هلجم زكرم تاعلاطم و هعسوت شزومآ يكشزپ هرود مهدزاود ، هرامش مود ، ص 603 -292 ، 4691
شزومآ
یظو
هف
:رادم
راکهار
ی
ارب
ی
اقترا
ی
پ
ی
دنو
روئت
ی
و
لمع
رد
شزومآ
کشزپ
ی
هموصعم
لگنم
ی
1،
کس
ی
هن
راوزبس
ی
2،
تمصع
حون
ی
3 * 1 . وجشناد ی ارتکد ی راتسرپ ی ، راتسرپ هورگ ی ، راتسرپ هدکشناد ی امام و یی ملاسا دازآ هاگشناد ، ی رهش دحاو ا ،نامرک ،کباب ی نار 2 . ارتکد ی راتسرپ شزومآ ی ، کشزپ شزومآ دشرا سانشراک ی داتسا ، ی را کشزپ شزومآ و تاعلاطم زکرم ، ی هاگشناد ، کشزپ مولع ی نامرک ،نامرک ، ا ی نار 3 . ارتکد ی راتسرپ شزومآ ی ، کشزپ شزومآ دشرا سانشراک ی ، داتسا ی را راتسرپ هورگ، ی لخاد ی حارج و ی قحت زکرم ، ی تاق ف ی ز ی ژولو ی کشزپ مولع هاگشناد ، ی نامرک ا ،نامرک ، ی نار تفایرد :هلاقم 81 / 5 / 39 نیرخآ حلاصا هلاقم : 81 / 7 / 39 شریذپ هلاقم : 81 / 7 / 39 * هدنسیون سم ؤ :لو هدکشناد راتسرپ ی و امام یی یزار ، هاگشناد مولع یکشزپ نامرک ، نامرک ، یادتبا راولب تفه غاب ، ای نار نفلت : 98915877 -490 :ربامن 98915877 -490 Email: [email protected] هنیمز و :فده رد خساپ هب ازفا ی ش اضاقت یارب یاقترا یدنمناوت یاه غراف صحتلا ی نلا هتشر یاه یکشزپ رد ههد اه ی ریخا ، تارییغت یساسا رد حارط ی و ارا ی ه شزومآ یکشزپ داجیا هدش .تسا شزومآ ظو ی هف رادم متسیس عماج ی اب د ی س ی نیلپ یاه ددعتم شزومآ و ی یریگدا تسا هک رب هعومجم یا زا فیاظو هک ناکشزپ اب نآ بور ه ور دنتسه ، تأ ک ی د دراد و ی گدا ی ر ی شور نیا رد زا رط ی ق ماجنا اظو ی ف و کرد میهافم و ناکم ی مس یاه طبترم اب نآ تروص یم .دریگ فده زا هعلاطم رضاح ، یرورم رب شهوژپ یاه ماجنا هدش اب عوضوم شزومآ هفیظو رادم رد هزوح شزومآ یکشزپ دوب . شور :راک اپ ی هاگ اه ی یکینورتکلا Magiran ، SID ، Google Scholar ، PubMed ، Scopus و ScienceDirect رد لاس 8939 دروم وجتسج رارق .تفرگ همه تلااقم ترم ب ط نودب رد رظن نتفرگ تیدودحم رد نامز راشتنا ، عمج یروآ دیدرگ و یتلااقم هک ارش ی ط دورو هب هعلاطم طابترا( اب ح ی هط شزپ ک ی ، اراد ندوب ،فادها شور ،راک مجح ،هنومن لیلحت و تن ی هج گ ی ر ی صخشم و رد سرتسد ندوب نتم )لماک ار دنتشاد ، باختنا تیاهن رد .