1. Redudanca qka eshte - paraqet sinjlaet e teperta ne kanalin e komunikimit te cilat nuk jan te
domosdoshme dhe angazhojn ne menyr jo rasiconale kapacitetin e kanalit kjo ndodh kur gjat trasmetitmit te informates shkaktohen gabime ose sinjale te teperta .2. Modelet organizative te sistemit informatik te menaxhimit te biznesit - Model standard i organizimit
të sistemit informatik të menaxhmentit të biznesit quhet ai model i cili përfshin minimumin e funksioneve bazë afariste. Model i dominimit të prodhimit prodhimi paraqet funksionin kryesor afarist, kurse funksionet tjera janë servis i tij. Ky qëndrim ka sjellur deri te situata ku prodhimi ka zënë vend dominant.Model ekvipotencial modeli në të cilin i jepet rëndësi orientimit të ndërmarrjes kah tregu, me që rast i jepet rëndësi marrëdhënjeve të subjektit afarist me rrethinën për sa i përket segmentit të tregut quhet model ekvipotencial.3. Me rrjet kompjuterik kuptojme -
Rrjete kompjuterike kuptojm lidhjen e dy apo me shum kompjuterve ndermjet vete dhe funksionoj ne menyr unike sipas standardeve te percaktuara komunikuese cka nenkupton se flasin gjuhe te njejte4. Modemi eshte - paisje qe sherben si ndermjetsues midis teknolkogjis informatike dhe telefonike
e cila I kupton sinjalet elektrike dhe I shendrron ato ne formen tjeter pra perkthen sinjaetdigjitale ne sinjale analoge dhe e kunderta .
5. Detyre kryesore e sistemit informatike te ndermarrjes -
Detyr e sistemit informatik eshte qe ne rrethin e ndermarrjes ta beje sa me te sigurt duke ofruar informata per ndryshimet ne rrethinen per tregun kushte institucionale apo per te arriturat teknike dhe teknologjhike6. Si ndikon sistemi informatik ne ndermarrje - teknologjia informatike e shkurton rrugën e qarkullimit
të informatave midis niveleve menaxheriale në strukturën hierarhike menaxheriale dukedërguar informatat direkt nga njësit operative te menaxherët e lartë , i ndihmon ndërmarrjes të kuptojë dhe të përcjellë ndryshimet në rrethinë dhe të vepron edhe vetë në rrethinën në të cilën e zhvillon veprimtarin e sajë.
7. Biti, bajti, vargu jane pjes e
Pamja fizike e të dhënave – paraqet karakteristikat e të dhënave në përmasa fizike zhvillohet nga specialistët e IT-s , ku kerkohet pershkrimi I detalizuar I nevojave informatike te shfrytezuesve te te dhenave .3. Roli kryesor i sistemit informatik i menaxhmnetit te biznesit - është të vlerësojë nevojat informatike
të menaxhmentit gjatë procesit të marrjes së vendimeve me qëllim që të sigurojë informata në kohën e duhur, ti shpërndajë ato dhe ti lehtësojë menaxhmentit zgjedhjen e alternativës më të mirë.4. Fazat e zhvillimit sistemi informatik - faza iniciale (e krijimit) të sistemit· faza e ekspansionit
(rritjes) të sistemit , faza e konsolidimit , faza e pjekuris , faza e zhdukjes .5. Sistemi informatik paraqet - nje bashkesi te elementev te lidhura te cilat me atributet e tyre
mundesojn perpunim elektronik te te dhenave .6. Kriteret per klasifikim e sistemit informatik -
Varsisht nga mardhenia midis iputeve dhe autputeve sistemet informatike mund te jen Sisteme neutrale , Sisteme te informuar , Sistemi informatik Qeverises , Sipas vellimit te te dhenave dallojm sistem informatike te thjeshta dhe te nderlikuar , Sipas fushave te perdorimit : tekniko teknologjike,shkencore ,te marketingut etj. Sipas karakterit kemi sisteme informatike te distrributive dhe sisteme informatike te kombinuara .Sipas menyres te organizimit : te centralizuara dhe decentralizuara dhe te integruar .
