tsen287-1trkestandart-100506034024-phpapp02

(1)

TÜRK STANDARDI

TURKISH STANDARD

TS EN 287-1 + A2

Ocak 2007

(EN 287-1: 2004/AC: 2004 dahil)

ICS

25.160.10

25.160.10 KAYNAKÇILARIN YETERL

KAYNAKÇILARIN YETERL

İİ

L

İİ

K SINAVI - ERG

İİ

TME KAYNA

Ğ

I -

I

-BÖLÜM 1: ÇEL

BÖLÜM 1: ÇEL

İİ

KLER

Qualification testing of welders - Fusion welding -

Qualification testing of welders - Fusion welding - Part 1: Steels

Part 1: Steels

TÜRK STANDARDLARI ENST

İİ

TÜSÜ

Necatibey Caddesi No.112 Bakanl

(2)

geli

gelişşme ve deme ve değğiişşikliklere uydurulmasikliklere uydurulmasıı mümkün oldumümkün olduğğundan ilgililerin yayundan ilgililerin yayıınlar nlar ıı izlemelerini ve standardizlemelerini ve standardıınn uygulanmas

uygulanmasıında kar nda kar şşıılalaşşttııklar klar ıı aksaklaksaklııklar klar ııEnstitümüze iletmelerini rica ederiz.Enstitümüze iletmelerini rica ederiz.

−

− Bu standardBu standardıı oluoluşşturan Hazturan Hazıırlrlıık Grubu üyesi değk Grubu üyesi değerli uzmanlar erli uzmanlar ıın emeklerini; tasar n emeklerini; tasar ıılar üzerinde görülar üzerinde görüşşlerinilerini bildirmek suretiyle yard

bildirmek suretiyle yardıımcmcıı olan bilim, kamu ve özel sektör kuruluolan bilim, kamu ve özel sektör kuruluşşlar lar ıı ile kişşilerin deile ki ilerin değğerli katkerli katkıılar lar ıınnıı

şşükranla anar ükranla anar ıız.z.

Kalite Sistem Belgesi Kalite Sistem Belgesi

İİmalât ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren kurulumalât ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşşlar lar ıın sistemlerini TS EN ISO 9000 Kaliten sistemlerini TS EN ISO 9000 Kalite Standardlar

Standardlar ıına uygun olarak kurmalar na uygun olarak kurmalar ııdurumunda TSE taraf durumunda TSE taraf ıından verilen belgedir.ndan verilen belgedir.

Türk Standardlar

Türk Standardlar ıına Uygunluk Markasna Uygunluk Markasıı(TSE Markas(TSE Markasıı))

TSE Markas

TSE Markasıı, üzerine veya ambalâj, üzerine veya ambalâjıına konulduna konulduğğu mallar u mallar ıın veya hizmetin ilgili Türk Standardn veya hizmetin ilgili Türk Standardıına uygunna uygun oldu

olduğğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çııktktıığğıında Türk Standardlar nda Türk Standardlar ıı Enstitüsü’nünEnstitüsü’nün garantisi alt

garantisi altıında oldunda olduğğunu ifade eder.unu ifade eder.

TSEK

Kalite Uygunluk Markas

Kalite Uygunluk Markasıı(TSEK Markas(TSEK Markasıı))

TSEK Markas

TSEK Markasıı, üzerine veya ambalâj, üzerine veya ambalâjıına konulduna konulduğğu mallar u mallar ıın veya hizmetin henüz Türk Standardn veya hizmetin henüz Türk Standardıı

olmad

olmadıığğıından ilgili milletlerarasndan ilgili milletlerarasıı veya diğveya diğer ülkelerin standardlar er ülkelerin standardlar ıına veya Enstitü taraf na veya Enstitü taraf ıından kabul edilenndan kabul edilen

teknik özelliklere uygun oldu

teknik özelliklere uygun olduğğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çııktktıığğıında Türknda Türk Standardlar

Standardlar ııEnstitüsü’nün garantisi altEnstitüsü’nün garantisi altıında oldunda olduğğunu ifade eder.unu ifade eder.

D

İİ

KKAT!

TS

TS iişşareti ve yanareti ve yanıında yer alan saynda yer alan sayıı tek batek başşıına iken (TS 4600 gibi), mamulün Türk Standardna iken (TS 4600 gibi), mamulün Türk Standardıına uygunna uygun üretildi

üretildiğğine dair üreticinin beyanine dair üreticinin beyanıınnıı ifade eder.ifade eder. Türk Standardlar Türk Standardlar ıı Enstitüsü taraf Enstitüsü taraf ıından herhangi bir ndan herhangi bir

garanti söz konusu de

garanti söz konusu değğildir.ildir.

Standardlar ve standardizasyon konusunda daha geni

Standardlar ve standardizasyon konusunda daha geni şş bilgi Enstitümüzden sabilgi Enstitümüzden sağ ğ lanabilir.lanabilir.

TÜRK STANDARDLARININ YAYIN HAKLARI SAKLIDIR. TÜRK STANDARDLARININ YAYIN HAKLARI SAKLIDIR.

(3)

Ön söz

−

− Bu standard, CEN taraf Bu standard, CEN taraf ıından kabul edilen EN 287-1 + A2 (2006) standardndan kabul edilen EN 287-1 + A2 (2006) standardıı esas alesas alıınarak, TSE Metalurjinarak, TSE Metalurji

İİhtisas Grubu’nca TS 6868-1 EN 287-1 (2000) standardhtisas Grubu’nca TS 6868-1 EN 287-1 (2000) standardıınnıın revizyonu olarak hazn revizyonu olarak hazıırlanmrlanmıışş ve TSE Teknikve TSE Teknik Kurulu’nun 09 Ocak 2007 tarihli toplant

Kurulu’nun 09 Ocak 2007 tarihli toplantııssıında Türk Standardnda Türk Standardıı olarak kabul edilerek yayolarak kabul edilerek yayıımmıına karar na karar verilmi

verilmişştir.tir.

−

− Bu standardBu standardıın kabulü ile TS 6868-1 EN 287-1: 2000 iptal edilmin kabulü ile TS 6868-1 EN 287-1: 2000 iptal edilmişştir.tir.

−

− Bu standardBu standardıın daha önce yayn daha önce yayıımlanmmlanmıışş bulunan baskbulunan baskıılar lar ııgeçersizdir.geçersizdir.

−

− Bu standardda kullanBu standardda kullanıılan bazlan bazıı kelime ve/veya ifadeler patent haklar kelime ve/veya ifadeler patent haklar ıına konu olabilir. Böyle bir patentna konu olabilir. Böyle bir patent hakk

(4)

İİ

çindekiler

00 GiriGirişş ...1...1

11 Kapsam...1Kapsam...1

22 AtAtııf yapf yapıılan standard ve/veya dokülan standard ve/veya dokümanlarmanlar ...1...1

33 Terimler ve tariflerTerimler ve tarifler ...2...2

3.1 3.1 KaynakçKaynakçıı...2...2

3.2 3.2 SSıınavnavııyapan kişşii ...yapan ki ...2...2

3.3 3.3 SSıınavnavııyapan kuruluşş...2yapan kurulu ...2

3.4 3.4 AltlAltlıık...2k...2

3.5 3.5 Kök Kök paso...paso...2...2

3.6 3.6 Dolgu Dolgu pasosu...pasosu...3...3

3.7 3.7 Kapak pasosuKapak pasosu ...3...3

3.8 3.8 Kaynak metali kalKaynak metali kalıınlnlıığğıı...3...3

44 Semboller ve kSemboller ve kıısaltsaltıılmlmıışş terimlerterimler ...3...3

4.1 4.1 Genel...3Genel...3

4.2 4.2 Kaynak iKaynak işşlemlerinin referans numaralar lemlerinin referans numaralar ıı...3...3

4.3 4.3 KKıısaltmalar...3saltmalar...3

55 Temel deTemel değğiişşkenler ve yeterlilik kapsamkenler ve yeterlilik kapsamıı...4...4

5.1 5.1 Genel...4Genel...4

5.2 5.2 Kaynak iKaynak işşlemlerilemleri ...4...4

5.3 5.3 Mamul tipiMamul tipi ...5...5

5.4 5.4 Kaynak tipi...6Kaynak tipi...6

5.5 5.5 Malzeme gruplar Malzeme gruplar ıı...6...6

5.6 5.6 Sarf Sarf malzemeleri...malzemeleri...7...7

5.7 5.7 BoyutlarBoyutlar ...8...8

5.8 5.8 Kaynak konumlar Kaynak konumlar ıı...9...9

5.9 5.9 Kaynak ayr Kaynak ayr ııntntıılar lar ıı...10...10

66 SSıınav nav ve ve deney/muaydeney/muayene...1ene...111

6.1 6.1 GözetimGözetim ...11...11

6.2 6.2 SSıınav parçalar nav parçalar ıınnıın biçim, boyut ve sayn biçim, boyut ve sayııssıı...11...11

6.3 6.3 Kaynak koKaynak koşşullar ullar ıı...14...14

6.4 6.4 Deney/muayene metotlar Deney/muayene metotlar ıı...14...14

6.5 6.5 SSıınav parçasnav parçasıı ve deney numuneleri...15ve deney numuneleri...15

6.6 6.6 Deney/muayene kaydDeney/muayene kaydıı...20...20

77 SSıınav parçalar nav parçalar ıınnıın kabuln kabulşşartlar artlar ıı...20...20

88 SSıınav tekrar nav tekrar ıı...20...20

99 Geçerlilik Geçerlilik süresi...süresi...2...211

9.1 9.1 İİlk yeterlilik slk yeterlilik sıınavnavıı...21...21

9.2 9.2 GeçerliliGeçerliliğğin in tasdikitasdiki ...21...21

9.3 9.3 YeterliliYeterliliğğin uzatin uzatıılmaslmasıı...21...21

10 10 BelgelendBelgelendirmeirme ...21...21

11 11 KKıısa gösterilisa gösterilişş ...22...22

Ek A (Bilgi için) Ek A (Bilgi için) - Kaynakç- Kaynakçıı yeterlilik syeterlilik sıınav belgesi...23nav belgesi...23

Ek B (Bilgi için) - K Ek B (Bilgi için) - Kıısa gösterilişş örneklerisa gösterili örnekleri...2...244

Ek C (Bilgi Ek C (Bilgi için) - Meslekî bilgi...28için) - Meslekî bilgi...28

Ek D (Bilgi için) Ek D (Bilgi için) - Uzatma için teyit edilecek ve izlenecek de- Uzatma için teyit edilecek ve izlenecek değğiişşkenler...31kenler...31

