7_Hmeres_Kathimerini_-.__________________.pdf

Full text

(1)A KYPIAKH 15 MAPTIOY 1998. 2-31 AΦIEPΩMA Δαιμονικές πτήσεις.. Δοξασίες για πτερμορφες μορφές στο προϊστορικ Aιγαίο. Tου Xρ. Mπουλώτη Φτερωτές μορφές. Στο μύθο και την τέχνη της αρχαίας Eλλάδας.. Tης Aθανασίας Γιαλούρη H πρώτη πτήση. Aπ τα φτερά των μυθικών μορφών στα φτερά του Δαιδάλου.. Tου N. Γιαλούρη . Δαίδαλος, Aρχύτας, Kλεοίτας. H αρχαιοελληνική αντίληψη και τεχνογνωσία για την πτήση.. Tου Δ. Kαλλιγερπουλου Γενοίμαν αιετς υψιπέτας.. Πανάρχαιες και οικουμενικές δοξασίες για το πέταγμα της ψυχής. Tου Γ. Δημητροκάλλη Aγγελοι: μια οικουμενική ιδέα. Mια αρχετυπική σύλληψη κοινή σε λους τους λαούς.. ΦIEPΩMA. Aπ τον Iκαρο στον Aρμστρονγκ ΣTIΣ 21 Iουλίου 1969 ο Aμερικανς αστροναύτης Nιλ Aρμστροντην πτήση. Tεχνογνωσία που συνεχιστή της είχε, αιώνες αργτεγκ πάτησε στο έδαφος της Σελήνης, κάνοντας πραγματικτητα έρα, τον Λεονάρντο ντα Bίντσι· τον μεγάλο οραματιστή της Aνανα απ τα παλαιτερα και πιο επίμονα νειρα της ανθρωπτητας: γέννησης που σχεδίασε τις πτητικές μηχανές του βασιζμενος και είχαν προηγηθεί κατά ένα αιώνα άλλες «αποστολές», λογοτεχνιαυτς στην παρατήρηση των πουλιών. Tο παράδειγμά του ακοκές αυτές, που οργάνωσε ο Iούλιος Bερν με τα έργα του «Aπ τη λούθησαν πολλοί τολμηροί εφευρέτες, με ανεπιτυχείς ή ελάχιστες Γη στη Σελήνη» και «Γύρω απ τη Σελήνη». Ωστσο, δύο αιώνες επιτυχίες, και ενίοτε, με τίμημα τη ζωή τους, μέχρι να επιτευχθεί, νωρίτερα και απ αυτν τον μεγαλοφυή στις 17 Δεκεμβρίου, η πρώτη πτήση με αεροπροάγγελο της αστροναυτικής, πτήσεις στις πλάνο, και συγκεκριμένα το «Kίττυ Xωκ» Eπιμέλεια αφιερώματος: αυτοκρατορίες του Hλιου και της Σελήνης των αδελφών Pάιτ. Πριν, μως, απ την ιεπιχείρησε μέσα απ τα έργα του, με φανταστορική αυτή πτήση, μετά την οποία η εξέλιEΛEYΘEPIA TPAΪOY στικές αυτοσχέδιες διαστημομηχανές, ο Σιξη της αεροναυτικής είναι ραγδαία, ο άνραν ντε Mπερζεράκ. Tα πρώτα, εντούτοις, θρωπος υψώθηκε στα ουράνια με αερσταφεγγαροτάξιδα χρονολογούνται ακμα παλαιτερα, τον 2ο αιώτο. Πρώτα με το αερστατο θερμού αέρα των αδελφών Mονγκολνα, και είναι αυτά που έκανε με τη γραφίδα του ο Λουκιανς. Δηφιέ, με το οποίο στις 21 Nοεμβρίου 1783 πραγματοποιήθηκε η λώνοντας απ την αρχή πως σα γράφει είναι ψέματα, ο Λουκιαπρώτη επανδρωμένη πτήση, και, στη συνέχεια, με το αερστατο νς μας παρασύρει με αστείρευτο κέφι στον γεμάτο παράδοξα υδρογνου του Z. A. Σαρλ, που ταξίδεψε με τους πρώτους του εφεγγαρκοσμ του, με δύο έργα: την «Aληθινή ιστορία» και τον πιβάτες, στο Παρίσι και αυτ, την 1η Δεκεμβρίου του ίδιου έτους. «Iκαρομένιππο ή Yπερνέφελο». H επιθυμία, βέβαια, του ανθρώAπ τον αγώνα του ανθρώπου για την κατάκτηση των αιθέρων, που να πετάξει είναι ακμη παλιτερη, πως μαρτυρεί ο μύθος οι «Eπτά Hμέρες» παρουσιάζουν σήμερα τις πρώτες πτήσεις, με του Δαίδαλου και του Iκαρου. Στα χνάρια του Δαίδαλου, του ευενδιάμεσους σταθμούς τις φτερωτές θετητες και τα δαιμονικά φυή τεχνουργού της πτήσης, βάδισαν τον 4ο αι. π.X. ο Aρχύτας ντα των αρχαίων, τις πανάρχαιες και οικουμενικές δοξασίες για και τον 2ο αι. μ.X. ο Kλεοίτας, με κατασκευές που αποκαλύπτουν το πέταγμα της ψυχής και την αρχετυπική ιδέα, κοινή σε λους την εμμονή, αλλά και την τεχνογνωσία των αρχαίων Eλλήνων για τους λαούς, για τους αγγέλους.. Δαιμονικές πτήσεις. Tου Γ. Δημητροκάλλη Mηχανές για φεγγαροτάξιδα: Λογοτεχνικές «αποστολές» στη Σελήνη.. Tου Xρήστου Mπουλώτη Λεονάρντο ντα Bίντσι.. Oι πτητικές μηχανές του μεγάλου οραματιστή. Tου Δημ. Kαλλιγερπουλου H κατάκτηση των αιθέρων. Πρώτες πτήσεις με αερστατο.. Tου Tάκη Aσημάκη Aερστατο υδρογνου. Eφεύρεση του Z. A. Σαρλ.. Tου Tάκη Aσημάκη Στρατιωτικές εφαρμογές. Tου Tάκη Aσημάκη Tο μοιραίο Zέπελιν. H κατάρριψή του απ τους Συμμάχους στη Θεσσαλονίκη. Tου Γιάννη Mέγα Kίττυ Xωκ: το πρώτο αεροπλάνο. Aπ τον Nτα Bίντσι στους αδελφούς Pάιτ.. Tων Γεωργίου – Φωτίου Δασκαλάκη, Xρήστου Tσατσαρώνη Mοντέρνοι Iκαροι.. Aιωροπτερισμς Tης Δώρας Aντωνίου Eξώφυλλο: Tο αερστατο των αδελφών Mονγκολφιέ, με το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 21 Nοεμβρίου 1783, στο Παρίσι, η πρώτη επανδρωμένη πτήση. Yπεύθυνη «Eπτά Hμερών» EΛEYΘEPIA TPAΪOY. 2 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 15 MAPTIOY 1998. Δοξασίες για πτερμορφες μορφές στο προϊστορικ Aιγαίο Tου Xρήστου Mπουλώτη Aρχαιολγου στο Kέντρο Eρεύνης της Aρχαιτητος της Aκαδημίας Aθηνών. «NA ’χα φτερά να πέταγα, να πήγαινα τ’ αψήλου...». Πσοι αιώνες αρχέγονης, βασανιστικής επιθυμίας δεν συνωστίζονται επιγραμματικά στο στίχο αυτ του δημοτικού μας τραγουδιού! Nοσταλγς ο άνθρωπος και οραματιστής της ανοίκειας πτήσης πέρα απ τους φυσικούς νμους πρωτοέδωσε διέξοδο στη θαυμαστή υπέρβαση –πώς αλλιώς;– μέσα απ’ τη μυθική–συμβολική σκέψη που, σο κι αν λογίζεται πρωιμτερη της ορθολογικής, δομείται εν πολλοίς με υλικά εκείνης. H δυναμική της φτερωμένης φαντασίας αντλώντας απ τη δημιουργική παρατήρηση της φύσης, απ’ τα σοφά διδάγματά της, προσάρτησε απ νωρίς φτερά σε λογής ντα και τα ξαμλησε να πετάξουν σε μια σφαίρα υπερβατική. Συνώνυμα του υπερκσμιου τα φτερά, του υπεράνθρωπου, άρα του θεϊκού και του δαιμονιώδους. Eτσι, απ σεβαστικ δέος και λογικ πειθαναγκασμ, το επίζηλο προνμιο της πτεροφορίας, μια και απάδει στη θνητή του υπσταση, το προέβαλλε ο άνθρωπος επίμονα στους χώρους της μυθολογίας καταρχάς και των θρησκευτικών δοξασιών: πτερεντες δαίμονες, ημιθεϊκές και σπανιτερα θεϊκές μορφές φτεροποκούν στην αρχαία ελληνική σκέψη, με πολλές εδώ κι εκεί τις οφειλές στον κσμο. Γυναίκες – πουλιά και άνδρας – πουλί σε μινωικές σφραγίδες της Kρήτης.. της Aνατολής, που είχε αποδεδειγμένα το προβάδισμα σε τέτοιου είδους συλλήψεις. Δεν θ’ άφηνε μως η αιγαιακή επινοητικτητα τον άνθρωπο δεσμώτη εσαεί των φυσικών ορίων του, άβουλο κι άπραγο μπροστά στην προαιώνια πρκληση. Kι εδώ ακριβώς, ανάμεσα στο δαιμονιώδες και το παράδοξο, υψώνεται μνημειωμένο ορσημο ο Δαίδαλος, ο μέγας τεχνίτης, ο ευφυής ευρετής, το αρχετυπικ σύμβολο του Hommo Faber, που συνεχίζει επάξια την τεχνική παράδοση του Προμηθέα και του Hφαίστου. Tα τεχνητά φτερά που κατασκεύασε για την πολυθρύλητη απδρασή του με τον Ίκαρο απ την Kρήτη, χωρίς παράλληλο στις μυθοπλασίες των άλλων λαών της Aρχαιτητας, αποκα-. θήλωσαν αποφασιστικά το μύθο απ το ανθρωπίνως αδύνατο προβάλλοντάς τον τώρα στο επίπεδο της τεχνικής πραγματικτητας και των αναζητήσεών της.. Γρύπας και Σφίγγα Πσο βαθιά μως στους χρνους του προϊστορικού Aιγαίου μπορούν να ιχνηλατηθούν πίστεις και δοξασίες σχετικά με πτεροφρες μορφές; Mε τον προφορικ λγο ανεπίστρεπτα χαμένο και το γραπτ των μινωικών και των μυκηναϊκών κειμένων να σιωπά, μοναδικ χημα σε μια τέτοια ιχνηλασία ο κσμος των εικνων, που είναι κι αυτς με τον τρπο του λγος γραπτς κι αντικα-.

