71
فرصم هعسوت یاهراک هار و عناوم یبایزرا و نایزبآ فرصم هنارس شجنس
یزکرم ناتسا رد
رگداد مارهش
( 1 ) * ؛یحلاص نسح
( 2 ) ؛یجاح دواد دیس
یمیحرریم
( 3 ) ویرومیت دادرهم
( 3 ) [email protected] 1 -روشک یتلایش مولع تاقیقحت هسسوم 2 -ناریا تلایش نامزاس 3 -مخ ماما یلاع شزومآ زکرم ینی )هر( :تفایرد خیرات رویرهش 1333 :شریذپ خیرات رذآ 1333:هدیکچ
لاس رد یزکرم ناتسا ییاتسور و یرهش قطانم رد نایزبآ فرصم نازیم لیلحت و نییعت ، قیقحت نیا یلصا فده 0931 زا قیقحت فادها هب یبای تسد یارب .دوب یروضح هعجارم اب اه همانشسرپ .دش هدافتسا همانشسرپ زا هدافتسا اب یشیامیپ شور هنومن شور اب .دیدرگ لیمکت )ییاتسور و یرهش یاه راوناخ( قیقحت یاه هنومن زا کیره هب هلحرم دنچ یریگ یفداصت یا دادعت 5252 امش مامت تروص هب هلحرم نیلوا رد .دنتفرگ رارق یرامآ هنومن رد رفن ( دندش باختنا اهرهش یر 05 ،نایتشآ :رهش مجح تبسن هب هلحرم نیمود رد .)هیدنرز ،بادنخ ،ناهارف ،ناجیمک ،ناجیلد ،دنزاش ،هواس ،تلاحم ،نیمخ ،شرفت ،کارا قیقحت نیا رد .دش نییعت رهش ره رد رظن دروم هنومن یناوارف ،ییاتسور و یرهش یاهراوناخ 0522 و یرهش قطانم رد رفن 0101 ن هدافتسا درادناتسا لومرف زا نایزبآ فرصم نازیم طسوتم دروآرب یارب .دنتفرگ رارق هعلاطم دروم ییاتسور قطانم رد رف ناتسا لک فرصم هنارس نیگنایم هک داد ناشن جیاتن .دیدرگ 10 / 2 یرهش قطانم رد ،مرگولیک 01 / 6 قطانم رد و مرگولیک ییاتسور 65 / 5 رگ ،یفرط زا .دوب لاس رد مرگولیک تلاکشم نیرت مهم زا تنوکس و راک لحم کیدزن یلحم دیرخ رازاب دوبن و ینا یم رامش هب فرصم یاهانگنت و دوب طسوتم دح زا رتمک رازاب رد دوجوم نایزبآ عونت و تمیق زا تیاضر نازیم ،نینچمه .دور ( 5 / 5 و 65 / 5 زا 2 نومزآ جیاتن .) دعت ،تلایصحت ریغتم جنپ هک داد ناشن زین نویسرگر و دمآرد نازیم ،تمیق ،راوناخ یاضعا دا زا شیب نایزبآ تخپ اب ییانشآ نازیم 20 هدومن نییبت ار نایزبآ فرصم نازیم تارییغت دصرد ( دنا 20 / 1 R2= داهنشیپ نایاپ رد .) هک تسا هدش تاعلاطا حطس شیازفا یارب یزیر همانرب و یمومع گنهرف شور هب یشخب عونت ، ا و جیورت یاه همانرب و اه هعاش و یهام دیلوت و عیزوت زکارم شرتسگ ،یهام فرصم اه ینواعت تیلاعف هب کمک هیداحتا و رد نایزبآ یبایرازاب هصرع و ذاختا تسایس اقترا یارب یدایص هعماج زا یتیامح یاه ی یعامتجا هافر حطس هجوت دروم ،نایزبآ تمیق شهاک تیاهن رد و اهنآ لاس و نایزبآ فرصم هعسوت نازیر همانرب .دریگ رارق یعامتجا تم ک تاغل :یدیل ییاتسور راوناخ ،یرهش راوناخ ،یزکرم ناتسا ،نایزبآ ،فرصم هنارس * لوئسم هدنسیون71
م
همدق
یزبآ و تلایش اهنت هن یرورپ یلصا عبنم " تملاس " ههکلب عبنم " تورث " تلم .دشاب یم اه 0 / 35 د یهاهم دیلوت زا دصر یشرورپ ناهج لاهس رد 5105 ههب دهیلوت روهشک هدزناهپ صاصتخا یلصا هدننک .تشاد رهصم و یلیهش ،اهنآ نایم رد رد نآ لاس و دندیسر ینویلیم دیلوت هب ههبتر لیزرب یدهنب یهجوت لباق روط هب ار دوخ یناهج داد دوبهب . ،لاهح نیا اب هب هجوت اب دنلیات دیلوت وهگیم یراهمیب و لیس تراسخ ، ههب 5 / 0 لاس رد نت نویلیم یاه 5100 و 5105 تفای شهاک . نینچمه یمانوس زا سپ لاس 5100 پاژ یرورپ یزبآ ، ن رد لاهس 5105 تهفای دوهبهب یهمک (The State of worldfisheries and aquaculture opportunities and challenges,2014) مههس ،ناوارهف یاهه تهیزم دوجو اب . ییا ه دبهس رد یتلایهش یاهه هدراورهف و ناهیزبآ فرصم اوناخ نییاپ یفرصم یاه تشوگ ریاس اب هسیاقم رد یناریا ر و لامهش رد نایزبآ میظع عبانم زا ناریا یرادروخرب . تسا یهعیبط یحطهس یاههبآ رد یهاهم شرورپ ناکما و بونج یاهه بآ و )اهه هناخدور و اه هچایرد( نکاس ری و نکاس و یهبآ درهس یهاهم شرورهپ یاهرختهسا( نکاس یعونصم ا تیاکح ،)هروظنمود هوقلاهب ناوهت و ناوارهف یاه تیفرظ ز رد هجوت لباق لاغتشا داجیا و هدوزفا شزرا بسک رد روشک ،سراف ناتسا تلایش( تسا شخب ریز نیا 0900 صخاش .) و ناهصصختم رهظن دم یبآ عبانم زا هدافتسا رد یدایز یاه ههب ناوهت یهم اه صخاش نیا هلمج زا تسا نارظن بحاص یرورپ یزبآ نازیم ،دیص نازیم ... و هنارهس فرهصم نازیم ، .تشاد هراشا هنارهس دحتم للم یزرواشک رابوراوخ نامزاس ار ناههج رد نایزبآ فرصم 0 / 00 لاهعا مرگوهلیک م هدوهمن تهسا (FAO, 2010) ههتبلا . هتفرهشیپ یاهروهشک یهخرب هبار مقر نیا یتلایش 56 یهتح و )یهبر یاپورا( مرگولیک هب 11 ات 31 هنا هدیناسر لاس رد مرگولیک د ( )نهپاژ . ناهمه عبنم فرصم نازیم ار ناریا رد هنارس 0 / 0 ملاهعا مرگ ولیک .