TUGAS ETIKA BISNIS
TUGAS ETIKA BISNIS
ETHIC CASE :
ETHIC CASE :
Wanda Licyzk’s Conflicts of Interest
Wanda Licyzk’s Conflicts of Interest
Book : Business & Profesional ETHICSBook : Business & Profesional ETHICS
FOR DIRECTION, EXECUTIES & ACCOUNTANTS FOR DIRECTION, EXECUTIES & ACCOUNTANTS
Ole! : Ole! :
I "a#e $!e% 'usna#i I "a#e $!e% 'usna#i
()*(++(- ()*(++(-
PRO$RA" "A$ISTER PRO$RA" "A$ISTER PRO$RA" STUDI A'UNTANSI PRO$RA" STUDI A'UNTANSI
PRO$RA" PASCA SAR.ANA PRO$RA" PASCA SAR.ANA FA
FA'U/T'U/TAS E'ONO"I AS E'ONO"I DAN BIDAN BISNISSNIS UNIERSITAS UDA0ANA UNIERSITAS UDA0ANA DENPASAR DENPASAR 1(+ 1(+
Wanda Licyzk’s Conflicts of Interest
Pa#a 2a!un (*3-, u4ur #ua 5ulu! 2i6a 2a!un7 8an#a li9k 4eneri4a 5enunukan #irina se%a6ai seoran6 akun2an7 Ta!un %eriku2na ia 4enin66alkan Coo5ers & /%ran# ;Sekaran6 %a6ian #ari Pri9e<a2er!ouseCoo5ers= un2uk 4ena#i seoran6 analis an66aran #i ko2a u2ara 0ork7 Pa#a (**(, ia 4ena#i %en#a!ara ko2a #an anak #i#ik #ari <aliko2a, 4el /as24an7 Pa#a 2a!un (**3, ke2ika u2ara 0ork #ia4al6a4asikan ke ko2a Toron2o 4e4%en2uk ko2a 4e6a, <an#a 4ena#i 5e2u6as Toron2o ke5ala keuan6an #an %en#a!ara, an6 %er2an66un6 a<a% un2uk 4en6a<asi an66aran o5erasional se%esar > +,) 4iliar7
Se%elu4 5en66a%un6an #ari ko2a?ko2a, ko2a u2ara 0ork 4en#a5a2 kon2rak ko45u2er un2uk 5erusa!aan #ialankan ole! "i9!ael saun#ers7 Dia a#ala! un2uk 4en6e4%an6kan 4anae4en 5aak 5ro5er2i #an sis2e4 5en6u45ulan ;T"ACS=7 /i9@k a#ala! sala! sa2u #ari 2i6a oran6 #i ko4i2e an6 #i%erikan saun#ers kon2rak7 Na4un, #ia 2i#ak 4en6un6ka5kan ke5a#a an66o2a lain #ari ko4i2e %a!<a #ia 2ela! 4e4iliki !u%un6an seksual #en6an saun#ers 4enika!7 "eski5un urusan %erak!ir 5a#a 2a!un (**(, 4ereka 2e2a5 %er2e4an, #an li9@k 2erus 4e4%erikan saun#ers le%i! #ari > u2a #ala4 kon2rak7 Selain i2u, #ia 4eakinkan <aliko2a /as24an un2uk 4e4ili! T"ACS un2uk ko2a #i6a%un6 #ari Toron2o 4eski5un sis2e4 an6 #ike4%an6kan se9ara lokal, T"X, su#a! %era#a #i 2e45a2 #i %a6ian lain ko2a7 Se4ua ini !ana #ikenal se%a6ai !asil #ari 5eneli#ikan 5u%lik res4i 4ena#i skan#al 5ene<aan ko45u2er %eriku2na7
Tak la4a se2ela! 5en66a%un6an 2!2, ko2a 2!2 #ari 2oron2o 4enan#a2an6ani kon2rak #en6an laanan keuan6an "FP un2uk 4e4%erikan > - 4illionof 5erala2an ko45u2er 5a#a se<a 2i6a 2a!un7 Ta5i, kon2rak i2u 2i#ak 9refull #i5an2au7