(2) Γρύπας σε χρυσή χάνδρα περιδεραίου απ μυκηναϊκ θολωτ τάφο της Πύλου. Γύρω στο 1400 π.X. Aθήνα (Eθνικ Aρχαιολογικ Mουσείο).. θρέφτισμα δοξασιών, φορέας –συχνά εύγλωττος– κωδικοποιημένων μηνυμάτων και σημάτων. Eνώ η εικονογραφία της Mεσοποταμίας έχει να επιδείξει φτερωτές υπερκσμιες μορφές ήδη απ την 4η χιλιετία, και η αιγυπτιακή απ την 3η, στο Aιγαίο η αντίστοιχη αυλαία αίρεται για πρώτη φορά κατά την αρχμενη 2η χιλιετία π.X. Tπος η μινωική Kρήτη. Πλαίσιο τα παλαιά ανάκτορα, που επιμελούνται, κυρίως απ το 18ο αι. π.X. και εξής, να αρθρώσουν λο και πιο συντονισμένα μέσα απ ποικίλες μορφές τέχνης ένα εικονιστικ πολύπτυχο, απτοκο και υπηρετικ της ανάγκης να εκφραστεί η επίσημη ιδεολογία, το θρησκευτικ αίσθημα, οι λογής δοξασίες. Tτε κάνουν δειλά το εναυσματικ τους πέταγμα τα πρώτα φτερωτά ντα, ο Γρύπας και η Σφίγγα – ντα φανταστικά, υπερκσμια στο υβριδικ τους αρμολγημα απ ετερκλητα στοιχεία της Γης και των αιθέρων. Eικονογραφικά δάνεια και τα δύο απ’ την Aνατολή, και ειδικτερα απ’ τη φαραωνική Aίγυπτο, που πέρασαν στο Aιγαίο, ως φαίνεται, μέσω Συρίας, αφομοιώθηκαν γρήγορα απ’ τις ντπιες δοξασίες, προσαρμστηκαν στην ντπια εικονιστική έκφραση, για να διαδοθούν στη συνέχεια πλατειά στους κλπους προπαντς των ανακτορικών κοινωνιών της Kρήτης, της μυκηναϊκής Eλλάδας, στις Kυκλάδες και σε σους αιγαιακούς τπους εξακτινώθηκε ευεργετικά η Συνέχεια στην 4η σελίδα. Aντωπές Σφίγγες σε μυκηναϊκή ελεφάντινη πυξίδα απ τη Θήβα, 14ος-13ος αι. π.X. (Aρχαιολογικ Mουσείο Θήβας). KYPIAKH 15 MAPTIOY 1998 - H KAΘHMEPINH. 3.

7_Hmeres_Kathimerini_-__________________.____________________________________.pdf

7_Hmeres_Kathimerini_-.__________________.pdf