Njesia elementare qe e perben sistemin fizik te bazes te dhenave quhet byte
Bajt –paraqet vargun e disa biteve dhe eshte njesia e par fizike e te dhenave [mund te paraqes nje karakter numer apo simbol .8. Me mvarshmeri informatike kuptojm
Mvarëshmëri informatike-paraqet pamundësia e plotë ose e pjeseë rishme për kryerjen e aktiviteteve afariste pa përdorimin e informatave dhe të TI”. Telefonat mobil- mbajtja në dorë , përgjegjia në çdo porosi - nuk është e domosdoshme etj Ndervashmeria informatike nenekuptpn se ndryshimi ne strategji rregulla dhe procedura shtron nevojen per ndryshimin ne komponenta te isitemit informatik : softweer , hardver baza te te dhenave dhe telekomunikime .9. Multimedia si teknologji -
Multimedia definohet si teknologji e cila nenkupton integrimin e shumm llojeve te mediave , siq eshte teksti ,zeri ,grafika ne aplikacione te bazuara ne kompjueer10. Bazat e te dhenave : Bashkesi e organizuar e te dhenave , ashtu qe te dhenat te mund: te
shfrytezohen lehte, te sortohen, te krahasohen, te deponohen dhe te ndryshohen etj kjo bashkësi e rregulluar e të dhënave nga lëmia e caktuar ku bëhet mbledhja e organizuar e të dhënave nga lëmia e njejtë quhet bazë e të dhënave11. Bashkimi i dy teknologjive ne nje teknologji te vetme te viteve 1970
Telematika paraqitet ne vitin 1970 nga bashkimi I dy teknologjive ne nje teknologji te vetme te perbashket ( telekomunikimet +informatika ).Telematika perfshin : rrjetat kompjuterike , rrjetat e te dhenave , rrjetat per komunikimin e te dhenave , rrjetat informative .
12. Fabrika e informatizuar qka eshte dhe qka perfshin
Fabrika e informatizuar paraqet mbeshtetjen kompjterike te projektimit te prodhimit , ingjineringut ju permes softwerit te organizuar per dizanjim dhe grafik perdoret dizanimi I produktit te ri .13. Faktoret e interaksionit -
Faktore t jashtem (rrehtines ) te cilet influen cojn dizajnimi dhe aplikimin e sistemeve informatike duke siguruar mundesi te reja teknologjike per ndermarrjen burime te reja te kapitalit apo zhvilime te reja te programeve prodhuese .Faktoretinstitucional – jan faktor te brendeshem te cilet marrin parasysh nevojat dhe interesin e afarizmit me rasitn e dizajnimit dhe aplimimt te sistemit informatik.
1. Funksioni i informates -
Funksioni kryesor i informates eshte te evitoj pasigurin dhe rrethanat e panjohura duke krijuar baze solide per marrjen e vendimeve cilsore lidhru me sendertimin e qellimit te caktuar te funksionimit te sistemit , ka rendesi vitale per suksesi dhe efikasitetin sepse krijon lidhe dhe relacione te mvarshmeris me te gjitha funksionet tjera ne sistem , vlera dhe sasia e informatave eshte e nderlidhur me rolin e saj per zvoglimin dhe kontrollimin e entriopis .2. Elementet e qeverisjes kibernetike?
3. Dallimi ne mes sistemit te hapur, te mbyllur dhe gjysme te mbyllur
4. Cka eshte karakteristike per modelin relacional (te organizimi i te dhenave ne bazat e te dhenave)
Modeli relacional - Është më fleksibil se dy hierarkik dhe rrjetor dhe perparesi eshte krijimi i relacionit midis entiteteve per te cilat ruhen te dhenat ne BDH.
5. Pamja logjike e te dhenave cka permban -
Shenjat – ndonje element te alfabetit ( abcd ).Fusha e te dhenave paraqet vargun e shenjave te cilat kan ndonje kuptim per njeriun .Segmenti I tedhenave parqaet fusha te peraferta te te dhenave te lidhura me ndonje objekt .Radh e te dhenave paraqet vargun e te gjitha fushave tte te dhenave te cilat logjikisht kan te bejn me ndonje objekt dhe te pershkruaj at quhet datotek e te dhenave .Datoteka logjike e te dhenave paraqet bashkesi te rregulluara dhe te organizuara te radheve te te dhenave .