Ek ZA (Bilgi için) - Ek ZA (Bilgi için) - Bu standardBu standardıın AB n AB direktiflerinin esas kurallar direktiflerinin esas kurallar ıına na veya veya didiğğer hükümlerine ater hükümlerine atııf f yapan madde yapan maddelerileri ...32...32

Kaynaklar...33

(5)

Kaynakç

ıı

lar

ıı

n yeterlilik s

ıı

nav

ıı

- Ergitme kayna

ğ

ıı

- Bölüm 1: Çelikler

0 Giri

şş

Bir kaynakç

Bir kaynakçıınnıın sözlü ve yazn sözlü ve yazııllıı talimatlar talimatlar ıı izleme kabiliyeti ve becerisinin doizleme kabiliyeti ve becerisinin doğğrulanmasrulanmasıı kaynaklkaynaklıı mamulünmamulün

kalitesini garantilemek aç

kalitesini garantilemek açııssıından önemli faktörlerdir.ndan önemli faktörlerdir. Bu standarda göre bir kaynakç

Bu standarda göre bir kaynakçıınnıın becerisinin sn becerisinin sıınava tâbi tutulmasnava tâbi tutulmasıı, kaynak tekniklerine ve kullan, kaynak tekniklerine ve kullanıılan bir lan bir örnek kurallara uyan ko

örnek kurallara uyan koşşullara ve kullanullara ve kullanıılan standard slan standard sıınav parçalar nav parçalar ıına bana bağğllııddıır.r.

Bu standard

Bu standardıın prensibi, kaynakçn prensibi, kaynakçıınnıın özel en özel eğğitim alditim aldıığğıı ve/veya vasve/veya vasııflandflandıır r ıılma kapsamlma kapsamıında sanayinda sanayi uygulamas

uygulamasıına sahip olduna sahip olduğğu kabul edilerek, yalnu kabul edilerek, yalnıızca szca sıınavda kullannavda kullanıılan kolan koşşullar için deullar için değğil aynil aynıı zamandazamanda kaynak için daha kolay oldu

kaynak için daha kolay olduğğu kabul edilen tüm birleu kabul edilen tüm birleşştirmeler için de bir yeterlilik stirmeler için de bir yeterlilik sıınavnavıınnıın kaynakçn kaynakçııyyıı,,

yeterlilik yönünden onaylanmas yeterlilik yönünden onaylanmasııddıır.r. Yeterlilik s

Yeterlilik sıınavnavıı, s, sıınav parçasnav parçasıı boyutlar boyutlar ıı gibi bütün ilgiligibi bütün ilgili şşartlar artlar ıı kar kar şşıılamaklamak şşartartııyla bir kaynak prosedürünü veyla bir kaynak prosedürünü ve bir kaynakç

bir kaynakçııyyııvasvasııflandflandıırmak için kullanrmak için kullanıılabilir.labilir.

Bu standard

Bu standardıın yayn yayıın tarihinde mevcut olan EN 287-1’e göre olan vasn tarihinde mevcut olan EN 287-1’e göre olan vasııflandflandıırmalar, belgelerin geçerlilik süresirmalar, belgelerin geçerlilik süresi sonunda bu standard

sonunda bu standardıınn şşartlar artlar ıına göre yorumlanmalna göre yorumlanmalııddıır.r.

1 Kapsam

Bu standard, çeliklerin ergitme kayna

Bu standard, çeliklerin ergitme kaynağğııiçin kaynakçiçin kaynakçıılar lar ıın yeterlilik sn yeterlilik sıınavnavıınnıı tantanıımlar.mlar.

Bu standard, kaynakç

Bu standard, kaynakçıınnıın sistematik bir yeterlilik sn sistematik bir yeterlilik sıınavnavıı için bir takiçin bir takıım teknik kurallar sam teknik kurallar sağğlar lar ve ve böylesineböylesine ssıınnııflandflandıırmanrmanıın n mamul mamul tipi, yer tipi, yer ve sve sıınavnavıı yapan kiyapan kişşi ya da kurului ya da kuruluşştan batan bağğıımsmsıız olarak yaygz olarak yaygıın bir n bir şşekildeekilde kabul edilebilmesine imkân verir.

kabul edilebilmesine imkân verir. Kaynakç

Kaynakçıılar lar ıın vasn vasııflandflandıır r ıılmaslmasıında, elektrot/kaynak torcu/kaynaknda, elektrot/kaynak torcu/kaynak şşalomasalomasıınnıın el becerisiyle kullann el becerisiyle kullanıılmaslmasıı veve bu suretle kabul edilebilir kalitede bir kayna

bu suretle kabul edilebilir kalitede bir kaynağğıın yapn yapıılmaslmasııüzerinde durulur.üzerinde durulur. Bu standardda sözü edilen kaynak i

Bu standardda sözü edilen kaynak işşlemleri, elle veya klemleri, elle veya kıısmen mekanize kaynak olarak tasarlanmsmen mekanize kaynak olarak tasarlanmıışş ergitmeergitme kaynak i

kaynak işşlemleridir. Bu standard tam mekanize ve tam otomatik kaynak ilemleridir. Bu standard tam mekanize ve tam otomatik kaynak işşlemlerini ( EN 1418’e baklemlerini ( EN 1418’e bakıınnıız)z) kapsamaz.

kapsamaz.

2

2 At

At

ıı

f yap

ıı

lan standard ve/veya dokümanlar

Bu standardda,

Bu standardda, tarih belirtilerek tarih belirtilerek veya belirtilmeksizin veya belirtilmeksizin didiğğer standard ve/veya dokümanlara ater standard ve/veya dokümanlara atııf yapf yapıılmaktadlmaktadıır.r. Bu at

Bu atııflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmişş ve ve aaşşaağğııda liste halinde verilmida liste halinde verilmişştir. Tarih belirtilentir. Tarih belirtilen

at

atııflarda daha sonra yapflarda daha sonra yapıılan tadil ve revizyonlar, atlan tadil ve revizyonlar, atııf yapf yapıılan bu standardda da tadil veya revizyon yaplan bu standardda da tadil veya revizyon yapıılmaslmasıı

şşartartıı ile uygulanile uygulanıır. Atr. Atııf yapf yapıılan standard ve/veya dokümanlan standard ve/veya dokümanıın tarihinin belirtilmemesi halinde en son baskn tarihinin belirtilmemesi halinde en son baskııssıı

kullan kullanııllıır.r.

EN,

EN, ISO, ISO, IEC IEC AdAdıı TS NoTS No1)1) AdAdıı

vb.

vb. No No ((İİngilizce) ngilizce) (Türkçe)(Türkçe)

EN

EN 910 910 Destructive tests Destructive tests on on welds welds in in metallicmetallic materials - Bend tests

materials - Bend tests

TS 282 TS 282 EN 910 EN 910

Kaynak metalik malzemelerin al Kaynak metalik malzemelerin alıınn

kaynakl

kaynaklııbirlebirleşştirmeleri - Etirmeleri - Eğğmeme deneyleri

deneyleri EN

EN 970 970 Non-destructive examination Non-destructive examination of of fusionfusion welds – Visual examination

welds – Visual examination

TS

TS EN EN 970 970 Ergitme Ergitme kaynaklar kaynaklar ıınnıın tahribatsn tahribatsıızz muayenesi-Gözle muayene muayenesi-Gözle muayene EN

EN 1320 1320 Destructive Destructive tests tests on on weld weld in in metallicmetallic materials - Fracture tests

materials - Fracture tests

TS

TS EN EN 1320 1320 Metalik Metalik malzemelerde malzemelerde kaynaklar kaynaklar üzerinde tahribatl

üzerinde tahribatlııdeneyler-Kdeneyler-Kıır r ıılmalma deneyi

deneyi

1)

1) _{TSE Notu:}_{TSE Notu:} _At_At

ııf yapf yapıılan standardlar lan standardlar ıın TS numarasn TS numarasıı ve Türkçe adve Türkçe adıı 3. ve 4. kolonda verilmi3. ve 4. kolonda verilmişştir.* itir.* işşaretliaretli olanlar bu standard

(6)

EN,

EN, ISO, ISO, IEC IEC AdAdıı TS NoTS No1)1) AdAdıı

vb.

vb. No No ((İİngilizce) ngilizce) (Türkçe)(Türkçe)

EN

EN 1435 1435 Non Non - - destructive destructive examination examination of of welds - Radiographic examinations of welds - Radiographic examinations of welded joints welded joints TS 5127 TS 5127 EN 1435 EN 1435 Kaynaklar

Kaynaklar ıın tahribatsn tahribatsıız muayenesi -z muayenesi -Kaynakl

Kaynaklııbirlebirleşştirmelerin radyografiktirmelerin radyografik muayenesi

muayenesi EN

EN ISO ISO 4063 4063 Welding Welding and and allied allied processes processes --Nomenclature of processes and Nomenclature of processes and reference numbers ( ISO 4063: 1998) reference numbers ( ISO 4063: 1998)

TS

TS 7307 7307 Teknik Teknik resim resim - - Metallerin Metallerin kaynak kaynak veve lehimle birle

lehimle birleşştirme itirme işşlemlerinin rakamlemlerinin rakam sembolleriyle gösterilmesi

sembolleriyle gösterilmesi EN

EN ISO ISO 5817 5817 Welding Welding - - Fusion Fusion - - welded welded joints joints inin steel, nickel, titanium and their alloys steel, nickel, titanium and their alloys (beam w

(beam welding excluded) elding excluded) - - QualityQuality levels for imperfection ( ISO

levels for imperfection ( ISO 5817:2003)

5817:2003)

TS

TS 7830 7830 Çelikler Çelikler ark ark kaynaklkaynaklııbirlebirleşştirmeler -tirmeler

-kusurlar için kalite seviyeleri k

kusurlar için kalite seviyeleri kıılavuzulavuzu

EN

EN ISO ISO 6947 6947 Welds Welds - - Working Working positions positions - - DefinitionsDefinitions of angles of slope and rotation ( ISO of angles of slope and rotation ( ISO 6947:1993) 6947:1993) TS EN ISO TS EN ISO 6947 6947 Kaynaklar - Çal

