A Study of the Hidden Curriculum of Doctoral Research Courses: A Phenomenological Study

هلجم زكرم تاعلاطم و هعسوت شزومآ يكشزپ هرود مهدزاود ، هرامش لوا ، ص 57 – 46 ، 4936

واکاو

ی

همانرب

يسرد

ناهنپ

رد

هرود

شهوژپ

ي

عطقم

رتکد

ی

همطاف

‌

تاداسلا

‌

طابر

ی

1 *

،‌

دمحم

‌

رقابدمحم

ی

2

‌،

ینسح‌همطاف

3

‌

1 . رتکد ی ‌ همانرب ‌ ر ی ز ی ‌ سرد ی ،‌ هورگ ‌ مولع ‌ برت یت ی ،‌ هدکشناد ‌ مولع ‌ برت یت ی ،‌ هاگشناد ‌ دازآ ‌ ملاسا ی ،‌ دحاو ‌ ،ناگساروخ ‌ ،ناهفصا ‌ا ی نار 2 . صصختم ‌ب ی رام ی ‌ اه ی ‌ نوفع ی ‌ و ‌ بت ‌ راد ،‌ هاگشناد ‌ مولع ‌ کشزپ ی ،‌ نامرک ،‌ ،نامرک ‌ا ی نار 3 . ‌،یشزومآ‌تیریدم‌دشرا‌یسانشراک‌یوجشناد ناریا‌،نامرک‌،نامرک‌دحاو‌یملاسا‌دازآ‌هاگشناد‌،تاقیقحت‌مولع‌دحاو  تفایرد ‌ :هلاقم 91 / 9 / 19 نیرخآ ‌ حلاصا ‌ هلاقم : 91 / 5 / 19  شریذپ ‌ هلاقم : 95 / 5 / 19 * هدنسیون ‌ سم ؤ :لو هدکشناد مولع برت یت ی ، هاگشناد دازآ ملاسا ی ، ،ناگساروخ ناهفصا ، ای نار  نفلت : 9591153 -3199  :ربامن 99913359 -395 Email: [email protected] :فده‌ و‌ هنیمز ماجنا زا فده رضاح شهوژپ ، سررب ی شهوژپ هرود رد ناهنپ یسرد همانرب ی رتکد عطقم ی و رد ناهنپ لماوع د تلاماعت هرو رد شهوژپ هاگشناد اه دوب . :راک‌شور قحت ی ق ک عون زا ی ف ی و دپ شور اب ی انشراد س ی و دش ماجنا عمج رازبا روآ ی تاعلاطا ، .دوب هبحاصم همه غراف لا صحت ی نلا عطقم رتکد ی هرود هک شهوژپ ی دوخ دندوب هدنارذگ ار ( 55 هعلاطم رد ،)رفن کرش ت .دنتشاد زا شور هنومن گ ی ر ی دراوم داع ی هک زا عون هنومن گ ی ر ی دنمفده ،دوب هدافتسا درگ ی د رد و و هیزجت هداد لیلحت اه زین شور Strauss و Corbin دروم هدافتسا تفرگ رارق راذگدک( ی راذگدک و زاب ی روحم ی ) . :اه‌هتفای 193 هلمج نومضم ی هب 5 نورد ام ی ه لصا ی لماش « روصق ظو رد ی هف لصا ی ، عامتجا تلادع مدع ی و داصتقا ی ، ربارب مدع ی هاگشناد اه ، تاطابترا مدع زرم نورب ی و ربارب تاناکما مدع » و دنچ ی ن نورد هیام عرف ی دش میسقت . :یریگ‌هجیتن اتن ی ج پ لماوع هک داد ناشن ناهن ی سب ی را ی م ی ملع دنور رب دناوت ی هاگشناد ا رد اه ی ن ت هرود أث ی ر راذگ شاب د ، اربانب ی ن فرژ هب دنا ی ش ی ب ی رتش ی ا رد ی ن ن هرود ی زا تسا . دیلک ‌ هژاو ‌ اه : هاگشناد ،اه همانرب سرد ی ،ناهنپ دپ ی راد سانش ی ، هرود شهوژپ ی عطقم رتکد ی

همدقم

‌

تعرس ازف ی هدن غت یی تار عامتجا ی و دنور تلاوحت رد مز ی هن اه ی نوگانوگ شناد رشب ی و روهظ و زورب ارگ ی ش اه ی صصخت ی رد مولع و ارگ ی ش اه ی بطت ی ق ی ، ن ی زا هب هدافتسا زا اهوگلا و شور اه ی دج ی د همانرب سرد ی رد شزومآ لاع ی ار وقت ی ت هدومن تسا . همانرب ر ی ناز سرد ی روآون زا ی ک فرط اب ی د همانرب اه ی شزومآ لاع ی ار اب فادها لوت ی د شناد و شرتسگ پی هرک ملع وسمه دنزاس و زا وس ی د ی رگ شزومآ لاع ی هعماج رگن و دربراک ی ار رد برت ی ت ن ی اهور ی صصختم و رهام شناد هتخومآ زا زکارم لاع ی هعسوت دنهد ( 9 ). هاگشناد اه ی ک ی زا رصانع لصا ی رد ارف ی اهدن ی گنهرف ی ، س ی سا ی ، داصتقا ی و لوت ی د ملع رد ره روشک م ی شاب ن د ، اما رتشیب بحاص نارظن هس رومأم ی ت لصا ی شزومآ ( Instruction ،) شهوژپ ( Research ) و تامدخ ( Services ) ار ارب ی هاگشناد اه دروم کأت ی د رارق هداد دنا . ب ی درت ی د شخب مظعا شزومآ روشک هب صوصخ رد شزومآ لاع ی و زکارم هاگشناد ی ، شرورپ و برت ی ت ن ی اهور ی صصختم و راک ا دم و لوت ی د ملع و بسک تراهم اه ی و ی هژ م ی دشاب هک زا مها ی ت و اج ی هاگ لااو یی هب روظنم کمک هب هعسوت همه هبناج روشک رادروخرب تسا ( 1 ) . ماظن شزومآ ی ره هعماج زا لاقتنا ناهنپ و راکشآ اهراجنه و شرگن اه ی صاخ هب گارف ی نار غراف هدوبن و ی دا گ ی ناگدنر رد ارف ی دن ی نلاوط ی رد ضرعم شزومآ همانرب اه ی مسر ی و نودم هسردم و هاگشناد رارق اد دنر و نمض نآ راجت ب ی ار بسک م ی دننک هک هب لکش غ ی ر قتسم ی م و ی ا غ ی ر هناهاگآ لکش هدنهد گنهرف و شزرا اه ی دروم ذپ ی شر نانآ تسا . شخبرثا ی ا ی ن براجت هب بتارم ب ی رتش زا شور اه ی قتسم ی م و ششوک اه ی هناهاگآ یم دشاب . بحاص نارظن همانرب سرد ی ارب ی رشت ی ح هتخومآ اه و شرگن اه یی هک تحت ت أث ی ر ا ی ن لماوع نمض ی رد شناد نازومآ ا ی داج م ی ددرگ و نچمه ی ن پ ی اهدما ی نآ اه زا « همانرب سرد ی ناهنپ » هرهب هتفرگ دنا ( 9 .) نارگشهوژپ ددعتم ی رد ط ی دنچ ههد خا ی ر هب ثحب رظن ی رد مز ی هن موهفم همانرب سرد ی ناهنپ هتخادرپ و تلااقم و سنارفنک اه ی ملع ی ناوارف ی رد ا ی ن مز ی هن ارا ی ه هداد دنا . یدمحم ( 5 ،) Apple ( 5 ،) Apple و King ( 3 ،) Dreeben ( 7 ،) Martin ( 8 ) ، Gordon ( 1 ) و هرف ی ناگتخ ی هک هب لابند ره هچ رتدنتسم نتخاس پ ی ش ب ین ی اه ی ماجنا هدش رد لحت ی ل اه ی رظن ی یا فشک داعبا هتخانشان همانرب سرد ی ناهنپ هدمآرب دنا ، شهوژپ اه ی ناوارف ی ار ارا ی ه هداد دنا . تاعلاطم Jackson ( 93 ) ، O'Brien ( 99 ) ، Goodlad ( 91 ) ، Chapman ( 99 ) و Anette ( 95 ) شلات هلمج زا زین نیا رد هتفرگ تروص یاه .تسا هطیح اب هجوت هب قحت ی تاق ماجنا هدش ، رد رضاح هعلاطم اب ا ی ن پی ش ضرف هک هاگشناد اه زکرم لوت ی د ملع م ی دنشاب و فرط زا رگید دشر و هعسوت نوزفازور هتشر اه ی فلتخم هاگشناد ی و لابند هب نآ ازفا ی ش رامش وجشناد ی نا هب همادا صحت ی ل رد عطاقم رتلااب هژیو هب بغار ندوب نانآ ارب ی همادا صحت ی ل رد عطقم رتکد ی و ط ی ندرک سم ی ر رپ مطلات ا ی ن هرود صحت یل ی ، هدهاشم دش هک وجشناد ی نا تلاکشم ز ی دا ی ار رد عطقم رتکد ی هب صوصخ رد هرود شهوژپ رد هاگشناد هبرجت یم دننک و زا دزن ی ک دهاش سب ی را ی زا ارش ی ط و تلاکشم هاگشناد اه دنتسه و لماوع ناهنپ ت أث ی ر راذگ رب ا ی ن هرود ار هبرجت هدرک ، اب مامت دوجو نآ ار کرد م ی دننک . اربانب ی ن هب روظنم اقترا ی حطس شزومآ لاع ی رد عطقم رتکد ی ، هب یسررب همانرب یسرد ناهنپ رد هرود شهوژپ ی هاگشناد اه رد عطقم رتکد ی هتخادرپ دش و لماوع ناهنپ ت أث ی ر راذگ رب هاگشناد اه رد ا ی ن هرود اسانش یی دیدرگ . حتف ی هاگراجاو و دحاو هدکوچ رد همانرب اه ی سرد ی برت ی ت دنورهش ی هب ا ی ن تن ی هج سر ی د دن هک همانرب سرد ی ناهنپ رد رانک همانرب سرد ی رص ی ح و مسر ی م ی دناوت رد شزومآ م ؤ هفل اه ی دنورهش ی شقن هتشاد دشاب و هعومجم ،تاطابترا تلاماعت و اهدروخرب یی هک تکرش ناگدننک رد همانرب اه اب سم ؤ نلاو و لوا یا ی رما دنراد و اضف و رفسمتا لک ی مکاح رب حم ی ط ی هک هب هبون دوخ رب راتفر و شرگن تکرش ناگدننک رثا م ی ،دراذگ هب

