Pages: 189-197
A comparison of the effectiveness of the cognitive-behavioral and social
competency training methods on adaptive behavior of intellectually
disabled boy students
Jalil-Abkenar S. MSc1, Pourmohamadreza-Tajrishi M. PhD, Ashori M. MSc2
1Department of Psychology and Exceptional Children Education, University of Social Welfare and
Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran
Department of Psychology and Exceptional Children Education, University of Social Welfare and
Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran
2Department of Psychology and Exceptional Children Education, University of Tehran, Tehran, Iran
Submitted: 2012.8.30 Accepted: 2013.8.11
Abstract
Introduction: Most of intellectually disabled students do not have appropriate adaptive behaviors. Their maladaptive behaviors lead to psychological problems in their life and affect their interactions negatively. Therefore, instructional interventions are required. This study aims to compare the effectiveness of cognitive-behavioral and social competency training methods on adaptive behavior of intellectually disabled boy students in Tehran.
Method: This is an experimental study established in pretest and posttest design accompanied by control group; 60 boys were selected from intellectually disabled students aged 12-14 years, using cluster sampling type. Subjects were randomly devided into 3 groups (2 experimental groups and one control group; each group comprising 20 individuals). Experimental groups attended cognitive-behavioral and social competency training sessions (10 sessions of 50 minutes; weekly) but control group did not. All participants were assessed through Vineland’s Adaptive Behavior Scale before and after intervention sessions. Data was analyzed by analysis of covariance and post-hoc Tukey test.
Results: Findings showed that there was significant difference between experimental groups and control group. The mean scores of the post-test belonged to cognitive-behavioral training group showed a major difference in comparison to the social competency and control groups. Furthermore, the difference of the mean scores pertaining to social competency training group was significantly more than the control one.
Conclusion: The cognitive-behavioral and social competency training programs lead to improvement of adaptive behavior in intellectually disabled students. Therefore, devising such training programs is particularly advantageous to these students.
يرﺎﺘﻓر مﻮﻠﻋ ﻪﻠﺠﻣ
هرود 7 ، هرﺎﻤﺷ 3 ، ﺰﯿﯾﺎﭘ 1392
:تﺎﺤﻔﺻ 197 -189
ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ
ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ شزﻮﻣآ ﯽﺸﺨﺑﺮﺛا
-
ﺶﻧاد ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺮﺑ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ و يرﺎﺘﻓر
زﻮﻣآ
ﺮﺴﭘ نا
ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﻢﮐ ﺎﺑ
ﻞﯿﻠﺟ ﻪﯿﻤﺳ هﺪﯿﺳ رﺎﻨﮑﺑآ
1 يﺎﺿرﺪﻤﺤﻣرﻮﭘ ﻪﻣﻮﺼﻌﻣ ، ﯽﺸﯾﺮﺠﺗ
، يرﻮﺷﺎﻋ ﺪﻤﺤﻣ 3
1. ناور هوﺮﮔ ناﺮﯾا ،ناﺮﻬﺗ ،ﯽﺸﺨﺒﻧاﻮﺗ و ﯽﺘﺴﯾﺰﻬﺑ مﻮﻠﻋ هﺎﮕﺸﻧاد ،ﯽﯾﺎﻨﺜﺘﺳا نﺎﮐدﻮﮐ شزﻮﻣآ و ﯽﺳﺎﻨﺷ
ناور هوﺮﮔ ناﺮﯾا ،ناﺮﻬﺗ ،ﯽﺸﺨﺒﻧاﻮﺗ و ﯽﺘﺴﯾﺰﻬﺑ مﻮﻠﻋ هﺎﮕﺸﻧاد ،ﯽﯾﺎﻨﺜﺘﺳا نﺎﮐدﻮﮐ شزﻮﻣآ و ﯽﺳﺎﻨﺷ
3. ناور هوﺮﮔ ،ﯽﯾﺎﻨﺜﺘﺳا نﺎﮐدﻮﮐ شزﻮﻣآ و ﯽﺳﺎﻨﺷ ناور و ﯽﺘﯿﺑﺮﺗ مﻮﻠﻋ هﺪﺸﮑﻧاد
،ﯽﺳﺎﻨﺷ ناﺮﯾا ،ناﺮﻬﺗ ،ناﺮﻬﺗ هﺎﮕﺸﻧاد
:ﺖﻓﺎﯾرد ﺦﯾرﺎﺗ 9/
6/ 1391 :شﺮﯾﺬﭘ ﺦﯾرﺎﺗ
20 /5 / 1392
ﭼ
ﯿﮑ
هﺪ
ﻪﻣﺪﻘﻣ :
ﺐﻠﻏا ﺶﻧاد نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ شزﺎﺳ يﺎﻫرﺎﺘﻓر .ﺪﻧراﺪﻧ ﺐﺳﺎﻨﻣ ﯽﺷزﺎﺳ يﺎﻫرﺎﺘﻓر ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﻦﯾا ﻪﺘﻓﺎﯾﺎﻧ
ﺶﻧاد نازﻮﻣآ ﻨﻣ ﻪﺑ ﺮﺠ
ناور تﻼﮑﺸﻣ ﯽﻣ ﯽﮔﺪﻧز دﺎﻌﺑا ﻪﻤﻫ رد ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ
ﻞﻣﺎﻌﺗ ﺮﺑ بﻮﻠﻄﻣﺎﻧ ﺮﯿﺛﺄﺗ و دﻮﺷ نآ يﺎﻫ
ﯽﻣ ﯽﻗﺎﺑ ﺎﻫ ﯽﺷزﻮﻣآ تﻼﺧاﺪﻣ تروﺮﺿ ،ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ .دراﺬﮔ
ﯽﻣ سﺎﺴﺣا ﯽﺑﻮﺧ ﻪﺑ .دﻮﺷ
ﺶﻫوﮋﭘ ﻦﯾا فﺪﻫ ﯽﺸﺨﺑﺮﺛا ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ
شزﻮﻣآ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ
-و يرﺎﺘﻓر ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺮﺑ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ ﺶﻧاد
نازﻮﻣآ ﺮﺴﭘ
ﺎﺑ رد ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﻢﮐ نﺎﺘﺳﺮﻬﺷ
ناﺮﻬﺗ يﺎﻫ دﻮﺑ
.
:شور
نﻮﻣزآ ﺶﯿﭘ حﺮﻃ ﺎﺑ ﺮﺿﺎﺣ ﯽﺑﺮﺠﺗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ رد
زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ،لﺮﺘﻨﮐ هوﺮﮔ ﺎﺑ نﻮﻣزآ ﺲﭘ ﻪﻧﻮﻤﻧ شور
ﻪﺷﻮﺧ ﯽﻓدﺎﺼﺗ يﺮﯿﮔ يا
60 ﺶﻧاد زﻮﻣآ
12 ﺎﺗ 14 ﻪﻟﺎﺳ ﻢﮐ ﺎﺑ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ بﺎﺨﺘﻧا
ود) هوﺮﮔ ﻪﺳ ﻪﺑ يوﺎﺴﻣ و ﯽﻓدﺎﺼﺗ رﻮﻃ ﻪﺑ و و ﺶﯾﺎﻣزآ هوﺮﮔ
هوﺮﮔ ﮏﯾ لﺮﺘﻨﮐ ﮔ ﺮﻫ ؛ هوﺮ 20
(ﺮﻔﻧ ﺪﻧﺪﺷ راﺬﮔاو .
هوﺮﮔ زا ﮏﯾ ﺮﻫ ﻪﺑ شور زا ﯽﮑﯾ ﻪﺑ ﺶﯾﺎﻣزآ يﺎﻫ
يﺎﻫ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ
يرﺎﺘﻓر ﺎﯾ رد ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ 0
1 ﻪﺴﻠﺟ 50 ﻪﻘﯿﻗد ﻪﺘﻔﻫ) يا يا
(ﻪﺴﻠﺟ ﮏﯾ شزﻮﻣآ
ﺪﺷ هداد و ﯽﻟ لﺮﺘﻨﮐ هوﺮﮔ شزﻮﻣآ عﻮﻧ ﻦﯾا ،
دﺮﮑﻧ ﺖﻓﺎﯾرد ار ﺎﻫ .
ﺮﻫ 3 ﺑ و ﻞﺒﻗ هوﺮﮔ هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﯽﺷزﻮﻣآ تﺎﺴﻠﺟ يراﺰﮔﺮﺑ زا ﺪﻌ
زا سﺎﯿﻘﻣ رﺎﺘﻓر زﺎﺳ ﯽﺷ ﺪﻨﻠﻨﯾاو .ﺪﻧﺪﺷ ﯽﺑﺎﯾزرا هداد
ﺎﻫ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﺲﻧﺎﯾراوﻮﮐ ﻞﯿﻠﺤﺗ
ﯽﮐﻮﺗ ﯽﺒﯿﻘﻌﺗ نﻮﻣزآ و ﺪﺷ ﻞﯿﻠﺤﺗ
ﺪﻧ.
ﻪﺘﻓﺎﯾ :ﺎﻫ
ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﻦﯿﺑ
هوﺮﮔ يﺎﻫ ﺶﯾﺎﻣزآ و لﺮﺘﻨﮐ توﺎﻔﺗ رادﺎﻨﻌﻣ ﮔ نﻮﻣزآ ﺲﭘ تاﺮﻤﻧ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ فﻼﺘﺧا .دراد دﻮﺟو هوﺮ
شزﻮﻣآ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ
-يرﺎﺘﻓر ﺶﯿﺑ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ شزﻮﻣآ هوﺮﮔ تاﺮﻤﻧ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ فﻼﺘﺧا ،ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ .دﻮﺑ لﺮﺘﻨﮐ و ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ شزﻮﻣآ هوﺮﮔ زا ﺮﺗ
ﺶﯿﺑ يرادﺎﻨﻌﻣ رﻮﻃ ﻪﺑ لﺮﺘﻨﮐ هوﺮﮔ زا ﺮﺗ
.دﻮﺑ
ﻪﺠﯿﺘﻧ :يﺮﯿﮔ
ﯽﺷزﻮﻣآ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ
يرﺎﺘﻓر و ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ دﻮﺒﻬﺑ ﺚﻋﺎﺑ
ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺶﻧاد
نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﯽﻟﻮ
ﯽﻣ .دﻮﺷ
ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ،ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ ﻪﺋارا ياﺮﺑ يﺰﯾر
شزﻮﻣآ ﻦﯿﻨﭼ ﯽﯾﺎﻫ
ﻪﺑ ﺶﻧاد نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ هﮋﯾو ﺖﯿﻤﻫا زا ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ .ﺖﺳا رادرﻮﺧﺮﺑ يا
ﺪﯿﻠﮐ هژاو :ﺎﻫ
،ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ
-يرﺎﺘﻓر ، ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﻢﮐ ،ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ
:لﻮﺌﺴﻣ هﺪﻨﺴﯾﻮﻧ ﻪﻣﻮﺼﻌﻣ
يﺎﺿرﺪﻤﺤﻣرﻮﭘ ﯽﺸﯾﺮﺠﺗ
. :ﮏﯿﻧوﺮﺘﮑﻟا ﺖﺴﭘ
ﻪﻣﺪﻘﻣ
رد رﺬﮔ ،نﺎﻣز ﻦﯾوﺎﻨﻋ يرﺎﯿــﺴﺑ ياﺮﺑ ﻒﯿــﺻﻮﺗ يداﺮﻓا ﻪﮐ زا ﺮﻈﻧ ﺪـﺷر و لﻮﺤﺗ ﯽﻨﻫذ ﺐﻘﻋ هﺪﻧﺎﻣ ،ﺪﻧا ﻪﺑ رﺎﮐ هدﺮﺑ هﺪــﺷ ﺖــﺳا . رد ﻪﺘﺷﺬﮔ زا ﯽﺗﺎﺣﻼﻄﺻا نﻮﭽﻤﻫ ﻒﻌﺿ ،ﯽﻨﻫذ رﻮﮐ ،ﻦﻫذ ندﻮﮐ و ﺪﻨﮐ ﻦﻫذ ﯽﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ﺞﯾار و لواﺪﺘﻣ تﺎﺣﻼﻄﺻا زا هزوﺮﻣا ﺎﻣا ،ﺪﺷ ﺺﻘﻧ ﯽﻨﻫذ و ﺐـﻘﻋ ﯽﮔﺪﻧﺎﻣ ﯽﻨﻫذ ﻪﺑ ناﻮﻨﻋ رﺎﯿﻌﻣ هدﺎﻔﺘـــﺳا ﯽﻣ دﻮــﺷ ]1 [ . ًاﺮﯿﺧا نﺎــﺼــﺼﺨﺘﻣ نﺎﮐدﻮﮐ ﯽﯾﺎﻨﺜﺘــﺳا ﺰﯿﻧ هژاو ﻪــﺘـــﺴﻫآ مﺎــﮔ ) Slow pace ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽـــﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﻢﮐ ﺎــﯾ ( )Developmental intellectual disability
ﺎﻘﻣ ﯾ ﻪﺴ ﺸﺨﺑﺮﺛا ﯽ ﺘﺧﺎﻨﺷ شزﻮﻣآ ﯽ - رﺎﺘﻓر ي ﺎﻔﮐ و ﯾ ﺖ ﻋﺎﻤﺘﺟا ﯽ ﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺮﺑ ﯽ ﺶﻧاد ﻧاﻮﺗ ﻢﮐ ﺎﺑ ﺮﺴﭘ نازﻮﻣآ ﯽ ﺷﻮﻫ ﯽ ﻟﻮﺤﺗ ﯽ / 191 ترﺎﻬﻣ شزﻮﻣآ ﯽﻧﺎﺠﯿﻫ شﻮﻫ ﺶﯾاﺰﻓا ﺐﺟﻮﻣ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا يﺎﻫ د ﺮﻫ نﺎﮐدﻮﮐ ﯽﻣ ﺲﻨﺟ و دﻮﺷ ] 15 [ . اوا ﯽﺳرﺮﺑ رد يرﺎﮔزﺎﺳ ﺶﻧاد نازﻮﻣآ زﻮﻣآﺮﯾد زا هوﺮﮔ ﻦﯾا ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ يدﺎﻋ سراﺪﻣ رد ﺶﻧاد نازﻮﻣآ ، تﻼﮑﺸﻣ يﺪﺟ رد يرﺎﮔزﺎﺳ ﺎﺑ ﻪﺳرﺪﻣ ﺪﻧراد ، رد هرود ﯽﯾاﺪﺘﺑا ﻪﺑ رﻮﻃ رادﺎﻨﻌﻣ ﺶﯿﺑ ﺮﺗ زا ﯽﺳﻼﮑﻤﻫ يﺎﻫ يدﺎﻋ دﻮﺧ ﺖﺒﯿﻏ ﯽﻣ ﺪﻨﻨﮐ ، ناﺰﯿﻣ كﺮﺗ ﻞﯿﺼﺤﺗ نآ ﺎﻫ رد ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ ﺎﺑ ﺶﻧاد نازﻮﻣآ يدﺎﻋ ﺶﯿﺑ ﺖﺳا ﺮﺗ و ، ًﺎﺒﻟﺎﻏ ﻂﺳﻮﺗ ﯽﺳﻼﮑﻤﻫ يﺎﻫ يدﺎﻋ دﻮﺧ ﯽﻣ دﺮﻃ .ﺪﻧﻮﺷ ﺎﺑ دﻮﺟو ،ﻦﯾا ﯽﻤﻧ ناﻮﺗ ﺎﻋدا دﺮﮐ شﺮﮕﻧ ﺶﻧاد نازﻮﻣآ زﻮﻣآﺮﯾد ﺮﺿﺎﺣ رد سراﺪﻣ رد ،يدﺎﻋ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ ﺎﺑ شﺮﮕﻧ ﯽﺳﻼﮑﻤﻫ يﺎﻫ يدﺎﻋ ﯽﻔﻨﻣ ﺮﺗ ﺪﺷﺎﺑ ] 16 [ . ﻮﮕﻟاﺪﯿﻫ ،ﺲﻠﺠﻧآ زﺪﻨﻣ و ﯽﺳرﺮﺑ ﻪﺑ هﻮﯿﺷ يﺎﻫ ،يروﺮﭘﺪﻧزﺮﻓ ترﺎﻬﻣ يﺎﻫ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا و ﻂﺑاور ﺎﺑ نﻻﺎﺴﻤﻫ و يرﺎﮔزﺎﺳ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا رد نﺎﻧاﻮﺟﻮﻧ و ﺪﻨﺘﺧادﺮﭘ ﻪﺑ ترﺎﻬﻣ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا يﺎﻫ ﻪﺑ ناﻮﻨﻋ ﻞﻣﺎﻋ ﻪﻄﺳاو طﺎﺒﺗرا رد يا ﺪﻟاو كدﻮﮐ و يرﺎﮔزﺎﺳﺎﻧ ﺎﺑ نﻻﺎﺴﻤﻫ ﻪﮐ ﺪﻧداد نﺎﺸﻧ و ﺪﻧدﺮﮐ هرﺎﺷا شزﻮﻣآ ترﺎﻬﻣ يﺎﻫ ،ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺐﺟﻮﻣ ﺶﯾاﺰﻓا يرﺎﮔزﺎﺳ نﺎﻧاﻮﺟﻮﻧ ﯽﻣ دﻮﺷ و ﻂﺑاور ﺎﺑ ار نﻻﺎﺴﻤﻫ ﺶﯾاﺰﻓا ﯽﻣ ﺪﻫد ] 17 [ . ،كرﺎﭘ ،ﺶﻟو ﻞﯿﻧوا و ﻦﻣاﺪﯾو ﻦﯿﺑ ﻪﮐ ﺪﻧﺪﺷ ﻪﺟﻮﺘﻣ ﺖﻓﺮﺸﯿﭘ ﯽﻠﯿﺼﺤﺗ و يﺪﻨﻤﻧاﻮﺗ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا داﺮﻓا طﺎﺒﺗرا ﻢﯿﻘﺘﺴﻣ دﻮﺟو دراد ] 18 [. رد تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ،ﺮﮕﯾد ترﺎﻬﻣ شزﻮﻣآ ﺮﯿﺛﺄﺗ شﺮﮕﻧ ﺮﺑ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا يﺎﻫ و ﺎﻫ ﻪﻄﺑار ﺎﯾ ﻦﯿﺑ نآ ﺖﺳا هﺪﺷ ﺪﯿﯾﺄﺗ ﺎﻫ ] 19 ، 21 [. و ﯽﻨﻣﻮﻣ ،ﯽﻤﻇﺎﮐ ﯽﺛﺮﻣﺎﯿﮐ تﺪﻣ ﻪﺑ دﻮﺧ ﺶﻫوﮋﭘ رد 8 هﺎﻣ ﮏﯾ رد ﻪﺴﻠﺟ ﺎﺑ ﺪﻨﺘﺴﻧاﻮﺗ ترﺎﻬﻣ شزﻮﻣآ ﻪﻔﻟﻮﻣ و ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ ،ﯽﮔﺪﻧز رد ار نآ يﺎﻫ ﺶﻧاد ﺶﯾاﺰﻓا رادﺎﻨﻌﻣ رﻮﻃ ﻪﺑ ﯽﺿﺎﯾر لﻼﺘﺧا ﺎﺑ نازﻮﻣآ ﺪﻨﻫد ] 22 [ . ﯽﺤﺘﻓ و يﺪﺣاو رذآ ] 23 [ ﺶﻫﺎﮐ رد ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ ﯽﺸﺨﺑﺮﺛا يﺮﮕﺷﺎﺧﺮﭘ 6 ﺶﯿﭘ ﺮﺴﭘ تﺪﻣ رد ار ﯽﻧﺎﺘﺴﺑد 13 ﻪﺘﻔﻫ ،ﺪﻧداد نﺎﺸﻧ نآ ﺮﺑ نوﺰﻓا ترﺎﻬﻣ يﺎﻫ ﺐﺴﮐ هﺪﺷ ﻂﺳﻮﺗ نﺎﮐدﻮﮐ ﻪﺑ رﻮﻃ ﻞﻣﺎﮐ ﻪﺑ ﺖﯿﻌﻗﻮﻣ يﺎﻫ ﻪﻧﺎﺧ و ﺪﻬﻣ كدﻮﮐ ﻢﯿﻤﻌﺗ ﻪﺘﻓﺎﯾ ﺲﭘ رﺎﺛآ ﻦﯾا و دﻮﺑ هﺎﻣ ﮏﯾ و ﻪﺘﻔﻫ ود زا يﺮﯿﮕﯿﭘ ، ﻆﻔﺣ ﺪﺷ . نﺎﯿﺑ هداز و يﺪﻨﻤﺟرا ] 24 [ ، ﻪﮐ ﺪﻨﺘﻓﺎﯾ ﺖﺳد ﻪﺠﯿﺘﻧ ﻦﯾا ﻪﺑ شزﻮﻣآ ترﺎﻬﻣ يﺎﻫ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺐﺒﺳ دﻮﺒﻬﺑ رﺎﺘﻓر ﯽﺷزﺎﺳ رد ﻢﮐ نﺎﮐدﻮﮐ ناﻮﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﻒﯿﻔﺧ ﯽﻣ دﻮﺷ . ﻢﯿﻬﺷ ] 25 [ ﯽﺳرﺮﺑ رد ترﺎﻬﻣ يﺎﻫ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا و تﻼﮑﺸﻣ يرﺎﺘﻓر رد ود هوﺮﮔ نﺎﮐدﻮﮐ زا يدﺎﻋ و ﻼﺘﺒﻣ ﻪﺑ لﻼﺘﺧا يﺎﻫ يﺮﯿﮔدﺎﯾ نﺎﺸﻧ داد ﻪﮐ نﺎﮐدﻮﮐ ،ﻦﯾﺪﻟاو يدﺎﻋ ار رد ﻪﻨﯿﻣز ﺐﺴﮐ ترﺎﻬﻣ يﺎﻫ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا رد ﻪﻧﺎﺧ ﺮﺘﻬﺑ زا نﺎﮐدﻮﮐ ﻼﺘﺒﻣ ﻪﺑ لﻼﺘﺧا يﺮﯿﮔدﺎﯾ ﯽﺑﺎﯾزرا ﯽﻣ ﺪﻨﻨﮐ ، ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ تاﺮﻤﻧ نﺎﮐدﻮﮐ يدﺎﻋ رد ﻪﻨﯿﻣز يرﺎﮑﻤﻫ و ﺖﯿﻟﻮﺌﺴﻣ ﻪﺑ يﺮﯾﺬﭘ رﻮﻃ رادﺎﻨﻌﻣ ﺶﯿﺑ ﺮﺗ زا نﺎﮐدﻮﮐ ﺎﺑ لﻼﺘﺧا يﺮﯿﮔدﺎﯾ ﺖﺳا و نﺎﮐدﻮﮐ ياراد لﻼﺘﺧا يﺮﯿﮔدﺎﯾ ﺶﯿﺑ ﺮﺗ زا نﺎﮐدﻮﮐ يدﺎﻋ تﻼﮑﺸﻣ يرﺎﺘﻓر رد ﻪﻧﺎﺧ ﺪﻨﺘﺷاد . ﻪﻨﯿﺸﯿﭘ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﯽﻣرد ﯽﺸﻫوﮋﭘ رد ناواﺮﻓ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﻪﮐ ﻢﯿﺑﺎﯾ ﯽﺸﺨﺑﺮﺛا درﻮﻣ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ شزﻮﻣآ -يرﺎﺘﻓر و ﺎﯾ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ ﻪﻔﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻣ) نآ يﺎﻫ (ﯽﻧﺎﺠﯿﻫ ﺖﯾﺎﻔﮐ و ،يرﺎﺘﻓر ،ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ يﺎﻫ ﺶﻧاد رد ،ﺖﺳا هﺪﺷ مﺎﺠﻧا يﺮﯿﮔدﺎﯾ لﻼﺘﺧا ياراد و يدﺎﻋ نازﻮﻣآ و ﯽﻣ ﻪﺠﯿﺘﻧ ناﻮﺗ شزﻮﻣآ ﻪﮐ ﺖﻓﺮﮔ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -يرﺎﺘﻓر و ﯾﺎﻔﮐ ﺖ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺶﻧاد ﻦﯾا رد .