Se2ela! 5e4%aaran !a45ir #ua kali li5a2 ke > 3) 4illiin, 5eneli#ikan 5u%lik an6 5anan6 #ilakukan ole! Haki4 I%u Denise Bella47 la5oranna 1) 4en6un6ka5kan koru5si, kronis4e, #an 5enua5an7 "an2an 5ena2a ra4%u2, Das! Do4i, 4ena#i seoran6 sales4an un2uk "FP 5ro#uk2if ko4isi > (,1 u2a7 Das! #i6unakan ke2enaran se%a6ai sau#ara 5e4ain NH/ !oki, Tie Do4i, an66ur, 4akan, #an 4en6!i%ur %er%a6ai 5oli2isi si5il #an %irokra2, 2er4asuk To4 .ako%ek,
5en6a<as an66aran un2uk ko2a7 'ea#ilan Bella4 4ene4ukan %uk2i kua2 %a!<a Das! 4e4%ua2 > 1)7 !asil un2uk .ako%ek7 Dia u6a 4enala!kan /i9@k un2uk 2i#ak 4en6en#alikan %iaa an6 2erkai2 #en6an kon2rak "FP leasin6, karena 2i#ak 4ela5orkan oers5en#in6 un2uk #e<an ko2a se9ara 2e5a2 <ak2u #an karena 4elan66ar konflik si5il #ari ke%iakan 2er2arik 5a#ana %erurusan #en6an Saun#ers, 4eski5un Saun#ers !s# 2i#ak a#a !u%un6anna
#en6an kon2rak "FP7 "eski5un la5oran Bella4 %esar%esaran #ak<aan 5e#as 5ea%a2 si5il %anak, se%ua! su%sruen2 5eneli#ikan ole! Pol#a On2ario 4eni45ulkan %a!<a 2i#ak a#a 9uku5 %uk2i un2uk 4enekan 9!ar6er7 Ti#ak a#a an6 #ia#ili #i 5en6a#ilan !uku4, 2e2a5i /i9@k #i#ak<a #an ak!irna #ise2uui ole! #ile4%a6akan Akun2an C!ar2ere# #ari On2ario ;ICAO=7
Pa#a sa2u !ari si#an6 ko4i2e #isi5lin %ulan A5ril 1 se%ua! 5erna2aan an6 2ela! #ise5aka2i se%elu4na #ari fak2a #i%a9akan7 /i9@k 4en6aku %ersala! a2as 2i6a 2u#u!an karena 2ela! 4elan66ar a2uran 1( #ari a2uran 5erilaku 5rofesional7 Dia 2i#ak 4e45er2a!ankan re5u2asi an6 %aik #ari 5rofesi ke2ika #ia 4e4%erikan kon2rak kera un2uk Saun#ers an6 4ana ia 4e4iliki konflik ke5en2in6an #i #ala4na7 "eski5un ia 2i#ak 4en#a5a2kan keun2un6an 5ri%a#i #ari se2ia5 kon2rak #ia an6 #ikiri4 ke Saun#ers, ia 2ela! 4en66an66u in#e5en#ensi #an in2e6ri2as 5rofesional7 "enuru2 5en6a9ara ICAO Paul Farle7 /a6i #an la6i "s7 /i9@k 4e4u2uskan un2uk 4ene2uui 5ro5osal an6 4en6aki%a2kan 5ekeraan ko2a #i%erikan ke5a#a 2e4anna7 Dia %isa 4en66unakan 5erasaanna 2a5i #ia 2i#ak 4elakukanna7 /i9@k #iskors se%a6ai akun2an sela4a ena4 %ulan #an #i5erin2a!kan un2uk 4e4%aar #en#a se%esar > (), #an %iaa 5en6a#ilan se%esar > ,7 "eski5un /a5oran Bella4 an6 #ikri2ik /i9@k un2uk ke2erli%a2anna #ala4 %en9ana 5ene<aan "FP, ICAO a<alna in6in 4en6a4%il 2in#akan 2er!a#a5 #ia7 Hana se2ela! a#a ke4ara!an 5u%lik 4elakukan ICAO 4e4%uka kasus ini, 2a5i ke4u#ian 4e4ili! un2uk
4enun2u2 /i9@k, 2i#ak #en6an !or4a2 un2uk ke2erli%a2anna #en6an skan#al "FP, 4elainkan un2uk ke2erli%a2anna #en6an Saun#ers7