ناونع داعبا همانرب سرد ی ناهنپ یم هتفرگ رظن رد دوش هک م ی دناوت شقن لاقتنا شزرا اه ی طبترم اب برت ی ت دنورهش ی ار ای اف امن ی د ( 95 ) . Sari و Doganay اب هعلاطم یدروم رد ود هسردم ادتبا ی ی یاراد تاقبط یعامتجا توافتم رد دآ ا ان ی کرت ی ه هب نیا هجیتن دندیسر هک همانرب یسرد ناهنپ رد ره ود هسردم اب تاقبط عامتجا ی لااب و اپ یی ن اب تدش توافتم ی اراد ی و ی گژ ی اه ی بسانمان اب شزرا اه ی تارکومد ی ک تسا . جیاتن قیقحت نآ ا ن رگنایب هتکن نیا دوب هک همانرب یسرد ناهنپ رد هسردم اب هقبط عامتجا ی اپ یی ن هب ط رو نعم ی راد ی رتشیب زا هسردم اب تاقبط عامتجا ی لااب و ضراعتم اب شزرا اه و تامارک یناسنا دوب ( 93 ) . Ahola شلات درک ات زا رط ی ق ی ک هعلاطم صا ی ل ، شقن همانرب سرد ی ناهنپ ار رد شزومآ لاع ی روشک دنلانف سررب ی امن ی د . س ؤ تلاا لصا ی شهوژپ وا ترابع دوب زا : « وجشناد ی نا رد عقاو هچ چ ی ز ی رد هاگشناد ی دا م ی گ ی ؟دنر و هنوگچ نآ ار ی دا م ی گ ی ؟دنر .» هتکن یا هک Ahola ی روآدا ی درک ا ی ن دوب هک همانرب سرد ی مسر ی رد شزومآ لاع ی رد اقم ی هس اب عطاقم اپ یی ن ،رت رتدازآ و ب ی همانرب رت یم دشاب . اربانب ی ن اضف ی ز ی رتدا ی ارب ی درکلمع همانرب سرد ی ناهنپ دوجو دراد . فده وا ا ی ن دوب هک بوچراچ همانرب سرد ی ناهنپ ار رد مز ی هن شزومآ لاع ی صخشم دنک و زا ا ی ن رط ی ق هب مهف اسم یل ی هک وجشناد ی نا اب نآ بور ه ور م ی دنوش ، کمک امن ی د ( 97 ). بوچراچ موهفم ی دروم هدافتسا رد هعلاطم Ahola رب ساسا رظن ی تا Margolis ، Romero ( 98 ) و Bergenegouwen ( 91 ) دوب . رد ا ی ن اتسار همانرب سرد ی ناهنپ ار م ی ناوت اب هدافتسا زا راهچ هقبط ازجم دروم لحت ی ل رارق داد هک ترابع زا : 9 -وجشناد ی نا اب ی د هنوگچ ی دا نتفرگ ار بی دنزوما ؛ ارچ هک ی دا نتفرگ وجشناد ی هاگشناد ندوب اب تاروصت همانرب سرد ی راکشآ توافتم تسا . 1 -وجشناد ی نا اب ی د هفرح دوخ ار هک گربرد ی هدنر هار اه ی صخشم رکفت و اهدرکلمع ی توافتم ی ک هفرح تسا ، گارف ی دنر . نچ ی ن رما ی اهنت ات دح ی طسوت باتک اه و اهدحاو ی سرد ی ششوپ هداد م ی دوش . 9 ی گدا ی ر ی هنوگچ صصختم ندوب هک لماش ی گدا ی ر ی رکفت و اهدرکلمع ی ملع و شناد تسا و طسوت راتخاس هلسلس بتارم ی همانرب سرد ی مسر ی لکش م ی گ ی در و 5 رد اهن ی ت نیرخآ همانرب سرد ی ناهنپ طوبرم هب ی گدا ی ر ی دعاوق زاب ی تسا هک هب روظنم اقب رد حم ی ط عامتجا ی هاگشناد مزلا تسا . هعلاطم Ahola اب هدافتسا زا شسرپ همان زاب خساپ و هبحاصم رب ور ی هس هتسد وجشناد رد هاگشناد وکروت ( Turku ) دنلانف تروص تفرگ . ای ن هس هتسد لماش وجشناد ی نا کشزپ ی ، ملعم ی و مولع عامتجا ی دندوب هک هب روظنم ششوپ نداد د ی هاگد اه و براجت زا وجشناد ی نا و هتشر اه ی فلتخم ی باختنا دندش . یو دوخ هعلاطم رد شلات دومن همانرب سرد ی ار زا اوز یا ی فلتخم ی سررب ی دیامن و نینچمه هب سررب ی تلاکشم وجشناد ی نا و هعسوت ی هددا ی و ی گدا ی ر ی رد هاگشناد ن ی ز تخادرپ . هبنج اه ی دروم قیقحت رد هعلاطم Ahola ترابع دوب زا : تاعلاطا مزلا رد دروم ا ی ن هک هنوگچ ی ک درف وجشناد هدوب و رد هاگشناد دناوتب اقب ی دبا و نچمه ی ن رد دروم هچنآ رد هاگشناد ی دا هتفرگ م ی دوش . اتن ی ج هعلاطم وا ناشن داد هک هچنآ رد هاگشناد ی دا هتفرگ م ی دوش هدمع روط هب لماش 7 دعب « تردق هفرح ا ی ، لرتنکدوخ ی ، تهج گ ی ر ی تاعلاطم ملع ی ، تهج گ ی ر ی تاعلاطم تراهم ی ، طباور عامتجا ی ، تهج گ ی ر ی تاعلاطم هبش هسردم ا ی و هبلغ سنج رکذم » تسا . رب ساسا ا ی ن اتن ی ج ، ب ی رتش ی ن دراوم ی هک رد همانرب سرد ی ناهنپ ی دا هتفرگ هدش دنا لماش تردق هفرح ا ی ، لرتنکدوخ ی و تهج گ ی ر ی تاعلاطم ملع ی دوب . هبلغ سنج رکذم و تهج گ ی ر ی تاعلاطم هبش هسردم ا ی رد دصرد رتمک ی زا وجشناد ی نا ارب ی اقب هدافتسا هدش دوب . هعلاطم جیاتن یا ناشن داد هک وجشناد ی نا خشت ی ص یم دنهد ک ی ف ی ت اه ی درف ی و شلات نانآ تسا هک م ی ناز قفوم ی ناشت رد هاگشناد ار ت أ م ی ن یم دنک . لرتنکدوخ ی ، ،راکتشپ دم ی ر ی ت نامز و اناوت یی لمحت سرتسا و باتش ( هک ارب ی گدنز ی هرمزور رد هاگشناد مزلا تسا ) زا مهم رت ی ن سرد اه طسوت هدش هتخومآ ی دوب نایوجشناد . مزلا هب رکذ تسا هک تراهم اه ی هدش رکذ