ﺖﺳا ﻪﺘﺷاد ﺖﺒﺜﻣ رﺎﺛآ نازﻮﻣآ ﯽﻟو ﺶﻫوﮋﭘ ﯽﮐﺪﻧا يﺎﻫ درﻮﻣ رد ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ شزﻮﻣآ ﯽﺸﺨﺑﺮﺛا يرﺎﺘﻓر و ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ ﺶﻧاد ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺮﺑ نازﻮﻣآ ﮐ ﺎﺑ ﻢ رﻮﻈﻨﻣ) ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﺶﻧاد نازﻮﻣآ ﻒﯿﻔﺧ ﯽﻨﻫذ ناﻮﺗ ﻢﮐ ﻦﯿﺑ ﯽﺷﻮﻫ هﺮﻬﺑ ﻪﮐ ﺖﺳا 50 ﺎﺗ 75 (ﺪﻧراد مﺎﺠﻧا هﺪﺷ ﺖﺳا . نآ زا ﺐﻠﻏا ﻪﮐ ﯽﯾﺎﺟ ﺶﻧاد نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ رد ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ هداﻮﻧﺎﺧ ،نﻻﺎﺴﻤﻫ ﺎﺑ بﻮﻠﻄﻣ ﻞﻣﺎﻌﺗ يراﺮﻗﺮﺑ و ﯽﺷزﺎﺳ يﺎﻫرﺎﺘﻓر شزﺎﺳ يﺎﻫرﺎﺘﻓر و ،ﺪﻧراد يﺪﺟ تﻼﮑﺸﻣ داﺮﻓا ﺮﯾﺎﺳ و نآ ﻪﺘﻓﺎﯾﺎﻧ ﻫ ﺎ ناور تﻼﮑﺸﻣ ﻪﺑ ﺮﺠﻨﻣ ﯽﻣ ﯽﮔﺪﻧز دﺎﻌﺑا ﻪﻤﻫ رد ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ و دﻮﺷ ﯽﻣ يﺎﺟ ﺮﺑ ناﺮﮕﯾد ﺎﺑ ﻞﻣﺎﻌﺗ ﺮﺑ ﯽﺑﻮﻠﻄﻣﺎﻧ ﺮﯿﺛﺎﺗ تروﺮﺿ ،دراﺬﮔ ﻪﺑ ﻪﺑ نﺪﯿﺸﺨﺑ دﻮﺒﻬﺑ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ ﯽﺷزﻮﻣآ تﻼﺧاﺪﻣ يﺮﯿﮔرﺎﮐ ﻓر يﺎﻫرﺎﺘ نآ ﯽﺷزﺎﺳ ﯽﻣ سﺎﺴﺣا ﯽﺑﻮﺧ ﻪﺑ ﺎﻫ .دﻮﺷ ﺶﻫوﮋﭘ ﻦﯾا زا فﺪﻫ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ زا ﮏﯾ ﺮﻫ ﯽﺸﺨﺑ ﺮﺛا ﯽﺳرﺮﺑ ﺮﺑ نوﺰﻓا شزﻮﻣآ يﺎﻫ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -ﺑ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ و يرﺎﺘﻓر ﺶﻧاد ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺮ آ نازﻮﻣ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ ،ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﻢﮐ ﺎﺑ ﺮﺴﭘ ﯽﺸﺨﺑﺮﺛا ﮏﯾ ﺮﻫ ﻦﯾا زا شور .ﺖﺳا ﺮﮕﯾﺪﮑﯾ ﺎﺑ ﺎﻫ ﯽﻋاﺰﺘﻧا ﺮﮑﻔﺗ ،ﯽﻠﻘﻋ ﺪﺷر ﺢﻄﺳ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﺶﻧاد ﯽﺷﺰﯿﮕﻧا تﻼﮑﺸﻣ و نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ د ر ترﺎﻬﻣ ﯽﻨﻤﺿ يﺮﯿﮔدﺎﯾ يﺎﻫ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ - ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ و يرﺎﺘﻓر ، ﻈﺘﻧا ﯽﻣ رﺎ ترﺎﻬﻣ ﻦﯾا شزﻮﻣآ ﻪﮐ دور ءﺎﻘﺗرا و دﻮﺒﻬﺑ ﺐﺟﻮﻣ ﺎﻫ ﺎﺘﻓر ر ﯽﺷزﺎﺳ نآ لاﻮﺳ ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ ،ددﺮﮔ ﺎﻫ ﯽﻣ ﻞﯾذ يﺎﻫ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﺪﻧاﻮﺗ ﺎﯾآ :ﺪﻧﻮﺷ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ رد ﺮﺿﺎﺣ ﺶﻫوﮋﭘ فﺪﻫ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ شزﻮﻣآ - ﺶﻧاد ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر دﻮﺒﻬﺑ ﺐﺒﺳ يرﺎﺘﻓر نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﯽﺷﻮ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﻣ دﻮﺷ ؟ ﺎﯾآ رﺎﺘﻓر دﻮﺒﻬﺑ ﺐﺒﺳ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ شزﻮﻣآ ﺶﻧاد ﯽﺷزﺎﺳ نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﯽﻣ دﻮﺷ ؟ ﺎﯾآ شزﻮﻣآ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -يرﺎﺘﻓر ﺎﺑ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ رد ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ ﺛﺄﺗ ﺶﯿﺑ ﺮﯿ دﻮﺒﻬﺑ ﺮﺑ يﺮﺗ ﺶﻧاد ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﯽﻟﻮﺤ ؟دراد
شور
ﺮـــﺿﺎــﺣ ﺶﻫوﮋﭘ ﻪــﻌﻟﺎــﻄﻣ ﮏــﯾ ﯽﺑﺮﺠﺗ ﺎــﺑ ﯿﭘ حﺮﻃ ﺶ نﻮﻣزآ - ﺲﭘ نﻮﻣزآ لﺮﺘﻨﮐ هوﺮﮔ ﺎﺑ ﺖــﺳا . ار ﺶﻫوﮋﭘ يرﺎﻣآ ﻪﻌﻣﺎﺟ ﯽﻣﺎﻤﺗ ﺶﻧاد ﺮــﺴﭘ نازﻮﻣآ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽــﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﻢﮐ ﺎﺑ ) 12 ﺎﺗ 14 لﺎــﺳ ( نﺎﺘﺳﺮﻬﺷ ﻞﯿﮑﺸﺗ ناﺮﻬﺗ يﺎﻫ ﯽﻣ ﺪﻨﻫد ﯽﻠﯿﺼﺤﺗ لﺎﺳ رد ﻪﮐ 91 -1390 ﻣ رد سراﺪ ﻞﯿﺼﺤﺗ ﻪﺑ لﻮﻐﺸﻣ ﯽﯾﺎﻨﺜﺘﺳا هدﻮﺑ ﺪﻧا . ﺳا ﺎﺑ هدﺎﻔﺘ زا ﻪﻧﻮﻤﻧ شور ﯽﻓدﺎـﺼﺗ يﺮﯿﮔ ﻪـﺷﻮﺧ يا ﻪـﺷﻮﺧ) ،نﺎﺘﺳﺮﻬﺷ يﺎﻫ ،(ﻪـــﺳرﺪـﻣ 60 ،ﺮﮕﯾد ﻦﺨـــﺳ ﻪﺑ .ﺪـﻧﺪـــﺷ بﺎـﺨﺘﻧا ﺮﻔﻧ ﻦﯿﺑ زا نﺎﺘﺳﺮﻬﺷ يﺎﻫ نﺎﺘﺳا ،ناﺮﻬﺗ 3 نﺎﺘﺳﺮﻬﺷ و ﺮﻬﺸﻣﻼﺳا ،يرﺮﻬﺷ) (ﻦﯿﻣارو ﯽﻓدﺎــﺼﺗ ترﻮــﺻ ﻪﺑ ﻪــﺳرﺪﻣ ﮏﯾ نﺎﺘــﺳﺮﻬــﺷ ﺮﻫ زا و و بﺎﺨﺘﻧا دورو يﺎﻫرﺎﯿﻌﻣ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ) ﻦﺳ ﻦﺘﺷاد 12 ﺎﺗ 14 ،لﺎﺳ ﯽﺷﻮﻫ هﺮﻬﺑ 70 -60 ﺎﺳا ﺮﺑ شﻮﻫ نﻮﻣزآ رد هﺪﻣآ ﺖﺳد ﻪﺑ هﺮﻤﻧ س نﻮﯾر ( و ﺶﻫوﮋﭘ زا جوﺮﺧ ) ﺮﻫ ﻦﺘـــﺷاد ،ﯽـــﺴﺣ ﺖﯿﻟﻮﻠﻌﻣ ﻪﻧﻮﮔ ،ﯽﻤـــﺴﺟ ،ﻢـــﺴﯿﺗوا ،ﯽﺘﮐﺮﺣ ﻢﮐ ﺮﺑ نوﺰﻓا يرﺎﺘﻓر لﻼﺘﺧا ﯽﻧاﻮﺗ (ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽــﺷﻮﻫ ﻪــﺳرﺪﻣ ﺮﻫ زا 20 ﺶﻧاد بﺎﺨﺘﻧا زﻮﻣآ ﺪــﺷ ﻪﺑ ﻪﮐ زا ﯽﮑﯾ رد ﯽﻓدﺎــﺼﺗ رﻮﻃ ﻪــﺳ هوﺮﮔ )2 و ﺶﯾﺎﻣزآ هوﺮﮔ 1 هوﺮﮔﺎﻘﻣ ﯾ ﻪﺴ ﺸﺨﺑﺮﺛا ﯽ ﺘﺧﺎﻨﺷ شزﻮﻣآ ﯽ
- رﺎﺘﻓر ي ﺎﻔﮐ و ﯾ ﺖ ﻋﺎﻤﺘﺟا ﯽ ﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺮﺑ ﯽ
ﺶﻧاد ﻧاﻮﺗ ﻢﮐ ﺎﺑ ﺮﺴﭘ نازﻮﻣآ ﯽ
ﺷﻮﻫ ﯽ ﻟﻮﺤﺗ ﯽ
/
193
هدﺮﮐ ﺖﻓﺎﯾرد ار ﻪﻨﯿﻣز دﻮﺑ
شزﻮﻣآ ( صﻮﺼﺧ رد مزﻻ يﺎﻫ زا ﯽﮑﯾ
شور يﺎﻫ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ شزﻮﻣآ
يرﺎﺘﻓر ﺎﯾ ﯽﻃ رد ار ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ
3 ﻪﺴﻠﺟ 90 ﻪﻘﯿﻗد ﺖﻓﺎﯾرد يا نآ زا ﮏﯾ ﺮﻫ ﺲﭙﺳ و ﺪﻧدﻮﻤﻧ
رد ﺎﻫ
10 ـــﺴﻠﺟ ﻪ 50 ﻪـﻘﯿﻗد ﻪـﺘﻔﻫ) يا شزﻮﻣآ ﻪــﺑ (ﻪـــﺴﻠﺟ ﮏـﯾ يا
ﺶﻧاد ،ﺪﻨﺘﺧادﺮﭘ نازﻮﻣآ ﯽﺗرﻮﺻ رد
ﺶﻧاد ﻪﮐ ﺎﺑ لﺮﺘﻨﮐ هوﺮﮔ نازﻮﻣآ
ﺖﯿﻟﺎﻌﻓ ﻪﺑ نﺎﻤﻠﻌﻣ ترﺎﻈﻧ و ﺖﺒﻗاﺮﻣ ﭻﯿﻫ و ﺪﻨﺘﺧادﺮﭘ ﯽﻣ دازآ يﺎﻫ
زا ﮏﯾ ﻦﯾا ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ يﺎﻫ ﺷزﻮﻣآ .ﺪﻧدﺮﮑﻧ ﺖﻓﺎﯾرد ار ﯽ
ﯽﺘﺧﺎﻨــﺷ شزﻮــﻣآ ﻪــﻣﺎﻧﺮﺑ
-:يرﺎــﺘﻓر
ﻪﻨﯿــﺸﯿﭘ ﻪــﻌﻟﺎﻄﻣ ﺎــﺑ
ﺶﻫوﮋــﭘ ﯽــﺷزﻮﻣآ ﻪــﻣﺎﻧﺮﺑ ﻪــﺑ طﻮــﺑﺮﻣ ﯽــﻠﺧاد و ﯽﺟرﺎــﺧ يﺎــﻫ ﯽﺘﺧﺎﻨــﺷ
-رﺎــﺘﻓر دﻮــﺒﻬﺑ رد ﻪــﮐ ي-رﺎــﺘﻓر ﺶــﻧاد ﯽــﺷزﺎﺳ
نازﻮــﻣآ
ﻢــﮐ ﺎــﺑ ﯽﻟﻮــﺤﺗ ﯽــﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮــﺗ ﻪــﻣﺎﻧﺮﺑ زا ،ﺖــﺳا هدﻮــﺑ ﺮﺛﺆــﻣ
ﯽــﺷزﻮﻣآ يدﺰــﯾا ﯽــﺳﺎﭙﺳ و دﺮــﻓ ﯽﻧﺎﯿﺘــﺷآ
] 11 [ ﺮــﺑ ﯽــﻨﺘﺒﻣ ﻪــﮐ
شور يدﺎﻬﻨــﺸﯿﭘ ﺮﻠﯾﺎــﺗ
نارﺎــﮑﻤﻫ و ]
10 [ ﺖــﺳا هﺪــﺷ ﻪــﯿﻬﺗ
.ﺪــﺷ هدﺎﻔﺘــﺳا ﯽــﺷزﻮﻣآ ﻪﺘــﺴﺑ ﻦــﯾا
ﺶــﻧاد رد ﺮــﺘﺧد نازﻮــﻣآ
ـﺿ و ﺖـﻓﺮﮔ راﺮـﻗ هدﺎﻔﺘـﺳا درﻮـﻣ نﺎﺘـﺳﺮﯿﺑد ﻊﻄﻘﻣ ﯽـﯾاور ﺐﯾاﺮ
،نآ 86 /0 و رﺎـــﺒﺘﻋا نآ 80 /0 ﺖـــﺳا هﺪـــﺷ شراﺰـــﮔ ]
11 [ .
شزﻮــﻣآ تﺎــﺴﻠﺟ ياﻮــﺘﺤﻣ ﯽﺘﺧﺎﻨــﺷ
- يرﺎــﺘﻓر ﮏــﯿﮑﻔﺗ ﻪــﺑ
ﯽﻣ ﯽﭘ رد ﻪﮐ ﺖﺳا ﯽﺒﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ ،تﺎﺴﻠﺟ :ﺪﯾآ
لوﺪﺟ 1 .