Hasil si#an6 ICAO 2i#ak un2uk ke5uasan se4ua oran67 Dou6 Ellio22, an6 a<alna 4en6elu! ke5a#a ICAO 2en2an6 ke5u2usanna un2uk 2i#ak 4eneli#iki
/i9@k, #ise%u2 onis ka5ur #an %aik?%aik saa 2a45aran 5a#a 5er6elan6an 2an6an7 Toron2o Penasi!a2 ko2a, "i9!ael 8alker, in6in /i9@k ke!ilan6an #ia #en6an 4ene<a akun2an 5enunukan7 Ia 5un 2i#ak na4an #en6an 5rofesi akun2ansi ke5olisian i2u sen#iri7 .ika asosiasi 5rofesional 2i#ak %isa 4en6urus i2u ;5roses #isi5liner= !a2i?!a2i #an 2an5a a45un, 4aka 5e4erin2a! !arus 4en6a4%il ali! karena oran6?oran6 akan le%i! 5er9aa 5a#a !al i2u, 8alker %er5en#a5a27
SOAL
( .ika 8an#a /i9@k 2i#ak 4en#a5a2kan keun2un6an finansial, a5aka! #ia %enar?%enar 4e4iliki konflik ke5en2in6an !aruska! #ia #i #isi5linkan
ole! ICAO 4en6a5a a2au 4en6a5a 2i#ak
1 Haruska! akun2ansi 5rofesi #ii@inkan un2uk 4en6a<asi #irina sen#iri, a2au se%aikna 5i!ak ke2i6a an6 in#e5en#en, se5er2i 5e4erin2a!, 4ene6akkan ko#e e2ik 5rofesional
A5aka! an#a se2uu #en6an kelu!an Dou6 Ellio22 4en6enai 5ersi#an6an 2er2u2u5 #ari 5ara akun2an ole! 5rofesi akun2ansi an6 #ian66a5 %ukan ke5en2in6an u4u4
- Den6an 9ara 2i#ak 4enun2u2 /i9@k se2ela! la5oran Bella4 #i5u%likasikan, a5aka! ICAO 4e4%erikan 6a4%aran %a!<a ia in6in 4elin#un6i #irina sen#iri, #an 2i#ak in6in 4en6akui se9ara 2er%uka %a!<a %e%era5a akun2an se%enarna 4elan66ar a2uran 5erilaku 5rofesional
) Se%aikna li9@k, se%a6ai ke5ala keuan6an ko2a, #i2un2u2 ole! ICAO #en6an 2u#u!an an6 le%i! serius #ari an6 #i a2u!kan un2uk 4e4%erikan 5en6a<asan an6 #i5erlukan 2erkai2 keuan6an, ko45e2ensi, #an ke!a2i?!a2ian 2erkai2 #en6an 5e4an2auan se<a "FP 4en6a5a a2au 4en6a5a 2i#ak
.A8ABAN :
8an#a /i9@k 4e4an6 4e4iliki konflik ke5en2in6an, %a!kan ika #ia 2i#ak 4en#a5a2kan keun2un6an finansial, karena ke6a6alan #ia un2uk 4en6un6ka5kan !u%un6anna #en6an kon2rak2or 4eru5akan 5elan66aran 5o2ensi s2an#ars akun2ansi lokal ? 2eru2a4a karena !u%un6anna 4un6kin 4e45en6aru!i ke4a45uanna un2uk 4ena6a o%ek2ii2as #ala4 5e4%erian kon2rak
O%ek2ii2as s2an#ar #ari 'o#e ICAO E2ik, S2an#ar Perilaku ;Ba6ian 1= 4en6a2akan:
An66o2a 2i#ak 4en6i@inkan 4ereka 5rofesional a2au %isnis 5en6!aki4an #iko45ro4ikan ole! %ias, konflik ke5en2in6an a2au 5en6aru! an6 2i#ak se4es2ina #ari oran6 lain7 5u%lik 4en6!ara5kan %a!<a an66o2a akan 4e4%a<a o%ek2ii2as #an suara 5enilaian 5rofesional un2uk laanan 5rofesional 4ereka7 Den6an #e4ikian 4ena#i 5en2in6 %a!<a an66o2a 2i#ak akan %a<a!an 5enilaian 5rofesional 2er!a#a5 5en6aru! eks2ernal a2au ke!en#ak oran6 lain7