دش زجت ی ه و لحت ی ل رب یور 84 هلاقم ،یمک ک ی یف و ی ا یبیکرت تفرگ ماجنا . ی هتفا :اه هچرگا شزومآ هفیظو رادم رد حوطس و تیعقوم یاه فلتخم هدافتسا ،دش اما تادنتسم ناشن داد هک رد هسیاقم اب شزومآ ،یتنس راک ا یی و یشخبرثا یرتشیب تشاد و ثعاب داجیا یاهدمایپ یبولطم یارب ،نایوجشناد ناداتسا و نارامیب دیدرگ . هجیتن یریگ : جیاتن شهوژپ ناشن داد هک شزومآ هفیظو رادم کی یژتارتسا یوق یشزومآ یم دشاب و رد سب ی یرا زا هدکشناد یاه یکشزپ هب ناونع شور بسانم تهج ی شزومآ و ی یریگدا هتفریذپ هدش .تسا نیاربانب یارب یاقترا ،شناد تراهم و یدنمناوت یاه هفرح یا داهنشیپ یم .دوش دیلک هژاو اه : هفیظو شزومآ ،یکشزپ شزومآ ،رادم یروئت ، لمعهلجم ماگ یاه هعسوت رد شزومآ یکشزپ هرود مهدزاود هرامش مود
همدقم
فده شزومآ یکشزپ زا رظن نامزاس یناهج تشادهب ، شرورپ یدارفا دنمناوت رد ،شناد ،تراهم شزرا اه و ییاهراتفر تسا هک رجنم هب یبایتسد بولطم هب فادها هناریگشیپ و ینامرد و ثعاب یاقترا یتملاس همه دارفا هعماج دندرگ ( 8 ). یناوتان شور یاه یتنس رد هدروآرب نتخاس تاعقوت هعماج زا غراف نلایصحتلا هتشر یاه یکشزپ ثعاب تسا هدش هک زاین هب رییغت رد نیا هنیمز هب تروص یدج ساسحا .ددرگ وتیتسنا نیب یللملا شزومآ یکشزپ و نامزاس یناهج تشادهب یمامت اهروشک ار هب تیلاعف ییاه قیوشت یم دننک هک شزومآ یکشزپ ار اب دید هزات یا دنرگنب و هجوت هژیو یا هب طابترا اب یاهزاین یعقاو ،هعماج دوبهب ،تیفیک شهاک هنیزه اه و تلادع رد ارا ی ه تامدخ دنیامن ( 1 ) . یکی زا مهم نیرت لوصا یارب یبایتسد هب نیا ،فادها یحارط همانرب یاه یشزومآ هب هنوگ یا تسا هک نمض بسک یگتسیاش یاه هفرح یا ، شزرا یاه یعامتجا زین ظفح .دوش هزورما یرایسب زا زکارم شزومآ یکشزپ همانرب یاه یشزومآ دوخ ار دروم ینیبزاب رارق هداد دنا ات غراف نلایصحتلا هب هنوگ یا تیبرت دنوش هک ناسنا ار اب مامت داعبا ،یتسیز یناور و یعامتجا ،دنسانشب شناد یفاک رد دروم تیولوا اه و تلاکشم یتشادهب هتشاد ،دنشاب هب یریگدای لقتسم و مادام رمعلا تسد ادیپ هدرک ،دنشاب نامزاس یاه یتشادهب ار دنسانشب و شقن ره کی زا نانکراک یتشادهب ار ،دننادب رداق هب یرارقرب طابترا م ؤ رث دنشاب و هوحن هدافتسا زا تکراشم یاه یعامتجا ار ،دننادب تبقارم ار نیرمت هدرک ،دنشاب هب زور هدوب ، اب هتفرشیپ نیرت شور یاه یتبقارم انشآ دنشاب ( 8 ) . شور یاه یددعتم دننام یریگدای رب ساسا لح سم أ هل ، یریگدای هعماج ،روحم شزومآ نیب هتشر ،یا شزومآ وجشناد ،روحم ظفح یگتسویپ نیب همانرب یاه یشزومآ ...