ارب ی گدنز ی هرمزور رد حم ی ط راک ن ی ز مزلا تسا . زا فرط د ی رگ خرب ی وجشناد ی نا قع ی هد دنتشاد هک ،هقلاع امت ی ل هب ی گدا ی ر ی دراوم دج ی د و اناوت یی بسک رکفت داقتنا ی مهم رت ی ن اش ی گتس ی اه ی دنتسه هاگشناد رد هدش بسک هک نامه تهج گ ی ر ی ملع ی تسا ( 93 ) . Townsend رد ی ک هعلاطم دروم ی هب م ؤ هفل اه یی نوچمه راتخاس عامتجا ی سلاک ،سرد لامعا تخا ی را طسوت ،ناداتسا ناوق ی ن مکاح رب طباور ب ی ن داتسا و وجشناد و عناوم راتخاس ی نورد هاگشناد هک رد لکش گ ی ر ی همانرب سرد ی ناهنپ رد شزومآ لاع ی شقن ،دنراد هراشا درک . هب قع ی هد وا رد تروص ی هک ناوق ی ن و هکبش اه ی امح یت ی صخشم ی رد هاگشناد ارب ی باختنا ناداتسا امنهار و گنوگچ ی طابترا نآ اه اب وجشناد ی نا دوجو هتشادن ،دشاب نوناق اقب ی سنا ب (

Survival of the fittest

) مکح امرف م ی دوش و ره سک عس ی م ی دنک اب هرهب رادرب ی رس ی ع رت زا تصرف اه ی ،دوجوم اقب و قفوم ی ت وخ ی ش ار مضت ی ن دنک ( 13 ). Bergenegouwen زا هلمج ناسک ی دوب هک هب سررب ی همانرب سرد ی ناهنپ رد شزومآ لاع ی تخادرپ . وا چ ی تس ی همانرب سرد ی ناهنپ و شقن گنا ی شز صحت یل ی رد لکش گ ی ر ی نآ ار رد هدکشناد مولع عامتجا ی هاگشناد Amsterdam دروم سررب ی رارق داد . وجشناد ی نا ا ی ن هدکشناد دقتعم دندوب هک قفوم ی ت آ ن اه رد نومزآ اه ب ی رتش طونم هب دربراک تاحلاطصا صصخت ی و هافم ی م روحم ی دروم هقلاع ناداتسا تسا و ثحب و هلداجم سلاک ی اب ناداتسا م ی دناوت ت أث ی ر فنم ی رب تارمن نآ اه هتشاد دشاب و رب فلاخ راشف غ ی ر مسر ی هک رب وجشناد ی نا ا ی ن هاگشناد تهج بسک کردم دوجو ،دراد نآ اه رواب نیا رب دندوب هک تخانش و مهف تاعوضوم ب ی ش زا هرمن ناحتما ی دنمشزرا تسا . نینچمه هب طباور ب ی ن داتسا امنهار و وجشناد هک زا لماوع مهم رد لکش گ ی ر ی همانرب سرد ی ناهنپ رد شزومآ لاع ی یم دشاب ، هجوت ی دشن ( 91 ) . هچرگا همانرب سرد ی ناهنپ ی ک ی زا هافم ی م دنمجرا دولوم هتشر همانرب سرد ی و زا هلمج امرس ی ه اه ی موهفم ی ( Conceptual capital ) نآ هب باسح م ی آی د ( 99 ،) اما هام ی ت نآ هراومه دروم ثحب هدوب تسا . هراومه ا ی ن س ؤ لا هک « هچ لماوع ناهنپ ی رب هرود شهوژپ ی عطقم رتکد ی تأ ثی راذگر م ی دشاب و هنوگچ هاگشناد اه رد ا ی ن هرود اب ی دک ی رگ رد لماعت دنتسه ؟ » حرطم نیاربانب .تسا فده زا قحت ی ق ،رضاح وجتسج ی و ارا ی ه اهراکهار یی تهج رتهب ندش هرود شهوژپ رد عطقم رتکد ی دوب . هب داقتعا Acker ( 19 و )

Van den Akker ( 11 ) ، همانرب سرد ی رد شزومآ لاع ی لا ی ه اه ی ددعتم ی دراد هک زا لا ی ه تسخن ی نع ی تامازلا راکشآ و نوناق ی صحت ی ل رد هاگشناد زاغآ یم دوش و هب لا ی ه اه ی ناهنپ ی دننام موسر و گنهرف هتشر ا ی و عم ی اهرا ی رصت ی ح هدشن ی ک وجشناد ی بوخ همادا م ی ی دبا . اربانب ی ن همانرب سرد ی هاگشناد لماش شزرا اه و اهراجنه ی رصت ی ح هدشن ،هتشر هاگشناد و هورگ شزومآ ی م ی دوش و اهنت دارفا ت ی بز ی ن اب رازبا و اسو ی ل فکم ی رداق دنتسه نآ هدهاشم هب . ‌ ‌

شور

‌

راک

‌

قحت ی ق رضاح رد لاس 19 -9913 و اب فده هبرجت وجشناد ی نا هرود شهوژپ ی عطقم رتکد ی زا همانرب سرد ی ناهنپ رد هاگشناد اه ماجنا درگ ی د . زا لک ی ه هاگشناد اه ی روشک هک ارش ی ط ذپ ی شر وجشناد ی رتکد ی ار ،دنتشاد وجشناد ی نا ی هک هرود شهوژپ دوخ ار رد عطقم رتکد ی هدنارذگ دندوب تهج ماجنا هبحاصم و قحت ی ق دمآ لمع هب توعد . همه هجیتن رد غراف صحتلا ی نلا عطقم رتکد ی هاگشناد اه ی تلود ی و دازآ و کشزپ ی و غ ی ر کشزپ ی تکرش دنتشاد . قحت ی ق زا عون ک ی ف ی و دپ ی سانشراد ی دوب . دادعت هبحاصم اه رد شور دپ ی سانشراد ی اب ی د رثکادح 93 -7 هبحاصم دشاب ( 19 ) ، اما رد قحت ی ق رضاح ب ه لد ی ل ا ی ن هک اب تکرش ناگدننک هتشر اه ی فلتخم و زا هاگشناد اه ی فلتخم هبحاصم ماجنا تفرگ ، هداد اه ات 55 هبحاصم هب هلحرم عابشا سر ی د و دعب زا نآ تاعلاطا دج ی د ی .دشن لصاح زا 55 رفن تکرش هدننک هک دروم هبحاصم رارق ،دنتفرگ 18

رفن زا هاگشناد اه ی تلود ی ترازو مولع تاقیقحت ، و نف آ رو ی ، 99 رفن زا هاگشناد اه ی مولع کشزپ ی و 5 رفن زا هاگشناد اه ی دازآ ملاسا ی رسارس روشک رد هتشر اه ی فلتخم صحت یل ی دندوب . ققحم هب تدم 8 هام هب هبحاصم قتسم ی م و مع ی ق اب تکرش ناگدننک تخادرپ و نچمه ی ن زا رط ی ق نفلت و ا ی م ی ل تهج مکت ی ل هبحاصم اه هب سررب ی برجت ی تا نآ اه رد هرود شهوژپ تردابم دومن . هنومن گ ی ر ی هب شور دراوم داع ی (