تسا هدرک هرامهش لودج 0 دهنچ فرهصم هنارهس نازهیم ار ایند روشک لاس رد 5100 شرازگ ساسا رب یاه نامزاس یناهج رابوراوخ ( FAO ) دههد یهم ناشن . نهیا یهسررب اهب یم لودج درهب یهپ نارهیا رد یهام فرصم رقف هب ناوت . رهب لاهح رد یاهروهشک رد ناهیزبآ هنارهس فرهصم ،ساسا نیا هعسوت 2 / 05 تسا مرگولیک (FAO,2011) . لاهس رد نایزبآ هنارس فرصم ،ناریا تلایش نامزاس ملاعا 0935 دودح 2 / 1 اهب ههسیاقم رد ههک دهش ملاعا مرگ ولیک لاهح رد یاه روشک و نایزبآ یناهج فرصم هنارس طسوتم ( تههسا رههتمک رایههسب هعههسوت Salehi,2006 ) . ساههسا رههب یناههج راهب و راوهخ نامزاهس طهسوت هدهش ههئارا یاهرامآ رهصم نیگنایم رد ناهیزبآ هنارهس ف ناههج 0 / 00 مرگوهلیک تسا (FAO,2010) . تامادهقا هتش گ یاه ههد لوط رد تهلود یوس زا صوصخ نیا رد یرثؤم لاح نیع رد و مهم صخاهش لاح نیا اب .تسا هتفرگ تروص یصوصخ شخب و هس فرهصم یاههه تهیفرظ زا ههک روهشک یارهب ناهیزبآ هنار یناهج نیگنایم اب تسا رادروخرب هصرع نیا رد زین یبسانم فادهها ههب یبایتهسد یارب یزیر همانرب .دراد یدایز هلصاف عوهنتم تامادقا دنمزاین نایزبآ فرصم یاه صخاش یاقترا ... و یتاهعلاطا ،یهگنهرف ،یشزومآ ،یتاقیقحت ،یتخاس ریز یلم حطس رد ییاهنبریز تامادقا زا یکی .تسا یا هقطنم و بحاص زا یرایسب داقتعا هب رثؤم و اهصحا و یهاگآ ،نارظن نایزبآ تیعضو زا مزلا تخانش و هیاپ یاه هداد و تاعلاطا ناوهنع اهب اهبترا نیمه رد رضاح قیقحت .تسا روشک رد رد( یزهکرم ناتهسا رد نایزبآ هنارس فرصم نازیم یسررب ییاتسور قطانم زا یهاهگآ و تخانهش روظنم هب )یرهش و فرهصم هزوح رد ییاتسور و یرهش ناگدننک فرصم راتفر جیاهتن تسا دیما .دش ماجنا یزکرم ناتسا رد نایزبآ هنارس حطس رد نازیر همانرب و نلاوئسم هدافتسا دروم قیقحت نیا هقطنم و یلم ا .دریگ رارق ی سا رد هنیمز نیا رد مدرم راتفر و یهام فرصم نات تحت هزوح نیا رد رگید قطانم زا یرایسب لثم یزکرم هعلاطم جیاتن .تسا یدایز یاه هفلوم و لماوع ریثات ( یوسوم 0912 یم ناشن ) دح ات دمآرد شیازفا اب هک دهد نازیم یلو تسا هدش رتشیب زین یهام فرصم یصخشم هتشاد ار فرصم رد ریثأت نیرت مهم نایزبآ فرصم هب هقلاع قیقحت .تسا هی غت و تملاس زکرم طسوت هتفرگ تروص تا یاهلاس یط ایلارتسا 0336 ات 0330 نیب هک دنداد ناشن یحور تملاس و یهام فرصم -هنومن یناور دروم یاه دروم دارفا و دراد دوجو راد ینعم یگتسب مه یسررب تیعضو یهام فرصم زا سپ هک دندوب هدرک ملاعا یسررب دوخ رد ار یرتهب یناور و یحور زا یکی .دننک یم ساسحا نیا یاهدرواتسد یوق ابترا تابثا قیقحت یناور یحور تلااح دوبهب و یهام فرصم نیب یم دارفا رد دشاب
(Brown & Bose, 2000) .
71 لودج 1 . فرصم هنارس نازیم هنایلاس رد نایزبآ ایند روشک دنچ مرگولیک بسح رب لاس رد 1111 روشک مان فرصم هنارس وشک مان ر فرصم هنارس )مرگولیک( هسنارف 8 / 43 انغ 2 / 22 نپاژ 2 / 15 هیرجین 5 / 52 لائوزنو 6 / 52 لاوگنآ 2 / 53 رصم 5 / 22 هتفای هعسوت یاهروشک 23 شدلاگنب 2 / 51 هعسوت لاح رد یاهروشک 1 / 56 یزلام 8 / 11 اپورا هیداحتا 26 :عبنم ( 5100 FAO, ) اوناخ ییا داوم هدنهد لیکشت ملاقا یسررب روشک یاه ر و ییارگ فرصم هب یبسن شیارگ م ر یلع هک داد ناشن رد یهام تشوگ هنارس فرصم ،یناویح نیئتورپ فرصم ینییاپ مقر زا یناریا یاه راوناخ یکاروخ ملاقا دبس تسا رادروخرب (Nasri, 1994) . تبسن هعماج ندرک هاگآ رد هک یریثأت و ییایرد تلاوصحم زا هی غت صاوخ هب نا تملاس زا یکی دنراد اه یرامیب عاونا زا یریگشیپ و ناس نیا فرصم جیورت تهج تامادقا نیرترثؤم و نیرتمهم یپ ،حیحص شزومآ اب رما نیا هک تسا ییا داوم زا هتسد ( تسا ری پ ناکما هبناج همه و ریگ ،رهمگرزب 0916 .) تاعلاطم ( یمتسر 0911 ( یحلاص ،) 5116 هداد ناشن ) اگآ و ییانشآ هک تسا عونت و ییا شزرا زا یه یم رثؤم نایزبآ فرصم شیازفا رد یتلایش تلاوصحم .دشاب ( ییاباب تاقیقحت جیاتن 0905 روپ نابعش و یلداع ،) ( 0916 ریغتم هک تسا نآ دیؤم زین ) " فرصم گنهرف " اب ،یفرط زا .دراد اهراوناخ فرصم نازیم یور یناوارف ریثأت تاقیقحت جیاتن هب هجوت Brown & Bose
( 5111 ،) فرصم نازیم رب یناوارف ریثأت تخپ یناسآ و تیفیک هعلاطم نیا جیاتن زا یرگید شخب .دراد ییا تلاوصحم هک داد ناشن صاوخ دروم رد یناسر علاطا و تاغیلبت شور شزومآ شرتسگ ،یهام فرصم یهام زپ و تخپ یاه .دراد نایزبآ فرصم نازیم رب یدایز رثا هتفای نینچمه ترصن یاه ( ناراکمه و ی 0935 نس شیازفا هک داد ناشن ) اب دارفا و لاس هد زا رتمک کدوک دوجو ،راوناخ تسرپرس نیا نتفرگ رارق لامتحا هداوناخ رد صاخ یاه یرامیب دایز فرصم اب یاهراوناخ هورگ رد اهراوناخ یهام شیازفا ار مخت و زمرق تشوگ تمیق شیازفا ،نیا رب هولاع .دهد یم ب فرصم ،غرم .تشاد دهاوخ یپ رد ار راوناخ یهام رتشی زا یکاح قیقحت نیا جیاتن زا یرگید شخب هک نآ نمض دادعت نینچمه و هناهام دمآرد شیازفا اب هک تسا نآ جیاتن .دوش یم هتساک راوناخ طسوت یهام فرصم زا ،دارفا شهوژپ Myrland ( ناراکمه و 5111 دروم رد ) دوجو هک داد ناشن یژورن یاهراوناخ ریز کدوک 05 لاس ییایرد یاها عون تدش هب تنوکس لحم نینچمه و هک یلاح رد .دهد یم رارق ریثأت تحت ار هدش فرصم حطس و نس شیازفا ،راوناخ هزادنا شیازفا اب لک فرصم .دنک یم ادیپ شیازفا تلایصحت Wang ( 5119 هب ) جیاتن .