شزﻮﻣآ تﺎﺴﻠﺟ ياﻮﺘﺤﻣ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ
- يرﺎﺘﻓر
تﺎﺴﻠﺟ داﺪﻌﺗ ياﻮﺘﺤﻣ
تﺎﺴﻠﺟ
ﻪﺴﻠﺟ لوا ﺶﻧاد ﯽﯾﺎﻨﺷآ
ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ شزﻮﻣآ ﺎﺑ نازﻮﻣآ
-نآ يﺮﯿﮔرﺎﮐ ﻪﺑ شور و يرﺎﺘﻓر
مود ﻪﺴﻠﺟ ﻪﻧﺎﺸﻧ ﺮﺑ ﻂﻠﺴﺗ
ﯾﺮﻤﺗ ﻪﺋارا و يرﺎﺘﻓر يﺎﻫ ﻦ
يﺎﻫ ﻪﻧازور
ﻪﺴﻠﺟ ﺳ مﻮ ﯽﻣ قﺎﻔﺗا ﻪﮐ ﯽﯾﺎﻫداﺪﯾور ﻞﻠﻋ ﺮﺑ ندﺮﮐ رﺎﮐ ،ﺪﻨﺘﻓا
ﺸﯾﻮﺧ تﺎﺒﺛا ﻦﺘ ﺖﯿﻟﺎﻌﻓ مﺎﺠﻧا ، ﺖﯾﻮﻟوا و ﺎﻫ
يﺪﻨﺑ نآ ﺎﻫ
ﻪﺴﻠﺟ رﺎﻬﭼ م ﻪﻧﺎﺸﻧ يور رﺎﮐ ﯽﺳﺎﺴﺣا يﺎﻫ
) ﺮﮑﻓ ﯽﮕﻧﻮﮕﭼ ﻞﻣﺎﺷ ،
رﺎﮑﻓا ﺖﺒﺛ زا هدﺎﻔﺘﺳا و سﺎﺴﺣا (
ﻪﺴﻠﺟ ﺠﻨﭘ ﻢ ترﺎﻬﻣ ،ﯽﻔﻨﻣ رﺎﮑﻓا ﺎﺑ هزرﺎﺒﻣ و رﺎﮑﻓا ﺖﺒﺛ يﺎﻫ
ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ يﺎﻫﺎﻄﺧ يور رﺎﮐ
ﻪﺴﻠﺟ ﺸﺷ ﻢ ﯽﯾﻮﮔدﻮﺧ ﯽﯾﺎﺳﺎﻨﺷ ﯽﯾﻮﮔدﻮﺧ ندﺮﮐ اﺪﯿﭘ ﻞﻣﺎﺷ ﯽﻔﻨﻣ يﺎﻫ
ﯽﯾﻮﮔدﻮﺧ ندﺮﮐ ﻦﯾﺰﮕﯾﺎﺟ ياﺮﺑ شزﻮﻣآ ،ﯽﻔﻨﻣ يﺎﻫ يﺎﻫ
ﺖﺒﺜﻣ
ﻪﺴﻠﺟ ﺘﻔﻫ ﻢ ﻞﻣﺎﺷ ﯽﻔﻨﻣ رﺎﮑﻓا ندﺮﮐ ﺎﻫر زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ رﺎﮑﻓا ﻦﺘﺨﯾر رود
ﻪﻟﺎﺴﻣ ﻞﺣ ترﺎﻬﻣ شزﻮﻣآ ،رﺎﮑﻓا ﺖﺒﺛ ،ﺎﻬﻧآ ندﺮﮐ ﺖﺷاددﺎﯾ
ﻪﺴﻠﺟ ﺘﺸﻫ ﻢ ﻞﻣﺎﺷ ﺖﺳردﺎﻧ يﺎﻫروﺎﺑ حﻼﺻا و ﺮﯿﯿﻐﺗ ندﺮﮐ اﺪﯿﭘ
،دﻮﺧ يﺎﻫروﺎﺑ ﻪﺘﺧﻮﻣآ
ﯽﻠﺒﻗ يﺎﻫ و ﺎﻫروﺎﺑ ندﺮﺑ لاﻮﺳ ﺮﯾز ، نآ ﻦﺘﺧﺎﺳ فﺎﻔﺷ
ﻫﺎ
ﻪﺴﻠﺟ ﻬﻧ ﻢ ﺖﺒﺜﻣ تﺎﺳﺎﺴﺣا ﺎﺑ ﯽﻔﻨﻣ رﺎﮑﻓا ندﺮﮐ ﻦﯾﺰﮕﯾﺎﺟ و شزﻮﻣآ ﻞﯿﻤﮑﺗ ياﺮﺑ ﯽﮔدﺎﻣآ
د ﻪﺴﻠﺟ ﻫ ﻢ ﯽﻧدﻮﻣزآ ﺖﻓﺮﺸﯿﭘ ندﺮﮐ ﻪﺻﻼﺧ رد ندﺮﮐ ﺚﺤﺑ و ﺎﻫ
ﻦﯿﺸﻧﺎﺟ يﺎﻫدﺮﺒﻫار هرﺎﺑ
ﻂﺳﻮﺗ ﯽﺷزﻮﻣآ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﻦﯾا :ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ ﯽﺷزﻮﻣآ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ او
ا
] 16 [ ﻂﺳﻮﺗ و هﺪﺷ ﻦﯾوﺪﺗ و يﺪﺣاو
ﯽﺤﺘﻓ رذآ ] 23 [ ﺶﻧاد رد نازﻮﻣآ
ﺶﯿﭘ ﺮﺴﭘ ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ ﯽﻧﺎﺘﺴﺑد .ﺖﺳا
ﯾاﺮﺿ و ﯽﯾاور ﺐ رﺎﺒﺘﻋا
نآ ،ناﺮﯾا رد ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ 82
/0 و 79 /0 ﺖﺳا هﺪﺷ شراﺰﮔ .
ياﻮﺘﺤﻣ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ ﯽﺷزﻮﻣآ تﺎﺴﻠﺟ رد
4 ﺶﺨﺑ و 10 ﻪﺴﻠﺟ
ﯽﻣ ﯽﭘ رد ﻪﮐ ﺖﺳا ﯽﺒﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ :ﺪﯾآ
لوﺪﺟ 2 .
شزﻮﻣآ تﺎﺴﻠﺟ ياﻮﺘﺤﻣ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ
تﺎﺴﻠﺟ داﺪﻌﺗ ﺶﺨﺑ
ﺎﻫ تﺎﺴﻠﺟ ياﻮﺘﺤﻣ
ﻪﺴﻠﺟ لوا ﻮﺧ ترﺎﻬﻣ
د ﯽﻫﺎﮔآ ﺶﻧاد ﯽﯾﺎﻨﺷآ
ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ فاﺪﻫا ﺎﺑ نازﻮﻣآ ﻪﮐ ﻪﻟﺎﺴﻣ ﻦﯾا ﻪﺑ ندﺮﺑ ﯽﭘ و
يو ﮏﯾ دﺮﻓ ﺎﺑ شزرا ﺖﺳا
مود ﻪﺴﻠﺟ شراﺰﮔ
ﺎﻫرﺎﮐ ﯾ ﯽ ﺶﻧاد ﮏﯾ ﻪﮐ ﯽﻣ زﻮﻣآ
ﺪﻫد مﺎﺠﻧا ﻪﮐ دراد ﺖﺳود ﺎﯾ ﺪﻧاﻮﺗ
ﻪﺴﻠﺟ ﺳ مﻮ صﻮﺼﺧ رد شزﻮﻣآ
ﺖﺒﻗاﺮﻣ زا نﺪﺑ و ماﺮﺘﺣا ﻪﺑ دﻮﺧ
ﻪﺴﻠﺟ رﺎﻬﭼ م ﯽﻟﺪﻤﻫ ترﺎﻬﻣ صﻮﺼﺧ رد شزﻮﻣآ
ﺖﺒﻗاﺮﻣ زا دﻮﺧ و ناﺮﮕﯾد
ﻪﺴﻠﺟ ﺠﻨﭘ ﻢ يراﺮﻗﺮﺑ ترﺎﻬﻣ ﻦﯿﺑ طﺎﺒﺗرا
يدﺮﻓ ﺶﻧاد نﺪﺷ هﺎﮔآ ﺖﺳا سﻼﮐ ﻮﻀﻋ يو ﻪﮐ ﻪﺘﮑﻧ ﻦﯾا ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ زﻮﻣآ
ﻪﺴﻠﺟ ﺸﺷ ﻢ يو ﻪﮐ ﻦﯾا ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ نﺪﺷ هﺎﮔآ
رد سﻼﮐ ، ﺶﻘﻧ و ﻪﻔﯿﻇو يا راد د
ﻪﺴﻠﺟ ﺘﻔﻫ ﻢ شزﻮﻣآ
ﺖﺳود ﯽﺑﺎﯾ
ﻪﺴﻠﺟ ﺘﺸﻫ ﻢ شزﻮﻣآ
ﻧﻮﮕﭼ طﺎﺒﺗرا يراﺮﻗﺮﺑ ﯽﮕ ﺎﺑ
ناﺮﮕﯾد
ﻪﺴﻠﺟ ﻬﻧ ﻢ ﻪﻠﺑﺎﻘﻣ ترﺎﻬﻣ
ﺎﺑ نﺎﺠﯿﻫ يﺎﻫ ﯽﻔﻨﻣ نﺎﯿﺑ و نﺪﺷ هﺎﮔآ سﺎﺴﺣا
يﺎﻫ نﻮﮔﺎﻧﻮﮔ
د ﻪﺴﻠﺟ ﻫ ﻢ ﻞﮑﺷ ﯽﮕﻧﻮﮕﭼ زا نﺪﺷ هﺎﮔآ
نﺎﺠﯿﻫ يﺮﯿﮔ نآ ﺮﺑاﺮﺑ رد ﺐﺳﺎﻨﻣ ﺶﻨﮐاو و ﺎﻫ
ﺎﻫ
ﯽﺷزﻮﻣآ تﺎﺴﻠﺟ نﺎﯾﺎﭘ زا ﺲﭘ دﺪﺠﻣ ،
ًا ﺮﻫ 3 هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ هوﺮﮔ زا
ﯾاو ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر سﺎﯿﻘﻣ ﻨ
راﺮﻗ ﯽﺑﺎﯾزرا درﻮﻣ ﺪﻨﻠ ﻪﺑ و ﺪﻨﺘﻓﺮﮔ
رﻮﻈﻨﻣ
،ﯽﻗﻼﺧا تﺎﻈﺣﻼﻣ ﺖﯾﺎﻋر 2
شور ود درﻮﻣ رد ﯽﻬﯿﺟﻮﺗ ﻪﺴﻠﺟ
ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ شزﻮﻣآ -
ﻪﺑ لﺮﺘﻨﮐ هوﺮﮔ ياﺮﺑ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ و يرﺎﺘﻓر
.ﺪﺷ راﺰﮔﺮﺑ ﯽﻟﺎﻤﺟا رﻮﻃ هداد
هﺪﻣآ ﺖﺳد ﻪﺑ يﺎﻫ زا ﺪﻌﺑ و ﻞﺒﻗ
ﯽﺷزﻮﻣآ تﺎﺴﻠﺟ يراﺰﮔﺮﺑ ﺮﻫ ياﺮﺑ
3 ﻞﯿﻠﺤﺗ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ هوﺮﮔ
ﺲﻧﺎﯾراوﻮﮐ نﻮﻣزآ و ،
درﻮﻣ ﯽﮐﻮﺗ ﯽﺒﯿﻘﻌﺗ ﻞﯿﻠﺤﺗ و ﻪﯾﺰﺠﺗ
ﻗ راﺮ
ﺖﻓﺮﮔ .
ﻪﺘﻓﺎﯾ
ﺎﻫ
ﯽﻧدﻮﻣزآ ﻦـــﺳ رﺎـﯿﻌﻣ فاﺮﺤﻧا و ﻦﯿﮕﻧﺎـﯿﻣ ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ ﺎﻫ42 / 13 و
11 /1 نآ شﻮﻫ رﺎﯿﻌﻣ فاﺮﺤﻧا و ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ و ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ ﺎﻫ
84 / 65 و 65 /2 ﯽﻧدﻮﻣزآ .دﻮﺑ هوﺮﮔ ود رد ﺎـﻫ
هوﺮﮔ ﮏﯾ و ﺶﯾﺎﻣزآ
ﻦـــﺳ يﺎــﻫﺮﯿﻐﺘﻣ رد ،لﺮﺘﻨﮐ )
43 /0
P= و 87 /0 =
F
( شﻮﻫ و
) 95 /0
P= و 36 /0 =
F
( ،ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ .ﺪـﻨﺘـــﺷاﺪـﻧ يرادﺎـﻨﻌﻣ توﺎـﻔﺗ
تاﺮﻤﻧ فﻼﺘﺧا ﯽـــﺷزﺎـــﺳ رﺎﺘﻓر
ﯽﻧدﻮﻣزآ فﻼﺘﺧا زا ﯽـــﺷﺎﻧ ﺎﻫ
نآ ﻦــﺳ و شﻮﻫ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ﺎﻫ
.ﺖــﺴﯿﻧ ﺺﺧﺎــﺷ ﯽﻔﯿــﺻﻮﺗ يﺎﻫ
(دراﺪﻧﺎﺘﺳا فاﺮﺤﻧا و ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ) ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر
ﯽﻧدﻮﻣزآ لوﺪﺟ رد ﺎﻫ
3 .ﺖﺳا هﺪﺷ ﻪﺋارا
لوﺪﺟ ﺞﯾﺎﺘﻧ 3
زا ﮏﯾ ﺮﻫ رد ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﺮﯾدﺎﻘﻣ ﻪﮐ ﺖﺳا نآ ﺮﮕﻧﺎﯿﺑ
هوﺮﮔ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ شزﻮﻣآ ﯽﺸﯾﺎﻣزآ يﺎﻫ -
،يرﺎﺘﻓر ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ و
ﺶﯿﭘ ﺖﯿﻌﻗﻮﻣ زا لﺮﺘﻨﮐ هوﺮﮔ ﺲﭘ ﻪﺑ نﻮﻣزآ
ﻪﺘﻓﺎﯾ ﺮﯿﯿﻐﺗ نﻮﻣزآ .ﺖﺳا
ﺮﯿﺛﺄـﺗ ﯽـــﺳرﺮﺑ رﻮﻈﻨﻣ ﻪـﺑ ﯽﺘﺧﺎﻨـــﺷ شزﻮﻣآ
-و يرﺎﺘﻓر ﺖﯾﺎﻔﮐ
ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺮﺑ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺶﻧاد
نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ﯽﻧاﻮﺗ ﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻟ
زا هدﺎﻔﺘﺳا و ﺲﻧﺎﯾراوﻮﮐ ﻞﯿﻠﺤﺗ
ﯽﻣ ﻪﺿوﺮﻔﻣ اﺪﺘﺑا ﯽﺘﺴﯾﺎﺑ ﻦﯾا يﺎﻫ
.ﺪــﻧﺮﯿﮔ راﺮﻗ ﯽـــﺳرﺮﺑ درﻮﻣ يرﺎــﻣآ نﻮﻣزآ ﺖــﯾﺎــﻋر رﻮﻈﻨﻣ ﻪــﺑ
ﻪـــﺿوﺮﻔﻣ ضﺮﻓ اﺪــﺘﺑا ،ﺲﻧﺎــﯾراوﻮﮐ ﻞــﯿﻠﺤﺗ يﺎــﻫ
ندﻮﺑ لﺎــﻣﺮﻧ
ﺪﯿﯾﺎﺗ و ﯽﺳرﺮﺑ ﺶﻫوﮋﭘ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ﺪﺷ
، نﻮﻣزآ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﺲﭙﺳ نﻮﻟ
ﺲﻧﺎﯾراو ﯽﻨﮕﻤﻫ ﻪﺿوﺮﻔﻣ ﺎﻫ
ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﺪﯿﺋﺄﺗ درﻮﻣ )
17 /0 P=
و 83 /1 = F (. ﻪﺿوﺮﻔﻣ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ نﻮﯿـﺳﺮﮔر ﺐﯿـﺷ ﯽﻨﮕﻤﻫ ضﺮﻓ
ﺞﯾﺎﺘﻧ ﻪﮐ ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﺪﯿﯾﺄﺗ و ﯽﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ﺲﻧﺎﯾراوﻮﮐ ﻞﯿﻠﺤﺗ ﺮﮕﯾد لوﺪﺟ رد نآ 4
.ﺖﺳا هﺪﺷ شراﺰﮔ ،
لوﺪﺟ 3 .