Typical case sampling

هک ) زا عون هنومن یریگ دنمفده ( Purposeful sampling دوب ) ، تفرگ تروص . باختنا تکرش ناگدننک تهج ماجنا هبحاصم اب هجوت هب هبرجت شهوژپ ی نآ اه زا هرود شهوژپ ی .دوب تهج عمج روآ ی ،تاعلاطا وگتفگ ی مع ی ق ی ب ه تروص هرهچ هب هرهچ و دارفنا ی ب ی ن ققحم و تکراشم ناگدننک تروص تفرگ . ی هتفا اه و تاعلاطا جارختسا هدش زا رط ی ق هلوقم دنب ی هبحاصم ،اه هتسجرب ندرک دراوم ،هدمع مظن هد ی هب تادنتسم و هبحاصم اه و سفت ی ر تاعلاطا سررب ی و زجت ی ه و لحت ی ل دش . رد هیزجت و لیلحت هداد اه شور Strauss و Corbin دروم هدافتسا رارق تفرگ ( 15 ) ؛ ی نع ی سپ زا ماجنا هبحاصم اب ناگدننک تکراشم (ا ی ن هبحاصم اه طسوت طبض توص تبث دندش ) و سپ زا پ ی هدا ندومن هبحاصم اه رب ور ی ،ذغاک زا راذگدک ی زاب ( Open coding ) ( ندناوخ طخ هب طخ هداد ،اه جارختسا هافم ی م و تلامج لصا ی ، کشت ی ل تلاوقم و تاقبط لوا ی ه رب ساسا تهابش اه و توافت اه ) و راذگدک ی روحم ی ( Axial coding ) ( هقبط دنب ی هداد ،اه صخشم ندومن ز ی تاقبطر و کشت ی ل تاقبط اهن یی ) هدافتسا درگ ی د . شور لحت ی ل هداد اه : همه ب ی تانا تکرش دننک ناگ هب تقد هعلاطم دیدرگ . یارب نیا روظنم مامت هبحاصم اه طبض و سپس رب یور ذغاک دنادرگرب ه دش . یارب بسک ،یناعم نوتم نیدنچ راب هدناوخ .دش نیا هلحرم یاب د هب تقد تروص م ی تفرگ و ققحم ابن ی د اب کی راب ندناوخ هبحاصم تسد هب جارختسا یناعم دنزب . رد هلحرم دعب تارابع ای یتلامج هک هب روط میقتسم هب هدیدپ دروم رظن طوبرم ،دوب زا هبحاصم اه جارختسا و ریز تلامج مهم طخ هدیشک دش . دعب زا ،نآ ره هلمج مهم جارختسا و رد هیشاح نتم هبحاصم تشاددای و هب ناونع « دک » ییاسانش .دیدرگ هداد سپس هتسد اه یدنب و هوبنا یناعم جارختسا هدش هب تروص هشوخ تاعوضوم ( نورد هیام اه ای تاعوضوم لصا ی ) ، یهدنامزاس و هلومرف دش . رد تیاهن اب هلومرف ندرک فیصوت عماج هدیدپ تحت هعلاطم ( 11 ) ، ریوصت ی یلک زا راتخاس یتاذ هدیدپ هک نامه واکاو ی همانرب سرد ی ناهنپ هرود شهوژپ ی رد عطقم رتکد ی ،دوب ارا ی ه دیدرگ . تهج عت یی ن تقد و تحص تاعلاطا ب ه تسد هدمآ ، راهچ لماع رابتعا ( Greditatability ) ، لاقتنا ذپ ی ر ی ( Transferability ) ، لباق ی ت دامتعا ( Dependentability ) و لباق ی ت أت یی د ( Confirmability ) دش یسررب ( 15 .) تهج عت یی ن ،رابتعا ی هتفا اه اب تکراشم ناگدننک نایم رد دش هتشاذگ و بزاب ین ی زا رط ی ق نانآ ماجنا درگ ی د . ارب ی سررب ی لاقتنا ذپ ی ر ی ن ی ز شلات دش هک عونت مزلا رد باختنا هنومن اه رد رظن هتفرگ دوش و زا هورگ اه ی فلتخم ی دننام کشزپ ی ، مولع اپ ی ه و مولع ناسنا ی هدافتسا ددرگ . نچمه ی ن رد طابترا اب أت یی د ذپ ی ر ی شلات نیا رب دوب ات ققحم و داتسا امنهار و رواشم رد تسرد ی رد ی تفا اه قافتا رظن هتشاد دنشاب و رد اهن ی ت ارب ی لباق ی ت ،دامتعا هبحاصم اه ات هلحرم ابشا ع تاعلاطا همادا ی تفا . تهج اپ یا یی شهوژپ زا شور دعاوق ی تشادا رادرب ی Krake و Miller هدافتسا دش ( 13 ) . ‌ ‌

هتفای

‌

اه

‌

اب سررب ی اه ی تروص یور رب هتفرگ هبحاصم اه ی هب لمع هدمآ و اب هب تسد ندروآ هداد اه ی لصاح زا هبحاصم اب 55 تکرش دننک ه م ی ناوت هب 5 م ؤ هفل لصا ی زا 193 هلمج نومضم ی هراشا درک هک همادا رد لیصفت هب .تسا هدمآ 9 -روصق رد ظو ی هف لصا ی هاگشناد اه ی ک ی زا اظو ی ف مهم و ح ی تا ی هاگشناد اه ی رسارس ند یا ،

برت ی ت ناسنا اه ی هرف ی هتخ و ناگدنهوژپ ی قفوم رد اتسار ی تمدخ ندناسر هب هعماج رشب ی ت تسا . ای ن ظو ی هف هک ی ک ی زا اپ ی ه اه ی ساسا ی ره هاگشناد یم بوسحم دوش ، نامز ی رجنم هب رورغ و راختفا لم ی م ی ددرگ هک هتسناوت دشاب شناد ناهوژپ ی بحاص لامک و ضف ی تل برت ی ت هدرک دشاب . زا م ی نا هبحاصم اه ی هب لمع هدمآ نچ ی ن رب م ی آی د هک زونه لأخ نآ هب روط دج ی رد روشک ساسحا م ی دوش . هبحاصم هدنوش 99 نچ ی ن ب ی نا تشاد « : شناد رورپ ی د ی هگ اج ی شدوخ ار ب ا پک ی رادرب ی و فلاتا تقو ضوع هدرک تسا . رد نامز صحت ی مل اب مامت دوجو د ی مد هک هاگشناد اه زونه تسنوتن ن دنچ ات داتسا هدنهوژپ ضحم هک طقف ناشلغش قحت ی ق و شهوژپ دشاب رد روشک برت ی ت دننک . هتبلا من ی مهاوخ هدرخ ا ی هب ناداتسا و هعماج گنهرف ی روشک گب ی مر ، لو ی راک وجشناد و هاگشناد اه رد لاح رضاح کردم رورپ ی تسا هن شناد رورپ ی .» هبحاصم هدنوش 93 هک غراف صحتلا ی ل رتکد ی رد هتشر حارج ی مومع ی دوب ، سم أ هل ار هب هنوگ ا ی د ی رگ ب ی نا دومن : « زا ی ک فرط تلاکشم لام ی ناداتسا هغدغد رکف ی نآ تساه و زا فرط د ی رگ راک تقاط اسرف ی خرب ی ناداتسا رد هتشر اه ی صاخ لثم حارج ی ، رجنم هب مدع شلات رد مز ی هن قحت ی ق و شهوژپ هدش تسا . نآ اه تح ی تصرف ی دا نداد ثحابم ساسا ی هتشر ناشدوخ ار مه دنرادن ، هچ دسرب هب قحت ی ق و شهوژپ ... ب ه رظن نم ی ک لأخ برت ی ت شناد هوژپ دوجو دراد هک نآ مه هب گتسخ ی ناداتسا و دنچ هلغش ندوب نآ اه مرب ی ددرگ هک ا ی ن ن ی ز رد اهن ی ت هب تلاکشم داصتقا ی رجنم م ی دوش . زا فرط د ی رگ نوچ ناداتسا اب ی د تهج اقترا ی لغش ی دوخ ره هلاس دادعت ی هلاقم ملع ی -شهوژپ ی هب هاگشناد لحم تمدخ دوخ وحت ی ل دنهد و هب اهنت یی زا هدهع ا ی ن سم ؤ لو ی ت منرب ی آی ،دن ا ی ن ظو ی هف گنس ی ن اقترا ار هب وجشناد ی نا هزات راک هک ه ی چ علاطا ی زا قحت ی ق و شهوژپ دنرادن ، لوحم م ی دننک . رکف م ی نک ی د اهوجشناد رد ای ن مز ی هن هچ م ی ؟دننک نآ اه مه اب پک ی رادرب ی زا اپ ی نا همان اه ی د ی نارگ ، راک دوخ و داتسا ار تحار م ی دننک ... طقف تهج ون ندوب راک ، لاس و ی ا رهش نآ ار ضوع م ی دننک .» اربانب ی ن م ی ناوت هب لماوع ی دننام هرهب رادرب ی قحت ی تاق ی زا وجشناد ی نا تهج اقترا ی لغش ی ناداتسا ، مدع برت ی ت وجشناد ی ققحم رورپ ب ه تلع هلغشم راک ی ز ی دا ناداتسا ، اهراتفر ی غ ی ر قلاخا ی رد قحت ی ق ( پک ی رادرب ی ) هب تلع رارف وجشناد ی نا زا قحت ی ق حص ی ح ، مدع امنهار یی داتسا امنهار و ... هک زا لماوع ناهنپ ت أث ی ر راذگ رد هرود شهوژپ عطقم رتکد ی ،دنتسه هراشا دومن . ی ک ی د ی رگ زا براجت تکرش ناگدننک قحت ی ،ق لأخ برت یت ی شناد هوژپ زا دعب عامتجا ی دوب . قبط سررب ی هبحاصم اه ی هب لمع هدمآ ، تکرش ناگدننک هب مدع هجوت هب شزرا اه ی درف ی ، گنهرف اه ی ،فلتخم ملع قلاخا رد هرود شهوژپ و رد اهن ی ت مدع هجوت هب هعماج و هداوناخ هراشا دنتشاد . هبحاصم ناگدنوش بی نا دندرک هک هب شزرا اه ی درف ی انآ ن هجوت من ی ش و د و اب وجشناد هب ناونع ی ک درف هزات راک و دراوان دروخرب م ی ددرگ . زا فرط د ی رگ هدع ا ی زا هبحاصم ناگدنوش هک ناتسرهش ی دندوب و رد هاگشناد اه ی گرزب روشک سرد م ی دندناوخ هب ب ی هجوت ی هاگشناد اه تبسن هب شزرا اه ی گنهرف ی و موق یت ی وجشناد ی نا هراشا دندرک . اربانب ی ن شزومآ وجشناد ی نا شناد رورپ اب ی د اب قوقح درف ی و ندم ی نآ اه گنهامه ،هدوب هولاع رب ا ی داج اهدناب ی عامتجا ی و هورگ اه ی شناد هوژپ و ققحم ،رورپ ددصرد زا تیامح ققحم ی ن اب گنهرف اه ی نوگانوگ دشاب و وجشناد ی نا ی اب اقترا ی ضف ی تل اه ی شناد هناهوژپ وق ی رد رسارس هاگشناد اه برت ی ت دنک و رجنم هب برت ی ت حصان ی ح وجشناد ی نا رد مز ی هن گدنهوژپ ی ددرگن هک ا ی ن رما م ی دناوت ی ک ی زا لماوع ناهنپ ت أث ی ر راذگ رد هرود شهوژپ ی دشاب . رگید دراوم زا م ی ناوت هب برت ی ت شناد هوژپ زا دعب داصتقا ی هک لماع ناهنپ ی رد هرود شهوژپ تسا ، هراشا درک . هدع ا ی زا تکرش ناگدننک شهوژپ ار هب ناونع ی ک سم أ هل داصتقا ی رد عطقم رتکد ی هبرجت دندرک و وجشناد ی نا و ناداتسا ار هب عون ی گرد ی ر رد ا اهدم ی شان ی زا ا ی ن سم أ هل م ی ناد تس دن . نانآ روصت م ی دننک هک هجو لصا ی قحت ی ق و شهوژپ هب رورم نامز اج ی