تخادرپ نیچ روشک رد دازآ یهام فرصم یسررب ن یو قیقحت هقطنم ،یدمآرد و ینس حوطس هک داد ناش ینعم رثا یگزات و یهام نتشاد تسود ،تمیق ،ینوکسم .دنراد یهام فرصم حوطس رب یراد Sayin ناراکمه و ( 5101 هب راوناخ تامیمصت رب رثؤم لماوع هعلاطم رد ) هک دندیسر هجیتن نیا هب هیکرت روشک رد یهام فرصم خ دارفا دادعت ،راوناخ دمآرد حطس و تلایصحت حطس ،راونا و دیرخ هب راوناخ میمصت رب رثؤم لماوع زا یهام تمیق .دنتسه یهام فرصم ( یهضویع و مدهقم یناهیقاب تاعلاطم 0913 صوهصخ رد ) مدهع ههک داد ناهشن ناهیزبآ فرهصم یاههانگنت و لئاسم ییا ه گهنهرف رد یهاهم فرهصم هاگیاج هتسیاش فیرعت لاهطا مدهع ،یناریا یاهراوناخ هرمزور نامزاهس هیهصوت زا ع و وهب و یهام هب یسرتسد مدع ،لااب هنیزه ،تشادهب یناهج و یفاهک فرهصم عهناوم نیرهتمهم ههلمج زا بولطمان معط یم نایزبآ بسانم .دشاب ساههسا رههب نیرههخآ یرامههشرس سوههفن و نکههسم رد لاس 0931 یزکرم ناتسا تیعمج ، غلاب رب 0509323 رهفن هدوب تسا ،ناریا رامآ زکرم( 0931 هنارس فرصم طسوتم .) ( یوهسوم تاهعلاطم ساسارب ناتسا نیا رد نایزبآ 0913 ،) 1 / 5 ههک تسا مرگولیک 5 / 5 نیگناهیم زا رهتمک مرهگ وهلیک
02 و یروشک 5 / 05 یناههج نیگناهیم زا رهتمک زهین مرگوهلیک ههب یاهه یسررب هک تسا یلاح رد نیا .تسا هدش شرازگ رهس فرهصم شیازهفا هعهسوت مجنپ همانرب رد هدمآ لمع هنا دودح زا نایزبآ 0 ک هب مرگولی 09 یهنیب شیهپ ار مرگولیک ،یهاشلگ( تسا هدومن 0913 شجنس ترورض قوف دراوم .) شیازهفا رب را گ ریثات لماوع هب هجوت و هنارس فرصم قیقد رهما نهیا قهقحت .دزاهس یهم راکشآ ار نایزبآ هنارس فرصم هداد و تاعلاطا ندرک مهارف و یزیر همانرب نودب روم یاه د همانرب زاین میمصت و نازیر رباهنب .تهسین ری هپ ناکما ناریگ هنارهس فرهصم یسررب زین رضاح هعلاطم یساسا فده ،نیا یاهه هورگ نینچمه و ییاتسور و یرهش قطانم رد نایزبآ . تهسا هدوهب ههعلاطم دروهم ههقطنم رد یهتیعمج فلتخم صخاش زا تیاضر نازیم یبایزرا ،نینچمه رثؤم لماوع و اه صم رب رگید فادها نایزبآ فرصم یاهانگنت و لئاسم و فر .تسا قیقحت نیا ناراهکمه و روهریلع طهسوت هدهش ماجنا هعلاطم ساسا رب ( 0912 ناتهسا یهخرب رد و ناریا رد یهام فرصم هنارس ،) قباهطم .تهسا هدهش شرازگ زیچان یدراوم رد و دودحم اه بهیترت ههب ناهیزبآ فرهصمرپ یاهه ناتسا ،نانآ یاه هتفای ناتهسا و ناردهنزام و ناتهسزوخ ،رههشوب ،ناگزمره لماش رتمک( هاشنامرک و نانمس لماش بیترت هب فرصم مک یاه رد فرهصم هنارس و )زور رد مرگ کی زا 55 روهشک ناتهسا زا رتمک 01 ناراهکمه و یبلطم .دندیدرگ ملاعا زور رد مرگ ( 0930 یرورم هلاقم رد ) " یسررب لماوع رثؤم رهب فرهصم یهام رب سا سا هزاس یاه لدم یاه شزوهمآ تملاهس " ههب ههتخادرپ یراهتفر هاگدهید زا یهام فرصم لیلاد اههنآ .دهنا وب ریظن یلماوع و هزم ،یهام سرهت زا ناوختهسا یاهه زهیر ،یهام ییاناوت رد هدامآ یزاس و تخپ و دهیاوف رد هدهش ک نارهیا رد یهاهم فرهصم مدهع رهب رثوهم لماوع هلمج زا ار نیا .دنا هدرک ناونع هدافتهسا ههک دنراد یم ناونع ناققحم یهم فدهه هعماج و راتفر اب بسانتم یاهوگلا و اه لدم زا بوهلطم راهتفر زورب و نایزبآ فرصم صیاقن شهاک هب دناوت .دنک کمک هطقن زا دناوت یم قیقحت نیا جیاتن قوف بلاطم هب تیانع اب تخانهش ،ناهیزبآ فرهصم و دهیلوت یرظن داعبا یسررب رظن ثات لماوع قطاهنم مدرهم یتخانهش هعماج راتفر رد را گ ری فرهصم نازهیم نیهیعت ،یزهکرم ناتسا ییاتسور و یرهش تهیمها زئاهح ییاتسور و یرهش فلتخم قطانم رد نایزبآ نازهیر ههمانرب و نلاوئهسم راهیتخا رد ار ناهکما نیا و هدوب رد فرهصم نازهیم اهب بهسانتم ات دهد رارق یزکرم ناتسا یس ،ناتسا فلتخم قطانم ناتسا یتآ یاه همانرب و اه تسا یا ههی غت یاه راتفر و دوجوم یاه تیعقاو اب قبطنم ار .دنیامن ذاختا مدرم هاگدید یسررب جیاتن رد لاعف نارظن بحاص و ناققحم یاه یتوافتم یاهریغتم هک دهد یم ناشن نایزبآ فرصم هزوح یم را گریثأت نایزبآ هی غت رما رد ضاح شهوژپ رد .دنشاب ر لماوع نیب زا را گریثأت یاهریغتم یسررب روظنم هب هب دانتسا اب را گریثأت هاگدید و تاقیقحت جیاتن یاه میسرت قیقحت یرظن بوچراچ یسررب دروم یسانشراک ( لکش لدم رد هک روطنامه .دش 0 یم هظحلام ) ددرگ ، هتخانش رثؤم نایزبآ فرصم نازیم رد ریغتم هورگ شش .تسا هدش
شور و داوم
راک