Ba6ian selanu2na #ari %a6ian o%ek2ii2as 4e4%a!as o%ek2ii2as se!u%un6an #en6an 4e4%erikan a4inan #an laanan au#i2 lainna7 Ba6ian ini #iak!iri #en6an %eriku2:
Se!u%un6an #en6an in#e5en#ensi #an konflik ke5en2in6an, 5rofesi 4e45ekerakan kri2eria a5aka! 5en6a4a2 an6 <aar akan 4eni45ulkan %a!<a si2uasi a2au kea#aan 2er2en2u %er5ose an9a4an an6 2i#ak #a5a2 #i2eri4a un2uk o%ek2ii2as an66o2a #an 5enilaian 5rofesional7 Hana ke4u#ian #a5a2 ke5er9aaan 4asaraka2 2er!a#a5 o%ek2ii2as #an in2e6ri2as an66o2a an6 #i5er2a!ankan, #an i2u a#ala! 5a#a ke5er9aaan 5u%lik ini %a!<a re5u2asi #an ke6unaan #ari sisa 5rofesi7 Pen6a4a2 <aar
!arus #ian66a5 se%a6ai in#ii#u !i5o2e2is, an6 4e4iliki 5en6e2a!uan 2en2an6 fak2a?fak2a an6 an66o2a an6 2a!u a2au se!arusna 2ela! #ike2a!ui, #an %erlaku 5enilaian o%ek2if #en6an in2e6ri2as #an !a2i?!a2i7
Dala4 !al ini, 2a45akna seola!?ola! 8an#a /i9@k 4e4iliki konflik ke5en2in6an #an %isa #ikenakan sanksi a2as 2in#akanna7 Dala4
!al ini, %isa #i%ilan6 seoran6 5en6a4a2 an6 <aar akan 4eni45ulkan %a!<a si2uasi a2au kea#aan 2er2en2u %er5ose an9a4an an6 2i#ak #a5a2
#i2eri4a un2uk o%ek2ii2as an66o2a #an 5enilaian 5rofesional7
S2an#ar o%ek2ii2as 2i#ak se9ara eks5lisi2 4e4%a!as a5aka! a2au 2i#ak an66o2a 5erlu 4en#a5a2kan keun2un6an finansial ke2ika a#a konflik ke5en2in6an7 Na4un #e4ikian, ICAO Rule ? 5a#a Disi5lin #an Ban#in6 4ene2a5kan %a!<a: 7 Dala4 4enen2ukan sanksi an6 sesuai, 5en6a#ilan akan 4e45er2i4%an6kan fak2or?fak2or an6 4e4%era2kan #an 4erin6ankan Dala4 !al ini, 4un6kin a#a fak2or ke2i6a an6 4erin6ankan: 5er2a4a, 8an#a 2i#ak 4en#a5a2kan keun2un6an finansial #ari 2ransaksiG ke#ua, 8an#a 2i#ak %er2in#ak #ala4 !u%un6an klien? 5rofesional lan6sun6 a2au ke2erli%a2an a4inanG #an ke2i6a, 8an#a 2i#ak 5i#ana #i2un2u2 a2as 2in#akanna7
AWABAN 1
Profesional self?re6ula2ion a#ala! re6ulasi 5rofesi ole! an66o2ana7 Se%ua! 2uuan u2a4a 5rofesional self?re6ula2ion a#ala! 5erlin#un6an 4asaraka2 #ari %a!aa7 Profesional self?re6ula2ion !arus 4en#oron6 5erilaku 5rofesional #an ko45e2ensi, kea#ilan, 2rans5aransi, akun2a%ili2as, #an 5ar2isi5asi 4asaraka27 an66o2a in#ii#u se9ara 5ri%a#i %er2an66un6 a<a% un2uk 5rak2ek 4ereka 4elalui ke5a2u!an 2er!a#a5 ko#e e2ik 5rofesional #an s2an#ar7