ﺺﺧﺎﺷ ﺶﯿﭘ رد ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﯽﻔﯿﺻﻮﺗ يﺎﻫ ﺲﭘ و نﻮﻣزآ
ﻪﺑ نﻮﻣزآ
هوﺮﮔ ﮏﯿﮑﻔﺗ ﺎﻫ
هوﺮﮔ ﺶﯿﭘ
نﻮﻣزآ
M SD
ﺲﭘ نﻮﻣزآ
M SD
ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -يرﺎﺘﻓر 25
/ 254 52 /3 05 / 277 60 /4
ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ 05
/ 254 83 /3 30 / 269 80 /5
لﺮﺘﻨﮐ 10
/ 251 48 /4 55 / 255 98 /4
لوﺪﺟ 4 .
نﻮﯿﺳﺮﮔر ﺐﯿﺷ ﯽﻨﮕﻤﻫ نﻮﻣزآ
ﺮﺛا ﻊﺑﺎﻨﻣ تاروﺬﺠﻣ عﻮﻤﺠﻣ
ﻪﺟرد يدازآ تاروﺬﺠﻣ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ
هرﺎﻣآ
F
لﺎﻤﺘﺣا راﺪﻘﻣ
هوﺮﮔ 78
/ 24 2
39 / 12 022
/1 37
/0
ﺶﯿﭘ نﻮﻣزآ 36
/ 780 1
36 / 780 36
/ 64 0001
/0
هوﺮﮔ
*
ﺶﯿﭘ نﻮﻣزآ 37
/ 18 2
19 /9 76
/0 47
/0
ﺎﻄﺧ ﺲﻧﺎﯾراو 70
/ 654 54
12 / 12
ﻞﮐ ﺲﻧﺎﯾراو 4293216
60
لوﺪﺟ 5 .
هﺮﻤﻧ ﺲﻧﺎﯾراوﻮﮐ ﻞﯿﻠﺤﺗ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر يﺎﻫ
ﺮﺛا ﻊﺑﺎﻨﻣ تاروﺬﺠﻣ عﻮﻤﺠﻣ
يدازآ ﻪﺟرد تاروﺬﺠﻣ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ
هرﺎﻣآ
F
ﺎﺗا روﺬﺠﻣ لﺎﻤﺘﺣا راﺪﻘﻣ
نﻮﻣزآ ﺶﯿﭘ 022
/ 843 1
022 / 843 14
/ 70 56 /0 0005
/0
<
هوﺮﮔ 25
/ 4689 2
63 / 2344 07
/ 195 87
/0 0005
/0
<
ﺎﻄﺧ ﺲﻧﺎﯾراو 078
/ 673 56
20 / 12
ﻞﮐ ﺲﻧﺎﯾراو 4293216
60
لوﺪﺟ 6 .
هﺮﻤﻧ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ ياﺮﺑ ﯽﮐﻮﺗ نﻮﻣزآ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺲﭘ يﺎﻫ
ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر نﻮﻣزآ
فﺪﻫ هوﺮﮔ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ درﻮﻣ هوﺮﮔ
ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ فﻼﺘﺧا ﺎﻫ
لﺎﻤﺘﺣا راﺪﻘﻣ
ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -يرﺎﺘﻓر ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ
75 /7 0005
/0
<
لﺮﺘﻨﮐ 50
/ 21 0005
/0
<
ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ لﺮﺘﻨﮐ
75 / 13 0005
/0
<
ﺲﻧﺎﯾراو ﯽﻧﺎـــﺴﮑﯾ ،ﺶﻫوﮋﭘ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ندﻮﺑ لﺎﻣﺮﻧ ﻪﺑ ﻪـﺟﻮﺗ ﺎـﺑ هوﺮﮔ ﺐﯿـﺷ ﯽﻨﮕﻤﻫ و ﺎﻫ ﻪﺿوﺮﻔﻣ ،نﻮﯿـﺳﺮﮔر
ﻞﯿﻠﺤﺗ نﻮﻣزآ يﺎﻫ
ﯽﻣ و ﺖـــﺳا هﺪـــﺷ ﺖﯾﺎﻋر ﺲﻧﺎـﯾراوﻮﮐ ياﺮﺑ نﻮﻣزآ ﻦﯾا زا ناﻮﺗ
هداد ﻞـﯿﻠﺤﺗ .دﺮﮐ هدﺎﻔﺘـــﺳا ﺎـﻫ
ﺮﯿﺛﺄﺗ ﯽـــﺳرﺮﺑ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ شزﻮﻣآ
ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -و يرﺎﺘﻓر ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺮﺑ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ ﺶﻧاد
نازﻮﻣآ
ﻢﮐ ﺎﺑ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽـﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﺪﺷ هدﺎﻔﺘـﺳا ﺲﻧﺎﯾراوﻮﮐ ﻞﯿﻠﺤﺗ زا
ﮐ ﻪ
لوﺪﺟ رد نآ ﺞﯾﺎﺘﻧ 5
، ارا ﻪﺋ .ﺖﺳا هﺪﺷ
لوﺪــﺟ ﺞﯾﺎــﺘﻧ ﻪــﺑ ﻪــﺟﻮﺗ ﺎــﺑ 5
ﯽﻣ ، شزﻮﻣآ ﻪــﮐ دﺮﮐ نﺎــﯿﺑ ناﻮﺗ
ﯽﺘﺧﺎﻨـــﺷ ﯽـــﺷزﺎـــﺳ رﺎﺘﻓر دﻮﺒﻬﺑ رد ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ و يرﺎﺘﻓر
ﺶﻧاد آ ﻢﮐ ﺎﺑ نازﻮﻣ ﻪﺘـــﺷاد يرادﺎﻨﻌﻣ ﺮﯿﺛﺄﺗ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽـــﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ
) ﺖـﺳا 0005 /0
p< ﯽﻣ نﺎﺸﻧ ﺎﺗا ﺐﯾﺮﺿ ﻪﮐ رﻮﻃ نﺎﻤﻫ .( ﺪﻫد
87
ﺪـﺻرد دﻮﺒﻬﺑ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ تاﺮﯿﯿﻐﺗ زا ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر
ﺮﺷ زا ﯽﺷﺎﻧ ﺖﮐ
ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ ﯽﺷزﻮﻣآ تﺎﺴﻠﺟ رد
.ﺖﺳا ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ و يرﺎﺘﻓر ﺑ
ﻪ رد تاﺮﯿﯿﻐﺗ نﺪــﺷ ﺺﺨــﺸﻣ رﻮﻈﻨﻣ
ﯽﺒﯿﻘﻌﺗ نﻮﻣزآ زا ﯽﻫوﺮﮔ نو
هوﺮﮔ زا ﮏﯾ ماﺪﮐ رد دﻮﺷ ﺺﺨﺸﻣ ﺎﺗ ﺪﺷ هدﺎﻔﺘﺳا ﯽﮐﻮﺗ ﻔﺗ ﺎﻫ
توﺎ
دراد دﻮﺟو يرادﺎﻨﻌﻣ لوﺪﺟ رد نآ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﻪﮐ
6 ، هﺪﻣآ .ﺖﺳا
هﺮــﻤﻧ ﻦﯿﮕﻧﺎــﯿﻣ ﻦﯿــﺑ ﻪــﮐ داد نﺎــﺸﻧ ﯽﮐﻮــﺗ نﻮــﻣزآ ﺞﯾﺎــﺘﻧ يﺎــﻫ
ﺲﭘ نﻮﻣزآ ﯽـﺷزﺎﺳ رﺎـﺘﻓر شزﻮـﻣآ هوﺮـﮔ
ﯽﺘﺧﺎﻨـﺷ - يرﺎـﺘﻓر و
هوﺮــﮔ لﺮــﺘﻨﮐ رادﺎــﻨﻌﻣ توﺎــﻔﺗ ) دراد دﻮــﺟو ي
0005 /0
p< ﻪــﺑ .(
شور ،ﺮــﮕﯾد نﺎــﯿﺑ ﯽﺘﺧﺎﻨــﺷ شزﻮــﻣآ
دﻮــﺒﻬﺑ ﺐﺒــﺳ يرﺎــﺘﻓر
ﺶــﻧاد ﯽــﺷزﺎﺳ رﺎــﺘﻓر نازﻮــﻣآ
ﻢــﮐ ﺎــﺑ ﯽﻟﻮــﺤﺗ ﯽــﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮــﺗ
ﯽﻣ .دﻮﺷ ،ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ هﺮـﻤﻧ ﻦﯿﮕﻧﺎـﯿﻣ ﻦﯿﺑ ﺲـﭘ يﺎـﻫ
نﻮـﻣزآ رﺎـﺘﻓر
ﯽــﺷزﺎﺳ شزﻮــﻣآ هوﺮــﮔ ﯽﻋﺎــﻤﺘﺟا ﺖــﯾﺎﻔﮐ
هوﺮــﮔ و لﺮــﺘﻨﮐ
) ﺖـــﺷاد دﻮـــﺟو يرادﺎـــﻨﻌﻣ توﺎـــﻔﺗ 0005
/0
p< ،ﻊـــﻗاو رد .(
ﯽﻋﺎــﻤﺘﺟا ﺖــﯾﺎﻔﮐ شزﻮــﻣآ ﺰــﯿﻧ
ﯽــﺷزﺎﺳ رﺎــﺘﻓر دﻮــﺒﻬﺑ ﺐﺒــﺳ
ﺶﻧاد نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﯽﻣ
ﺎﻘﻣ ﯾ ﻪﺴ ﺸﺨﺑﺮﺛا ﯽ ﺘﺧﺎﻨﺷ شزﻮﻣآ ﯽ - رﺎﺘﻓر ي ﺎﻔﮐ و ﯾ ﺖ ﻋﺎﻤﺘﺟا ﯽ ﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺮﺑ ﯽ ﺶﻧاد ﻧاﻮﺗ ﻢﮐ ﺎﺑ ﺮﺴﭘ نازﻮﻣآ ﯽ ﺷﻮﻫ ﯽ ﻟﻮﺤﺗ ﯽ / 195 ،ﺖﯾﺎﻬﻧ رد لوﺪﺟ ﺞﯾﺎﺘﻧ زا ﻪﮐ رﻮﻃ نﺎﻤﻫ 6 ﯽﻣ طﺎﺒﻨﺘﺳا ، دﻮﺷ ﯽﻣ هﺮﻤﻧ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﻦﯿﺑ ﻪﮐ ﺖﻓﺮﮔ ﻪﺠﯿﺘﻧ ناﻮﺗ ﺲﭘ يﺎﻫ نﻮﻣزآ رﺎﺘﻓر ﯽﺷزﺎﺳ شزﻮﻣآ هوﺮﮔ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -يرﺎﺘﻓر و ﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ ﯽﻋﺎﻤ ﺗ توﺎﻔ ) دراد دﻮﺟو يرادﺎﻨﻌﻣ 0005 /0 p< ،ﺮﮕﯾد ترﺎﺒﻋ ﻪﺑ .( شزﻮﻣآ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -يرﺎﺘﻓر ﺎﺑ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ رد ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ شزﻮﻣآ ﺛﺄﺗ ﺶﯿﺑ ﺮﯿ دﻮﺒﻬﺑ رد يﺮﺗ ﺶﻧاد ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﯽﻟﻮ دراد .