لرتنک مدع هب هجوت اب و یفیصوت رضاح قیقحت عون زا قیقحت ،اهریغتم عون شهوژپ نینچمه .دوب یشیامزآری هرهب هب هجوت اب روبزم ناریدم طسوت جیاتن هطساویب یرادرب همانرب و فادها هب یبایتسد یارب .دوب یدربراک عون زا ،نازیر عمج و قیقحت هداد یروآ یشیامیپ شور زا اه 0 هدافتسا هب .دوب همانشسرپ قیقحت یلصا رازبا ،نیا ربانب .دیدرگ رب لمتشم ییاه همان شسرپ روظنم نیمه شخب راهچ " یگژیو نایوگخساپ یدرف یاه " ، " نایزبآ فرصم یایازم " ، " نایزبآ فرصم یاهانگنت " و " فرصم و دیرخ تاداع نایزبآ " همانشسرپ .دیدرگ هیهت هب یروضح هعجارم اب اه شسرپ لیمکت )ییاتسور و یرهش یاهراوناخ( ناگدنوش .دیدرگ زکارم و اه هناخباتک هب هعجارم ،همانشسرپ رب هولاع یروآ عمج یاه شور هلمج زا یملع کرادم و دانسا .دوب قیقحت زاین دروم یاه هداد و تاعلاطا هعماج یرامآ ییاتسور و یرهش یاهراوناخ هیلک لماش قیقحت نیا دعت هب یزکرم ناتسا دا 5252 عومجم زا .تسا 5252 رفن ،هعلاطم دروم دارفا 0522 ( رفن 6 / 20 رد )دصرد قطانم و یرهش 0101 ( رفن 5 / 55 ییاتسور قطانم رد )دصرد .دندوب ناونع هب شور هک یگتسبمه لیلحت شور زا یرامآ دش هدافتسا ،دراد دربراک اهریغتم نیب هطبار یسررب یارب ،رولاد( 0911 یا رد نینچمه .) یسررب یارب قیقحت ن بیارض زا لقتسم یاهریغتم اب نایزبآ فرصم نازیم هطبار نازیم یارب و نوسریپ و نمریرسا یگتسبمه فرصم ریغتم هتسباو قیقحت نویسرگر شور زا هناگدنچ دیدرگ هدافتسا ،رولاد( 0911 .) هنومن شور یریگ هنومن ،هدش باختنا قطانم زا کیره رد یریگ " یفداصت " رب .دوب شور زا ،ییاتسور و یرهش قطانم باختنا یا 1.Survey research07 هنومن هلحرم دنچ یریگ هدافتسا یا نیلوا رد .تسا هدش ،هلحرم 05 ،تلاحم ،نیمخ ،شرفت ،کارا ،نایتشآ رهش هیدنرز ،بادنخ ،ناهارف ،ناجیمک ،ناجیلد ،دنزاش ،هواس یاهراوناخ مجح تبسن هب هلحرم نیمود رد .دندش باختنا رف ،ییاتسور و یرهش و رهش ره رد رظن دروم هنومن یناوا هنومن شور زا .دش نییعت اتسور یارب یفداصت یریگ یارب نینچمه .دش هدافتسا رهشره رد اهراوناخ باختنا هدافتسا درادناتسا لومرف زا هنارس فرصم نازیم هبساحم ( دش Failler & Pan, 2007 .) FC= L × M / G ، L : دیرخ ره رد یهام نازیم طسوتم M ؛ لاس ره رد دیرخ تاعفد : G راوناخ یاضعا دادعت : FC یهام فرصم هنارس : لکش 0 قیقحت یداهنشیپ یوگلا لکش 1 : قیقحت یداهنشیپ یوگلا
یاتن
ج
هک دنداد ناشن جیاتن 50 چیه هعلاطم دروم دارفا زا دصرد هقلاع و هتشادن نایزبآ فرصم هب یا 1 / 02 دح رد زین دصرد رادومن( دنداد ناشن هقلاع عوضوم نیا هب مک یلیخ و مک 0 .) یم ناشن جیاتن زا یرگید شخب ،دهد 3 / 60 دارفا دصرد هدرک فرصم )یشرورپ( یهام لومعم روط هب هعلاطم دروم اهنت و 0 / 01 یم فرصم ییایرد یهام زا دصرد زا .دندومن یهام فرصم نامز صوصخ رد رگید بناج هب ،هداوناخ بیترت 0 / 91 و 9 / 01 تروص هب ناگدنوش شسرپ دصرد " هنایهام " ای و " یگتفه " یم فرصم یهام نیرتمک .دندرک هنیزگ هب وبرم اه خساپ " یا هتفه 5 راب " یناوارف اب 9 رفن ( 0 / 1 و )دصرد " هنازور " ، " هنایهام 9 راب " اب مادک ره یناوارف 0 ( رفن 9 / 1 و )دصرد " هتفه یا 9 راب " یناوارف اب 1 ( رفن 9 / 1 لودج( دشاب یم )دصرد 5 هتفای هولاع هب .) اه ( هعلاطم دروم دارفا رتشیب هک داد ناشن 6 / 06 رد )دصرد دیرخ راب ره " 9 ات 6 ولیک " .دننک یم دیرخ یهام هورگ هب صاصتخا زین دیرخ نازیم نیرتمک 05 -00 صوصخرد هدمآ تسد هب یاه هداد یسررب .دراد مرگولیک تمیق دیرخ راب ره رد هدش یرادیرخ )یشرورپ( یهام طقف هک دهد یم ناشن 2 / 1 هعلاطم دروم دارفا دصرد " زا رتمک 91111 لایر " راب ره رد یهام ولیک ره تباب یم تخادرپ دیرخ هک یلاح رد ،دننک 6 / 93 یتمیق دصرد دودح رد " 61111 -91111 لایر " دنیامن یم تخادرپ رادومن( 5 .) رصم نازیم ف نایزبآ ییاذغ تاداع و گنهرف یگژیو یدرف یاه نایزبآ تشادهب علاطا و شزومآ یناسر ، تمیق( یداصتقا یاهریغتم یدنب هتسب ... و ) یایازم زا یهاگآ و ییانشآ فرصم یهام00 27 6.4 9.4 24.9 25.3 7 0 5 10 15 20 25 30 رادومن 1 نایزبآ فرصم هب ناگدنوش شسرپ هقلاع نازیم عیزوت : رادومن 1 )دصرد( هعلاطم دروم دارفا طسوت )لایر( یهام دیرخ تمیق عیزوت : نایزبآ فرصم هنارس رب ساسا ،هحورطم لومرف ناتسا لک هنارس نیگنایم 10 / 2 پ دح نیب نانیمطا دودح هلصاف و مرگ ولیک نییا 55 / 2 و یلااب دح 51 / 6 نانیمطا اب ،نیا ربانب .دمآ تسد هب 32 یم دصرد فرصم هنارس طسوتم هک تشاد ناعذا ناوت یزکرم ناتسا رد یهام 10 / 2 رد و مرگولیک یرهش قطانم 01 / 6 نییاپ دح نیب نانیمطا دودح هلصاف .دوب مرگولیک 51 / 6 یلااب دح و 03 / 0 یم تهج نیدب و تسا اب ناوت طا نانیم 32 فرصم هنارس طسوتم هک تشاد ناعذا دصرد یزکرم ناتسا یرهش قطانم رد یهام 01 / 6 مرگولیک تسا . قطانم رد فرصم هنارس نیگنایم ،نینچمه ییاتسور 65 / 5 دودح هلصاف و تسا لاس رد مرگولیک نییاپ دح نیب نانیمطا 10 / 5 یلااب دح و 59 / 2 و تسا یم تهج نیدب نانیمطا اب ناوت 32 د هک تشاد ناعذا دصر ییاتسور قطانم رد یهام فرصم هنارس طسوتم 65 / 5 لودج( تسا مرگولیک 9 ) . هداد زیلانآ یفرط زا نیرتشیب هک تسا نآ زا یکاح اه خساپ هنیزگ هب وبرم ،هنارس فرصم نازیم صوصخ رد اه -یاه " 9 -0 " و " زا رتمک 0 " یناوارف اب بیترت هب مادک ره 952 ( رفن 0 / 09 و )دصرد 959 ( رفن 6 / 09 یم )دصرد دشاب خساپ نیرتمک و هنیزگ هب وبرم اه یاه " 02 -09 " اب یناوارف 03 ( رفن 1 / 1 و )دصرد " 00 -3 " یناوارف اب 96 رفن ( 5 / 0 یم )دصرد دشاب .