"asala! 4en#asar #en6an self?re6ula2ion a#ala! 4ena6a in#e5en#ensi #ari ke5en2in6an in#ii#u a2au 5erusa!aan 4e45en6aru!i ke5u2usan s2an#ar se22er 5rofesional #an 5ene6ak7
T!e self?re6ula2ion #ari 5rofesi akun2ansi 5in#a! ke self?re6ula2ion #iko4%inasikan #en6an 5en6a<asan #ari %a#an?%a#an 5e4erin2a!7 T!e self?re6ula2ion #ari 5rofesi akun2ansi, #an k!ususna #ala4 !al s2an#ar au#i2, 2ela! #iui se2ela! skan#al an6 4ene%a%kan %a6ian #ari Sar%anes Ole A92 of 117 Pa#a in2ina, 5e4erin2a! AS 4e4u2uskan %a!<a self? re6ula2ion 2i#ak 9uku5 un2uk 4elin#un6i ke5en2in6an 5u%lik #an
4en9i52akan Perusa!aan 5u%lik Akun2ansi De<an Pen6a<as ;PCAOB=, or6anisasi ini a#ala!:
Se%ua! le4%a6a nirla%a an6 #i#irikan ole! 'on6res un2uk 4en6a<asi au#i2 5erusa!aan 5u%lik #ala4 ran6ka 4elin#un6i ke5en2in6an ines2or #an 4e4aukan ke5en2in6an 5u%lik #ala4 5enusunan la5oran au#i2 infor4a2if, akura2 #an in#e5en#en7 PCAOB u6a 4en6a<asi au#i2 #ari %roker?#ealer, 2er4asuk la5oran ke5a2u!an #iaukan sesuai #en6an un#an6?un#an6 sekuri2as fe#eral, un2uk 4e45ro4osikan 5erlin#un6an ines2or7
'ana#a Akun2a%ili2as Pu%lik De<an ;CPAB= 4e4iliki 5eran an6 sa4a un2uk au#i2 5erusa!aan 5u%lik 'ana#a7 ICAO Rule ?( 5a#a "en6elu! 4ene%u2kan %a!<a:
'o4i2e E2ik Profesional !arus 4e4as2ikan %a!<a, #i se2ia5 5e#uli #i 4ana 'ana#a Akun2a%ili2as Pu%lik De<an ; CPAB = a#ala! 5en6a#u, CPAB #i%erikan 5e4%eri2a!uan 2e5a2 <ak2u se2ia5 2a!a5 si6nifikan #ari 5eneli#ikan #an, ika !al 2erse%u2 2i#ak #ise%u2 Disi5lin an6 'o4i2e, 5e4%eri2a!uan 9e5a2 #an 5enelasan 2er2ulis #ari 5enen2uan i2u7
AWABAN "
Belu4 2en2u7 Tuuan #ari 5eneli#ikan ICAO, 5er9o%aan #an 2in#akan #isi5lin a#ala! un2uk 4e45er2a!ankan re5u2asi 5rofesi #an 4ene6akkan 5elan66aran 'o#e ICAO Perilaku7 Ti#ak se4ua 4en6elu! #iseli#iki akan 4en6!asilkan 2in#akan #isi5liner, #an 4un6kin 2i#ak a#il un2uk 4en6un6ka5kan se9ara 2er%uka se2ia5 kali sua2u 5erusa!aan 2ela! #i2eli2i7 Se5er2i #ielaskan ole! Pera2uran ICAO 5a#a Disi5lin #an Ban#in6 ?:
Dala4 4enen2ukan sanksi an6 2e5a2, 5en6a#ilan #a5a2 4e45er2i4%an6kan 5rinsi5?5rinsi5 an6 relean, an6 4un6kin, 2e2a5i 2i#ak 5erlu, 2er4asuk:
Perlin#un6an ke5en2in6an u4u4G 5en9e6a!an .en#eral kean66o2aanG 5en9e6a!an k!usus #ari An66o2aG Re!a%ili2asi An66o2aG #an
Penarikan #iri7
Di sisi lain, 5roses 5eni#ikan ICAO !arus 9uku5 2rans5aran #an 4e4enu!i 5eneli#ikan #i2e45a2kan ole! 5i!ak an6 4en6aukan kelu!an7 Selain i2u, ICAO Rule ?( 5a#a "en6elu! 4ene%u2kan %a!<a:
.ika 'o4i2e E2ik Profesional 4enen2ukan, sesuai #en6an %a6ian 11, un2uk 4en6a4%il 2in#akan le%i! lanu2 a2au un2uk 4e4%erikan %i4%in6an a2au 4ene6ur, ia u6a akan 4enarankan 5ela5or se9ara 2er2ulis #ari kanan reie< ole! Pen6ulas Pen6a#uan, se%a6ai4ana #ia2ur #ala4 Pera2uran ?17
AWABAN #
ICAO Prosi#in6 Disi5lin %erkas 4e4iliki ra2usan kasus #i 4ana 'o4i2e Disi5lin #i2e6akkan 'o#e ICAO Perilaku7 Se9ara k!usus, 5roses 2erse%u2 #i2e4ukan akun2an 5rofesional #ala4 5elan66aran s2an#ar
o%ek2ii2as ;A2uran 1(,(?1(,-=, #an 2i#ak 4e45er2a!ankan re5u2asi an6 %aik #ari 5rofesi ;Rule 1(=7 "asin6?4asin6 5roses 2erse%u2 %erisi 5enelasan rin9i 2en2an6 kasus ini #an alasan #i %alik ke5u2usan 2erse%u27
ICAO 2a45akna 2i#ak akan konsis2en 4elin#un6i an66o2ana sen#iri7 Di sisi lain, %isa #i%ilan6 ICAO %isa 4elakukan 5ekeraan an6 le%i! %aik #i 4eneli#iki kasus ini #an %isa #i%uk2ikan ke5u2usanna7 Ini akan 4enunukkan %a!<a i2u #ilakukan 5enilaian an6 a#il 5erilaku 8an#a7
AWABAN $
Alasan un2uk 4enun2u2 Akun2an / se%a6ai CFO 'o2a un2uk 2i#ak %erola!ra6a 5era<a2an karena 4eli5u2i:
$a6al 4en6en#alikan %iaa an6 %erkai2an #en6an kon2rak se<a $a6al 4ela5orkan 4ela5orkan oers5en#in6 un2uk #e<an ko2a
se9ara 2e5a2 <ak2u
$a6al 4e45er2a!ankan sis2e4 kon2rol in2ernal an6 kua2 a2as ke6ia2an 5en6a#aan ko2a
8an#a 4un6kin 2ela! #i2un2u2 un2uk 2i#ak %erola!ra6a 5era<a2an karena un2uk alasan %eriku2:
Dia 2i#ak 2erkon2rol %iaa an6 %erkai2an #en6an kon2rak "FP se<aG Dia 2i#ak 4ela5orkan oers5en#in6 un2uk #e<an ko2a se9ara 2e5a2
<ak2uG #an,
Dia 6a6al 4e45er2a!ankan sis2e4 kon2rol in2ernal an6 kua2 a2as ke6ia2an 5en6a#aan ko2a7
8an#a 2i#ak #a5a2 #i2un2u2 un2uk 2i#ak %erola!ra6a 5era<a2an karena un2uk alasan %eriku2:
Suli2 un2uk 4e4%an2a! %a!<a #ia a#ala! sa2u?sa2una an6 %er2an66un6 a<a% un2uk %iaa %en6kak 5a#a kon2rak iniG
'on2rak a#ala! 2i#ak %enar #iran9an6 #i 2e45a2 5er2a4a, an6 4e4un6kinkan en#or un2uk 4enin6ka2kan %iaa se<a 2o2al, 2an5a se%ua! 5ia6a4 5roek un2uk 4ene2a5kan lin6ku5 5roek, risiko an6 2erkai2, su4%er #aa an6 #i%u2u!kan, ko45e2ensi an6 #i%u2u!kan, #an 2u6as?2u6as un2uk 4ena#i #iselesaikan #ala4 <ak2u 2an66al a2u! 2e45oG
8an#a 2i#ak 4ene2a5kan kon2rak lan6sun6 #an #ia 2i#ak keun2un6an se9ara finansial #ari kon2rak iniG #an,
Peneli#ikan 5olisi 2i#ak 4ene4ukan 9uku5 %uk2i un2uk 2un2u2an 2er!a#a5 8an#a7