و تهج یبایتسد هب فادها قوف داهنشیپ هدش تسا هک ره کی زا نآ اه اهنت یدراوم زا فادها رظن دروم ار ششوپ یم دنهد و یبایتسد هب مامت فادها ار ناکما ریذپ یمن دنزاس ( 9 ). شزومآ هفیظو رادم ( Task based learning ) کی یژتارتسا یشزومآ تسا هک رب یریگدای زا قیرط ماجنا فیاظو تأ دیک دراد . رد نیا شور ریگارف یم دزومآ هک رد تیعقوم یاه فلتخم هنوگچ لمع .دنک نیا شور تراهم ییاه ار شزومآ یم دهد هک رد عقاو هباشم نامه یفیاظو دنتسه هک ریگارف رد یایند یعقاو و لمع رد اب نآ اه بور ه ور یم دوش ( 0 ) . شزومآ هفیظو رادم نیلوا راب طسوت Prabhu رد شدلاگنب دروم هدافتسا رارق تفرگ . هدافتسا زا شور شزومآ هفیظو رادم رد شزومآ نابز هقباس هنیرید یا دراد ، اما یفرعم نیا شور رد شزومآ یکشزپ هب پاچ هلاقم یا طسوت Harden و ناراکمه رب یم ددرگ ( 5 ) . شزومآ هفیظو رادم رد شزومآ یکشزپ یفیاظو ار هک میت یتشادهب رب هدهع دراد ، هیاپ و هنیمز راک دوخ رارق یم دهد و یریگدای زا قیرط ماجنا فیاظو طسوت نایوجشناد رد تیعقوم یاه ینیلاب لصاح یم .ددرگ رد نیا شور ناریگارف هن اهنت کی هفیظو ار ماجنا یم دنهد ، هکلب مسیناکم اه و میهافم طوبرم هب نآ هفیظو ار زین هب یبوخ کرد یم دننک ( 6 ). نیا متسیس عماج اب نیلپیسید یاه فلتخم شزومآ و یریگدای رس و راک دراد و رد نآ زا ریگارف رد تساوخ یم دوش ات هب ناونع دنمراک کی ،شخب براجت ،ینیلاب تراهم اه و تیحلاص و یگتسیاش یاه هفرح یا ار هب وحن بولطم ی هب تسد ،دروآ شناد و تراهم یاه دوخ ار رد تیعقوم یاه فلتخم هب راک ددنب و یگتسیاش یاه یمومع دوخ ار زین اقترا دهد ( 8 ). شزومآ هفیظو رادم تهابش یاه یدایز هب یریگدای سم أ هل روحم .دراد ناریگارف رد تیعقوم یاه هدیچیپ یا رارق یم دنریگ و دیاب دنناوتب لکشم ار هیزجت و لیلحت هدومن ، شناد یفاک یارب لح نآ بسک دننک . یهاگ تاقوا زاین تسا هک هب تروص یهورگ مادقا هب لح لکشم .دنیامن رد نیا شور ناملعم یفیاظو قبطنم اب تیعقاو ار هب ناونع داوم یشزومآ تهج کیرحت ریگارف ا ن هب رکفت باختنا یم .دننک یارب ماجنا نیا اظو ی ف هب یگتسویپ نیب هتخومآ یاه ددعتم رد داعبا فلتخم زاین .تسا ناریگارف دوخ ناش بوچراچ یریگدای شیوخ ار ربآ شزوم ظو ی هف :رادم راکهار ی ارب ی اقترا ی ... یلگنم و ناراکمه اپ یم .دننک شزومآ هفیظو رادم اهنت کی یریگدای هداس تسین ؛ هک ارچ ماجنا فیاظو ثعاب یریگدای و ساسحا زاین هب ریگدای ی یاه یدعب یم .