دوخ ار هب هاگنب تلاماعم ی هداد و هب اج ی برت ی ت وجشناد ی نا و ناداتسا ش ی هتف قحت ی ،ق نآ اه ار گرد ی ر اسم یل ی نوچمه باختنا حرط اه یی اب هجدوب قحت ی تاق ی لااب م ی دنک . هچرگا من ی ناوت رکنم ای ن رما دش هک ره ققحم ارب ی ماجنا قحت ی تاق ملع ی ن ی دنمزا هجدوب قحت ی تاق ی م ی دشاب ، اما هبحاصم ناگدنوش ناعذا دنتشاد هک سب ی را ی زا ناداتسا و وجشناد ی نا رد لوط هرود شهوژپ ی دوخ لابند حرط اه ی یاراد هجدوب یاه لااب دندوب و تح ی نیا حرط اه رد ضعب ی زکارم ملع ی طقف ارب ی رون مشچ ی اه رد رظن هتفرگ م ی ش و د و زگره هب ققحم ی ن سانشان هیارا من ی ش و د . زا فرط د ی رگ ، رد م ی نا سب ی را ی زا ناداتسا ا ی ن هنوگ ار ی ج دوب هک رد ا دم نآ اه زا اهراک ی قحت ی تاق ی ناش تسا و هنرگ قوقح هاگشناد وگباوج ی جراخم نآ اه ن ی تس . ا ی ن بلطم ن ی ز هب روط ناهنپ ی زا هبنج اب شزرا شهوژپ رد هعماج م ی دهاک و اج ی هاگ نآ ار رد م ی نا وجشناد ی نا برت ی ت ی هتفا طسوت هاگشناد شهاک م ی دهد . هبحاصم هدنوش 95 ( رتکد ی سدنهم ی ندعم ) ی ک ی زا ناسک ی دوب هک اب اضر ی ت لماک زا هجدوب رد رظن هتفرگ رد حرط عطقم رتکد ی تبحص م ی درک و زا ا ی ن هک شداتسا ددصرد ب ه تسد ندروآ حرط اه یی اب هجدوب نلاک ،دوب یم یلاحشوخ زاربا درک . یو ب ی نا تشاد : « داتسا ... مه ی هش لابند حرط اه یی دوب هک دناوتب هجدوب لباق هجوت ی ار ارب ی ش گب ی در ، ب ه لوق شدوخ زا تمحز ی هک م ی شک ی اب ی د اضر ی ت لام ی بوخ ی بسک نک ی . اربانب ی ن زا رط ی ق وجشناد ی شنا هژورپ اه ی گنس ی ن نداعم ار مرب ی تشاد و هولاع رب ا ی ن هک شدوخ ضار ی ،دوب وجشناد ی شنا ن ی ز هب ف ی ض م ی سر ی دند .» زا هبحاصم اه نچ ی ن رب م ی آی د هک ی ک ی ا ز لماوع ناهنپ هرود شهوژپ ی رد هاگشناد ،اه برت ی ت شناد ناهوژپ ی تسا هک طقف هب دعب داصتقا ی شهوژپ هجوت یم دننک و زا ظو ی هف لصا ی شهوژپ هک نامه فشک عقاو ی ت ،تساه لفاغ هدش دنا . هتبلا دادعت ی زا تکرش ناگدننک زا شلات ب ی ناشدزم تیاکش و ملاعا اضران یت ی دندرک . هبحاصم هدنوش 97 رد ا ی ن اتسار :تفگ « هاگشناد رد هرود شهوژپ ی ملاعا هدرک دوب وجشناد ی نا ی هک راک اپ ی نا همان ناش هب تروص حرط دشاب ، قد ی ًاق ی مدا ن ی تس 5 / 3 ات 9 هرمن هب هرمن اهن یی اپ ی نا همان نآ اه هفاضا دهاوخ دش ... ی مدا تسا نم مدوخ ار گرد ی ر سم أ هل ا ی مدرک هک هن اهنت ارب ی م دوس ی تشادن ، هکلب لک هجدوب ا ی ار هک ارب ی ش رد رظن هتفرگ دندوب هب مداتسا دنداد و تح ی شومارف دندرک هرمن حرط شهوژپ ی ار هب م ن دنهدب ». هبحاصم هدنوش 7 :درک نایب هراب نیا رد « راک قحت ی تاق ی نم هب ناونع حرط قحت ی تاق ی ذپ ی هتفر هدش دوب ، لو ی رواب نک ی د زا سب لاحشوخ مدوب هک غراف صحتلا ی ل دش م رادقم لوپ ی ار هک اب ی د تهج نآ حرط قحت ی تاق ی هب نم م ی ،دنداد متفرگن . تم أ هنافس ای ن ردق روخب روخب تسا هک ا ی ن اه شوت مگ تسا .» 1 -مدع تلادع عامتجا ی رد اگشناد ه اه تلادع زا مهم نیرت هژاو اه رد سوماق ندمت یرشب بوسحم یم ددرگ و تیاعر نآ زا هاگدید ره ناسنا ی زا یرورض نیرت روما هب رامش یم ور د ؛ هب یروط هک چیه یناسنا ( دنچره دوخ ش راکمتس دشاب ) نیا عوضوم ار دروم راکنا رارق یمن دهد . تلادع رد نآرق میرک یکی زا فادها یلصا تثعب ایبنا دادملق هدش تسا . رد تقیقح تلادع زا یمیهافم تسا هک لقع یعمج همه دارفا رشب نآ ار نسحتسم و وکین یم درمش ( 17 .) هبحاصم جیاتن ساسا رب اه هدش ماجنا ی ، تلادع عامتجا ی رد هاگشناد اه ار م ی ناوت هب ناونع ی ک ی زا تاعوضوم ناهنپ رد هرود شهوژپ ی مان درب . هبحاصم هدنوش 55 رد ا ی ن هراب درک نایب : « چ ی ز ی هک رد ا ی ن هرود ساسحا مدرک ، مدع تلادع عامتجا ی رد اگشناد ه اه دوب . هب ع ی هن د ی مد هک ی ک ناغفا زا همادا صحت ی ل رد روشک ام مورحم دنام . قد ی ًاق ی مدا تسا هک تهج ماجنا راک ی رد رتفد ر ی تسا هاگشناد مدوب هک درف ی دراو دش و ملاعا درک ارچ ام فا غ نا اه من ی ناوت ی م همادا صحت ی ل هد ی م و ئر ی س هاگشناد تفگ : نوناق رداص هدش زا وس ی ترازو هناخ تسا هک وجشناد ی نا ناغفا قح همادا صحت ی ل رد هاگشناد اه ی ا ی نار ار دنرادن و نم ه ی چ کمک ی من ی مناوت هب امش منکب .» رجرازه یب ی تشاد راهظا دوخ قیقحت رد : زا نآ اج هک تلادع عامتجا ی رد هعماج ثعاب ا ی داج ساسحا نما ی ،ت دامتعا هب راک