02 ج لود 1 : هداوناخ طسوت نایزبآ هنارس فرصم نازیم یرامآ عیزوت هعلاطم دروم دارفا یاه لاس رد مرگولیک( هنارس فرصم ) یناوارف دصرد یعمجت دصرد زا رتمک 5 434 6 / 54 6 / 54 4 -5 431 2 / 54 4 / 22 1 -4 222 1 4 / 46 2 -1 251 1 / 8 8 / 33 1 -2 242 2 / 1 0 / 13 55 -1 46 3 / 5 3 / 11 54 -55 541 4 / 1 2 / 60 51 -54 51 8 / 0 1 / 65 زا رتلااب 51 204 8 1 / 61 باوج نودب 220 1 / 40 500 عمج 2121 500 لودج 3 : صخاش زا هعلاطم دروم دارفا تیاضر نازیم یرامآ عیزوت نایزبآ فرصم رد راذگریثأت یاه تیاضر نازیم صخاش یلیخ مک مک طسوتم دایز یلیخ دایز نودب باوج نیگنایم عمج یهام تمیق یناوارف 155 101 321 521 25 883 2 / 2 2121 دصرد 2 / 20 20 52 1 / 6 8 / 0 41 500 یهام عونت ارف یناو 228 410 118 241 12 5018 62 / 2 2121 دصرد 1 3 / 51 5 / 22 1 / 1 5 / 2 1 / 35 500 تیفیک یناوارف 31 565 155 250 420 223 62 / 4 2121 دصرد 1 / 5 3 / 6 2 / 20 5 / 28 2 / 52 2 / 40 500 هضرع نامز یناوارف 464 213 304 356 228 865 1 / 2 2121 دصرد 3 / 53 5 / 50 56 1 / 56 1 5 / 43 500 کم هضرع نا یناوارف 310 262 413 321 208 825 8 / 2 2121 دصرد 8 / 52 6 / 50 53 8 / 56 2 / 8 1 / 42 500 :یهام فرصم رد راذگریثأت لماوع تیعضو زا یدنم تیاضر هداد هرامش لودج رد جردنم یاه 9 رد هک تسا نآ دیؤم زا ناگدنوش شسرپ تیاضر عومجم لماوع تیعضو یهام فرصم ری را گریثأت تسا نیگنایم دح زا رتمک ( 19 / 5 زا 2 و تمیق زا یتیاضران نیرتشیب ،نایم نیا رد .) یم رازاب رد دوجوم نایزبآ عونت نازیم نیرتشیب .دشاب یم هدش هضرع نایزبآ تیفیک زا زین تیاضر .دشاب :نایزبآ فرصم یاهانگنت و تلاکشم هتفای هب هجوت اب هدمآ تسد هب یاه " نایزبآ یلااب تمیق " ، " راک لحم و هناخ کیدزن یلحم دیرخ رازاب دوجو مدع " و " هداوناخ دارفا هقئاذ اب یراگزاس مدع " و لئاسم نیرتگرزب دنیارف رد قیقحت هنومن یاضعا هجوت دروم یاهانگنت یم رامش هب یزکرم ناتسا رد نایزبآ فرصم بیترت هب( دیآ اب 9 / 95 ، 2 / 52 و 2 / 06 دننام یلئاسم نایم نیا رد .)دصرد " نادنزرف نتشادن تسود " و " رازاب رد یهام ندوبن " لودج( تسا هدش هتخانش انگنت و هلئسم نیرتمک 5 .)
02 لودج 4 : یزکرم ناتسا رد نایزبآ فرصم یاهانگنت و تلاکشم یرامآ عیزوت اهانگنت و تلاکشم یناوارف دصرد نایزبآ یلااب تمیق 856 4 / 42 راک لحم و هناخ کیدزن یلحم دیرخ رازاب دوجو مدع 631 1 / 21 هداوناخ دارفا هقئاذ اب یراگزاس مدع 356 1 / 56 رازاب رد تاقوا رثکا رد نایزبآ دوبن 262 3 / 50 اهنآ یایازم و اه یهام عاونا اب ییانشآ مدع 521 5 / 2 دیرخ تداع دوبن نایزبآ 562 3 / 6 نایزبآ تخپ اب مزلا ییانشآ مدع 542 2 / 1 یروآ لمع و تخپ هوحن اب ییانشآ مدع 545 2 / 1 ینلاوط تدم هب لزنم رد نایزبآ یرادهگن ناکما مدع 501 2 / 3 یتشادهب تاکن بسانم تیاعر مدع 32 1 / 5 یهام دب یوب 41 3 / 5 میرادن لوپ یلو میراد تسود 54 1 / 0 زبآ راز اب یمن سرتسد رد نای دشاب 2 4 / 0 دنرادن تسود یهام اه هچب 1 2 / 0 شجنس حطس هک یعقاوم رد نمریرسا یگتسبمه بیرض یارب نوسریپ یگتسبمه بیرض و هدوب یا هبتر ریغتم .تسا هدش هدافتسا یا هلصاف شجنس حطس اب یاهریغتم یم هظحلام ریز لودج رد هکنانچ یاهریغتم نیب دوش لایصحت نازیم ،هداوناخ یاضعا دادعت ،دمآرد نازیم ،ت هطبار نایزبآ تخپ اب مزلا ییانشآ مدع ،نایزبآ یلااب تمیق .دنراد نایزبآ فرصم نازیم اب یرادانعم یرامآ شور رد تارییغت ،هریغتم دنچ نویسرگر قیرط زا هتسباو ریغتم یم نییبت لقتسم یاهریغتم ای ریغتم عقاو رد و دوش راو ،نویسرگر لیلحت ریغتم ساسا رب ار هتسباو ریغتم سنای شیپ و نییبت لقتسم یاهریغتم ای یم ینیب رد .دیامن نویسرگر لیلحت هناگدنچ دورو یارب فلتخم یاه شور زا اهریغتم هلداعم یارب .ددرگ یم هدافتسا ینویسرگر نیا رد دنچ نویسرگر لیلحت و هیزجت زا قیقحت ماگ شور هب هناگ ماگ هب 5 ا هدش هدافتسا شور نیا رد .تس یاهریغتم تحت یلودج رد و ف ح هلداعم زا رت فیعض ناونع Excluded Variables یم رارق و دنریگ ریغتم تارییغت زا شخب نیرتشیب هدنامیقاب یاهریغتم دراو ،یرا گریثأت بیترت هب هک دنک یم نییبت ار هتسباو لمع هب یاه نویسرگر جیاتن .