دوش نیا شور دنمزاین مهف قیمع میهافم هیاپ تسا . یریگدای هک زا نیا قیرط هب تسد یم دیآ ، هب تیعقوم یاه توافتم لباق میمعت تسا و تراهم یاه هب تسد هدمآ رد نیا تیعقوم اه لباق هدافتسا یم ( دشاب 3 -7 .) رتشیب تاقیقحت هس هلحرم یلصا ار یارب شزومآ هفیظو رادم حرطم یم نک ن د . هلحرم لبق زا ماجنا هفیظو لماش هیلک تیلاعف ییاه تسا هک هب روظنم هدامآ یزاس ریگارف و طیحم تهج ماجنا هفیظو تروص یم ریگ د . نیودت حرط ،سرد نایب فادها و دیاوف یریگارف ،هفیظو ارا ی ه یشیامن زا هوحن ماجنا هفیظو و شزومآ تراهم یاه یرارقرب ،طابترا لح سم أ هل و رکفت قلاخ و ای یحارط هشقن ینهذ طسوت ریگارف یارب یارجا هفیظو رد نیا هلحرم داهنشیپ یم .دوش هلحرم ماجنا هفیظو رد طابترا اب ماجنا دوخ هفیظو و هلحرم سپ زا ماجنا هفیظو رد طابترا اب رف ا ییاهدنی تسا هک هب یریگیپ تیعضو درکلمع ناریگارف رد یط ماجنا و ظ هفی و رد تروص زاین همانرب یزیر یارب رارکت نآ یم دزادرپ ( 84 ). Harden راکمه و نا 1 ماگ ار یارب یارجا شور شزومآ هفیظو رادم رد مولع یکشزپ حرطم زا ترابع هک دندرک « نییعت فادها شزومآ و ،یریگدای نییعت فیاظو اب هجوت هب ،فادها نییعت شور بسانم یارب قیبطت فادها اب ،فیاظو نییعت هاگیاج شور شزومآ هفیظو رادم رد یشزومآ همانرب ،یلیصحت یسررب تصرف یاه یشزومآ یارب یفرعم شور شزومآ هفیظو رادم هب ،ناریگارف حیرشت و یهدنامزاس شقن ره کی زا نانکراک ، ماجنا یگنهامه یاه مزلا اب نانکراک طوبرم تهج یارجا شور شزومآ و یحارط سایقم ربتعم و ایاپ یارب یبایشزرا ناریگارف » یم دشاب ( 5 ) . رد یط یارجا شور شزومآ هفیظو رادم ، مه ملعم و مه ریگارف شقن یاه یتوافتم یم افیا دننک . شقن ملعم رد نیا شور ، باختنا بسانم ،فیاظو هدامآ ندرک ریگارف یارب ماجنا هفیظو و ارا ی ه دروخزاب بسانم هب ریگارف .تسا ریگارف مه شقن ییاه دننام ماجنا حیحص و قیقد هفیظو اب هدافتسا زا شناد و ،تراهم تکرش رد راک ،یهورگ لح سم أ هل و راکتبا و یرارقرب طابترا بسانم ار رب هدهع دراد ( 0 ) . یفیاظو هک تهج شزومآ رد نیا شور رد رظن هتفرگ یم دوش ، دیاب زا هجرد تیمها ییلااب رادروخرب هدوب ، زا یتاعوضوم باختنا دوش هک لغاشم یکشزپ میاد اب نآ بور ه ور تسا . نینچمه رد تیعقوم یاه ینیلاب لباق همانرب یزیر دشاب و ماجنا نآ اه دناوتب رجنم هب یریگدای ،بسانم بسک تراهم و یاقترا یدنمناوت یاه هفرح یا دوش و دنمزاین یگنهامه نیب هتشر یا و هدافتسا زا نیلپیسید یاه ددعتم دشاب ( 88 ). یارب یارجا شور شزومآ هفیظو ،رادم ،نایوجشناد ناداتسا و نانکراک دیاب دنریذپب هک فده یلصا نیا شور ، داجیا یدنمناوت و طلست رد ناریگارف تسا و تیاعر