ﺚﺤﺑ
ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺖﺳا نآ ﺮﮕﻧﺎﯿﺑ ﺮﺿﺎﺣ ﺶﻫوﮋﭘ شور زا ﮏﯾ ﺮﻫ ﻪﮐ يﺎﻫ شزﻮﻣآ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ يرﺎﺘﻓر و ﺮﺑ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ دﻮﺒﻬﺑ ﺳ رﺎﺘﻓر ﯽﺷزﺎ ﺶﻧاد نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ يرادﺎﻨﻌﻣ و ﺖﺒﺜﻣ ﺮﯿﺛﺄﺗ شور ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ ﻪﻠﺻﺎﺣ ﺞﯾﺎﺘﻧ ،ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ .ﺖﺳا ﻪﺘﺷاد شزﻮﻣآ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ يرﺎﺘﻓر ﺎﺑ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ رد ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ شزﻮﻣآ ﺄﺗ ﺮﯿﺛ دﻮﺒﻬﺑ ﺮﺑ يﺮﺘﺸﯿﺑ ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺎﯾ .ﺖﺳا ﻪﺘﺷاد ﻪﺘﻓ ا يﺎﻫ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺎﺑ ﺮﯿﺧ ﺶﻫوﮋﭘ يﺎﻫ ،بﺎﮐ ،ﻞﭙﻤﺳ لﻮﻟآ و ﺰﻧﻮﺟ ] 8[ ، ،ﯽﮑﺴﻟودﻮﺧﻮﺳ فﻮﻨﯾزﺎﮐ و ﻦﻣرﻮﺟ ] 9[ ، نﻮﺴﺗﺮﺑار ،ﺮﻤﻠﯿﮔ ،ﻮﮐاﻮﻧ ،ﺮﻠﯾﺎﺗ و نﺮﺗ ] 10 [ ، يدﺰﯾا ﯽﺳﺎﭙﺳ و دﺮﻓ ﯽﻧﺎﯿﺘﺷآ ] 11 [ و ﺎﯿﻧﺮﮕﺴﻋ ] 12 [ ﺮﺑ ﯽﻨﺒﻣ ﯽﺸﺨﺑﺮﺛا شزﻮﻣآ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -يرﺎﺘﻓر .ﺖﺳا ﻮﺴﻤﻫ ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺮﺑ ﯽﻣ ﻪﺘﻓﺎﯾ ﻦﯾا ﻦﯿﯿﺒﺗ رد دﺮﮐ هرﺎﺷا ﻪﺘﮑﻧ ﻦﯾا ﻪﺑ ناﻮﺗ ﺑ ﻪﮐ ﻪﺟﻮﺗ ﺎ ﻪﺑ ﻢﮐ ﻪﮑﻨﯾا هرﺎﺷا ﻂﺳﻮﺘﻣ ﺮﯾز ﯽﺷﻮﻫ دﺮﮑﻠﻤﻋ ﻪﺑ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ لﻼﺘﺧا ﻪﻠﯿﺳو ﻪﺑ ﻪﮐ دراد دراد ﯽﭘ رد ﻪﮐ يرﺎﺘﻓر و ﯽﻟﻮﺤﺗ يﺎﻫ ﯽﻣ ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر رد ﯽﺗﻼﮑﺸﻣ ﺐﺒﺳ دﻮﺷ ] 29 [، رد ﻞﮑﺸﻣ دﻮﺟو ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺶﻧاد نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ و ﺎﻤﺘﺣا ًﻻ ﺖﯾدوﺪﺤﻣ ،بﺎﺴﺘﮐا رد ﺺﻘﻧ ﻞﯿﻟد ﻪﺑ ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر رد نﺎﻧآ يﺎﻫ ﯽﻣ ﻪﮐ ﺖﺳا ﯽﺷﺰﯿﮕﻧا ﻞﻣاﻮﻋ رد ﺺﻘﻧ ﺎﯾ دﺮﮑﻠﻤﻋ رد ﺺﻘﻧ ﺗ ﺮﺑ ﺪﻧاﻮ ترﺎﻬﻣ مﺎﺠﻧا ﺎﻫ ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺎﺑ ﻂﺒﺗﺮﻣ ي .دراﺬﮕﺑ ﺮﯿﺛﺄﺗ ﺑ ﺮﻈﻧ ﻦﯾا ﻪ ﻪﮐ آ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﯽﺷزﻮﻣ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ يرﺎﺘﻓر بﺎﺴﺘﮐا رد و رﺎﺘﻓر ﻤﻋ دﺮﮑﻠ ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ و دﺮﻓ ﯽﺷﺰﯿﮕﻧا ﻞﻣاﻮﻋ رد ﺐﺟﻮﻣ دراد يﺮﺛﻮﻣ ﺶﻘﻧ ﺶﻧاد ﺖﯾاﺪﻫ نازﻮﻣآ ﻪﺑ ﺮﯿﺴﻣ ﺐﺳﺎﻨﻣ و هﺪﺷ يﺎﻫﺪﻣﺎﯿﭘ بﺮﺨﻣ شزﺎﺳ يﺎﻫرﺎﺘﻓر نآ ﻪﺘﻓﺎﯾﺎﻧ ﺖﺳا هداد ﺶﻫﺎﮐ ار ﺎﻫ ]9 [. يﻮﺳ زا ،ﺮﮕﯾد شزﻮﻣآ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ يرﺎﺘﻓر ﻪﺑ ﺮﺠﻨﻣ ﻪﻧﺎﺸﻧ ﺮﺑ ﻂﻠﺴﺗ ﻫ يﺎ يرﺎﺘﻓر كرد ، ﻠﻋ و رﺎﺘﻓر ﻞ ﺖﯾﻮﻟوا يﺪﻨﺑ نآ ،ﺎﻫ ﺮﮑﻓ ﯽﮕﻧﻮﮕﭼ ،ندﺮﮐ رﺎﮑﻓا ﺖﺒﺛ ترﺎﻬﻣ ، ترﺎﻬﻣ شزﻮﻣآ ،ﯽﻔﻨﻣ رﺎﮑﻓا ﺎﺑ هزرﺎﺒﻣ ﻪﻟﺎﺴﻣ ﻞﺣ ، ﺖﺳردﺎﻧ يﺎﻫروﺎﺑ حﻼﺻا زا هدﺎﻔﺘﺳا ، يﺎﻫدﺮﺒﻫار ﻦﯿﺸﻧﺎﺟ ] 9 , 10 [ ﻫ ﯽﺘﺴﯾﺰﻬﺑ و باﺮﻄﺿا ﺶﻫﺎﮐ ﯽﻣ ﯽﻧﺎﺠﯿ دﻮﺷ ] 30 [ . ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ دﻮﺒﻬﺑ ﺶﻧاد ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر نازﻮﻣآ رﺎﻈﺘﻧا زا رود .دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺨﻧ ﺮﮕﯾد ﻪﺘﻓﺎﯾ ﺖﺳا نآ ﺮﮕﻧﺎﯿﺑ ﺮﺿﺎﺣ ﺶﻫوﮋﭘ شور ﻪﮐ ﮐ شزﻮﻣآ ﺖﯾﺎﻔ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا وﺮﮔ ﺎﺑ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ رد ﺮﺑ يرادﺎﻨﻌﻣ و ﺖﺒﺜﻣ ﺮﯿﺛﺄﺗ ،لﺮﺘﻨﮐ ه دﻮﺒﻬﺑ ﺶﻧاد ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ د ﻪﺘﺷا ﻪﺘﻓﺎﯾ ﻦﯾا .ﺖﺳا ﺶﻫوﮋﭘ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺎﺑ يﺎﻫ ﮏﻣ ،ﺮﻧﺮﺗ ﺪﻟﺎﻧود و ﻣﺎﺳ ﺖﺳﺮ ] 14 [، ﻮﻠﺘﺑ ] 15 [ ، اوا ] 16 [، ﺰﻠﮕﻨﯾا زﺪﻨﻣ و ﻮﮕﻟاﺪﯿﻫ ، ] 17 [ ، ،ﺶﻟو ﻞﯿﻧوا و ﻦﻣاﺪﯾو ،كرﺎﭘ ] 18 [ ، ﯽﺛﺮﻣﺎﯿﮐ و ﯽﻨﻣﻮﻣ ،ﯽﻤﻇﺎﮐ ] 22 [ ، ﯽﺤﺘﻓ و يﺪﺣاو رذآ ] 23 [ ، نﺎﯿﺑ هداز و يﺪﻨﻤﺟرا ] 24 [ ﺮﺑ ﯽﻨﺒﻣ ﯽﺸﺨﺑﺮﺛا ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺮﺑ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ شزﻮﻣآ هوﺮﮔ يﺎﻫ ﺶﻧاد ﻒﻠﺘﺨﻣ ﯽﻣ ،قﻮﻓ ﻪﺘﻓﺎﯾ ﻦﯿﯿﺒﺗ رد .ﺖﺳا ناﻮﺨﻤﻫ ،نازﻮﻣآ ناﻮﺗ ا ؛دﺮﮐ حﺮﻄﻣ ﻦﯿﻨﭼ ﻪﮐ ﯽﯾﺎﺟ نآ ز رد ﺶﻧاد نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ﯽﻧاﻮﺗ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﺶﻟﺎﭼ ترﺎﻬﻣ رد ﺺﻘﻧ ﺎﺑ يرﺎﺘﻓر يﺎﻫ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا يﺎﻫ ﺖﺳا هاﺮﻤﻫ ﯽﻗﺎﺒﻄﻧا و ] 31 [ ، لﺎﺳ رد ﻫ فﺪﻫ ﺎﺑ شزﻮﻣآ ﺮﺑ ﺮﯿﺧا يﺎ ﺶﻧاد رد ﯽﺷزﺎﺳ يﺎﻫرﺎﺘﻓر دﻮﺒﻬﺑ .ﺖﺳا هﺪﺷ ﺪﯿﮐﺄﺗ رﺎﯿﺴﺑ نازﻮﻣآ ﺶﻫوﮋﭘ هداد نﺎﺸﻧ ﺰﯿﻧ ﺎﻫ ﯽﺷزﺎﺳ يﺎﻫرﺎﺘﻓر زا ﯽﻤﻬﻣ ﺶﺨﺑ ﻪﮐ ﺪﻧا ﯽﻨﺘﺧﻮﻣآ ﺪﻨﺘﺴﻫ ] 16 , 17 , 24 [. ندﻮﺑ ﯽﻨﺘﺧﻮﻣآ ﺖﯿﻠﺑﺎﻗ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﯽﺷزﺎﺳ يﺎﻫرﺎﺘﻓر ترﺎﻬﻣ ﻪﮐ ﻪﻟﺄﺴﻣ ﻦﯾا ﻦﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ رد و يﺎﻫ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ ﺶﻧاد ﯽﺷزﺎﺳ يﺎﻫرﺎﺘﻓر دﻮﺒﻬﺑ ﻪﺑ نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﯽﻣ ﮏﻤﮐ ﯽﻣ ،ﺪﻨﮐ ﻦﯾا زا ﯽﻀﻌﺑ ناﻮﺗ ترﺎﻬﻣ ﺶﻧاد ﻪﺑ ار ﺎﻫ داد شزﻮﻣآ نازﻮﻣآ ] 16 , 24 [ . ﺖﯾﺎﻔﮐ شزﻮﻣآ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا دﻮﺒﻬﺑ ﺚﻋﺎﺑ ترﺎﻬﻣ يﺎﻫ دﻮﺧ ﯽﻫﺎﮔآ ، ﯽﻟﺪﻤﻫ و يراﺮﻗﺮﺑ طﺎﺒﺗرا ﻦﯿﺑ يدﺮﻓ ﯽﻣ دﻮﺷ ]9 [ . ،ﺮﮕﯾد يﻮﺳ زا شزﻮﻣآ ترﺎﻬﻣ يﺎﻫ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﮐا ﻪﺑ ﻆﻔﺣ و بﺎﺴﺘ رﺎﺘﻓر يﺎﻫ ﯽﺷزﺎﺳ ﯽﻣ ﮏﻤﮐ ﺪﻨﮐ و شزﻮﻣآ نوﺪﺑ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﻢﮐ ﺎﺑ نازﻮﻣآ ﺶﻧاد ﺐﻠﻏا ﯽﮕﺘﺴﯾﺎﺷ ﻢﯿﻘﺘﺴﻣ ترﺎﻬﻣ و ﺎﻫ يﺎﻫ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ترﺎﻬﻣ ﻦﯾا زا ، ﺎﻫ ﯽﻤﻧ هدﺎﻔﺘﺳا ﺪﻨﻨﮐ ] 16 , 17 , 24 [. ﺶﻧاد زا ﯽﻫوﺮﮔ ،ﻊﻗاو رد نازﻮﻣآ ترﺎﻬﻣ ﻦﯾا ﻪﮐ اﺮﻓ ار ﺎﻫ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺪﻧا رﺎﺘﻓر يﺎﻫ ﯽﺷزﺎﺳ يﺮﺘﻬﺑ ﺧ زا دﻮ ﯽﻣ نﺎﺸﻧ ﺪﻨﻫد ] 17 , 24 [ ﺶﻧاد ،ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ . زا رادرﻮﺧﺮﺑ نازﻮﻣآ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ شزﻮﻣآ ، رﺎﺘﻓر يﺎﻫ ﯽﺷزﺎﺳ بﻮﻠﻄﻣ ﺪﻨﻫاﻮﺧ يﺮﺗ .ﺖﺷاد ﺖﺳا نآ زا ﯽﮐﺎﺣ ﺮﺿﺎﺣ ﺶﻫوﮋﭘ ﻪﺘﻓﺎﯾ ﻦﯾﺮﺧآ شور ﻪﮐ شزﻮﻣآ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ - يرﺎﺘﻓر ﺎﺑ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ رد ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ ﯿﺑ ﺮﯿﺛﺄﺗ ﺶ ﺮﺑ يﺮﺗ دﻮﺒﻬﺑ ﺶﻧاد ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر نازﻮﻣآ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﻢﮐ ﺎﺑ د ﻪﺘﺷا ﺶﻫوﮋﭘ ﺮﺑ يروﺮﻣ ﺎﺑ .