دنوش یم ینویسرگر هلداعم هدمآ :تسا ریز حرش هب :لوا ماگ هلداعم دراو هک یریغتم نیلوا ،هلحرم نیا رد دیدرگ نویسرگر ا تلایصحت نازیم موهفم نادب نیا و تس زا شیب و هتشاد ار ریثأت نیرتشیب روبزم ریغتم هک تسا رد هک .تسا هدیدرگ ینویسرگر هلداعم دراو اهریغتم ریاس ربارب یگتسبمه بیرض هلحرم نیا 662 / 1 = R بیرض و ربارب نییعت 555 / 1 = R2 تیانع اب .تسا هدیدرگ هبساحم 0 . Step wise نازیم هب 555 / 1 = R2 ، تلایصحت نازیم 55 زا دصرد .دنک یم نییبت ار قیقحت نیا هتسباو ریغتم تارییغت : مود ماگ ینویسرگر هلداعم زا مود ماگ رد ، ریغتم راوناخ دمآرد نازیم ینویسرگر هلداعم دراو .ددرگ یم بیرض ربارب ریغتم نیا یگتسبمه 613 / 1 = R بیرض و ربارب نییعت 502 / 1 = R2 یم دنشاب . نازیم هب هجوت اب نییعت بیرض 502 / 1 = R2 ریغتم دمآرد نازیم 56 دصرد ت ار قیقحت هتسباو ریغتم تارییغت زا ب .دنک یم نیی : موس ماگ ینویسرگر تابساحم زا هلحرم نیا رد ، ریغتم اوناخ یاضعا دادعت هد ینویسرگر هلداعم دراو دیدرگ . بیرض یگتسبمه 002 / 1 = R ربارب نییعت بیرض و 205 / 1 = R2 دوب نییعت بیرض نازیم هب تیانع اب و 9 ریغتم دادعت ،تلایصحت نازیم ،دمآرد نازیم ،هداوناخ یاضعا 20 دصرد قیقحت هتسباو ریغتم تارییغت زا )نایزبآ فرصم( نییبت ار .درک : مراهچ ماگ ،هریغتم دنچ نویسرگر زا هلحرم نیا رد ریغتم دراو نایزبآ یلااب تمیق ینویسرگر هلداعم یم .ددرگ یگتسبمه بیرض ربارب هلحرم نیا رد 090 / 1 = R و نییعت بیرض 259 / 1 = R2 نازیم هب هجوت اب .دشاب یم نییعت بیرض 25 قیقحت هتسباو ریغتم تارییغت زا دصرد ،نایزبآ فرصم نازیم طسوت ریغتم و نایزبآ یلااب تمیق نیشیپ یاه ماگ رد را گ ریثأت ریغتم هس نییبت .ددرگ یم : مجنپ ماگ ینویسرگر هلداعم دروآرب زا هلحرم نیا رد ، ریغتم هلداعم دراو نایزبآ تخپ اب مزلا ییانشآ مدع دیدرگ ینویسرگر هلحرم نیا رد یگتسبمه بیرض . 022 / 1 = R ربارب نییعت بیرض و 201 / 1 = R2 دوب . نییعت بیرض نازیم هب هجوت اب بیترت نیدب 20 زا دصرد هتسباو ریغتم تارییغت نایزبآ فرصم نازیم طسوت ریغتم
02 یلبق یاه ریغتم و نایزبآ تخپ اب مزلا ییانشآ مدع نییبت دش . لودج 5 : نیب هطبار نییعت نایزبآ فرصم نازیم اب هعلاطم دروم یاهریغتم لقتسم ریغتم عون نومزآ یگتسبمه بیرض ینعم حطس یراد ( SIG ) تلایصحت نازیم نوسریپ 235 / 0 000 / 0 نس نمریپسا 025 / 0 241 / 0 یلیصحت هتشر رمارک 043 / 0 113 / 0 دمآرد نازیم نوسریپ 416 / 0 000 / 0 لغش رمارک 060 / 0 468 / 0 هداوناخ یاضعا دادعت نوسریپ 204 / 0 002 / 0 یلحم دیرخ رازاب دوجو مدع رد راک لحم و هناخ کیدزن نمریپسا 013 / 0 302 / 0 رازاب رد تاقوا رثکا رد نایزبآ دوبن نمریپسا 032 / 0 153 / 0 نایزبآ یلااب تمیق نمریپسا 441 / 0 002 / 0 نایزبآ تخپ اب مزلا ییانشآ مدع نمریپسا 532 / 0 021 / 0 رد نایزبآ یراد هگن ناکما مدع تشوگ لثم( ینلاوط تدم هب لزنم مرق ) ز نمریپسا 030 / 0 522 / 0 لمع و تخپ هوحن اب ییانشآ مدع یروآ نمریپسا 034 / 0 523 / 0 تشادهب بسانم تیاعر مدع نمریپسا 038 / 0 532 / 0 و اه یهام عاونا اب ییانشآ مدع اهنآ یایازم نمریپسا 525 / 0 515 / 0 دارفا هقئاذ اب یراگزاس مدع هداوناخ نمریپسا 425 / 0 035 / 0 م ع د یراد ین حطس ر 55 دصرد ، م ع حطس رد یراد ین 55 دصرد لودج 6 : نایزبآ فرصم نازیم رب لقتسم یاهریغتم نییعت بیارض لقتسم یاهریغتم یگتسبمه بیرض هناگدنچ (R) نییعت بیرض ( R2 ) تلایصحت نازیم 661 / 0 332 / 0 دمآرد نازیم 681 / 0 321 / 0 هداوناخ یاضعا دادعت 251 / 0 152 / 0 نایزبآ یلااب تمیق 242 / 0 134 / 0 نایزبآ تخپ اب مزلا ییانشآ مدع 211 / 0 120 / 0
02 لودج 7 : قیقحت نویسرگر لدم هصلاخ ریغتم B Beta T sig ادبم زا ضرع 212 / 5 -152 / 4 005 / 0 تلایصحت نازیم 282 / 0 661 / 0 211 / 8 000 / 0 دمآرد نازیم 414 / 0 241 / 0 066 / 4 004 / 0 دادعت هداوناخ یاضعا 560 / 0 -254 / 0 -225 / 2 008 / 0 نایزبآ یلااب تمیق 865 / 0 -281 / 0 -565 / 4 002 / 0 نایزبآ تخپ اب مزلا ییانشآ مدع 321 / 0 -208 / 0 -031 / 2 001 / 0 :نویسرگر هلداعم Y= (2/111) ×5+ (2/252)×0+ )- 2/71( ×2 + (- 1172/ ) × +4 (-2/405) × 5 +7/151