Kaynaklar - Çalıışşma konumlar ma konumlar ıı

--E

Eğğim ve dönme açim ve dönme açıılar lar ıınnıın tariflerin tarifleri

EN ISO

15607:2003 15607:2003

Specification and qualification of Specification and qualification of welding procedures for metallic welding procedures for metallic materials - General rules (ISO materials - General rules (ISO 15607:2003) 15607:2003) TS EN ISO TS EN ISO 15607 15607

Metalik malzemeler için kaynak Metalik malzemeler için kaynak prosedürü

prosedürü şşartnamesi veartnamesi ve vas

vasııflandflandıır r ıılmaslmasıı- Genel kurallar - Genel kurallar CR ISO

CR ISO 15608 15608 Welding - Welding - Guidelines for Guidelines for a a metallicmetallic material grouping system (ISO/TR material grouping system (ISO/TR 15608:2000)

15608:2000)

TS CEN ISO/ TS CEN ISO/ TS 15608*

TS 15608* Kaynak - Metalik malzemeKaynak - Metalik malzemegruplandgruplandıırma sistemi için klavuzrma sistemi için klavuz

prEN ISO

15609-1:2000 15609-1:2000

Specification and approval of welding Specification and approval of welding procedures for metallic materials procedures for metallic materials -Welding procedure specification - Part Welding procedure specification - Part 1: Arc welding (ISO/DIS

1: Arc welding (ISO/DIS 15609-1:2000) 1:2000) EN ISO EN ISO 15609-2:2001 2:2001

Specification and qualification of Specification and qualification of welding procedures for metallic welding procedures for metallic materials - Welding procedure materials - Welding procedure specification - Part 2: Gas welding specification - Part 2: Gas welding (ISO 15609-2:2001) (ISO 15609-2:2001) TS EN ISO TS EN ISO 15609-2* 15609-2*

Metal malzemeler için kaynak Metal malzemeler için kaynak prosedürleri

prosedürleri şşartnamesi veartnamesi ve

ssıınnııflandflandıırmasrmasıı- Kaynak prosedürü- Kaynak prosedürü şşartnamesi - Kartnamesi - Kııssıım 2: Gaz altm 2: Gaz altıı

kayna kaynağğıı

ISO

ISO 857-1 857-1 Welding Welding and and allied allied processes processes --Vocabulary - Part 1: Metal welding Vocabulary - Part 1: Metal welding processes

processes

3

3 Terimler ve

Terimler

ve tarifler

tarifler

Bu standard

Bu standardıın amacn amacıı için EN ISO 15607:2003’te ve aiçin EN ISO 15607:2003’te ve aşşaağğııda verilen terimler ve tarifler uygulanda verilen terimler ve tarifler uygulanıır.r.

3.1 Kaynakç

ıı

Elektrot pensesi, kaynak tabancas

Elektrot pensesi, kaynak tabancasıı, torç veya, torç veya şşalomayalomayııeli ile tutan ve idare eden kieli ile tutan ve idare eden kişşi.i.

3.2 S

ıı

nav

ıı

yapan ki

yapan kişşii

Uygulama standard

Uygulama standardıına uygunluna uygunluğğu dou doğğrulamak rulamak için için anlaanlaşşma taraflar ma taraflar ıınca belirlenen kinca belirlenen kişşi.i.

Not

-Not -Belirli durumlarda, dBelirli durumlarda, dıışşar ar ııdan badan bağğıımsmsıız bir sz bir sıınav yapan kinav yapan kişşi gerekebilir.i gerekebilir.

3.3 S

ıı

nav

ıı

yapan kurulu

yapan kuruluşş

Bu standarda uygunlu

Bu standarda uygunluğğu dou doğğrulamak rulamak için için anlaanlaşşma taraflar ma taraflar ıınca belirlenen kurulunca belirlenen kuruluşş..

Not

-Not -Belirli durumlarda, dBelirli durumlarda, dıışşar ar ııdan badan bağğıımsmsıız bir sz bir sıınav yapan kurulunav yapan kuruluşş gerekebilir.gerekebilir.

3.4 Altl

ıı

kk

Ergimi

Ergimişş kaynak metalini desteklemek amackaynak metalini desteklemek amacııyla kaynak ayla kaynak ağğzzıınnıın arka taraf n arka taraf ıına yerlena yerleşştirilen malzeme.tirilen malzeme.

3.5 3.5 Kök

Kök paso

paso

Çok pasolu kaynakta kökteki ilk y

(7)

3.6 3.6 Dolgu

Dolgu pasosu

pasosu

Çok pasolu kaynakta, kök paso/pasolar

Çok pasolu kaynakta, kök paso/pasolar ıından sonra, kapak paso/pasolar ndan sonra, kapak paso/pasolar ıından önce yndan önce yıığğıılan paso/pasolardlan paso/pasolardıır.r.

3.7 3.7 Kapak

Kapak pasosu

pasosu

Çok pasolu kaynakta, kayna

Çok pasolu kaynakta, kaynağğıın tamamlanmasn tamamlanmasıından sonra kaynak yüzeyinde görülebilen paso/pasolardndan sonra kaynak yüzeyinde görülebilen paso/pasolardıır.r.

3.8 3.8 Kaynak

Kaynak metali

metali kal

kal

ıı

nl

ıı

ğ

ıı

Herhangi bir kaynak yükseltisi haricindeki kaynak kal Herhangi bir kaynak yükseltisi haricindeki kaynak kalıınlnlıığğıı..

4

4 Semboller ve

Semboller

ve kk

ıı

salt

ıı

lm

ıı

şş

terimler

4.1 Genel

Kaynakç

Kaynakçıınnıın yeterlilik sn yeterlilik sıınav belgesinin doldurulmasnav belgesinin doldurulmasıı esnasesnasıında, açnda, açıık ifadelerin yazk ifadelerin yazıılmadlmadıığğıı yerlerde,yerlerde, a

aşşaağğııdaki kdaki kıısaltmalar ve referans numaralar saltmalar ve referans numaralar ııkullankullanııllıır (Ek B).r (Ek B).

4.2 4.2 Kaynak

Kaynak iişşlemlerinin referans numaralar

lemlerinin referans numaralar

ıı

Bu standard a

Bu standard aşşaağğııdaki elle veya yar daki elle veya yar ıı mekanize olarak yapmekanize olarak yapıılan kaynak ilan kaynak işşlemlerini kapsar (Semboliklemlerini kapsar (Sembolik aç

açııklamalar için kaynak iklamalar için kaynak işşlemlerinin referans numaralar lemlerinin referans numaralar ııEN ISO 4063’te verilmişştir.)EN ISO 4063’te verilmi tir.) 111

111 Elle Elle metal metal ark ark kaynakaynağğıı,, 114

114 Kendinden Kendinden korumalkorumalııboruboru şşeklinde özlü elektrotla ark kaynaeklinde özlü elektrotla ark kaynağğıı,, 121

121 Bir Bir tel tel elektrotla elektrotla toz toz altaltııark kaynaark kaynağğıı,, 125 Boru

125 Boru şşeklinde özlü elektrotla toz alteklinde özlü elektrotla toz altııark kaynaark kaynağğıı,, 131

131 Metal-ark Metal-ark asal asal gaz gaz kaynakaynağğıı(MIG kayna(MIG kaynağğıı),), 135

135 Metal-ark Metal-ark aktif aktif gaz gaz kaynakaynağğıı(MAG kayna(MAG kaynağğıı),), 136

136 Aktif Aktif koruyucu koruyucu gazla gazla özlü özlü tel tel metal-ark metal-ark kaynakaynağğıı,, 141

141 Tungsten Tungsten asal asal gaz gaz ark ark kaynakaynağğıı(TIG kayna(TIG kaynağğıı),), 15

15 Plâzma Plâzma ark ark kaynakaynağğıı,,

311

311 Oksi-asetilen Oksi-asetilen kaynakaynağğıı..

Not

-Not -Bu standardBu standardıın kurallar n kurallar ıı didiğğer ergitme kaynak ier ergitme kaynak işşlemlerine uygulanabilir.lemlerine uygulanabilir.

4.3 K

ıı

saltmalar

4.3.1 S

ıı

nav parçalar

ıı

için

a

a : : Tasar Tasar ıım dikim dikişş kalkalıınlnlıığğıı,, BW

BW : : AlAlıın kaynağn kaynağıı,, D

D : : Borunun Borunun ddıışş çapçapıı,, FW

FW :: İİç köç köşşe kaynae kaynağğıı,,

ll11 : S: Sıınav parçasnav parçasıınnıın uzunluğn uzunluğu,u,

ll22 : S: Sıınav parçasnav parçasıınnıın yar n yar ııgenigenişşliliğği,i,

llf f : Muayene uzunlu: Muayene uzunluğğuu

P

P : : Plâka,Plâka, R

ReHeH : Akma gerilmesi,: Akma gerilmesi,

ss11 : Kaynak i: Kaynak işşlemi 1 için kaynak metali kallemi 1 için kaynak metali kalıınlnlıığğıı,,

ss22 : Kaynak i: Kaynak işşlemi 2 için kaynak metali kallemi 2 için kaynak metali kalıınlnlıığğıı,,

t

t : S: Sıınav parçasnav parçasıımalzeme kalmalzeme kalıınlnlıığğıı(plâka veya cidar kal(plâka veya cidar kalıınlnlıığğıı),), tt11 : Kaynak işşlemi 1 için s: Kaynak i lemi 1 için sıınav parçasnav parçasıımalzeme kalmalzeme kalıınlnlıığğıı,,

tt22 : Kaynak işşlemi 2 için s: Kaynak i lemi 2 için sıınav parçasnav parçasıımalzeme kalmalzeme kalıınlnlıığğıı,,

T

T : : BoruBoru2)2),, z

z :: İİç köç köşşe kaynae kaynağğıınnıın n kenar kenar (bacak) (bacak) uzunluuzunluğğu.u.