6. Funksioni i Lidhjes se Serishme Prapavajtese Negative - eshte te ruaj gjendjen konstante te
sistemit , te nxit aktivitetin qeverise lidhur me sendertimin e qellimit te caktuar te menjanojn ndikimit e teperta te rrethines te cilat do te shmangeshin funksionimin e sistemit nga rruga e cila shpie drejt realizimit te qellimit te caktuar .
7. Elementet e sistemit te komunikimit –
Elementet e sistemit te komunikimit jan : burimi i informates , kodusi ,kanali komunikues , dekoduesi , marrsi i informates zhurma ose pengesa e jashtme ..8. Elementet e sistemit telekomunikues - kompjuteret si procesues te informatave , termnalet te cilat derojn
informata , kanalet komuniuse qe mundesojn transmetimin e te dhenave midis pjesmarrseve ne rrjet
9. Cka eshte sistemi informatik
Sistemi informatik paraqet nje bashkesi te elementev te lidhura te cilat me atributet e tyre mundesojn perpunim elektronik te te dhenave .10. Per cilat sisteme pamja logjike dhe fiizike e te dhenave eshte karakteristike - Sistemi i bazave te te
dhenave
12. Funksioni i informatave ka rendesi vitale per suksesin dhe efikasitetin e afarizmit sepse. sepse krijon
lidhe dhe relacione te mvarshmeris me te gjitha funksionet tjera ne sistem , vlera dhe sasia e informatave eshte e nderlidhur me rolin e saj per zvoglimin dhe kontrollimin e entriopis. Fazat e zhvillimit te mendimit shkencor jane: faza e pershkrimit te dukurive dhe fenomenev
( metoda e observacionit ) , faza analitike ( metoda analitike ) , faza e qasjes sistemore ( meto e qasjes sistemore ) .
2. Efekti sinergjik – krijohet si rezultat i interaksionit midis pjeseve te tersis qka nenkupton se
pjeset ne te njejt koh funksionojn si shkak dhe si pasoj me ndikim te dyanshem3.Konceptet e teoris se pergjithshme sistemore cilat jane – funksionim i sistemit i cili ndertohet permes
procesit transformues te inputeve ne autpute , koncepti hierahik shpreh faktin se qdo sistem eshte pjes e
nensistemeve tjera me te medha , koncepti i diferencimit dhe specializimit konstaton se neensistemet kryejn
funksione te caktuar te specializuara ne kuader te sistemit .
teoria e serishme prapavajtese dhe si ndahet -
Teoria e LSP : teoria teknike e LSP meret me percaktimin e menryrs te realizimti te lidhjes te serishme prapavajtse ne sisteme teknike Teoria sociale e LSP merret me percaktimin e menryave te realizimit te LSP ne sisteme shoqerore dhe bashkesi5.LSP pozitive synon.- synon rritjen e inputeve ne funksionimin e sistemit me qellim te rritjes
dhe zhvillimit te tij nepermje rritjes te outputeve .Elementet e qarkut rregullues jan : Inputet madhsit hyrse ( I ) , pengesat – inputet e papritura (P) , njesia qeverisese ( X ) , sinjalet qeverises ( SQ ) , sinjalet korrektuese ( SK ) , njesia e qeverisur ( Y ) , procesi transformues (T) , Output –madhsit dalse (O) , lidhja e serishme prapavajtse (LSP)
Procesi i qarkut rregullues ne sistem hyjn inputet te cilat duhet te shendorrohen ne outpute por ne system veproj edhe peneqesat e parpritura , pastaj inputet dhe penqesat e papritura i pranon njesia qeverisese i analizon dhe i jep urdheres njesis se qeverisur lidhur me menyren e ekzekutimit dhe transofrmitmit te tyre ,njesia e qeverisur e realizon procesin transformues dhe e mundson krijimin e outputit , outupti i realizuar permes LSP e ben te mundr krahasimin e perherhsm te outputeve te sendertuar me inputet e percaktuar , realizon funksionimin e kontrollit me realizimin e qellimeve te transformimit te inputit ne outpute .
8.Entropia maksimale -
Entropia maksimale e sistemit eshte ne rasitn kur gjasat e paraqitje se nje ngjarje nga bashksia e ngjarjeve te mundshme jan te barabarta .9.Kibernetika si shkence – mbi qeverisjen dhe komunikimin me qenje te gjalla .