نیناوق و طابضنا رد هبترم مود تیمها رارق دراد ( 1 ). رد یارجا هفیظو شزومآ رادم دیاب تقد دوش هک تادیهمت مزلا یارب یبایتسد ناریگارف هب تاعلاطا دروم زاین مهارف ددرگ . نیاربانب زاین تسا هک ناریگارف هب عبانم دوجوم رد ،هناخباتک تیاس ،یرتویپماک ،تنرتنیا دحاو تراهم یاه ینیلاب و ریاس یزکارم هک هب یوحن یم دنناوت رد یارجا بسانم هفیظو و هب لابند نآ یریگدای بولطم م ؤ رث دنشاب ، یسرتسد هتشاد .دنشاب هتبلا ت أ دیک رب یریگدای لقتسم ریگارف تسا ( 1 ) . ییاناوت یاه هب تسد هدمآ زا نیا شور ار یم ناوت اب هویش یاه یفلتخم دننام Portfolio ، هسیاقم لبق و ،دعب OSCE ( Objective structured clinical examination ) ، س ؤ تلاا دنچ هنیزگ ،یا تیریدم ،رامیب ،تراچولف نومزآ ،یهافش س ؤ تلاا ،یحیرشت لیمکت کچ تسیل نمض ،هدهاشم تبث هنازور درکلمع ( Log book ) و یبایشزرا شرازگ اه یبایشزرا دومن ( 9 ) . یارب مهف رتهب هوحن هدافتسا زا نیا شور ، لاثم ریز هیارا یم ددرگ : رد هاگشناد مولع یکشزپ Dundee ،هیکرت شور شزومآ هفیظو رادم یارب نایوجشناد لاس مراهچ هتشر یکشزپ هب ارجا
هلجم ماگ یاه هعسوت رد شزومآ یکشزپ هرود مهدزاود هرامش مود هتشاذگ یم .دوش رد لوط نیا لاس نایوجشناد رد شخب یاه ینیلاب یددعتم روضح دنهاوخ تشاد و لبق زا ماجنا نیا ،شور یگنهامه یاه مزلا اب نانکراک شخب اه یم تروص دریگ و شزومآ یاه مزلا هب نآ اه ارا ی ه یم .ددرگ رد همانرب یشزومآ نایوجشناد ، رد عومجم 889 هفیظو تهج یریگدای شیپ ینیب هدش تسا . هب ناونع لاثم یکی زا نیا ،فیاظو تیریدم یرامیب تسا هک اب درد یمکش هب ناتسرامیب هعجارم هدومن .تسا ینامز هک یوجشناد یکشزپ اب نینچ یرامیب بور ه ور یم دوش ، دیاب اب هجوت هب هتخومآ یاه یلبق ،دوخ مامت للع یلامتحا درد یمکش زا هلمج تیعقوم یاه داح دنمزاین ،یحارج للع ،یلخاد للع ،کیژولوکینژ یاهدرد یمکش ،ناکدوک یاهدرد اب شنم أ یناور و نینچمه یاهدرد اب تلع هتخانشان ار دروم هجوت رارق دهد و لکشم رامیب ار اب هدافتسا زا تراهم للادتسا ینیلاب و لح سم أ هل صیخشت دهد ( 6 ). ریگارف نچمه ی ن دیاب هب تروص مه نامز یهاگآ یفاک زا مولع هیاپ طبترم زا هلمج حیرشت و یژولویزیف هتشاد دشاب و ای هب تسد .دروآ یارب تیریدم لکشم نیا وجددم زاین تسا هک وجشناد تراهم یاه ینیلاب و دنیارف یاه یلمع دروم زاین دننام هنیاعم یکیزیف ،مکش نتفرگ هنومن یاه ،یهاگشیامزآ لصو مرس ...و ار زین ماجنا .