4.3.2 4.3.2 Sarf

Sarf malzemeleri

malzemeleri için

için

nm

nm :: İİlâve metalsiz,lâve metalsiz, A

A : : Asidik Asidik örtü,örtü, B

B : : Bazik Bazik örtü örtü veya veya bazik bazik elektrot elektrot özü,özü, C

C : : Selülozik Selülozik örtü,örtü,

2)

2) _{“Boru” kelimesi kendi başş}_{“Boru” kelimesi kendi ba}

ıına veya birlena veya birleşşik olarak “boru”, “tüp” veya “içi boik olarak “boru”, “tüp” veya “içi boşş kesit” anlamkesit” anlamıındanda

kullan

(8)

M

M : : Metal Metal tozlu tozlu elektrot elektrot özü,özü, P

P : H: Hıızlzlııdonan curuflu rutil elektrot özü,donan curuflu rutil elektrot özü, R

R : : Rutil Rutil örtü örtü veya veya yavayavaşş donan curuflu rutil elektrot özü,donan curuflu rutil elektrot özü, RA RA : : Rutil-asidik Rutil-asidik örtü,örtü, RB RB : : Rutil-bazik Rutil-bazik örtü,örtü, RC RC : : Rutil-selülozik Rutil-selülozik örtü,örtü, RR

RR : : Rutil Rutil kalkalıın örtü,n örtü,

S

S : : Masif Masif tel tel / / çubuk,çubuk, V

V : : Rutil Rutil veya veya bazik bazik / / florürlü florürlü elektrot elektrot özü,özü, W

W : : Bazik Bazik / / florürlü florürlü elektrot elektrot özü, özü, yavayavaşş donan curuflu,donan curuflu, Y

Y : : Bazik Bazik / / florürlü florürlü elektrot elektrot özü, özü, hhıızlzlıı donan curuf,donan curuf, Z

Z : : Elektrot Elektrot özü- özü- didiğğer tipler.er tipler.

4.3.3 Di

4.3.3 Diğ

ğer kaynak ayr

er kaynak ayr

ıı

nt

ıı

lar

ıı

için

bs

bs Çift Çift taraftan taraftan kaynak,kaynak, lw

lw Sola Sola kaynak,kaynak, mb Altl

mb Altlııkla kaynak,kla kaynak, ml

ml Çok Çok pasolu,pasolu, nb Altl

nb Altlııksksıız kaynak,z kaynak,

rw Sa

rw Sağğa kaynak,a kaynak, sl

sl Tek Tek pasolu,pasolu, ss

ss Tek Tek taraftan taraftan kaynak.kaynak.

4.3.4 E

4.3.4 Eğ

ğme deneyleri için

me deneyleri için

A Malzeme

A Malzeme şşartnamesi taraf artnamesi taraf ıından istenen en dündan istenen en düşşük çekme uzamasük çekme uzamasıı,, d

d Malafa Malafa veya veya iç iç makara makara çapçapıı,, ttss EEğğme deney parçasme deney parçasıınnıın kaln kalıınlnlıığğıı..

5

5 Temel de

Temel

de

ğ

ii

şş

kenler ve yeterlilik kapsam

ıı

5.1 Genel

Kaynakç

Kaynakçıınnıın yeterliliğn yeterliliği temel dei temel değğiişşkenleri esas alkenleri esas alıır. Her bir temel der. Her bir temel değğiişşken için bir yeterlilik kapsamken için bir yeterlilik kapsamıı belirlenir.belirlenir. Bütün s

Bütün sıınav parçalar nav parçalar ıı Madde 5.7 ve Madde 5.8 için hariç temel deMadde 5.7 ve Madde 5.8 için hariç temel değğiişşkenler kullankenler kullanıılarak ayr larak ayr ıı ayr ayr ıı kaynakkaynak edilmelidir. Kaynakç

edilmelidir. Kaynakçııkapsam dkapsam dıışşıında kaynak yapacaksa yeni bir yeterlilik snda kaynak yapacaksa yeni bir yeterlilik sıınavnavııgerekir. Temel değgerekir. Temel değiişşkenler :kenler :

- Kaynak i - Kaynak işşlemi,lemi,

- Mamul tipi (plâka ve boru), - Mamul tipi (plâka ve boru), - Kaynak tipi (al

- Kaynak tipi (alıın ve iç kön ve iç köşşe),e), - Malzeme grubu,

- Malzeme grubu,

- Kaynak sarf malzemesi, - Kaynak sarf malzemesi, - Boyut (malzeme kal

- Boyut (malzeme kalıınlnlıığğııve boru dve boru dıışş çapçapıı),), - Kaynak konumu,

- Kaynak konumu, - Kaynak ayr

- Kaynak ayr ııntntıılar lar ıı (altl(altlıık, tek taraftan kaynak, her iki taraftan kaynak, tek kat, çok kat, sola kaynak, sak, tek taraftan kaynak, her iki taraftan kaynak, tek kat, çok kat, sola kaynak, sağğaa

kaynak) kaynak) d

dıır.r.

5.2 5.2 Kaynak

Kaynak iişşlemleri

lemleri

Kaynak i

Kaynak işşlemleri ISO 857-1’de tanlemleri ISO 857-1’de tanıımlanmmlanmıışş ve Madde 4.2’de sve Madde 4.2’de sııralanmralanmıışşttıır.r.

Her bir yeterlilik s

Her bir yeterlilik sıınavnavıı normal olarak sadece bir kaynak inormal olarak sadece bir kaynak işşlemini yeterli klemini yeterli kıılar. Bir kaynak işşlemi delar. Bir kaynak i lemi değğiişşikliikliğği yenii yeni bir yeterlilik s

bir yeterlilik sıınavnavıı gerektirir. Masif telin S (kaynak igerektirir. Masif telin S (kaynak işşlemi 135) özlü tele M (kaynak ilemi 135) özlü tele M (kaynak işşlemi 136) dönülemi 136) dönüşşmesimesi

veya tersi yeni bir yeterlilik s

veya tersi yeni bir yeterlilik sıınavnavıı istenmeyen (Çizelge 3) istisnalardistenmeyen (Çizelge 3) istisnalardıır. Bununla beraber tek bir sr. Bununla beraber tek bir sıınav parçasnav parçasıı

(çok i

(çok işşlemli birlelemli birleşştirme) vastirme) vasııtastasııyla veya iki veya daha fazla ayr yla veya iki veya daha fazla ayr ıı yeterlilik syeterlilik sıınavlar navlar ıı vasvasııtastasııyla iki veya dahayla iki veya daha fazla kaynak i

fazla kaynak işşlemi için bir kaynakçlemi için bir kaynakçıınnıın yeterli kn yeterli kııllıınmasnmasıına izin verilir. Kullanna izin verilir. Kullanıılan her bir kaynak ilan her bir kaynak işşlemi için velemi için ve

al

alıın kaynaklar n kaynaklar ıı için çok iiçin çok işşlemli birlelemli birleşştirme yeterlilik kapsamlar tirme yeterlilik kapsamlar ıı Çizelge 1’de (Çizelge 4’e de bakÇizelge 1’de (Çizelge 4’e de bakıınnıız)z)

verilmi verilmişştir.tir.

(9)

Çizelge 1

-Çizelge 1 - AlAlıın kaynaklar n kaynaklar ııiçin tek ve çok iiçin tek ve çok işşlemli birlelemli birleşştirmelerin kaltirmelerin kalıınlnlıık kapsamk kapsamıı

Kal

Kalıınlnlıık kapsamk kapsamıı

S

Sıınav parçasnav parçasııiçin kullaniçin kullanıılan kaynak ilan kaynak işşlemilemi

Tek i

Tek işşlemli birlelemli birleşştirme tirme Çok Çok iişşlemlilemli birle

birleşştirmetirme

Aç

Açııklama:klama: 1 Kaynak i

1 Kaynak işşlemi 1 (nb)lemi 1 (nb) 2 Kaynak i

2 Kaynak işşlemi 2 (mb)lemi 2 (mb)

Çizelge 4’e göre , Çizelge 4’e göre , Kaynak i

Kaynak işşlemi 1 için:lemi 1 için: t = s

t = s11

Kaynak i

Kaynak işşlemi 2 için:lemi 2 için: t = s

t = s22

Çizelge 4’e göre Çizelge 4’e göre

t = s

t = s11+ s+ s22ileile

Aç

2 Kaynak işşlemi 2lemi 2 3 Altl

3 Altlııklklııkaynak (mb)kaynak (mb) 4 Altl

4 Altlııksksıız kaynak (nb)z kaynak (nb)

Aç

1 Kaynak işşlemi 1lemi 1

Çizelge 4’e göre , Çizelge 4’e göre , Kaynak i

Kaynak işşlemi 1 için:lemi 1 için: t = t

t = t11

Kaynak i

Kaynak işşlemi 2 için:lemi 2 için: t = t

t = t22

Çizelge 4’e göre Çizelge 4’e göre

t = t t = t11+ t+ t22

Kaynak i

Kaynak işşlemi 1lemi 1

sadece kök sadece kök bölgesinin kayna bölgesinin kaynağğıı için için

5.3 5.3 Mamul

Mamul tipi

tipi

Yeterlilik s

Yeterlilik sıınavnavııplâka veya boruda yapplâka veya boruda yapıılmallmalııddıır. Ar. Aşşaağğııdaki kriter uygulandaki kriter uygulanıır :r : a) D > 25 mm d

a) D > 25 mm dıışş çapa sahip borulardaki kaynaklar, plâka kaynaklar çapa sahip borulardaki kaynaklar, plâka kaynaklar ıınnııkapsar,kapsar,

b) Plâka kaynaklar

(10)

-

- DD ≥≥ 150 mm d150 mm dıışş çapa sahip borunun PA, PB ve PC kaynak konumlar çapa sahip borunun PA, PB ve PC kaynak konumlar ıınnıı,, -

- Plâkalar için Plâkalar için PE kaynak PE kaynak konumu Dkonumu D ≥≥ 500 mm d500 mm dıışş çapa sahip borunun PF konumundaki kaynaklar çapa sahip borunun PF konumundaki kaynaklar ıınnıı

kapsar. kapsar.