10.Cili eshte funskionimi i nje sistemi - ky sistem eshte rezultat i interaksionit te elementeve te
sistemit dhe i interaksionit te sistemit me rrethin11.Teoria e komunikimit definon - definon mardheniet e ndryshme te cilat krijohen midis paleve
te interesuar gjat procesit te transmetitmit te informatave , ku transmetimi behet permes sistemve te ndryshme qe paraqiten si partner komunikues dhe nepermjet elementeve ne kuader te sistemit .12.
Algoritmi paraqet rendin , rregullin dhe teknologjin per zgjdhjen graduale te problemit te caktuar , algoritmit i paraparin analiza komplejke e problemit dhe detyres qe duhetzgjidhur , mund te paraqiten ne form grafike ose analitike .
13.
Teoria e Kodimit - definon menyren e shprehjes te informatave perkatsisht mudnesit e shenderrimit te shenjave ,simboleve nje nje form apo ne formen tjeter per te qen tepershtatshme per transmetim neper kanalin komunikues te sistemit te komunikimit .
14.Ne teorin e pergjithshme te sistemit eshte -
Sistemi eshte ne mardhenie me rrethine - ai merr nga rrethina materjen ,energjin dhe informaten dhe i dergon ne rrethinen e rezultateve te funksionimit apo madhsis dalse outputit .15.Kibernetika eshte shkenc e veqante dhe miret me studime te veqanta JO
16.Qasja e kibernetikes eshte ?
17.Menaxhimi(qeverisja) e skukseshme paraqet menyren e realizimit te qellimit Po JO Dmth Po
20.Ne teorin e sistemit entropia paraqet -
Ne teorin e sistemeve eshte mas e qrregullimit dhe mosfunksionimit te sistemit , eshte mas e pasiguris te parashikimit te sjelljes te sistemit ne te ardhmen , eshte mas e transparence perkatsisht mundesis te sigurimit te nje pasqyre te sjelljes egzistuese te sistemit .Ne teorin e informatave eshte mas e sasis te nevojshme te informatave per qeverisje me sistme
Derivatet e KibernetikesTeoria e komunikimit – teoria e informatave , kodimit , shenjave Teoria e vendosjes - vendosjes racionale , intuitive , heuristike Teoria e programimit – e
algoritmave dhe automateve Teoria e LSP – teoria teknike e LSP , teoria sociale e LSP Teoria e pergjithsme e sistemeve – koncepti i funksionimit te sistemit , entropis , qarkut rregullues , holistik , teknologjik , ekuifinaliteitit .23.Entropia negative qka eshte - Negentropi quhen inputet te cilat mundesojn sistemit qe te menjanoj entropim , informata e zvoglon entropin dhe rrit aftesin e funksionimi te sistemit .
Qasja vrojtuese – eshte faza me e hershme e zhvillimit te mendimit shkecor qe
karakterizohet me vrojtimin dhe pershkrimin e fenomeneve dhe dukurive .Objekt I studimit shqyrtohet ne globalitet duke mos hyr ne analizen e thell dhe zberthimin e tij .Kjo qasje
fokusohet vetem ne ligjesit e ndodhjes se ngjarjes dhe perseritjen eventuale te dukurive duke synuar keshtu te parashikohen ngjarjet e ardhshme , kjo qasje siguron rezultaye ne rast kur dukurit i perkasin fenomenev determenistike dhe dominoi deri ne fillim te shek 16 .Qasja Analitike Fillon me aplikimin e metodes te induksionit sipas te ciles hulumtimi i fenomeneve dhe dukurive kalon neper disa faza : definimi i fenomenit , analiza dhe zbberdhimi i
fenomenit ne pjes perberse . hulumtimi i rrjedhshmeris midis pjesve , krijimi i relacionit shkaku-pasoja midis te gjitha pjeseve te atij fenomeni , shpjegimi i fenomenit , dominon nga shek 16 deri ne fillim te shek 20 .Qasja SistemoreAlbert Einsten ne vitin 1908 ne baz te hulumtimit te disa fenomenev fizike te cilat nuk mund te shpjegoheshein me aplikimin e qasjes analitike zbuloi te ashtuquajturen Teori te relativitetit , me veprimin e te cilave nuk ka mundur te shpjegohet permes shpjegimit te vetit te pjeseve veq e veq .