دهد وا دیاب دناوتب اب هافتسا زا تراهم یاه یطابترا اب کدوک رامیب و هداوناخ وا هب یبوخ طابترا رارقرب ،دنک یگنهامه یاه مزلا اب دحاو یراتسرپ و قاتا لمع ار رد تروص زاین هب یحارج ماجنا دهد و تاظحلام یقلاخا ار رد دروم ییوجددم هک هب لیلد ناطرس راچد درد یمکش هدش تسا ، تیاعر .دیامن ریگارف دیاب موادم روط هب دوخ ار دروم یبایزرا رارق دهد و یدنمناوت یاه هفرح یا دوخ رد تیریدم درد یمکش ار کحم ،دنزب طاقن فعض دوخ ار ییاسانش و رد تهج عفر نآ اه شلات .دیامن وجشناد دیاب هولاع رب یسررب قیقد ،وجددم یاهراتفر یاقترا تملاس و یریگشیپ زا درد یمکش ار زین هب وا شزومآ دهد ( 6 ). ماجنا تامادقا قوف دنمزاین تواضق ینیلاب بسانم و میمصت یریگ ،حیحص یهاگآ زا سم ؤ تیلو اه و تارایتخا ینوناق کشزپ و نینچمه شقن و هاگیاج وا رد متسیس ارا ی ه تامدخ یتشادهب و نینچمه ییانشآ اب هوحن یبایتسد هب عبانم یملع تسا هک ریگارف اب ماجنا فیاظو نآ اه ار یم دزومآ و نیرمت یم دنک ( 6 ). شزومآ هفیظو رادم رد ههد یاه ریخا زا تفرشیپ لباق یهجوت رادروخرب هدوب و هب ناونع کی رف ا دنی دعتسم رد شزومآ دروم هجوت رارق هتفرگ .تسا هچرگا زونه یدادعت زا نارگشهوژپ س ؤ یتلاا رد دروم م ؤ رث ندوب نیا شور م حرط یم دننک ، اما هزورما دادعت زکارم یشزومآ هک نیا شور ار هب ناونع کی شور رترب تهج یبایتسد هب فادها یریگدای بولطم هتفریذپ دنا ، شیازفا هتفای .تسا اب هجوت هب نیا هک هاگدید یاه یفلتخم رد دروم یشخبرثا شور شزومآ هفیظو رادم رد هزوح مولع یکشزپ دوجو دراد ، ناگدنسیون اب ماجنا شهوژپ یرورم ،رضاح هب هسیاقم جیاتن هب تسد هدمآ زا یارجا نیا شور رد تاعلاطم فلتخم دنتخادرپ .
شور
راک
نیا رد هعلاطم یرورم هک رد لاس 8939 ماجنا دش ، تلااقم یشهوژپ لیصا اب عوضوم شزومآ هفیظو رادم رد مولع یکشزپ دیدرگ یسررب . هاگیاپ یاه Magiran ، PubMed ، SID ، Google Scholar ، Scopus و ScienceDirect دروم وجتسج .دنتفرگ رارق دیلک هژاو یاه هدافتسا هدش رد هاگیاپ یاه یتاعلاطا یسراف لماش « شزومآ هفیظو ،رادم یریگدای هفیظو رادم و یریگدای زا قیرط ماجنا هفیظو » و دیلک هژاو یاه یسیلگنا لماش « Task based learning ،Task based teaching ،
Task based instruction ،
Task based education ،
Task based training ،
Task based practice ،
Task performance ،
Task based model
و Task based approach » دوب هک ره کی زا نیا تارابع کی راب هب ییاهنت و راب رگید هارمه اب هملک یکشزپ ( Medical ) وجتسج دش .