5.4 5.4 Kaynak

Kaynak tipi

tipi

Yeterlilik s

Yeterlilik sıınavnavııalalıın veya iç kön veya iç köşşe kaynae kaynağğıışşeklinde yapeklinde yapıılmallmalııddıır. Ar. Aşşaağğııdaki kriterler uygulandaki kriterler uygulanıır :r : a) Al

a) Alıın kaynaklar n kaynaklar ıı, tali ba, tali bağğlantlantıılar (Madde 5.4 c’ye de baklar (Madde 5.4 c’ye de bakıın) haricindeki her bir tip aln) haricindeki her bir tip alıın kaynan kaynağğıınnıı kapsar,kapsar, b)

b) İşİş çoçoğğunluunluğğunun iç köunun iç köşşe kaynae kaynağğıı olmasolmasıı durumunda, kaynakçdurumunda, kaynakçıı uygun bir iç köuygun bir iç köşşe kaynae kaynağğıı ssıınavnavıı

vas

vasııtastasııyla da vasyla da vasııflandflandıır r ıılmallmalııddıır, r, iişş çoçoğğunluunluğğunun alunun alıın kaynan kaynağğıı olmasolmasıı durumunda, aldurumunda, alıın kaynaklar n kaynaklar ıı, , içiç

kö

köşşe kaynaklar e kaynaklar ıınnııvasvasııflandflandıır r ıır,r, c) Altl

c) Altlııksksıız boru alz boru alıın kaynaklar n kaynaklar ıı,, ≥≥ 60ºlik bir aç60ºlik bir açııya sahip tâli baya sahip tâli bağğlantlantıılar lar ııve Çizelge 1’den Çizelge 8’e kadarkive Çizelge 1’den Çizelge 8’e kadarki

çizelgelerdeki ayn

çizelgelerdeki aynıı yeterlilik kapsamyeterlilik kapsamıınnıı onaylar. Bir tâli kaynak için yeterlilik kapsamonaylar. Bir tâli kaynak için yeterlilik kapsamıı, tâli bağ, tâli bağlantlantıınnıınn

boru d

boru dıışş çapçapıınnııesas alesas alıır,r, d)

d) Bir Bir alalıın veya iç kön veya iç köşşe kaynae kaynağğıı vasvasııtastasııyla vasyla vasııflandflandıır r ıılamayan kaynak tipi durumunda kaynakçlamayan kaynak tipi durumunda kaynakçıı

vas

vasııflandflandıırmasrmasııiçin tâli baiçin tâli bağğlantlantıı gibi özel bir sgibi özel bir sıınav parçasnav parçasııkullankullanıılmallmalııddıır.r.

5.5 5.5 Malzeme

Malzeme gruplar

gruplar

ıı

5.5.1 5.5.1 Esas

Esas malzemenin

malzemenin çelik gr

çelik gruplar

uplar

ıı

Yeterlilik s

Yeterlilik sıınavlar navlar ıınnıın sayn sayııssıınnıı azaltmak için benzer kaynak karakteristiklerine sahip mazemeler CR ISOazaltmak için benzer kaynak karakteristiklerine sahip mazemeler CR ISO 15608’e göre grupland

15608’e göre gruplandıır r ıılmlmıışşttıır.r.

5.5.2 Yeterlilik kapsam

ıı

Bir malzeme grubu içerisindeki herhangi bir metalin kayna

Bir malzeme grubu içerisindeki herhangi bir metalin kaynağğıı Çizelge 2’ye göre diğÇizelge 2’ye göre diğer malzeme gruplar er malzeme gruplar ıındanda oldu

olduğğu gibi aynu gibi aynıı malzeme grubu içerisindeki dimalzeme grubu içerisindeki diğğer bütün metallerin kaynaer bütün metallerin kaynağğıı için kaynakçiçin kaynakçıınnıın yeterlilin yeterliliğğiniini

sa sağğlar.lar. Grupland

Gruplandıırma sistemi drma sistemi dıışşıındaki esas malzemeler kaynak edildindaki esas malzemeler kaynak edildiğğinde, ayr inde, ayr ıı bir yeterlilik sbir yeterlilik sıınavnavııgerekir.gerekir. Farkl

Farklıı metal birlemetal birleşştirmelerinin vastirmelerinin vasııflandflandıır r ıılmaslmasıı : 8 veya 10 malzeme grubundan (Çizelge 2’ye bak: 8 veya 10 malzeme grubundan (Çizelge 2’ye bakıın) ilâven) ilâve metaller kullan

metaller kullanııldldıığğıında, dinda, diğğer malzeme gruplar er malzeme gruplar ıı ile 8 veya 10 malzeme grubunun yaptile 8 veya 10 malzeme grubunun yaptıığğıı bütünbütün kombinasyonlar kapsan

kombinasyonlar kapsanıır.r. Biçimlendirilmi

Biçimlendirilmişş malzeme gruplar malzeme gruplar ıında yapnda yapıılan bir yeterlilik slan bir yeterlilik sıınavnavıı döküm malzeme ve ayndöküm malzeme ve aynıı malzememalzeme

grubundaki döküm ve biçimlendirilmi

(11)

Çizelge 2

-Çizelge 2 - Esas metal için yeterlilik kapsamEsas metal için yeterlilik kapsamıı

Yeterlilik kapsam Yeterlilik kapsamıı 9 9 S Sıınavnav parças parçasıınnıınn malzeme malzeme grubu grubu aa 1.1, 1.2, 1.1, 1.2, 1.4 1.4 1.3 1.3 2 2 3 3 4 4 5 5 6 6 7 7 88 9 9..11 99..2 2 + + 99..33 10 11 10 11 1.1, 1.1, 1.2, 1.2, 1.4 1.4 x x - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - --1.3 1.3 x x x x x x x x - - - - - - - - - - x x - - - - xx 2 2 x x x x x x x x - - - - - - - - - - x x - - - - xx 3 3 x x x x x x x x - - - - - - - - - - x x - - - - xx 4 4 x x x x x x x x x x x x x x x x - - x x - - - - xx 5 5 x x x x x x x x x x x x x x x x - - x x - - - - xx 6 6 x x x x x x x x x x x x x x x x - - x x - - - - xx 7 7 x x x x x x x x x x x x x x x x - - x x - - - - xx 8 8 - - - - - - - - - - - - - - - - x x - - x x x x --9.1 9.1 x x x x x x x x - - - - - - - - - - x x - - - - xx 9 9 9.2 9.2 + + 9.3 9.3 x x - - - - - - - - - - - - - - - - - - x x - - --10 10 - - - - - - - - - - - - - - - - x x - - x x x x --11 11 x x x x - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - xx a

a_{CR ISO 15608’e göre malzeme grubu}_{CR ISO 15608’e göre malzeme grubu} Aç

Açııklamalar :klamalar :

x Kaynakç

x Kaynakçıınnıın yeterli kn yeterli kııllıındndıığğıımalzeme gruplar malzeme gruplar ıınnııgösterir.gösterir. – Kaynakç

– Kaynakçıınnıın yeterli kn yeterli kııllıınmadnmadıığğıı malzeme gruplar malzeme gruplar ıınnııgösterir.gösterir.

5.6 5.6 Sarf

Sarf malzemeleri

malzemeleri

141, 15 ve 311 ile kaynak i

141, 15 ve 311 ile kaynak işşlemi gibi ilâve metalle yeterlilik, ilâve metalsiz kaynalemi gibi ilâve metalle yeterlilik, ilâve metalsiz kaynağğıı yeterli kyeterli kıılar ancak tersinilar ancak tersini yeterli k

yeterli kıılmaz.lmaz.

Kaynak sarf malzemeleri için yeterlilik kapsam

(12)

Çizelge

Çizelge 33– Kaynak sarf malzemeleri için yeterlilik kapsam– Kaynak sarf malzemeleri için yeterlilik kapsamııaa

Yeterlilik kapsam Yeterlilik kapsamıı Kaynak Kaynak iişşlemilemi S

Sıınavda kullannavda kullanıılanlan kaynak sarf kaynak sarf malzemeleri

malzemeleri bb A, A, RA, RA, RB, RB, RC, RC, RR, RR, R R B B CC A, A, RA, RA, RB, RB, RC, RC, RR, RR, R R x x - - --B B x x x x --111 111 C C - - - - xx -

- - - Masif Masif tel tel (S) (S) Özlü Özlü elektrot elektrot (M) (M) Özlü Özlü elektrotelektrot (B) (B) Özlü elektrot Özlü elektrot -(R, P, V, W, (R, P, V, W, Y, Z) Y, Z) Masif

Masif tel tel (S) (S) x x x x - -

--131 131 135 135 136 136 141 141 Özlü Özlü elektrot elektrot (M) (M) x x x x - - --136 136 Özlü Özlü elektrot elektrot (B) (B) - - - - x x xx 114 114 136 136 Özlü elektrot – Özlü elektrot – (R, P, V, W, Y, Z) (R, P, V, W, Y, Z) - - - - - - xx a) a) _K_K

ıısaltmalar için Madde 4.3.2’ye baksaltmalar için Madde 4.3.2’ye bakıınnıızz

b)

b) _Kaynakç_Kaynakç

ıınnıın yeterlilik sn yeterlilik sıınavnavıında altlnda altlııksksıız (ss nb) kök paso kaynaz (ss nb) kök paso kaynağğıı için kullaniçin kullanıılan kaynak sarf lan kaynak sarf malzemelerinin tipi, imalâttaki kök paso kayna

malzemelerinin tipi, imalâttaki kök paso kaynağğıı için onaylanan kaynak sarf malzemesi tipidir.için onaylanan kaynak sarf malzemesi tipidir.

Aç

Açııklama:klama:

X Kaynakç

X Kaynakçıınnıın yeterli kn yeterli kııllıındndıığğııkaynak sarf malzemelerini gösterir.kaynak sarf malzemelerini gösterir.

– Kaynakç

– Kaynakçıınnıın yeterli kn yeterli kııllıınmadnmadıığğıı kaynak kaynak sarf sarf malzemelerini malzemelerini gösterir.gösterir.

5.7 Boyutlar

Al

Alıın kaynaklar n kaynaklar ıınnıın kaynakçn kaynakçıı yeterlilik syeterlilik sıınavnavıında, malzeme kalnda, malzeme kalıınlnlıığğıı ve boru dve boru dıışş çaplar çaplar ıı esas alesas alıınnıır. Yeterlilikr. Yeterlilik

alan

alanıı Çizelge 4 ve Çizelge 5’te verilmiÇizelge 4 ve Çizelge 5’te verilmişştir.tir.

