฑ์ด้วย การตรวจสอบ แต่ทว่าต้องสร้างคุณภาพเข้าไปใน ผลิตภัณฑ์ขณะท�าการผลิตเท่านั้น” ปัจจุบันอู่เรือ ที่ได้มาตรฐานสากลจะน�าหลักการของ TQM มาประยุกต์ ใช้ในการจัดการคุณภาพภายในหน่วยงานของตน โดยจะมุ่งเน้นให้มีการควบคุมคุณภาพในทุกขั้นตอนของ กระบวนการผลิต เพื่อสร้างความมั่นใจในคุณภาพของ ผลผลิตให้แก่ผู้รับบริการ ซึ่ง TQM นี้เป็นระบบการจัดการ คุณภาพที่มีความเหมาะสม สามารถน�ามาประยุกต์ใช้กับงาน ซ่อมและสร้างเรือของกรมอู่ทหารเรือได้ โดยมีองค์ประกอบ หลักในการควบคุมคุณภาพตามหลักการของ TQM คือ ๑. คู่มือคุณภาพ (Quality Manual) ๒. แผนควบคุมคุณภาพ (Quality Control Plan) และ ๓. เอกสารควบคุมคุณภาพ (Quality Control Protocol) เพื่อใช้เป็นแนวทางในการ ควบคุมคุณภาพ
ในการปฏิบัติเป็นรูปธรรมอย่างชัดเจน โดยคู่มือคุณภาพ (Quality Manual) นี้ ประกอบด้วยนโยบายคุณภาพของกรมอู่ทหารเรือ การจัดองค์กรในการควบคุมคุณภาพ หน้าที่ของหน่วยต่าง ๆ ที่ต้องด�าเนินการเกี่ยวกับการควบคุมคุณภาพ แนวทางการควบคุม คุณภาพในทุกขั้นตอนของกระบวนการซ่อมและสร้างเรือ การตรวจสอบคุณภาพวัสดุ การตรวจสอบคุณภาพในระหว่างงาน ซ่อมและสร้างเรือ และเอกสารที่ใช้ในการควบคุมคุณภาพงานซ่อมและสร้างเรือ รายละเอียดในเอกสารการควบคุมคุณภาพ งานซ่อมและสร้างเรือกรมอู่ทหารเรือ (คู่มือคุณภาพ Quality Manual) โดยมีการแบ่งมอบหน้าที่ระหว่างฝ่ายผลิตและฝ่าย ควบคุมคุณภาพ ดังนี้ ฝ่ายผลิต มีหน้าที่ (๑) ควบคุมกระบวนการผลิต (ซ่อม สร้าง ติดตั้ง ดัดแปลง) และตรวจสอบคุณภาพ ให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ โดยให้เป็นไปตามข้อก�าหนดของแต่ละงานที่ด�าเนินการผลิต (ซ่อม สร้าง ติดตั้ง ดัดแปลง) และสามารถส่งมอบให้ลูกค้า ได้อย่างมีคุณภาพตามเวลาที่ต้องการ (๒) ซ่อมบ�ารุงรักษาเครื่องจักร เครื่องมือ และอุปกรณ์ ควบคุมดูแลปัจจัยพื้นฐานต่าง ๆ ที่ใช้ในการท�างานและมีผล กระทบต่อคุณภาพของผลงานให้พร้อมที่จะปฏิบัติงานอยู่เสมอ ฝ่ายควบคุมคุณภาพ มีหน้าที่ (๑) ตรวจวิเคราะห์ ทดสอบวัสดุ การตรวจสอบโดยไม่ท�าลาย ให้เป็นไปตามข้อก�าหนดอย่างมีประสิทธิภาพ (๒) ดูแลการสอบเทียบเครื่องมือวัดที่มีผลต่อกระบวนการผลิตและคุณภาพของงานที่ด�าเนินการผลิต (ซ่อม สร้าง ติดตั้ง ดัดแปลง) (๓) บ�ารุงรักษาเครื่องมือ อุปกรณ์ ที่ใช้ในการตรวจสอบ ให้มีความพร้อมที่จะน�าไปปฏิบัติงาน และให้การสนับสนุน ฝ่ายผลิตในการตรวจสอบ
แนวทางการควบคุมคุณภาพในระหว่างกระบวนการซ่อมและสร้างเรือ
วารสารกรมอู่ทหารเรือ ประจ�าปี ๒๕๕๖ 124 รูปที่ ๑ ฝ่ายผลิตควบคุมกระบวนการผลิต (ซ่อม สร้าง ติดตั้ง และตรวจสอบคุณภาพ) ให้เป็นไปตามข้อก�าหนด รูปที่ ๒ ฝ่ายควบคุณคุณภาพเป็นผู้ก�าหนดมาตรฐานในการควบคุมคุณภาพและ ให้ค�าปรึกษาในการตรวจสอบและควบคุมคุณภาพของผลผลิตในภาพรวม ก�าหนดให้ฝ่ายผลิตและฝ่ายควบคุมคุณภาพ มีการตรวจสอบและควบคุมคุณภาพทุกขั้นตอนของกระบวนการซ่อม สร้างเรือ เพื่อให้ไปสู่จุดมุ่งหมายร่วมกันคือให้ผลงานซ่อมสร้างเรือมีคุณภาพ คณะท�างานพัฒนามาตรฐานการควบคุมคุณภาพงานซ่อมและสร้างเรือของกรมอู่ทหารเรือได้รวบรวมงานการซ่อมและ สร้างเรือของกรมอู่ทหารเรือ ที่ต้องมีแผนควบคุมคุณภาพ (Quality Control Plan) และเอกสารควบคุมคุณภาพ (Quality Control Protocol) รวมทั้งจัดท�าบัญชีรายการแบบฟอร์มการควบคุมคุณภาพงานซ่อมและสร้างเรือทุกระบบ โดยหมายเลข แบบฟอร์มการควบคุมคุณภาพงานซ่อมและสร้างเรือ อ้างอิงตามโครงสร้าง Ship Work Breakdown Structure (SWBS) ของหน่วยงานซ่อมบ�ารุงเรือของกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา Naval Sea Systems Command (NAVSEA) เพื่อความสอดคล้อง กันกับการให้หมายเลขแบบ หมายเลขใบสั่งงาน หมายเลข Configuration และเอกสารตามระบบ Integrated Logistics Support (ILS) ซึ่งหน่วยต่าง ๆ ถือปฏิบัติ
ในปีงบประมาณ ๒๕๕๕ ที่ผ่านมา คณะท�างานพัฒนามาตรฐานการควบคุมคุณภาพงานซ่อมและสร้างเรือ ของกรมอู่ทหารเรือได้จัดท�าแผนควบคุมคุณภาพ (Quality Control Plan) ซ่อมเรือตามบัญชีรายการแบบฟอร์มการควบคุม คุณภาพงานซ่อมและสร้างเรือ เพื่อให้หน่วยซ่อมต่าง ๆ ใช้เป็นแนวทางการปฏิบัติในการควบคุมคุณภาพ จ�านวน ๔๘ งาน รายละเอียดในเอกสารการควบคุมคุณภาพงานซ่อมและสร้างเรือกรมอู่ทหารเรือ (เอกสารควบคุมคุณภาพงานซ่อมเรือ
เล่ม ๑ 100 Hull Structure, 200 Propulsion) และเอกสารการควบคุมคุณภาพงานซ่อมและสร้างเรือกรมอู่ทหารเรือ (เอกสารควบคุมคุณภาพงานซ่อมเรือ เล่ม ๒ 300 Electrical System, 500 Auxiliary System, 600 Outfit and Furnishings, 900 Ship Assembly and Support) สามารถ Download ได้ที่ http://www.navy.mi.th/dockyard/doced
ในปีงบประมาณ ๒๕๕๖ นี้คณะท�างานพัฒนามาตรฐานการควบคุมคุณภาพงานซ่อมและสร้างเรือของกรมอู่ทหารเรือ จะด�าเนินการจัดท�าแผนควบคุมคุณภาพ (Quality Control Plan) งานสร้างเรือตามบัญชีรายการแบบฟอร์มการควบคุม คุณภาพงานซ่อมและสร้างเรือ เพื่อให้หน่วยซ่อมต่าง ๆ ใช้เป็นแนวทางการควบคุมคุณภาพการสร้างเรือต่อไป
ตารางที่ ๑ ตัวอย่างแผนควบคุมคุณภาพ (Quality Control Plan)
สรุป
การควบคุมคุณภาพเป็นกระบวนการส�าคัญ ที่ขาดไม่ได้ในงานซ่อมและสร้างเรือ ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย และทุกระดับ ต้องตระหนักถึงความส�าคัญของการควบคุมคุณภาพในผลงานของตน เพื่อสร้างคุณภาพให้เกิดขึ้นในทุกขั้นตอนของ กระบวนการผลิต มิใช่เฉพาะบางขั้นตอนหรือในขั้นตอนสุดท้ายก่อนการส่งมอบงานเท่านั้น แต่จะต้องมีการด�าเนินการตรวจสอบ ควบคุมคุณภาพ หรือทดสอบทดลอง ในทุกขั้นตอนของกระบวนการซ่อมและสร้างเรือมีแผนงานของกระบวนการควบคุม คุณภาพ (Quality Control Plan) และมีเอกสารบันทึกผลการตรวจสอบและควบคุมคุณภาพ (Quality Control Protocol) ในทุกขั้นตอนของกระบวนการซ่อมและสร้างเรือ การที่กรมอู่ทหารเรือมีนโยบายที่ชัดเจนในการควบคุมคุณภาพงานซ่อม และสร้างเรือ ซึ่งเป็นภารกิจหลักอันส�าคัญของกรมอู่ทหารเรือจะท�าให้กรมอู่ทหารเรือและหน่วยซ่อมต่าง ๆ ในสายวิทยาการ กรมอู่ทหารเรือ มีแนวทางปฏิบัติและการแบ่งมอบความรับผิดชอบที่ชัดเจนยิ่งขึ้น มีระบบการท�างานและขั้นตอนการปฏิบัติ ที่ละเอียดชัดเจนในการควบคุมคุณภาพงานซ่อมและสร้างเรือ ท�าให้ลดการสูญเสียจากข้อผิดพลาดในการท�างานและได้ผลผลิต ที่มีคุณภาพตามความคาดหวัง ดังค�ากล่าวที่ว่า “คุณภาพเป็นเรื่องของทุก ๆ คน (Quality is Everyone’s Responsibility)”
วารสารกรมอู่ทหารเรือ ประจ�าปี ๒๕๕๖ 126