سم ؤ لو ی ن و د ی رادن ی م ی ،دوش هچنانچ تلادع عامتجا ی رد مامت تارادا و نامزاس اه هب صوصخ هاگشناد اه ارجا ،ددرگ نوصم ی ت و اقترا ی هعماج متح ی دهاوخ دش ( 18 .) 9 -رترب ی هاگشناد اه تبسن هب ،مه لماع رباربان ی هعماج ی ک ی زا م ؤ هفل اه ی زا لصاح لحت ی ل هبحاصم اه ا ی ن دوب هک مسا و هزاوآ هاگشناد رب هرود شهوژپ ی رد عطقم رتکد ی اس ی ه هدنکفا تسا . سب ی را ی زا تکرش ناگدننک ( هبحاصم ناگدنوش 9 ، 1 ، 91 و 99 ) ملاعا دنتشاد « : نامه هاگشناد اه یی هک مد زا هبتر ملع ی م ی دننز ، رد هرود شهوژپ ی زا ارا ی ه قحت ی تاق رارکت ی و اهراک ی پک ی هدش د ی نارگ و قحت ی تاق م ی ناد بلاقنا رد ی غ هدرکن و هب لوق دنچ رفن زا غراف صحتلا ی نلا ا ی ن هاگشناد اه ، اج ی سب ی ت أ فس تسا هک نچ ی ن هبتر اه یی هب نچ ی ن هاگشناد اه یی هداد م ی دوش .» هتبلا هبتر دنب ی و تما ی زا نداد هب هاگشناد اه ی ک رما لومعم رد لک ناهج م ی دشاب و زگره سک ی رکنم هدر دنب ی ندرک هاگشناد اه تسین ، اما زا هبحاصم اه نچ ی ن رب م ی آی د هک ادتبا دیاب عم ی اهرا ی هبتر دنب ی اه روط هب قد ی ق و فافش صخشم ددرگ ، نیا مود هک صاخشا زرا ی با اب ی د زا ره هنوگ گوس ی ر ی رد ناما دنشاب و موس نیا هک نینچ یدارفا تحت ریثأت اهوج ی س ی سا ی و لبت ی تاغ ی رارق گن ی دنر ات اب هدر دنب ی حص ی ح هاگشناد اه ثعاب رباربان ی رد هعماج دنوشن . هبحاصم هدنوش 19 ( ی ک ی زا غراف صحتلا ی نلا هاگشناد دازآ دحاو ... ) لماع رباربان ی هاگشناد اه ار رد عون حصان ی ح هبتر دنب ی رد روشک تسناد . وا دقتعم دوب هک ناشهاگشناد رد ب ی ن هاگشناد اه ی روشک زا اج ی هاگ بوخ ی رادروخرب تسا ، اما رد نامز هبحاصم ه ی أ ت ملع ی هب وا تفگ ه ا دن هک رگا غراف صحتلا ی ل نلاف هاگشناد دازآ رد اپ ی تخت دوب ی م ی تسناوت ی م امش ار رد ی ک ی زا هاگشناد اه ی تلود ی میریذپب و سروب نک ی م ، لو ی نونکا روذعم ی م .» 5 -تاطابترا نورب زرم ی اب هاگشناد اه ی د ی رگ رد هرود شهوژپ هزورما طابترا هاگشناد اه ی روشک اب هاگشناد اه ی جراخ رد مز ی هن ملع ی و شهوژپ ی سب ی را گنرمک هدش تسا و زا فرط رگید هب لیلد دوبمک هجدوب اه ی قحت ی تاق ی هک رد مز ی هن شزومآ و شهوژپ دوجو ،دراد تصرف اه ی تاعلاطم ی جراخ زا روشک ره لاس تبسن هب لبق رتمک هدش و ی ا رگا مه دشاب ارب ی دارفا صاخ ی رد رظن هتفرگ م ی دوش و ا ی ن تصرف اه ی تاعلاطم ی هب روط لومعم ارب ی وجشناد ی نا رتکد ی ( هک قبط آ یی ن همان اه ی هاگشناد ی م ی دنناوت زا تصرف تاعلاطم ی رد نارود صحت ی ل هدافتسا دننک ) دوجو درادن و ی ا رگا مه دشاب هب لاد یل ی دروم هدافتسا رارق من ی گ ی در . اب ا ی ن فاصوا تقو ی طابترا نورب زرم ی عض ی ف ،دشاب من ی ناوت زا اهدرواتسد ی د ی رگ اهروشک هژیو هب عماوج ی هک رد مز ی هن اه ی صاخ بحاص رظن ،دنتسه هدافتسا درک . زا فرط د ی رگ ، سب ی را ی زا اهدرواتسد ی هاگشناد اه ی روشک نی ز هب حوضو هب شوگ ناهج ی نا دهاوخن سر ی د . اربانب ی ن ی ک ی زا دراوم لوفغم و ناهنپ رد هرود یرتکد عطقم یشهوژپ هک سب ی را ی زا ( ناگدننک تکرش هبحاصم ناگدنوش 91 ، 19 ، 15 ، 15 و 99 ) هب نآ هراشا دنتشاد و اب ی د سب ی را دروم هجوت رارق گ ی ،در تاطابترا نورب زرم ی رد مز ی هن شهوژپ و قحت ی ق تسا . 5 -مدع تاناکما ربارب رد هاگشناد اه زا رظن سب ی را ی زا تکرش ،ناگدننک ضعب ی هاگشناد اه هک زا نآ اه هب ناونع هاگشناد ردام ی دا م ی دننک ، زا تاناکما و هجدوب لااب یی تبسن هب هاگشناد اه ی د ی رگ اهرهش ی روشک رادروخرب تسه دن . مدع دوجو تاناکما مزلا ارب ی ناتسرهش ی اه ، رود ی زا هاگشناد اه ی ردام و مدع لاصتا هب هکبش اه ی علاطا ناسر ی هب ناونع ی ک عم ض ل صحت یل ی ارب ی سب ی را ی زا وجشناد ی نا عطقم رتکد ی رد هرود شهوژپ ی دوب و تح ی سب ی را ی زا ناداتسا لیامت دنراد هک زا هاگشناد اه ی رتکچوک لاقتنا ی دنریگب و رد زکارم رتگرزب هب ردت ی س و قحت ی ق لوغشم دنوش . هبحاصم هدنوش 13 هراب نیا رد :دومن نایب « هدنب ًلاماک رد هرود صحت ی ل ساسحا م ی مدرک هک تاناکما نامهاگشناد تبسن هب هاگشناد اه ی نارهت رتمک تسا . ضعب ی هتشر اه هزات ت أ س ی س هدش دندوب و ی ک ای و ود مرت هک وجشناد زا صحت ی شل رد هاگشناد م ی ،تشذگ هزات هب رکف تاناکما لوا ی ه نآ هتشر م ی دنتشگ . هب رظن نم تاناکما رباربان هچ رد مز ی هن اسو ی ل و

هجت ی تاز و هچ رد مز ی هن داتسا و وجشناد ًلاماک رد هاگشناد اه دوهشم تسا .» ‌

ثحب

‌

و

‌

هجیتن

‌

یریگ

‌

همانرب سرد ی ناهنپ رد زکارم شزومآ لاع ی ار م ی ناوت لماش دعاوق حیرصت ن هدش ا ی تسناد هک ارب ی لیمکت تیقفوم زیمآ شزومآ مسر ی رورض ی هب رظن م ی دسر ( 11 هلمج زا .) اتن ی ج ب ه تسد هدمآ رد شهوژپ رضاح م ی ناوت هب روصق رد ظو ی هف لصا ی هاگشناد ،اه مدع تلادع عامتجا ی و داصتقا ی ، یرترب هاگشناد ،مه هب تبسن اه مدع تاطابترا نورب زرم ی و مدع تاناکما و هافر ی تا ربارب هراشا درک . ،رضاح شهوژپ زا هدمآ تسد هب جیاتن ساسا رب برت ی ت شناد هوژپ عقاو ی رد ا ی ن هرود زا صحت ی ل سب ی را گنرمک هدش تسا و وجشناد ی نا هب لابند پک ی رادرب ی زا هلاسر اه ی وجشناد ی نا د ی رگ و هدافتسا زا م ؤ تاسس هلاقم ون ی س ی جراخ زا هاگشناد م ی دنشاب . نچمه ی ن بت دنت کردم ارگ یی همه وجشناد ی نا ار هتفرگ تسا و رتمک وجشناد یی هب رکف قحت ی ق و شهوژپ عقاو ی یم دشاب . مدع تصرف فاک ی ناداتسا رد برت ی ت وجشناد ی نا ققحم رورپ ، نتشادن ملع فاک ی هب شهوژپ رد م ی نا ناداتسا ، دنچ هلغش ندوب نانآ و دوجو تلاکشم لام ی م ی دناوت زا هلمج لماوع ناهنپ د ی رگ رجنم هب روصق رد ظو ی هف لصا ی هاگشناد اه ( هک نامه قحت ی ق و شهوژپ )تسا دشاب . لأخ برت ی ت شناد هوژپ رد هاگشناد اه زا دعب عامتجا ی نآ زا رضاح قیقحت جیاتن هلمج دوب . زا رظن سب ی را ی زا هبحاصم ،ناگدنوش ب ی رتش اگشناد ه اه هب شزرا اه ی درف ی ، گنهرف اه ی ،فلتخم ملع قلاخا رد شهوژپ و رد اهن ی ت هب هعماج و هداوناخ رد هرود شهوژپ ی هجوت ی ادن دنر و ا ی ن لماع رجنم هب مدع امح ی ت برت ی ت وجشناد ی نا ققحم رورپ اب گنهرف اه ی نوگانوگ رد هاگشناد اه ( هک ی ک ی زا دراوم لوفغم رد هرود شهوژپ ی رد عطقم رتکد ی تسا ) یم ددرگ هک اب اتن ی ج هعلاطم قارع ی ه ( 9 ) ناوخمه ی دراد . برت ی ت شناد هوژپ زا دعب داصتقا ی لماع ناهنپ د ی رگ ی رد هرود شهوژپ م ی دشاب هک هب نآ هراشا دش . ی ک ی زا دراوم ناهنپ ی هک نماد سب ی را ی زا هاگشناد اه ار رد هرود شهوژپ ی عطقم رتکد ی هتفرگ ،تسا هاگنب ی ندش حرط اه ی قحت ی تاق ی و مدع هجوت هب هنک قحت ی ق و دان ی هد نتفرگ برت ی ت وجشناد ی رگشهوژپ م ی دشاب . هب داقتعا سب ی را ی زا تکرش ،ناگدننک سب ی را ی زا ناداتسا رد وج تباقر ی رارق یم دنریگ و وجشناد ی نا ز ی دا ی ار تهج امنهار یی هلاسر م ی ذپ ی دنر و زا فرط د ی رگ اب بسک حرط اه ی قحت ی تاق ی اب هجدوب اه ی لااب زا فده لصا ی هرود شهوژپ هلصاف یم دنریگ و هب ره چ ی ز ی زج برت ی ت رگشهوژپ هدبز و قحت ی ق ملع ی هجوت م ی دننک هک ا ی ن لماع هب روط هتساوخان ناداتسا ار هب تمس ی غ ی ر ناسنا ی قوس م ی دهد . هجیتن د ی رگ زا هدمآ تسد هب ،رضاح قیقحت ناحجر خرب ی هاگشناد اه رب خرب ی شناد گ ها اه ی د ی رگ و ششک و ارگ ی ش سب ی را ی زا ناداتسا و وجشناد ی نا ج ته همادا راک و صحت ی ل رد نآ هاگشناد اه و مدع هجوت هب هاگشناد اه و هتشر اه ی هاگشناد ی اپون و هزات ت أ س ی س رد هرود شهوژپ ی عطقم رتکد ی .دوب هتبلا عون هبتر دنب ی اه ی یتایاکش هلمج زا هنایارگوس دوب هک تهج تما ی دنبزا ی هب هاگشناد اه هداد م ی دوش و زا د ی د سب ی را ی زا هبحاصم ناگدنوش رد ا ی ن قحت ی ق ناهنپ دنامن . طابترا اب هاگشناد اه ی جراخ زا روشک و مدع سروب ی ه و تصرف تاعلاطم ی هب وجشناد ی نا عطقم رتکد ی صوصخ هب رد هرود شهوژپ ، ی ک ی د ی رگ زا لماوع ناهنپ و غم ف لو رد هرود شهوژپ ی و زا اتن ی ج قحت ی ق رضاح م ی دشاب . خرب ی زا تکرش ناگدننک ارش ی ط هنلاداعان سروب ی ،ه شهاک تصرف تاعلاطم ی هب وجشناد ی نا و مدع تاطابترا ملع ی اب ند یا ار لماع مدع قفوم ی ت شهوژپ ی رد ا ی ن عطقم صحت یل ی دنتسناد . مدع تاناکما ربارب رد هاگشناد اه ی ک ی د ی رگ زا لماوع ناهنپ رد هرود شهوژپ ی م ی دشاب . هب رظن خرب ی زا ناگدننک تکراشم ،شهوژپ ابن ی د هب تلع رود ندوب خرب ی هاگشناد اه زا اپ ی ،تخت نآ زکارم ملع ی زا سب ی را ی زا تاناکما مزلا مورحم دنشاب و ی ا هجدوب رتمک ی ارب ی نآ اه رد رظن هتفرگ دوش هک ا ی ن لماع هب عون ی گنا ی هز ناداتسا و وجشناد ی نا ار اپ یی ن م ی دروآ . نچمه ی ن

تصرف اه ی تاعلاطم ی ارب ی ناگمه ی ناسک ن تسی و ب ی رتش رب اپ ی ه طباور تسا راوتسا ات طباوض ؛ دنچره هک سب ی را ی زا هبحاصم ناگدنوش ددصرد هدافتسا زا ا ی ن عقوم ی ت دندوب ، اما هب لاد ی ل صاخ هتسناوتن دندوب زا ا ی ن تصرف هدش داجیا هدافتسا دننک . هدع مک ی مه هک زا ا ی ن عقوم ی ت هدافتسا هدرک دندوب ، هب تلاکشم رود ی زا ،هداوناخ رارق نتفرگ رد اضف ی ،تبرغ نا انشآ ندوب هب نابز و گنهرف نآ روشک و تلاکشم لام ی هراشا دندومن . رد نمض مه ی ن دارفا دراوم تبثم ی نوچمه ی گدا ی ر ی بی رتش ،ملع رارق نتفرگ رد وج هاگشناد ی ،رتلااب هدافتسا زا ناداتسا هتسجرب ملع ی ، هدافتسا زا اسو ی ل و تاناکما پ ی هتفرش و پاچ تلااقم سب ی را ار دندرک نایب . ی ک ی د ی رگ زا تلاکشم ی هک نارگشهوژپ ا ی نار ی رد هاگشناد اه و زکارم شهوژپ ی اب نآ تسد هب رگ ی ناب ،دنتسه مأت ی ن بلاطم دروم نی زا ارب ی قحت ی تاق هناخباتک ا ی ( Literature survey ) تسا . هچرگا مهم رت ی ن اپ ی هاگ ناهج ی رد تلااقم قحت ی تاق ی رد ا ی ن مز ی ،هن هعومجم تلااقم ISI (

Information Sciences Institute

) م ی دشاب هک نآ زا هدافتسا یارب شور یاه ز ی دا ی نوچمه تاناکما کناب اه ی تاعلاطا ی لانآ ی ن دننام Elsevier دوجو دراد . هدیکچ ( Abstract ) ا ی ن تلااقم هب تلوهس لباق سرتسد ی ،تسا یلو نتم لماک ( Full text ) نآ اه ارب ی هدافتسا مومع ار ی ناگ ن تسی و غلبم ز ی دا ی اب ی د طسوت وجشناد ارب ی ره هلاقم تخادرپ دوش هک ا ی ن غلبم ارب ی هدع ز ی دا ی زا وجشناد ی نا گنس ی ن تسا و زا فرط رگید ب ه لد ی ل دوجو رحت ی م اه رط ی هق تخادرپ زه ی هن نآ ن ی ز لکشم م ی دشاب هک ا ی ن تلاکشم ب ه و ی هژ ارب ی سب ی را ی زا وجشناد ی نا ی هک جراخ زا اپ ی تخت رد لاح صحت ی ل ،دندوب سوملم رت دوب . لکشم پاچ هلاقم و رد اهن ی ت نتفرگ کردم زا هاگشناد ن ی ز عم ض ل د ی رگ ی دوب هک سب ی را ی زا تکرش ناگدننک هب نآ ناعذا دنتشاد . هب قع ی هد خرب ی « ات تسود و تراپ ی رد هلجم هتشادن شاب ی ، من ی ناوت ی هب تحار ی کردم گب ی ر ی ». هتبلا خرب ی وجشناد ی نا هب لابند داتسا امنهار یی دندوب هک دناوتب رد پاچ هلاقم ناشکمک دنک هک ا ی ن دروم ار م ی ناوت ی ک ی زا لماوع ناهنپ تأ ثی راذگر رد هرود شهوژپ ی رد عطقم رتکد ی مان درب . رد لک اتن ی ج شهوژپ کاح ی زا نآ دوب هک راثآ همانرب سرد ی ناهنپ رد رتشیب هاگشناد اه و سرادم رب هدزاب ی گدا ی ر ی ت أث ی ر فنم ی و بولطمان یم دراذگ هک نچ ی ن تن ای ج ی ار ب ی نا رف و یکلم ن ی ز هیارا دندرک ( 93 .) تن ی هج گ ی ر ی ساسا رب جیاتن قحت ی ق رضاح ، لماوع ناهنپ سب ی را ی رب تلاماعت هاگشناد اه رد هرود شهوژپ ی یم راذگریثأت دشاب هک ات دودح ی رب ظو ی هف لصا ی هاگشناد اه ( شهوژپ و قحت ی ق ) اس ی ه هدنکفا تسا . ناحجر خرب ی اگشناد ه اه رب خرب ی هاگشناد اه ی د ی رگ و ششک و ارگ ی ش سب ی را ی زا ناداتسا و وجشناد ی نا تهج همادا راک و صحت ی ل رد نآ هاگشناد اه ، مدع هجوت هب هاگشناد اه و هتشر اه ی هاگشناد ی اپون و هزات ت أ س ی س ، مدع تاناکما ربارب رد هاگشناد ،اه مدع طابترا اب هاگشناد اه ی جراخ زا روشک و دوبن سروب ی ه و تصرف تاعلاطم ی هب وجشناد ی نا عطقم رتکد ی ، برت ی ت شناد هوژپ زا دعب داصتقا ی رد خرب ی هاگشناد ،اه کردم ارگ یی و پک ی رادرب ی زا هلاسر اه ی وجشناد ی ،نا مدع هجوت هب شزرا اه ی درف ی ، گنهرف اه ی فلتخم و ب ی هجوت ی هب ملع قلاخا شهوژپ ار م ی ناوت زا اتن ی ج قیقحت رضاح هب باسح دروآ . تاظحلام یقلاخا فده ،قیقحت هیور یاه ،قیقحت تارطخ و دیاوف قیقحت و تیهام هنابلطواد ندوب تکرش رد قیقحت یارب تکراشم ناگدننک نایب دیدرگ . قح تکرش دننک ناگ یارب فارصنا زا تکرش رد شهوژپ رد ره ینامز رد رظن هتفرگ دش . سپ زا نداد تاعلاطا یفاک رد دروم ،شهوژپ هب نانآ نانیمطا هداد دش هک تاعلاطا هب تسد هدمآ هنامرحم یقاب دهاوخ دنام و جیاتن شهوژپ نودب رکذ مان نآ اه رشتنم دهاوخ دش . هب روظنم تیاعر نیا ،رما همه یماسا رد نیح هدایپ یزاس اهراون هب دک ت لیدب دیدرگ و یط لیلحت هداد اه و نایب جیاتن زین اهنت اب نامه اهدک هب نآ اه هراشا یم دش .