Not

-Not - Malzeme kalMalzeme kalıınlnlıığğıınnıın veya boru dn veya boru dıışş çaplar çaplar ıınnıın hassas olarak ölçülmesi gerekmez. Ancak, dahan hassas olarak ölçülmesi gerekmez. Ancak, daha ziyade genel felsefe olarak Çizelge 4 ve Çizelge 5’te verilen de

ziyade genel felsefe olarak Çizelge 4 ve Çizelge 5’te verilen değğerler uygulanmalerler uygulanmalııddıır.r. İİç köç köşşe kaynaklar e kaynaklar ıında malzeme kalnda malzeme kalıınlnlıığğııiçin yeterlilik kapsamiçin yeterlilik kapsamııÇizelge 6’da belirtilmiÇizelge 6’da belirtilmişştir.tir. Tâli ba

Tâli bağğlantlantıı (bran(branşşman) kaynaman) kaynağğıında Çizelge 4’e ilişşkin malzeme kalnda Çizelge 4’e ili kin malzeme kalıınlnlıık kriteri ve Çizelge 5’e ilik kriteri ve Çizelge 5’e ilişşkin boru dkin boru dıışş

çap kriteri a

çap kriteri aşşaağğııdaki gibi uygulandaki gibi uygulanıır:r:

−

− Üstten: Malzeme kalÜstten: Malzeme kalıınlnlıığğııve tâli bağve tâli bağlantlantıı borusu dborusu dıışş çapçapıı,,

−

− İİçten veya geçme : Ana boru veya kabuk malzeme kalçten veya geçme : Ana boru veya kabuk malzeme kalıınlnlıığğııve tâli bağve tâli bağlantlantııboru dboru dıışş çapçapıı.. Farkl

Farklıı boru dboru dıışş çapçapııve malzeme kalve malzeme kalıınlnlııklar klar ıı için kaynakçiçin kaynakçıı::

−

− Çizelge 4’e göre en ince ve en kalÇizelge 4’e göre en ince ve en kalıın malzeme kaln malzeme kalıınlnlııklar klar ıı,, −

− Çizelge 5’e göre en küçük ve en büyük boru dÇizelge 5’e göre en küçük ve en büyük boru dıışş çapçapıı,,

için yeterli k için yeterli kııllıınnıır.r.

(13)

Çizelge 4 –

Çizelge 4 –AlAlıın kaynaklar n kaynaklar ııiçin siçin sıınav parçasnav parçasıınnıın malzeme kaln malzeme kalıınlnlıığğıı ve kaynak metal kalve kaynak metal kalıınlnlıığğıınnıın n (çok (çok iişşlemli)lemli) yeterlilik kapsam yeterlilik kapsamıı Ölçüler mm’dir Ölçüler mm’dir Kal Kalıınlnlııkk a)a) tt Yeterlilik kapsam Yeterlilik kapsamıı t t < < 3 3 t t – – 2 2 x x ttb)b) 3 3 ≤≤ tt ≤≤1212 3 3 – 2 – 2 x tx tc)c) t > 12 t > 12 ≥≥55 a)

a)_{Çoklu i}_{Çoklu işşlemler için Çizelge 1’deki s}_{lemler için Çizelge 1’deki s} 1

1ve sve s22uygulanuygulanıır..r.. b)

b)_{Oksi-asetilen kayna}_{Oksi-asetilen kaynağ}_ğ

ıı(311) için: t -1,5 x t.(311) için: t -1,5 x t.

c)

c)_{Oksi-asetilen kayna}_{Oksi-asetilen kaynağ}_ğ

ıı (311) için: 3 mm - 1,5 x t.(311) için: 3 mm - 1,5 x t.

Çizelge 5 –

Çizelge 5 –Boru dBoru dıışş çapçapıı için yeterlilik kapsamiçin yeterlilik kapsamıı a)a)

Ölçüler mm’dir Ölçüler mm’dir S

Sıınav parçasnav parçasıınnıın boru dn boru dıışş çapçapıı

D D Yeterlilik kapsam Yeterlilik kapsamıı D D≤≤2525 D – 2 x DD – 2 x D D > 25 D > 25 ≥≥0,5 x D (en az 25 mm)0,5 x D (en az 25 mm) a) a)_Yap_Yap

ıısal içi bosal içi boşş kesitler için D, en küçük kenar ölçüsüdür.kesitler için D, en küçük kenar ölçüsüdür.

Çizelge 6 –

Çizelge 6 –Boru dBoru dıışş çapçapıı için yeterlilik kapsamiçin yeterlilik kapsamıı a)a)

Ölçüler mm’dir Ölçüler mm’dir S

Sıınav parçasnav parçasıımalzeme kalmalzeme kalıınlnlıığğıı a)a)

tt Yeterlilik kapsam Yeterlilik kapsamıı t t < < 3 3 t t - - 33 tt ≥≥33 ≥≥33 a)

a)_{Çizelge 9’a da bak}_{Çizelge 9’a da bak}

ıınnıız.z.

5.8 5.8 Kaynak

Kaynak konumlar

konumlar

ıı

Her bir

Her bir kaynak konumkaynak konumu iu için çin yeterlilik yeterlilik alanalanıı Çizelge 7’de verilmişştir. Kaynak konum ve sembolleri EN ISOÇizelge 7’de verilmi tir. Kaynak konum ve sembolleri EN ISO 6947’ye at

6947’ye atııfta bulunur.fta bulunur. S

Sıınav parçalar nav parçalar ıı, EN ISO 6947’ye göre kaynak konumlar , EN ISO 6947’ye göre kaynak konumlar ıınnıın anma açn anma açıılar lar ıına uygun olarak kaynak edilmelidir.na uygun olarak kaynak edilmelidir. Borular için J-L045 ve H-L045 kaynak konumlar

Borular için J-L045 ve H-L045 kaynak konumlar ıı, bütün boru aç, bütün boru açıılar lar ıınnııvasvasııflandflandıır r ıır.r.

Biri PF kaynak konumunda ve biri PC kaynak konumundaki ayn

Biri PF kaynak konumunda ve biri PC kaynak konumundaki aynıı boru dboru dıışş çapçapıına sahip iki boru kaynağna sahip iki boru kaynağıı, H-, H-L045 kaynak konumunda kaynak edilmi

L045 kaynak konumunda kaynak edilmişş borunun yeterlilik aralborunun yeterlilik aralıığğıınnıı (kapsam(kapsamıınnıı) da kapsar.) da kapsar.

Biri PG kaynak konumunda ve biri PC kaynak konumundaki ayn

Biri PG kaynak konumunda ve biri PC kaynak konumundaki aynıı boru dboru dıışş çapçapıına sahip iki boru kaynağna sahip iki boru kaynağıı, J-, J-L045 kaynak konumunda kaynak edilmi

L045 kaynak konumunda kaynak edilmişş borunun yeterlilik aralborunun yeterlilik aralıığğıınnıı (kapsam(kapsamıınnıı) da kapsar.) da kapsar.

D

D _≥_≥150 mm boru d150 mm boru d_ıışş çaplar çaplar _ıı, sadece bir s, sadece bir s_ıınav parçasnav parças_ıı kullankullan_ıılarak iki kaynak konumunda (PF veya PGlarak iki kaynak konumunda (PF veya PG

çevrenin 2/3’ü, PC çevrenin 1/3’ü) kaynak edilebilir. çevrenin 2/3’ü, PC çevrenin 1/3’ü) kaynak edilebilir.

(14)

Çizelge

Çizelge 77- Kaynak - Kaynak konumu için konumu için yeterlilik kapsamyeterlilik kapsamıı

Yeterlilik kapsam Yeterlilik kapsamııa)a) S Sıınavnav parças parçasıınnıınn kaynak kaynak konumu konumu PA PA PBPB b)b) PC PDPC PD b)b) PE PE PFPF (Plâka) (Plâka) PF PF (Boru) (Boru) PG PG (Plâka) (Plâka) PG PG (Boru) (Boru) H-L045 J-L045 H-L045 J-L045 PA x PA x x x - - - - - - - - - - - - - - - - --PB PB b)b) x x x x - - - - - - - - - - - - - - - - --PC x PC x x x x x - - - - - - - - - - - - - - --PD PDb)b) x x x x x x x x x x x x - - - - - - - - --PE PE x x x x x x x x x x x x - - - - - - - - --PF PF (Plâka) (Plâka) x x x x - - - - - - x x - - - - - - - - --PF PF (Boru) (Boru) x x x x - - x x x x x x x x - - - - - - --PG PG (Plâka) (Plâka) - - - - - - - - - - - - - - x x - - - - --PG PG (Boru) (Boru) x x x x - - x x x x - - - - x x x x - - --H-L045 H-L045 x x x x x x x x x x x x x x - - - - x x --J-L045 J-L045 x x x x x x x x x x - - - - x x x x - - xx a)

a)_{Ek olarak}_{Ek olarak Madde 5.3 ve}_{Madde 5.3 ve Madde 5.4’ün}_{Madde 5.4’ün şşartlar}_artlar

ııgözetilmelidir.gözetilmelidir.

b)

b)_{PB ve PD kaynak konumlar}_{PB ve PD kaynak konumlar}

ıı sadece iç kösadece iç köşşe kaynaklar e kaynaklar ıı(Madde 5.4 b)) için kullan(Madde 5.4 b)) için kullanııllıır ve sadece dir ve sadece diğğer er kaynak konumlar

kaynak konumlar ıındaki iç köndaki iç köşşe kaynaklar e kaynaklar ıınnıı yeterli kyeterli kıılmak için kullanlmak için kullanııllıır.r.

Aç

Açııklama:klama:

X Kaynakç

X Kaynakçıınnıın yeterli kn yeterli kııllıındndıığğııkaynak konumunu gösterir.kaynak konumunu gösterir.

– Kaynakç

– Kaynakçıınnıın yeterli kn yeterli kııllıınmadnmadıığğıı kaynak konumunu gösterir.kaynak konumunu gösterir.

5.9 5.9 Kaynak

Kaynak ayr

ayr

ıı

nt

ıı

lar

ıı

Kaynak ayr

Kaynak ayr ııntntıılar lar ıına bağna bağllııolarak yeterlilik kapsamolarak yeterlilik kapsamıı Çizelge 8 ve Çizelge 9’da gösterilmiÇizelge 8 ve Çizelge 9’da gösterilmişştir.tir. 311 i

311 işşlemi ile kaynak yaplemi ile kaynak yapııldldıığğıında, sanda, sağğa kaynaktan sola kaynaa kaynaktan sola kaynağğa bir dea bir değğiişşiklik yapiklik yapıılmaslmasıı ve tersi yeni bir ve tersi yeni bir yeterlilik s

yeterlilik sıınavnavııgerektirir.gerektirir.