ﺖﺳا ﺮﯿﺛﺄﺗ ﺎﺑ ﻪﻄﺑار رد هﺪﺷ مﺎﺠﻧا يﺎﻫ شزﻮﻣآ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ يرﺎﺘﻓر و ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ دﻮﺒﻬﺑ رد ﺳ رﺎﺘﻓر ﯽﺷزﺎ ﺶﻧاد نازﻮﻣآ هوﺮﮔ رد كﺪﻧا داﺪﻌﺗ ﻪﺟﻮﺘﻣ ،ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ ﺶﻫوﮋﭘ ﯽﻣ ﯽﯾﺎﻫ ﻢﯾﻮﺷ شزﻮﻣآ ﺮﯿﺛﺄﺗ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ ﻪﺑ نﺎﻣﺰﻤﻫ رﻮﻃ ﻪﺑ ﻪﮐ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ يرﺎﺘﻓر و ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ دﻮﺒﻬﺑ رد ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺶﻧاد نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﻪﺘﺧادﺮﭘ ﯽﺷﻮﻫ ناﻮﺗ ﻪﺘﻓﺎﯾ .ﺪﻧا ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺎﺑ ﺮﯿﺧا يﺎﻫ ﺶﻫوﮋﭘ يﺎﻫ ،ﯽﮑﺴﻟودﻮﺧﻮﺳ فﻮﻨﯾزﺎﮐ و ﻦﻣرﻮﺟ ] 9[ و يدﺰﯾا دﺮﻓ ﯽﺳﺎﭙﺳ و ﯽﻧﺎﯿﺘﺷآ ] 11 [ ﯽﺸﺨﺑﺮﺛا ﺮﺑ ﯽﻨﺒﻣ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ شزﻮﻣآ -ﺘﻓر يرﺎ ﯽﻣ حﺮﻄﻣ ﻪﺘﮑﻧ ﻦﯾا ،ﺮﯿﺧا ﻪﺘﻓﺎﯾ ﻦﯿﯿﺒﺗ رد .ﺖﺳا ﻮﺴﻤﻫ دﻮﺷ ﻪﮐ ﻮﻣآ زا هدﺎﻔﺘﺳا شز ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -يرﺎﺘﻓر ﺖﯿﻌﻗاو ﻆﻔﺣ و بﺎﺴﺘﮐا ﻪﺑ يﺎﻫ ترﺎﻬﻣ ﯽﻣ ﮏﻤﮐ هﺮﻣزور ﯽﮔﺪﻧز رد ﯽﻠﻤﻋ يﺎﻫ ﺪﻨﮐ ] 32 [. ،ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ شزﻮﻣآ نوﺪﺑ يﺎﻫ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -يرﺎﺘﻓر ﺶﻧاد ﻪﺑ ﺎﺑ نازﻮﻣآ ﮐ ﻢ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ نآ ، زا ﺐﻠﻏا ﺎﻫ ﯽﻤﻧ هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﻫدﺮﺒﻫار ﻦﯾا ،ﺪﻨﻨﮐ ﺶﻧاد زا ﻪﺘﺳد نآ ﻪﮐ ﯽﻟﺎﺣ رد اﺮﻓ ار ﺎﻫدﺮﺒﻫار ﻦﯾا ﻪﮐ ﯽﻧازﻮﻣآ ﻪﺘﻓﺮﮔ نﺎﺸﻧ دﻮﺧ زا ﯽﺷزﺎﺳ يﺎﻫرﺎﺘﻓر رد يﺮﺘﻬﺑ دﺮﮑﻠﻤﻋ ﺪﻧا ﯽﻣ ﺶﻧاد ،ﻊﻗاو رد .ﺪﻨﻫد ترﺎﻬﻣ زا رادرﻮﺧﺮﺑ نازﻮﻣآ يﺎﻫ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -يرﺎﺘﻓر ﯽﻣ ﻞﺣ ﺮﺘﻬﺑ ار هﺮﻣزور ﯽﮔﺪﻧز تﻼﮑﺸﻣ ، ﺪﻨﻨﮐ ] 33 [ ﺎﺑ . ﺶﻧاد ﻪﮐ ﻦﯾا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﻪﻨﻣاد ﻪﺟﻮﺗﻢﮐ رد ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ و ﺪﻧراد دﻮﺧ يدﺎﻋ نﻻﺎﺴﻤﻫ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ يﺮﺗ
ﻪﺒﻨﺟ ﯽﯾﺎﺳﺎﻨﺷ ﻞﮑﺸﻣ ﻪﻟﺄﺴﻣ رد دﻮﺟﻮﻣ تﺎﻋﻼﻃا يﺪﯿﻠﮐ يﺎﻫ
ﺶﯿﺑ ﻪﺑ نآ ﻦﺘﺴﮑﺷ ﯽﻨﻌﯾ ﻒﯿﻠﮑﺗ ﻞﯿﻠﺤﺗ ﺪﻨﯾاﺮﻓ ،ﺪﻧراد يﺮﺗ
ﻪﻔﻟﺆﻣ ﻫد ﻞﯿﮑﺸﺗ يﺎﻫ مﺎﮔ رد ﯽﺳرد ﺐﻟﺎﻄﻣ شزﻮﻣآ و هﺪﻨ
يﺎﻫ
ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ و ﯽﭘﺎﯿﭘ نآ ياﺮﺑ ار يﺮﯿﮔدﺎﯾ ،هﺪﺷ يﺰﯾر
ﯽﻣ ﻞﯿﻬﺴﺗ ﺎﻫ .ﺪﻨﮐ
شزﻮﻣآ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -يرﺎﺘﻓر ﺶﻧاد ﯽﯾﺎﻧاﻮﺗ ندﺮﺑﻻﺎﺑ ﺐﺟﻮﻣ نازﻮﻣآ
رد
نﺎﻣزﺎﺳ ﻮﮕﻟا يﺪﻨﺑ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ ﻒﯿﻟﺎﮑﺗ ﺎﺑ طﺎﺒﺗرا رد ﯽﺷزﺎﺳ يﺎﻫ
ﯽﻣ دﻮﺷ ] 34 [ شزﻮﻣآ زا هدﺎﻔﺘﺳا ،ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ . ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ
-يرﺎﺘﻓر ﺑ ياﺮ
ﺶﻧاد يﺪﻣآرﺎﮐ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ نازﻮﻣآ
ﻢﮐ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ رد
ﻮﺧﺮﺑ .دراد ﺖﯿﻤﻫا نآ ﻞﺣ ﺖﻬﺟ رد شﻼﺗ و ﯽﮔﺪﻧز تﻼﮑﺸﻣ ﺎﺑ در
ترﺎﻬﻣ زا هدﺎﻔﺘﺳا ،نآ ﺮﺑ نوﺰﻓا يﺎﻫ
ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -يرﺎﺘﻓر ﺴﮐ ﺚﻋﺎﺑ ﺐ
ﺖﯿﻘﻓﻮﻣ برﺎﺠﺗ يﺎﻫرﺎﺘﻓر ﺖﺒﺜﻣ لﺎﻘﺘﻧا و ﻪﻗﻼﻋ ﮏﯾﺮﺤﺗ ،ﺰﯿﻣآ
ﺶﻧاد رد بﻮﻠﻄﻣ ﻢﮐ ﺎﺑ نازﻮﻣآ
ﯽﻧاﻮﺗ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻣ
.دﻮﺷ
ﻮﻧ و ﻮﮕﻟا زا هدﺎﻔﺘﺳا ﻪﺑ ﺶﻫوﮋﭘ نﺪﺷ دوﺪﺤﻣ هﮋﯾو ع
ﻪﻠﺧاﺪﻣ زا يا
ياﺮﺑ هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ راﺰﺑا ،نﺎﮐدﻮﮐ زا ﯽﺻﺎﺧ هوﺮﮔ ،ﯽﺷزﻮﻣآ هزاﺪﻧا ﻞﯿﻟد ﻪﺑ يﺮﯿﮕﯿﭘ نﻮﻣزآ ياﺮﺟا مﺪﻋ و ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر يﺮﯿﮔ
ﻢﯿﻤﻌﺗ ،ﯽﻧﺎﻣز ﺖﯾدوﺪﺤﻣ ﯽﻣ ﻪﺟاﻮﻣ يراﻮﺷد ﺎﺑ ار نآ يﺮﯾﺬﭘ
.دزﺎﺳ
ﯽﻣ دﺎﻬﻨﺸﯿﭘ اﺬﻟ ﺶﻫوﮋﭘ ﻪﮐ دﻮﺷ
يﺎﻫ ﺮﯾﺎﺳ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﻦﻤﺿ ﯽﺗآ
ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ زﻮﻣآ يﺎﻫ مﺮﻓ ﺮﯾﺎﺳ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﯽﺳرﺮﺑ و ﯽﺷ
ﻂﯿﺤﻣ رد هﺪﻫﺎﺸﻣ و ﻪﺒﺣﺎﺼﻣ ،ﺪﻨﻠﻨﯾاو ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر سﺎﯿﻘﻣ يﺎﻫ ،ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ ﺧاﺪﻣ ﺮﯿﺛﺄﺗ
ﻪﻠ ﻞﯿﺒﻗ ﻦﯾا زا ﯽﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ ار
يور ﺮﺑ
ﯽﮔﮋﯾو ﺮﯾﺎﺳ نﺎﮐدﻮﮐ يﺎﻫ
ﻢﮐ ﺎﺑ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﻦﯿﻨﺳ رد ﯽﻟﻮﺤﺗ
ﻒﻠﺘﺨﻣ راﺮﻗ ﯽﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ﻨﻫد
.ﺪ ،ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ ﯽﻣ دﺎﻬﻨﺸﯿﭘ ياﺮﺑ دﻮﺷ
ﺶﻧاد نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ،ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ
يﺎﻫ شزﻮﻣآ
ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -يرﺎﺘﻓر و ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ ترﻮﺻ ﻪﺑ
،ﯽﺷزﻮﻣآ تﺎﻣﺪﺧ
ناور ﻪﺑ و ﻦﯾوﺪﺗ ﯽﻧﺎﻣرد و ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ ﻪﺑ صﺎﺧ ﺰﮐاﺮﻣ رد ﯽﻤﺳر رﻮﻃ
نآ ﺎﻫ ﻪﺋارا دﻮﺷ نآ ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر تﻼﮑﺸﻣ زا يرﺎﯿﺴﺑ زا ناﻮﺘﺑ ﺎﺗ ﻫ
ﺎ
ﺎﺴﮔرﺰﺑ رد .دروآ ﻞﻤﻋ ﻪﺑ يﺮﯿﮔﻮﻠﺟ ﯽﻟ
ﻪﺠﯿﺘﻧ
يﺮﯿﮔ
ﺞﯾﺎﺘﻧ ﯽﺳرﺮﺑ نﺎﺸﻧ
داد ﻪﮐ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ يﺎﻫ شزﻮﻣآ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ - ﺘﻓر يرﺎ و
ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ ﺶﻧاد ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر دﻮﺒﻬﺑ رد
نازﻮﻣآ 12 ﺎﺗ 14
ﻟﺎﺳ ﻪ ﻢﮐ ﺎﺑ .ﺖﺳا ﺮﺛﻮﻣ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ
ﺸﺨﺑﺮﺛا ﯽ
شزﻮﻣآ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ - يرﺎﺘﻓر شزﻮﻣآ ﺎﺑ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ رد ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ
ﺶﻧاد ﯽﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر دﻮﺒﻬﺑ رد نازﻮﻣآ
ﺶﯿﺑ ﯽﺸﺨﺑﺮﺛا ﺷاد يﺮﺗ
زا .ﺖ
ﯽﯾﺎﺟ نآ ﻪﮐ ﻪﻠﺧاﺪﻣ زا يرﺎﯿﺴﺑ ﻪﻄﯿﺣ رد ﯽﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ
ﺶﻧاد نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ
ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ نآ ﯽﺷزﺎﺳ يﺎﻫرﺎﺘﻓر دﻮﺒﻬﺑ فﺪﻫ ﺎﺑ
ﻫ ﺎ
ﯽﻣ ترﻮﺻ شزﻮﻣآ ،دﺮﯿﮔ
ﻪﯾﺎﭘ فﺪﻫ ﻦﯾا يﺎﻨﺒﻣ ﺮﺑ ﻪﮐ ﯽﯾﺎﻫ يﺰﯾر
و ﯽﯾﺎﻔﮐدﻮﺧ ﻪﺑ ،ﺪﻨﺷﺎﺑ هﺪﺷ ﺶﻧاد ﻦﯾا يرﺎﮔزﺎﺳ
ﯽﻣ ﺮﺠﻨﻣ نازﻮﻣآ
دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ رادرﻮﺧﺮﺑ ﯽﯾﻻﺎﺑ شزرا زا و دﻮﺷ ]7
، 17 [ رد .