یرازگساپس

‌

زا لک ی ه ناداتسا و ناتسود ی هک اب هعس ردص راکمه ی اه ی مزلا ار اب ناگدنسیون دنتشاد ، رکشت و نادردق ی یم لمع هب دیآ . References:

1. Yarmohammadian MH. The principles of curriculum. Tehran: Yadvareh Book; 2007:18-22. [In Persian]

2. Hassanzadeh R. (dissertation). The role of higher education in social and economic advancement of women, Knowledge and Research in Education. Khorasgan: University of Islamic Azad Khorasgan Branch. 2006: 12-64. [In Persian]

3. Iraqiya AR. (dissertation). The role of ethnicity in the curriculum of secondary schools in Iran. Curriculum planning doctoral dissertation. Khorasgan: University of Islamic Azad Khorasgan Branch; 2010: 25-8. [In Persian]

4. Mehrmohamadi M. Curriculum: perspective, approaches and perspectives. Mashhad: Razavi Press; 2008:464-473. [In Persian] 5. Apple MW. The hidden curriculum and the

nature of conflict. Interchange. 1971; 2(4): 27-40.

6. Apple MW, King NR. What Do Schools teach? Curriculum Inquiry. 1977; 6(4): 348-53.

7. Dreeben R. On what is learning in school. Boston: Addison –Wesley Publishing Co; 1968: 254-60.

8. Martin JR. What Should We Do with a Hidden Curriculum When We Find One? Curriculum Inquiry. 1967; 6(2):143-50. 9. Gordon D. The concept of the hidden

curriculum. J Philosophy Educ. 1982; 16(2): 187-98.

10. Jackson P. Life in Classrooms. New York: Holt, Rinehart and Winston Inc; 1968.

11. O'Brien MR. How We Are Together: Education for Group Self Understanding in the Congregation. Religious Educ. 1997: 92(3): 315-31.

12. Goodlad JI. A Place Called School, Prospects for the Future. New York: McGraw- Hill Book Company; 1984: 215-22.

13. Chapman A. A Great Balancing Art: Equitable Education for Girls and Boys.

Washington: National Association for Independent Schools; 1977.

14. Anette H. The empty shelf and other curricular challenges of teaching for children of African descent implications for teacher practice. Urban Educ. 1994; 29(3): 298-319. 15. Fathi Vajargah K, Vahed Chokade S.

Identification of citizenship education damages in hidden curriculum: Secondary education system from the perspective of women teachers in Tehran and provide ways to improve its situation. J Educ Innov. 2006; 5(17):93-132. [In Persian]

16. Sari M, Doğanay A. Hidden Curriculum on Gaining the Value of Respect for Human Dignity: A Qualitative Study in Two Elementary Schools in Adana. Educ Sci: Theory Pract. 2009; 9(2): 925-40.

17. Ahola S. Hidden Curriculum in Higher Education: something to fear for or comply to? [Cited 2000 Sep 30]. Available from:

http://ruse.utu.fi/pdfrepo/HCarticle.pdf. 18. Margolis E. The hidden curriculum in higher

education. New York: Routledge; 2001. 19. Bergenegouwen G. Hidden Curriculum in the

University. High Educ. 1987; 16(5): 535-43. 20. Townsend BK. Is there a Hidden Curriculum

in Higher Education Doctoral Programs? [cited 1995 Nov 5]. Available from: http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED460663.pdf. 21. Acker S. The Hidden Curriculum of

Dissertation Advising. In The Hidden Curriculum in Higher Education. London: Rutledge; 2001: 57-63.

22. Van den Akker J. Curriculum perspectives: An Introduction. Netherlands: Springer Netherlands; 2003: 98-105.

23. Mohammadi B. An Introduction to the Qualitative Research Method. Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies; 2008: 25-6. [In Persian]

24. Strauss A, Corbin J. Basics of Qualitative Research; Grounded THEORY, Procedures and Techniques. (Translation). Mohammadi B. Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies; 2008: 57-117. [In Persian]

25. Burns N, Grove KC. Understanding Nursing Research. 4th ed. Philadelphia: W.B. Saunders; 2007:124-130.

26. Kirk J, Miller ML. Reliability and validity in qualitative research. California: Sage; 1986. 27. Amirkhni T, Pourezzat AA. Reflecting the

development of social capital in light of organizational justice agencies. Online Managers. 2010;1: 32 -19.[In Persian]

28. Hezar Jaribi J. The Study of Feeling Social Justice and effective factors on it. Applied Sociology. 2011; 22(3): 41-62. [In

Persian].

29. Safaei Movahhed S, Attaran M. Uncovering the hidden curriculum of supervisors' selection in a Faculty of Mathematics: A qualitative study. Curriculum Planning. 2013; 10(11): 1-12. [In Persian]

30. Bayanfar F, Maleki H. Explanation of the impact of hidden curriculum on emotional component of learning for middle school students. J Curriculum Studies. 2009; 5(17): 57-85. [In Persian]

Journal of Medical Education Development Center 2015; 12(1):64 -75

A Study of the Hidden Curriculum of Doctoral Research Courses: A

Phenomenological Study

Fatemeh Robati1*, Mohammad Mohammad-Bagheri2, Fatemeh Hasani3

1. Ph.D. in Curriculum Development, Department of Educational Sciences, School of Education, Islamic Azad University, Khorasgan Branch, Isfahan,

Iran

2. Specialist in Febrile and Infectious Diseases, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran

3. Graduate Student in EducationManagement , Sciences & Research Branch, Islamic Azad University, Kerman Branch, Kerman, Iran

 Received: 8 Apr, 2014  Received Corrected Version: 3 Aug, 2014  Accepted: 6 Aug, 2014

٭Correspondence: Faculty of Education, Islamic Azad University, Khorasgan Branch, Isfahan, Iran

 Tel: (+98) 913 343 9956  Fax: (+98) 34 3132 0043  Email:[email protected]

Background & Objective: Hidden curriculum is a relatively new and very enlightening concept raised by curriculum experts in recent years. The aim of the present study was to investigate the hidden curriculum of the doctoral degree and hidden factors of choosing a supervisor.

Methods: This was a qualitative research performed using the phenomenological method. The study data were collected through semi-structured interviews. In this study, all doctoral graduates who had passed the research period (n = 45) were selected using purposive sampling method. For data analysis, the Strauss and Corbin (1997) method was used (open coding and axial coding).

Results: In this study, 230 themes were obtained and divided into 5 main categories ( negligence of main tasks, lack of social and economic justice, inequality of universities, lack of communication across borders, and lack of equal facilities) and several subcategories.

Conclusion: The results showed that numerous factors can affect the academic process in universities during this period. Therefore, more contemplation is necessary during this period.