Çizelge

Çizelge 88– Al– Alıın kaynaklar n kaynaklar ıında kaynak ayr nda kaynak ayr ııntntıılar lar ııyeterlilik kapsamyeterlilik kapsamıı

Yeterlilik kapsam Yeterlilik kapsamıı

S

Sıınav parçasnav parçasıınnıınn kaynak ayr

kaynak ayr ııntntıılar lar ıı _{Tek taraftan kaynak /}_{Tek taraftan kaynak /}

altl

altlııksksıız kaynak (ss nb)z kaynak (ss nb)

Tek taraftan kaynak / Tek taraftan kaynak / altl

altlııklklııkaynak (ss mb)kaynak (ss mb)

Her iki taraftan kaynak Her iki taraftan kaynak

(bs) (bs) Tek taraftan kaynak /

Tek taraftan kaynak / altl

altlııksksıız kaynak (ss nb)z kaynak (ss nb)

x

x x x xx

Tek taraftan kaynak / Tek taraftan kaynak / altl

altlııklklııkaynak (ss mb)kaynak (ss mb)

-

- x x xx

Her iki taraftan kaynak Her iki taraftan kaynak (bs)

(bs)

-

- x x xx

Aç

Açııklama:klama:

X Kaynakç

X Kaynakçıınnıın yeterli kn yeterli kııllıındndıığğııkaynak ayr kaynak ayr ııntntıılar lar ıınnııgösterir.gösterir. – Kaynakç

(15)

Çizelge 9 –

Çizelge 9 –İİç köç köşşe kaynaklar e kaynaklar ıında kat tekninda kat tekniğğinin yeterlilik kapsaminin yeterlilik kapsamıı

Yeterlilik kapsam Yeterlilik kapsamıı

S

Sıınav parçasnav parçasııa)a)

Tek katl

Tek katlıı(sl) (sl) Çok Çok katlkatlıı (ml)(ml) Tek katl

Tek katlıı (sl) (sl) x x

--Çok katl

Çok katlıı(ml) (ml) x x xx

a)

a)_{Kaynak (bo}_{Kaynak (boğ}_{ğaz) kal}_{az) kal}

ıınlnlıığğıı0,5 x t0,5 x t ≤≤ aa ≤≤ 0,7 x t aral0,7 x t aralıığğıında olmalnda olmalııddıır.r.

Aç

Açııklama:klama:

X Kaynakç

X Kaynakçıınnıın yeterli kn yeterli kııllıındndıığğııkat teknikat tekniğğini gösterir.ini gösterir. – Kaynakç

– Kaynakçıınnıın yeterli kn yeterli kııllıınmadnmadıığğıı kat teknikat tekniğğini gösterir.ini gösterir.

6

6 S

S

ıı

nav ve deney/muayene

6.1 Gözetim

S

Sıınav parçalar nav parçalar ıınnıın kaynan kaynağğıı, s, sıınavnavııyapan kiyapan kişşi veya si veya sıınav kurulunav kuruluşşu gözetiminde yapu gözetiminde yapıılmallmalııddıır. Deney/muayene,r. Deney/muayene, ssıınavnavıı yapan kiyapan kişşi veya si veya sıınav kurulunav kuruluşşu taraf u taraf ıından dondan doğğrulanmalrulanmalııddıır.r.

S

Sıınav parçalar nav parçalar ıı, kayna, kaynağğa baa başşlamadan önce, kaynakçlamadan önce, kaynakçıı ve sve sıınavnavııyapan kişşinin mührü ile iyapan ki inin mührü ile işşaretlenmelidir.aretlenmelidir. İİlâvelâve olarak bütün s

olarak bütün sıınav parçalar nav parçalar ıı için kaynak konumlar için kaynak konumlar ıı deney parçalar deney parçalar ıı üzerine iüzerine işşaretlenmeli ve sabit boruaretlenmeli ve sabit boru kaynaklar

kaynaklar ııiçin, saat 12 çaliçin, saat 12 çalıışşma ma konumu konumu da ida işşaretlenmiaretlenmişş olmalolmalııddıır.r.

S

Sıınavnavıı yapan kiyapan kişşi veya kurului veya kuruluşş, kaynak ko, kaynak koşşullar ullar ıı yanlyanlıışşsa veya kaynakçsa veya kaynakçıınnıın gerekli standardn gerekli standardıı yerineyerine getirmede, meselâ, a

getirmede, meselâ, aşşıır r ıı ve/veya sistematik tamir gerektirecekve/veya sistematik tamir gerektirecek şşekilde, teknik olarak yetersiz olduekilde, teknik olarak yetersiz olduğğuu görülürse, s

görülürse, sıınavnavııdurdurabilir.durdurabilir.

6.2 S

ıı

nav parçalar

ıı

n

ıı

n biçim, boyut ve say

ıı

ss

ıı

Gerekli deney parçalar

Gerekli deney parçalar ıınnıın biçim ve boyutlar n biçim ve boyutlar ıı(Madde 5.7)(Madde 5.7)Şekil 1,Şekil 1, ŞŞekil 2,ekil 2,ŞŞekil 3 veekil 3 veŞŞekil 4’te gösterilmiekil 4’te gösterilmişştir.tir. Borular için

Borular için en az 150 en az 150 mm muayene mm muayene uzunluuzunluğğu u istenir. Bistenir. Bununla beraber ununla beraber borular borular ıın çevresi 150 mm’den azn çevresi 150 mm’den az oldu

(16)

Ölçüler mm’dir. Ölçüler mm’dir.

Aç

Açııklama :klama :

t

t SS_ıınav parçasnav parças_ııiçin malzeme kaliçin malzeme kal_ıınlnl_ıığğ_ıı Ş

Şekilekil 11- Plâkada al- Plâkada alıın kaynan kaynağğııiçin siçin sıınav parçasnav parçasıı boyutlar boyutlar ıı

Aç

a

aTasar Tasar _ıım kaynak (bom kaynak (boğğaz) kalaz) kal_ıınlnl_ıığğ_ıı t

t SS_ıınav parçasnav parças_ıınn_ıın malzeme kaln malzeme kal_ıınlnl_ıığğ_ıı z

z İİç köç köşşe kaynae kaynağğ_ııkesit kenar (bacak ) uzunlukesit kenar (bacak ) uzunluğğuu

0,5

(17)

Aç

D

DBoru dBoru d_ıışş çapçap_ıı t

t SS_ıınav parçasnav parças_ıınn_ıın malzeme kaln malzeme kal_ıınlnl_ıığğ_ıı(cidar kal(cidar kal_ıınlnl_ıığğ_ıı)) Ş

Şekilekil 33 - Boruda al- Boruda alıın kaynan kaynağğıı için siçin sıınav parçasnav parçasııboyutlar boyutlar ıı

t

t en ince parçaya kar şşen ince parçaya kar _ııll_ııkk

0,5

0,5 ××t t _≤_≤aa_≤_≤0,70,7 _×_×t t Aç

a

aTasar Tasar _ıım kaynak (bom kaynak (boğğaz) kalaz) kal_ıınlnl_ıığğ_ıı D

DBoru dBoru d_ıışş çapçap_ıı l

l ₁₁SS_ıınav parçasnav parças_ıı uzunluuzunluğğuu t

t SS_ıınav parçasnav parças_ıınn_ıın malzeme kaln malzeme kal_ıınlnl_ıığğ_ıı(cidar kal(cidar kal_ıınlnl_ıığğ_ıı)) z

z İİç köç köşşe kaynae kaynağğ_ııkesit kenar (bacak ) uzunlukesit kenar (bacak ) uzunluğğuu Ş

(18)

6.3 6.3 Kaynak

Kaynak ko

koşşullar

ullar

ıı

Kaynakç

Kaynakçıılar lar ıın yeterlilik sn yeterlilik sıınavnavıında prEN ISO 15609-1 veya EN ISO 15609-2’ye göre haznda prEN ISO 15609-1 veya EN ISO 15609-2’ye göre hazıırlanan WPS veyarlanan WPS veya pWPS’i izlenmelidir.

pWPS’i izlenmelidir. A

Aşşaağğııdaki kaynak kodaki kaynak koşşullar ullar ııuygulanmaluygulanmalııddıır:r: -

- SSıınav parçasnav parçasııiçin kaynak süresi, aliçin kaynak süresi, alıışşıılagelmilagelmişş imalât koimalât koşşullar ullar ııaltaltıındaki çalndaki çalıışşma süresine uygun olmalma süresine uygun olmalııddıır,r, -

- SSıınav parçasnav parçasıı kök pasosu ve kapak pasosunda en az bir durma ve bir yeniden bakök pasosu ve kapak pasosunda en az bir durma ve bir yeniden başşlama noktaslama noktasıı bulunmalbulunmalıı

ve muayene edilecek uzunluk içinde belirtilmelidir, ve muayene edilecek uzunluk içinde belirtilmelidir,

- WPS veya pWPS’de gerekli görülen herhangi bir kaynak sonras

- WPS veya pWPS’de gerekli görülen herhangi bir kaynak sonrasıı ııssııl l iişşlemi, elemi, eğğme deneyi gerekmedikçeme deneyi gerekmedikçe

uygulanmayabilir, uygulanmayabilir, -

- SSıınav parçasnav parçasıınnıın tann tanııttıımmıı,,

- Kaynakç

- Kaynakçıınnıın, kaynan, kaynağğıın tamamlanmasn tamamlanmasıından sonra yüzeydekiler haricinde, küçük kusurlar ndan sonra yüzeydekiler haricinde, küçük kusurlar ıı, , tataşşlayarak,layarak, düzeltmesine izin verilmelidir. Bunun için, s

düzeltmesine izin verilmelidir. Bunun için, sıınavnavııyapan uzmanyapan uzmanıın veya sn veya sıınav kurulunav kuruluşşunun onayunun onayıı alalıınmalnmalııddıır.r.

6.4 6.4 Deney/muayene

Deney/muayene metotlar

metotlar

ıı

Tamamlanan her bir kaynak, kaynak yap

Tamamlanan her bir kaynak, kaynak yapııldldıığğıı durumda Çizelge 10’a göre muayene edilmelidir.durumda Çizelge 10’a göre muayene edilmelidir.

Kaynaklar gözle muayene vas

Kaynaklar gözle muayene vasııtastasııyla kabul edildiyla kabul edildiğğinde ilave muayeneler/deneyler Çizelge 10’a göreinde ilave muayeneler/deneyler Çizelge 10’a göre yap

yapıılmallmalııddıır.r.

Yeterlilik s

Yeterlilik sıınavnavıında kalnda kalııccııaltlaltlıık kullank kullanııldldıığğıında tahribatlnda tahribatlııdeney öncesi altldeney öncesi altlıık giderilmelidir.k giderilmelidir. Makroskopik muayene

Makroskopik muayene için için deney numdeney numuneleri, kaynauneleri, kaynağğıı açaçııkça gösterecekkça gösterecek şşekilde hazekilde hazıırlanmalrlanmalıı ve tek taraf ve tek taraf ıı

da

dağğlanmallanmalııddıır. Parlatma gerekmez.r. Parlatma gerekmez.