ﺖﯿﻟﺎﻌﻓ ﻠﻏا ،سراﺪﻣ ﯽﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ ﺐ
ﺪﯾﺎﺷ و ﻦﯾﺮﺗ
ﯽﻣﻮﻤﻋ ترﺎﻬﻣ و ﺶﻧاد ﺐﺴﮐ ،ﯽﺷزﻮﻣآ فاﺪﻫا ﻦﯾﺮﺗ ﯽﻠﻤﻋ يﺎﻫ
و ﻦﺘﺴﻧاﻮﺗ و ﻦﺘﺴﻧاد ﻦﯿﺑ ﻪﮐ ﻪﺘﮑﻧ ﻦﯾا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ .ﺖﺳا هﺮﻣزور ﻪﻠﺻﺎﻓ نداد مﺎﺠﻧا ﻪﻈﺣﻼﻣ ﻞﺑﺎﻗ
تﺎﻇﻮﻔﺤﻣ ﺮﺑ ﺪﯿﮐﺄﺗ ،دراد دﻮﺟو يا
ﯽﻤﻧ ﺮﮕﻧﺎﯿﺑ ﺪﻧاﻮﺗ و نﺎﻤﻠﻌﻣ ﺮﮔا .ﺪﺷﺎﺑ ﯽﺷزﻮﻣآ ﻞﻣﺎﮐ ﺪﻧور ﮏﯾ
ا نﺎﯿﺑﺮﻣ ﯽﺗﺎﯿﻠﻤﻋ ﻢﻬﻣ ﺶﻘﻧ و ﯽﺷزﻮﻣآ فاﺪﻫا ﻒﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ ز ﯽﯾﺎﻧاﻮﺗ ﺢﻄﺳ ﺎﺑ ﺐﺳﺎﻨﺘﻣ ار شزﻮﻣآ ،ﺪﻨﺷﺎﺑ هﺎﮔآ يﺮﯿﮔدﺎﯾ ندﺮﮐ
ﺶﻧاد نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ رد و ﺪﯾد ﺪﻨﻫاﻮﺧ كراﺪﺗ
ترﺎﻬﻣ ﻪﮐ داد ﺪﻨﻫاﻮﺧ ﺖﺻﺮﻓ ﺰﯿﻧ هﺪﻧﺮﯿﮔدﺎﯾ ﻪﺑ ،ﻦﻤﺿ يﺎﻫ
ﺎﻧاﻮﺗ ﻦﯾا ﻪﺠﯿﺘﻧ رد و ﺪﻫد شروﺮﭘ دﻮﺧ رد ار يﺮﯿﮔدﺎﯾ رﺎﺘﻓر ،ﯽﯾ
ترﺎﻬﻣ و ﯽﺷزﺎﺳ نآ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا يﺎﻫ
ﯽﻣ دﻮﺒﻬﺑ ﺎﻫ ﺪﺑﺎﯾ
]2 [ . زا فﺪﻫ
ﺶﻧاد شزﻮﻣآ نازﻮﻣآ
ﻢﮐ ﺎﺑ ،ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ نآ ﻪﺑ ﮏﻤﮐ
د ﺎﻫ ر
ترﺎﻬﻣ يﺮﯿﮔدﺎﯾ ﻦﯾا رد ،ﺖﺳا هﺮﻣزور ﯽﮔﺪﻧز ياﺮﺑ زﺎﯿﻧ درﻮﻣ يﺎﻫ
زا هدﺎﻔﺘﺳا نﺎﯿﻣ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ
يﺎﻫ شزﻮﻣآ ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ -يرﺎﺘﻓر و ﺖﯾﺎﻔﮐ
ﺶﻧاد ﻦﯾا ياﺮﺑ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﻣآ
شزﻮﻣآ .دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ ﺪﯿﻔﻣ رﺎﯿﺴﺑ نازﻮ
ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺖﯾﺎﻔﮐ دﻮﺒﻬﺑ ﺚﻋﺎﺑ
ترﺎﻬﻣ يﺎﻫ دﻮﺧ ﯽﻫﺎﮔآ ، ﯽﻟﺪﻤﻫ و
يراﺮﻗﺮﺑ طﺎﺒﺗرا ﻦﯿﺑ يدﺮﻓ ﯽﻣ دﻮﺷ ]9 [ . ،ﺮﮕﯾد يﻮﺳ زا شزﻮﻣآ
ﯽﺘﺧﺎﻨﺷ - يرﺎﺘﻓر ﻪﺑ ﺮﺠﻨﻣ ﻂﻠﺴﺗ ﻪﻧﺎﺸﻧ ﺮﺑ يرﺎﺘﻓر يﺎﻫ رد ،
ك ﻠﻋ ﻞ
و رﺎﺘﻓر ﺖﯾﻮﻟوا يﺪﻨﺑ نآ ،ﺎﻫ ﺮﮑﻓ ﯽﮕﻧﻮﮕﭼ ،ندﺮﮐ
ﻓا ﺖﺒﺛ ترﺎﻬﻣ رﺎﮑ
،
ﻪﻟﺎﺴﻣ ﻞﺣ ترﺎﻬﻣ شزﻮﻣآ ،ﯽﻔﻨﻣ رﺎﮑﻓا ﺎﺑ هزرﺎﺒﻣ ،
يﺎﻫروﺎﺑ حﻼﺻا
ﺖﺳردﺎﻧ و زا هدﺎﻔﺘﺳا ﻦﯿﺸﻧﺎﺟ يﺎﻫدﺮﺒﻫار
ﯽﻣ دﻮﺷ ]9 ، 10 [ .
و ﺶﻘﻧ صﻮﺼﺧ رد نﺎﯿﺑﺮﻣ و ﻦﯾﺪﻟاو ﻪﺑ نداد ﯽﻫﺎﮔآ ،ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ ترﺎﻬﻣ شزﻮﻣآ ﺖﯿﻤﻫا ﯽﮕﺘﺴﯾﺎﺷ و يرﺎﺘﻓر يﺎﻫ
،ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا يﺎﻫ
ﺶﻧاد ﯽﺷزﺎﺳ يﺎﻫرﺎﺘﻓر دﻮﺒﻬﺑ رد ﯽﯾاﺰﺴﺑ ﺮﯿﺛﺄﺗ نازﻮﻣآ
ﮐ ﺎﺑ ﻢ ﯽﻧاﻮﺗ
ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ .ﺖﺷاد ﺪﻫاﻮﺧ
ﯽﻧادرﺪﻗ و ﺮﮑﺸﺗ :
و ﯽﻧادرﺪﻗ ﺐﺗاﺮﻣ نﺎﮔﺪﻨﺴﯾﻮﻧ ﻪﻠﯿﺳو ﻦﯾﺪﺑ
ﯽﺘﺴﯾﺰﻬﺑ مﻮﻠﻋ هﺎﮕﺸﻧاد يروﺎﻨﻓ و تﺎﻘﯿﻘﺤﺗ ﺖﻧوﺎﻌﻣ زا ار دﻮﺧ ﺮﮑﺸﺗ ،ناﺮﻬﺗ ﯽﺸﺨﺒﻧاﻮﺗ و ﺶﻧاد
نازﻮﻣآ ﻢﮐ ﺎﺑ ،ﯽﻟﻮﺤﺗ ﯽﺷﻮﻫ ﯽﻧاﻮﺗ
ﯽﯾﺎﻨﺜﺘﺳا شروﺮﭘ و شزﻮﻣآ مﺮﺘﺤﻣ ﺖﯾﺮﯾﺪﻣ و نﺎﻤﻠﻌﻣ نﺎﺘﺳﺮﻬﺷ ﯽﺸﺷﻮﮐ ﭻﯿﻫ زا ﺶﻫوﮋﭘ ﻦﯾا ياﺮﺟا رد ﻪﮐ ناﺮﻬﺗ يﺎﻫ
راﺬﮔوﺮﻓ ﯽﻣ مﻼﻋا ﺪﻧدﺮﮑﻧ ي .ﺪﻧراد
ﻊﺑﺎﻨﻣ
1. Milanifar B, editor. Exceptional children and adolescents psychology. Tehran: Ghomes; 2007. 2. Afrooz GA, editor. Educational and training programs of mentally retarded children. Tehran: Tehran University; 2000.
3. Algozzine R, Ysseldyke J. Teaching students with mental retardation. Tehran: Roshd-e-Farhang; 2006. 4. Andrea MF, Maheshwari T, Solomon FD.
in X-linked mental retardation. Adv Bio Tech. 2013; 12(10):14-8.
ﺎﻘﻣ ﯾ ﻪﺴ ﺸﺨﺑﺮﺛا ﯽ ﺘﺧﺎﻨﺷ شزﻮﻣآ ﯽ
- رﺎﺘﻓر ي ﺎﻔﮐ و ﯾ ﺖ ﻋﺎﻤﺘﺟا ﯽ ﺷزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﺮﺑ ﯽ
ﺶﻧاد ﻧاﻮﺗ ﻢﮐ ﺎﺑ ﺮﺴﭘ نازﻮﻣآ ﯽ
ﺷﻮﻫ ﯽ ﻟﻮﺤﺗ ﯽ
/
197
feeling in university students. J Behav Sci. 2013; 7(1):7-12.
7. Rezaee Z, Peyvastegar M, Ghadiri F. Impact of cognitive-behavioral play therapy with parents involvement in reducing children’s social phobia. J Behav Sci. 2013; 6(4):355-61.
8. Cobb B, Sample P, Alwell M, Johns N. Cognitive behavioral interventions, Dropout and youth with disabilities: A Systematic review Rem Spec Educ. 2006; 27:259-71.
9. Sukhodolsky B, Kassinove H, Gorman B. Cognitive behavioral therapy for anger in children and adolescents: a meta-analysis. J Aggress Violent Behav. 2005; 9:247-69.
10. Taylor JL, Novaco RW, Gillmer BT, Robertson A, Thorne I. Individual cognitive- behavioral anger for people with mild-borderline intellectual disabilities and histories of aggression: A controlled trial. Brit J Clin Psychol 2005; 44(3):367-83. 11. Izadifard R, Sepasi-Ashtiyani M. Investigation the effectiveness of cognitive-behavioral therapy with problem solving skill training in reducing test anxiety. J Behav Sci. 2010; 4(1):23-7.
12. Asgarnia R. The effect of play therapy with cognitive-behavioral approach in decreasing aggression in children aged 6-7 years [Dissertation]. Mashhad: Ferdowsi University; 2000. [Persian] 13. Felner R, Lease A, Philips R, editors. Social competence and the language of adequacy as a subject matter for psychology: A quadripartite travel framework. In TP Gullotta, GR Adams, R Montemayor (Eds), the development of social competence. Beverly Hills, CA Sage; 1990.
14. Turner NE, Mc Donald J, Somerset M. Life skills, mathematical reasoning and critical thinking: A curriculum for the prevention of problem gambling. J Gambl Stud. 2008; 24(3):169-81. 15. Betlow M. The effect of social skills intervention on the emotional intelligence of children with limited social skills New Jersey: Hall Univ; 2005. 16. Eva B. School adjustment of borderline intelligence pupils: Cluj- Napoca University; 2003. 17. Ingles FX, Hidalgo MD, Mendez CJ. The Matson evaluation of social skills with youngsters. Psychometric properties of the Spanish translation in the adolescent
population. Eur J Pyschol Assess. 2002;
18(1):30-42.
18. Welsh M, Parke R, Widaman K, Oneil R. Linkages between children social and academic competence: Longitudinal analysis. J School Psychol. 2001; 39(6):463-82.
19. Marsh HW. Causal ordering of academic Self-concept and academic achievement. J Educ Psychol. 1990; 82(4):646-56.
20. Poyrazli S. Relation between assertiveness, academic self-efficacy, and psychological adjustment among international graduate students. J Coll Student Dev. 2003; 7(3):195-205.
21. Weitlauf JC, Smith RE, Cervone D. Generalization effects of coping-skills training: Influence of self-defense training on women's efficacy beliefs, assertiveness and aggression. J Appl Psychol. 2000; 85(4):625-33.
22. Kazemi R, Momeni S, Kiamarsi A. The effectiveness of life skills training on social competency in students with dyscalculia. J Learn Disabil. 2011; 1(1):94-108.
23. Vahedi SH, Fathiazar A. Social competence training in reducing aggression of preschool boys. J Fund Ment Health. 2006; 8(31, 32):131-40.
24. Bayanzade A, Arjmandi Z. The effect of social skills training on adaptive behaviors of children with mental retardation. J Thought Behav. 2003; 1(9):27-34.
25. Shahim S. Comparison of social skills and behavioral problems in normal students and students with learning disabilities in home and school. J Psychol Educ Sci: Tehran University. 2003; 1(33):121-38.
26. Seyedabbaszadeh M , Ganji M, Shirzad A. Investigate the relationship between intelligence and academic achievement of 9th grade gifted students in Ardebil Province. Ardebil: Management and Planning Organization of Ardebil Province; 2002.
27. Sparrow S, Balla D, Cicchetti D .Vineland adaptive behavior scales. New York: American Guidance Service; 1984.
28. Ghamatboland H, Tavakkoli M, Bagholi H. Normalization of vineland adaptive behavior scale [Dissertation]. Tehran: Tehran Psychiatry Institute, Iran Medical Sciences University; 1997. [Persian]
29. Sanja K, Vesna SJ, Martina SP, Slaven Z. Reproductive rights of mentally retarded persons. Psychiatr Danubina. 2012; 24(1):38-43.
30. Vahidi-Motlagh L, Kajbaf MB, Salehzade M. The effectiveness of cognitive-behavioral and religious cognitive therapy on anxiety in students. J Behav Sci. 2011; 5(3):195-201.
31. Deirdre S, Kearney A, Olive Healy B. Investigating the relationship between challenging behavior, comorbid psychopathology and social skills in adults with moderate to severe intellectual disabilities in Ireland. Res Dev Disabil. 2011; 32(5):1556-63.
32. Sarah HA, Tanya RF, Arthur MN. Modifying a social problem-solving program with the input of individuals with intellectual disabilities and their
staff. Res Nurs Health 2012; 35(6):610-23.
33. Taghavi T, Aliakbarzadeh-Arani Z, Khari-Arani M. Adaptation in mothers of educable mentally retarded children. Nurs Midwifery Stud. 2012; 1(1):41-4.
34. Solaz J. Representations in problem solving in science. Pac Sci Learn Teach. 2007; 8(2):102-6.
:ﺖﺷاددﺎﯾ
--- ---
--- --- ---
--- --- -
--- --- ---
--- -- ---
--- --- -