آ شزوم ظو ی هف :رادم راکهار ی ارب ی اقترا ی ... یلگنم و ناراکمه اب هجوت هب دیدج ندوب موهفم شزومآ هفیظو رادم رد هزوح مولع یکشزپ ، دادعت تلااقم یدودحم لماش کی هلاقم رشتنم هدش رد لخاد روشک و 10 هلاقم یجراخ هب تسد دمآ . زا نیب یتلااقم هک هزوح یراک نآ اه رد مولع یکشزپ دوب ، نآ هتسد زا یتلااقم هک طیارش دورو هب هعلاطم لماش اراد ندوب ،فده شور ،راک مجح ،هنومن لیلحت و هجیتن یریگ صخشم ار دنتشاد و نتم لماک نآ اه رد سرتسد ،دوب نودب لامعا تیدودحم ینامز رد خیرات راشتنا ، تهج یسررب باختنا دیدرگ . رد عومجم 84 هلاقم زا هاگیاپ یاه روکذم رد نیا شهوژپ دروم یسررب رارق گ تفر لودج( 8 .)
هلجم ماگ یاه هعسوت رد شزومآ یکشزپ هرود مهدزاود هرامش مود لودج 8 : زج یی تا هدش یسررب تلااقم عبانم شهوژپ فده شهوژپ ماجنا لحم فده هورگ و هعلاطم عون شور هنومن مجح شهوژپ رازبا ییایاپ و رابتعا رازبا نومزآ یاه یرامآ یارجا دمایپ( هجیتن شزومآ هفیظو )رادم تیدودحم یاه هعلاطم Al-Dabbagh و Al-Taee ( 9 ) شزومآ لدم یبایزرا هفیظو رادم اب هعماج تیروحم تبقارم زکرم هیلوا یتشادهب لصوم ،ابدهلا ، قارع لاس نایوجشناد یکشزپ رخآ یبرجت هبش دروم هورگ = 11 رفن و هورگ دهاش = 56 رفن و یحیرشت نومزآ دنچ هنیزگ ا ی ، OSCE تبث ، ،هنازور درکلمع ... و تراچولف هدشن شرازگ تسا . ،دصرد و یناوارف 1 و Paired t ،شناد یاقترا تراهم و ینیلاب یاه تیاضر و یطابترا نایوجشناد روک یبایشزرا مدع Vakani و ناراکمه ( 1 ) زا لصاح یریگدای هسیاقم هفیظو شزومآ شور و رادم لکشم ینارنخس رد روحم موادم شزومآ باصعا دحاو ناخاقآ هاگشناد یچارک ناکشزپ یمومع شزومآ( )موادم یبرجت هبش دروم هورگ = 94 رفن و هورگ دهاش = 13 رفن شسرپ همان هک یا دنمزاین نآ لیمکت للادتسا و قیقد مهف دوب ینیلاب . هدش شرازگ تسا . Paired t ، Independent t و دصرد و یناوارف ،رتهب یریگدای و مهف للادتسا تراهم تیوقت ینیلاب و یارب بسانم موادم شزومآ هنومن نتفرگ رارق اه تروص هب رد هنابلطواد هورگ و دروم یاه دهاش Ozan ناراکمه و ( 8 ) هورگ نیلوا کاردا یسررب غراف یریگدای زا نلایصحتلا سم أ شزومآ و روحم هل هفیظو رادم یکشزپ هاگشناد Dokuz Eylul هیکرت غراف نلایصحتلا یبیکرت شور سم یریگدای أ هل و روحم شزومآ هفیظو رادم یمک -یفیک 58 رفن شسرپ همان رد یا شور و اوتحم داعبا و یشخبرثا ،شزومآ زا ناریگارف تیاضر تراهم و شناد یاه و هدش بسک ساسحا راکدوخ ا یدم -Paired t هب مارتحا ،یهاگآدوخ ،دوخ تراهم تیوقت یاه یریگداب و یطابترا رتدنیاشوخ ،یتکراشم هدافتسا ،یریگدای ندش شیازفا ،لمع رد یروئت اب یراگزاس تردق ش هفرح طیار یعقاو یا هورگ دوجو مدع دهاش