ثحب
نیب و یلم یاهرامآ فرصم هنارس هنیمز رد دوجوم یللملا رد یهام فرصم دیدش دوبمک زا تیاکح ناریا رد یهام ملاعا هب هجوت اب .تسا یناریا یاهراوناخ ییا دبس نیققحم ملاعا و یجراخ و یلخاد یمسر عجارم ، نیا ناریا رد هنارس 0 / 0 مرگولیک ،یلداع( 0916 ) و رد ناتسا ساسارب یزکرم لاس دروآرب 0912 ، 1 / 5 مرگولیک ،یوسوم( 0913 هدوب ) تسا ینس هورگ رد دارفا رتشیب و نییاپ زا رت 01 ات 2 / 2 نیا ،یترابع هب .دنتسه ل اش رفن ناتسا رد رارق یروشک نیگنایم هب تبسن یبسانم تیعقوم یروشک نیگنایم زارتمک هک نیا نمض نازیم نیا .درادن ،تسا 5 / 05 زا رتمک مرگولیک یم یناهج نیگنایم اب .دشاب ناتسا لک هنارس نیگنایم رضاح جیاتن هب هجوت 10 / 2 ولیک یرهش قطانم رد فرصم هنارس نیگنایم و مرگ 01 / 6 ولیک ییاتسور قطانم رد و مرگ 65 / 5 مرگولیک .تسا لاس رد شیپ هک تسا یلاح رد نیا ینیب رد هدمآ لمع هب یاه س فرصم تسا ررقم هعسوت مجنپ همانرب نایزبآ هنار هب 09 لماوع هجوت ترورض قوف دراوم .دبای شیازفا مرگولیک ار ناتسا رد نایزبآ هنارس فرصم شیازفا رب را گریثأت یم ناشن .دهد عفر ای شهاک هب یدج تیانع ،نینچمه تمیق شهاک هلمج زا فرصم تلاکشم و اهانگنت یزبآ تلاوصحم تراجت و دیرخ رازاب یهدناماس ،یرورپ لاوصحم ،یمدرم تارظن هب یهجوت مک و یتلایش ت لاح نیع رد .تسا یتیولوا اب و تیمها اب رایسب عوضوم زا شیب هک دش 20 هقلاع هعلاطم دروم دارفا دصرد یا .دنراد نایزبآ فرصم هب تبسن طسوتم دح زا شیب اب رادیاپ تملاس هطبار یفرط زا و تاعلاطا نیا هب هجوت یرورض نایزبآ فرصم اب هعماج و نلاوئسم هک تسا تسد نامزاس رد طبریذ ناراکردنا و یتلود یاهداهن و اه همانرب و مامتها رما نیا هب تبسن یصوصخ هاتوک یزیر ،یفرط زا .دنشاب هتشاد یتدمدنلب و تدم عوضوم نیا داعبا رد نایزبآ فرصم هعسوت هنیمز هک تسا نآ رگناشن زا تسا یرورض و دراد دوجو یگنهرف و یعامتجا نیا هرهب دروم یرگید یاهرازبا اب تیفرظ و دریگ رارق یرادرب نیا .ددرگ ققحم یزکرم ناتسا رد نایزبآ فرصم هعسوت ( یوسوم شهوژپ جیاتن اب هجیتن 0912 اب .دراد یناوخمه ) یلااب تمیق قیقحت جیاتن زا یرگید شخب هب هجوت لحم و هناخ کیدزن یلحم دیرخ رازاب دوجو مدع ،نایزبآ و راک نیرتمهم زا هداوناخ دارفا هقئاذ اب یراگزاس مدع یم رامش هب نایزبآ فرصم هعسوت یاهانگنت و تلاکشم دروم دارفا تیاضر نازیم نیرتمک اتسار نیمه رد .دور نینچمه و رازاب رد نایزبآ عونت و تمیق نازیم زا هعلاطم ز و ناکم یم رازاب رد اهنآ هضرع نام شاب .د ،نیا ربانب یرورض ،تمیق شهاک یاه تسایس ذاختا قیرط زا تسا اهرهش لخاد رد نایزبآ عیزوت قطانم یفیک و یمک هعسوت هقئاذ اب هک ینایزبآ عیزوت نینچمه و اتسور و ناتسا مدرم رد نایزبآ فرصم شیازفا هب تبسن ،دشاب هتشاد یناوخمه یساسا تامادقا ناتسا ییاتسور و یرهش یاهراوناخ نیب یا .دری پ تروص هتفای ن رهمگرزب قیقحت جیاتن اب اه ( 0916 مه ) خ ناراکمه و یبلطم نینچمه .دراد یناو ( 0930 وب ریظن یلیلاد هب زین ) و هزم ،یهام سرت زا ناوختسا یاه زیر ،یهام ییاناوت رد هدامآ یزاس و تخپ و دیاوف هدش کرد رد یهام فرصم مدع عناوم هلمج زا ار هدرک ناونع ناریا طنا رد هک دنا رضاح قیقحت حیاتن اب قاب .دوب هقلاع شیازفا ،یفرط زا نایزبآ فرصم هب یدنم یرما بحاص و ناصصختم و تسا یگنهرف گنهرف هزوح نارظن هعماج و میژر رد رییغت هنوگره هک دنراد داقتعا یسانش نامز یرما ییا هک تسا یتلاوقم هلمج زا و تسا رب هاتوک رد نآ ققحت ناکما تدم .تسین ری پ رضاح قیقحت01 تاغیلبت تلع هب دارفا زا یرایسب هک دوب هلأسم نیا رگنایب نیا هک دندوبن فقاو نایزبآ ریاس و یهام تیمها هب مک تاقیقحت دییات رد )بسانم غیلبت موزل( مهم ،یمساق( 0906 ،ییاباب ؛ 0905 ،یدابآ نامز یرون ؛ 0906 ،روپ نابعش و یلداع و 0916 یم ) جیاتن نینچمه .دشاب ا یاه هتفای اب قیقحت نی Salehi,2006 هک دروم نیا رد فرصم دمآرد شیازفا اب رد یهام تمیق شهاک و ناگدننک هورگ رد یهام فرصم ،رازاب نسم یاه هداوناخ ،رت یاه هدرک لیصحت و تیعمجرپ یم شیازفا اه تقباطم دبای تشاد .