131,135, 136 (sadece metal özlü teller) ve 311 (Çizelge 10, dip not b’ye bak

131,135, 136 (sadece metal özlü teller) ve 311 (Çizelge 10, dip not b’ye bakıın) kaynak in) kaynak işşlemleri vaslemleri vasııtastasııylayla yap

yapıılmlmıışş alalıın kaynaklar n kaynaklar ıına radyografik muayene uygulandna radyografik muayene uygulandıığğıında, ya 2 ilâve eğnda, ya 2 ilâve eğme deneyi me deneyi (bir yüz (bir yüz ve bir ve bir kökkök

veya iki kenar e

veya iki kenar eğğme) ya da iki kme) ya da iki kıırma deneyi (bir yüz ve bir kök ) ilâve edilerek garanti altrma deneyi (bir yüz ve bir kök ) ilâve edilerek garanti altıına alna alıınmalnmalııddıır.r.

Çizelge 10 –

Çizelge 10 – Deney/muayene metotlar Deney/muayene metotlar ıı

Deney/muayene

Deney/muayene metodu metodu AlAlıın kaynan kaynağğıı

(plâka veya boruda) (plâka veya boruda)

İİç köç köşşe kaynae kaynağğıı ve tâlive tâli

ba bağğlantlantıı

EN

EN 970’e 970’e göre göre gözle gözle muayene muayene Mecburî Mecburî Mecburî Mecburî EN 1435’e göre radyografik

EN 1435’e göre radyografik muayene

muayene Mecburî Mecburî

a b d

a b d _{Mecburî de}_{Mecburî değ}_ğilil

EN 910’a göre e

EN 910’a göre eğğme me deneyi deneyi Mecburî Mecburî a b f a b f UygulanmazUygulanmaz EN 1320’ye göre k

EN 1320’ye göre kıırma rma deneyi deneyi Mecburî Mecburî a b f a b f Mecburî Mecburî c ec e

a)

a)_{Radyografik muayene veya e}_{Radyografik muayene veya eğ}_{ğme ya da k}_{me ya da k}

ıırma deneyi uygulanabilir.rma deneyi uygulanabilir.

b)

b)_{Radyografik muayene kullan}_{Radyografik muayene kullan}

ıılmaslmasıı durumunda, 131,135, 136 (sadece metal özlü tel) ve 311 (Maddedurumunda, 131,135, 136 (sadece metal özlü tel) ve 311 (Madde 6.4) kaynak i

6.4) kaynak işşlemleri için ilâve elemleri için ilâve eğğme veya kme veya kıırma deneyleri kullanrma deneyleri kullanııllıır.r.

c) c)_K_K

ıırma deneyleri, EN 1321’e göre en az 2 kesitte yaprma deneyleri, EN 1321’e göre en az 2 kesitte yapıılan makroskopik muayene ile yer delan makroskopik muayene ile yer değğiişştirebilir.tirebilir.

d)

d)_{Sadece ferritik çeliklerde,}_{Sadece ferritik çeliklerde, ≥}_{≥8 mm kal}_{8 mm kal}

ıınlnlıık için radyografik muayene, k için radyografik muayene, EN 1714’e göre EN 1714’e göre ultrasonik muayeneultrasonik muayene

ile de

ile değğiişştirilebilir.tirilebilir.

e)

e)_{Borularda k}_{Borularda k}

ıırma deneyleri, radyografik muayene ile derma deneyleri, radyografik muayene ile değğiişştirilebilir.tirilebilir.

f)

f) _{Boru d}_{Boru d}

ıışş çapçapıı D D _≤_≤25 mm için e25 mm için eğğme veya kme veya k_ıırma deneyi tam deney parçasrma deneyi tam deney parças_ıınn_ıın çentikli çekme deneyi ilen çentikli çekme deneyi ile

de

(19)

6.5 S

ıı

nav parças

ıı

ve deney numuneleri

6.5.1 Genel

S

Sıınav parçasnav parçasıınnıın ve deney numunelerinin tip, boyut ve hazn ve deney numunelerinin tip, boyut ve hazıırlanmasrlanmasıına ait ayr na ait ayr ııntntıılar, Madde 6.5.2, Maddelar, Madde 6.5.2, Madde

6.5.3, Madde 6.5.4’de verilmi

6.5.3, Madde 6.5.4’de verilmişştir.tir. İİlâve olarak tahribatllâve olarak tahribatlııdeneyler içindeneyler için şşartlar belirtilmiartlar belirtilmişştir.tir.

6.5.2 6.5.2 Boru ve

Boru ve plâkada

plâkada al

al

ıı

n kayna

n kaynağ

ğ

ıı

Radyografik muayene kullan

Radyografik muayene kullanııldldıığğıında, snda, sıınav parçasnav parçasıındaki kaynandaki kaynağğıın (n (ŞŞekil 5a,ekil 5a, ŞŞekil 7a veekil 7a ve ŞŞekil 7b) muayeneekil 7b) muayene uzunlu

uzunluğğu, kaynak yapu, kaynak yapııldldıığğııdurumda (adurumda (aşşıır r ııkaynak metali giderilmeden) film çekilmelidir.kaynak metali giderilmeden) film çekilmelidir.

K

Kıırma deneyi kullanrma deneyi kullanııldldıığğıında, snda, sıınav parçasnav parçasıı muayene uzunlumuayene uzunluğğu u eeşşit geniit genişşlikteki deney numunelerinelikteki deney numunelerine kesilmeli ve tamam

kesilmeli ve tamamıı kkıır r ıılacak şşekilde deneye tâbi tutulmallacak ekilde deneye tâbi tutulmalııddıır. Her bir deney numunesinin muayene uzunlur. Her bir deney numunesinin muayene uzunluğğuu

≥

≥40 mm olmal40 mm olmalııddıır. EN 1320 ‘e uygun olan bütün çentik profillerine izin verilir.r. EN 1320 ‘e uygun olan bütün çentik profillerine izin verilir. Enine e

Enine eğğme deneyi veya kenar eme deneyi veya kenar eğğme deneyi kullanme deneyi kullanııldldıığğıında, mandrel veya iç makara çapnda, mandrel veya iç makara çapıı 4t olmal4t olmalııve Ave A ≥≥ %%

20 uzamal

20 uzamalıı esas metal için eesas metal için eğğme açme açııssıı,180º olmal,180º olmalııddıır. A < % 20 uzamalr. A < % 20 uzamalıı esas metal için aşşaesas metal için a ağğııdaki formüldaki formül

uygulanmal uygulanmalııddıır:r: A A tt xx 100 100 ss s s t t d d ₌₌ ₋₋ Burada: Burada: d

d mm mm olarak olarak mandrel veya mandrel veya iç iç makara çapmakara çapıı,, ttss mm olarak emm olarak eğğme deney numunesinin kalme deney numunesinin kalıınlnlıığğıı,,

A

A % % olarak olarak malzememalzeme şşartnamesi taraf artnamesi taraf ıından istenen en düşşük çekme uzamasndan istenen en dü ük çekme uzamasıı

d dıır.r.

Sadece enine e

Sadece enine eğğme deneyi yapme deneyi yapııldldıığğıında, muayene uzunlunda, muayene uzunluğğu u eeşşit geniit genişşlikteki deney numunelerine kesilmelilikteki deney numunelerine kesilmeli

ve tamam

ve tamamıı deneye tâbi tutulmaldeneye tâbi tutulmalııddıır. Sadece kenar er. Sadece kenar eğğme deneyleri kullanme deneyleri kullanııldldıığğıında, muayene uzunlunda, muayene uzunluğğuu

boyunca e

boyunca eşşit aralit aralııktaki en az dört deney numunesi alktaki en az dört deney numunesi alıınmalnmalııddıır. Bu kenar eğr. Bu kenar eğme deneylerinden biri, muayeneme deneylerinden biri, muayene uzunlu

uzunluğğu içindeki durma ve bau içindeki durma ve başşlama bölgesinden allama bölgesinden alıınmnmıışş olmalolmalııddıır. r. EEğğme deneyleri EN 910’a uygun olarakme deneyleri EN 910’a uygun olarak yap

yapıılmlmıışş olmalolmalııddıır.r.

t

t > 12 mm kal> 12 mm kal_ıınlnl_ıık için enine ek için enine eğğme deneyleri yerine kenardan eme deneyleri yerine kenardan eğğme deneyi yapme deneyi yap_ıılabilir.labilir.

Borular için 131, 135, 136 (sadece metal özlü tel) veya 311 kaynak i

Borular için 131, 135, 136 (sadece metal özlü tel) veya 311 kaynak işşlemlerine lemlerine uygulanan uygulanan ilâve ilâve kkıırma veyarma veya enine e

enine eğğme deneyi numuneleri sayme deneyi numuneleri sayııssıı radyografik muayene kullanradyografik muayene kullanıımmıında kaynak konumuna banda kaynak konumuna bağğllııddıır. PAr. PA

veya PC kaynak konumlar

veya PC kaynak konumlar ıı için, bir kök ve bir yüz eiçin, bir kök ve bir yüz eğğme deney numunesi deneye tâbi tutulmalme deney numunesi deneye tâbi tutulmalııddıır r ((ŞŞekilekil 7a’ya bak

7a’ya bakıınnıız). Bütün diz). Bütün diğğer kaynak konumlar er kaynak konumlar ıı için, iki kök ve iki yüz eiçin, iki kök ve iki yüz eğğme deney numunesi deneye tâbime deney numunesi deneye tâbi tutulmal

(20)

Aç

l

l 11 SSıınav parçasnav parçasıı uzunluuzunluğğuu

l

l 22 SSıınav parçasnav parçasıınnıın yar n yar ıı genigenişşliliğğii

l

l f f Muayene uzunluMuayene uzunluğğuu

a) Çift say

a) Çift sayııda deney numunelerinden kesit alda deney numunelerinden kesit alıınmasnmasıı

b) Deney numunesinin muayene uzunlu b) Deney numunesinin muayene uzunluğğuu

Not

-Not - İİlâve olarak, deney numunesinin kaynalâve olarak, deney numunesinin kaynağğıında knda kıır r ıılma elde etmek için gerilmeye maruz kalan taraf lma elde etmek için gerilmeye maruz kalan taraf ıınnıınn

kaynak merkezinde boyuna çentik olabilir. kaynak merkezinde boyuna çentik olabilir.

Ş