پ
تاداهنشی
زبآ فرصم هنارس نیگنایم ،هلصاح جیاتن هب هجوت اب رد نای ناتسا 10 / 2 تسا هدش لصاح مرگ ولیک رتمک رایسب هک هنارس شیازفا روظنم هب ا ل .تسا یناهج نیگنایم زا لیذ تاداهنشیپ روشک و یزکرم ناتسا رد نایزبآ فرصم :دندرگ یم هیارا 5 ندرک یداصتقا و هدش مامت هنیزه شهاک فده اب هیداحتا هب یرتشیب یرورپ یزبآ یاهزوجم ،دیلوت ه و ا ینواعت رمتسم شزومآ و را گاو یصوصخ یدیلوت یاه همانرب تیولوا رد ناگدننکدیلوت نامزاس یزیر یلوتم یاه .دریگ رارق 5 -تاعلاطا حطس شیازفا یارب و یمومع گنهرف تبسن راوناخ ییا دبس رد نایزبآ فرصم هعسوت ترورض هب همانرب تروص مزلا یجیورت و ییارجا ،یشزومآ یزیر دری پ . 9 تیفیک ظفح و نایزبآ دیلوت هب یشخب عونت یارب .دری پ تروص مزلا شزومآ و تاقیقحت لوصحم 5 و اهرهش حطس رد یهام دیلوت و عیزوت زکارم هیامرس یارب مزلا تلایهست و هتفای هعسوت اهاتسور .ددرگ ینیب شیپ نارا گ 2 تلاوصحم یروآرف و یدنب هتسب عونت ،یروآون تسد رد یتلایش .دریگ رارق راک روعبانم
ا ییاباب ؛ 1374 یهام فرصم رازاب هعسوت ناکما یسررب . همان نایاپ .گرزب نارهت :یدروم هعلاطم ،ناریا رد ،یناگرزاب تیریدم و یرادا مولع دشرا یسانشراک ،نارهت هاگشناد 021 ص . س یضویع و .ح .م مدقم ینایقاب ؛ 1335 . للع یسررب یهام فرصم مدع اب طبترم هدش هیصوت نازیم هب رب دورناوج رهش یاهراوناخ رد یناهج تشادهب نامزاس مولع هاگشناد هلجم .فده رب ینتبم راتفر لدم ساسا هرامش .ملایا یکشزپ 01 . 52 -93 صص . ب رهمگرزب ؛ 1336 . فرصم جیورت تهج ییاهراکهار ،هی غت یایند هلجم .هعماج رد نایزبآ و یهام 01 -55 .ص ؛ع رولاد 1333 . رد قیقحت شور مولع و یسانشناور ،شیاریو .یتیبرت 905 .ص م یمتسر ر ؛ 1331 یبایرازاب هتخیمآ لماوع ریثأت یسررب . یتلایش تلاوصحم ناگدننک فرصم یراتفر مزیناکم رب تیبرت هاگشناد ،دشرا یسانشراک همان نایاپ .نارهت رد ،سردم 001 .ص « سراف ناتسا تلایش » 1377 مع تیعضو یسررب . ل هرادا ،سراف ناتسا یروآ لمع زکارم و نایزبآ یروآ ،یبایرازاب و یتلایش عیانص 26 ص . ع یهاشلگ ؛ 1335 . رد نایزبآ فرصم هنارس شیازفا هب روشک 09 مرگولیک نامزاس یزرواشک جیورت تیاس . .کارا ،یزکرم ناتسا یزرواشکداهج ا یلداع و . فلا روپ نابعش ؛ 1336 هتسب شقن . یدنب هلجم .نارهت رهش یاه هداوناخ فرصم راتفر رب نایزبآ .مهدراهچ دلج .ناگرگ یعیبط عبانم و یزرواشک مولع 33 -30 ص . روپیلع س . رایشوه ز دا ه آ . بع م یهللاد . یلیعامسا ن یرتنلاک .م و . م روپرافغ ؛ 1335 . فرصم یوگلا یناریا یاهراوناخ ییا دبس رد نایزبآ و یهام . نیمهن ناریا هی غت یرسارس هرگنک ، و یکشزپ مولع هاگشناد زیربت ینامرد یتشادهب تامدخ . م .ناریا رامآ زکر 1351 .یزکرم ناتسا یرامآ همانلاس . یا رامآ زکرم تیاس .نار م یبلطم . دار یفیرش غ . ف یوفطصم . س یبحم . ل تخبدازآ ؛ 1351 یسررب . لماوع رثؤم رب فرصم یهام رب ساسا یاه هزاس لدم یاه شزومآ .تملاس هلجم تاقیقحت ماظن لاس ،تملاس ،متشه هرامش ،مراهچ 05 -03 ص . ح یوسوم ؛ 1335 . ،یبامرگ( نایزبآ هی غت لوصا تنیز ،یرایواخ ،وگیم ،یبادرس ،ون راگن تاراشتنا .)ی .نارهت 521 .ص ه یوسوم ، 1335 هبحاصم .یزکرم ناتسا تلایش ریدم . ،رهم یرازگربخ اب 59 .کارا ،نابآ ب یتایح .ش یترصن . ر ییاضردمحم و .ا راهب شیپ ؛ 1351 تشوگ یفرصم راتفر رب رثؤم لماوع لیلحت . همانلصف .زیربت ناتسرهش یاهراوناخ نیب رد یهام01 و داصتقا دلج .یزرواشک هعسوت 50 هرامش ، 9 . 550 -591 ص .
Brown N . and Bose S., 2000.A preliminary investigation of factors affecting seafood consumption behavior in the inland and coastal regions of Victoria, Australia. Journal of Consumer Studies & Home Economics, 24(4): 257-262.
Failler P. and Pan H., 2007. Global value, full value, societal costs; capturing the true cost of destroying the marine ecosystems’, Social Science Information 46 No. 1, special issue. 28 P.
FAO. 2010. Food and Agricultural
Organization. FAOSTAT Internet Information at: www.fao.org.
FAO. 2011. FAOSTAT Internet Information
at: http://www.fao.org/fishery/statistics/en. Myrland O. Johnston R. and Lund F.,
(2000). Determinants of seafood
consumption in Norway: Life style. Revealed, barriers to consumption. Review in food quality and preference. Tromso. 11(3): 169-188.
Nasri SH., 1994. International fish bazaar and Omega 3. Commercial and Study Institute. 320-330.
Salehi, H., 2006. An analysis of the consumer market for carp and carp products in Iran, Iranian journal of Fisheries sciences, IFRO. 5(2): 83-110.
Sayin, C. Emre Y. Mencet M.N. Karaman S. and Tascioglu Y., 2010. Analysis of factors affecting fish purchasing decisions of the household. Antalya district case. Journal of Animal and Veterinary Advance. 9(12): 1689-1695.
The State of world fisheries and
aquaculture opportunities and
challenges, 2014. Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome. 243 P.
Wang L., 2003. Consumption of Salmon: A survey of supermarkets in China. M.Sc. Thesis. Department of Economics and Management. Norwegian College of Fishery Science. University of Tromso. Norway. 162 P.
71
Measuring of per capita fish consumption and
assessing barriers and development strategies for
consumption in Markazi Province
Dadgar Sh. *(1); Salehi H.(2); Hajimirrahimi S.D.(3)and Teimoori M.(3)
1- Iranian Fisheries Research Organization (IFRO) 2- Iranian Fisheries Organization
3- Imam Khomeini High Educational Center (IHEC)
Received: September 2014 Accepted: December 2014
Keywords: Per capita consumption aquatic, Markazi Province, urban households, rural households.
Abstract:
The main objective of this research was determination and analysis of the fish consumption in the urban and rural areas, Markazi Province. The survey method was used to achieve the research objectives and the main instrument of the research was a researcher made questionnaire. The questionnaires were completed by visiting each of the research samples (Urban and rural households). 2525 number of them was assigned to the sample based on random sampling method. Cities were selected in the first stage by full enumeration (12 Cities: Ashtian, Arak, Tafrish, Khomein, Mohalat, Saveh, Shazand, Delijan, Kemijan, Farahan, Khandab, Zarandieh). Frequency of the sample in each city is determined in proportion of the size of urban households. In this study 1455 people were studied in the urban areas and 1070people in the rural areas. A standard formula was used to estimate the amount of fish consumption. The results showed that the average of per capita consumption in total province is 5.81 kg, in urban area 6.70 kg and in rural area 4.62 kg/y. On the other hand, inflation and lack of local shopping mall near the workplace and residence are considered as the main problems and obstacles of the consumption level. Also, the satisfaction level of the price and diversity of the available aquatic, was lower than average in the market (2.2 and 2.62from 5). Regression analysis results also showed that five variables including education level, number of household members, price, income level and knowing how to cooking fish, explained more than 57 percent of the change in the
consumption of aquatics (R2=0.57). In the end it is proposed that planning for increasing the
levels of information and public culture, diversifying the methods and programs of the extension service and promoting of the fish consumption, expansion of fish distribution and production centers and assistance to cooperative activities and unions in the field of aquaculture marketing and adopting supportive policies for fishing community in order to promoting their welfare and ultimately reducing the price aquatic be considered by aquatic consumption and public health planners.
*
Corresponding author