آ شزوم ظو ی هف :رادم راکهار ی ارب ی اقترا ی ... یلگنم و ناراکمه Koh ناراکمه و ( 81 ) زا نایوجشناد براجت یسررب هفیظو یریگدای حطس رد رادم هعماج روپاگنس زا یهورگ نایوجشناد یکشزپ یفیک 08 رفن اب یشرازگدوخ س ؤ همین تلاا هتفای راتخاس و یهاگآدوخ شیازفا تیوقت ،دوخ هب مارتحا تراهم و یطابترا یاه ی یتکراشم یریگدا تسا هدشن هراشا . Virjo ناراکمه و ( 89 ) شزومآ لدم فیصوت هفیظو رادم هاگشناد Tampere دنلانف لاس نایوجشناد هتشر مراهچ یکشزپ و لبق( یبرجت )دعب 15 رفن کچ درکلمع تسیل هدشن شرازگ تسا . Paired t رد بولطم تارثا یاقترا و یریگدای تراهم یاه یلمع هورگ دوجو مدع دهاش Rajab و AL-Dabbagh ( 1 ) ت یسررب أ هفیظو شزومآ ریث رادم درکلمع رب نازروراک شخب سناژروا یشزومآ ناتسرامیب Azadi رد Duhok قارع نازروراک زات یکشزپ ه غراف لیصحتلا هدش یبرجت هبش دروم هورگ = 18 رفن و هورگ دهاش = 11 رفن نومزآ یاه OSCE هراشا هدش تسا . Independent t ، Paired t و زیلانآ نویسرگر ،ینیلاب درکلمع یاقترا تیاضر یدنم 8 / 19 ناریگارف یدصرد ندوبن یفداصت صیصخت هورگ اه ، نکنام زا هدافتسا و دادعت ندوب دودحم تراهم اه Sharifah Sulaiha و ناراکمه ( 3 ) یسررب تأ ریث شزومآ هفیظو رادم رد تکرش ییاناوت رب ثحب یاه یهورگ هاگشناد نیب یللملا یزلام نایوجشناد مرت یاه 6 ات 84 یفیصوت یعطقم ( Cross-sectional ،) یمک -یفیک 104 رفن شسرپ همان داعبا اب یجنسرظن ثحب اب طبترم براجت و یهورگ شزومآ زا هفیظو رادم هدش شرازگ تسا . فارحنا و نیگنایم رایعم و هلصاف نانیمطا ،ناریگارف تبثم هاگدید تراهم تیوقت یاه ییاناوت و یطابترا یهورگ ثحب رد تکرش هورگ دوجو مدع دهاش و عمج یروآ قیرط زا تاعلاطا شرازگدوخ یهد Sigulem و ناراکمه ( 80 ) ارا ی ه رود هار زا شزوما هبرجت موادم شزومآ رد نانکراک یتشادهب لیزرب و ناکشزپ نیصصختم هیذغت یبرجت هبش و هاگدید یسررب ناریگارف 19 رفن شسرپ شجنس همان یبایشزرا ،شناد باختنا اب یتنرتنیا تیعقوم بسانم اه هدشن شرازگ تسا . یفیصوت رامآ یدنمناوت یاقترا یاه هفرح یریگدای ،یا لقتسم و یدنمتیاضر ناریگارف هورگ دوجو مدع دهاش
هلجم ماگ یاه هعسوت رد شزومآ یکشزپ هرود مهدزاود هرامش مود Richardson و ناراکمه ( 85 ) یبایزرا تأ ریث شزومآ هفیظو رادم وجشناد یریگدای و مهف رب یزاسوراد هدکشناد Klee درفاتسا ریاش نایوجشناد هتشر یزاسوراد یمک و یفیصوت 37 لاس رد رفن و لوا 10 رفن مود لاس رد یهافش یبایشزرا زا هدافتسا ییاناوت نیلپیسید ددعتم یاه فلتخم مولع و هدشن شرازگ تسا . رامآ یفیصوت و یریگدای حطس یاقترا فادها هب یبایتسد یشزومآ هورگ دوجو مدع دهاش و زا هدافتسا یبایشزرا شور یهافش Ibrahim و ناراکمه ( 86 ) بیکرت یارجا دمایپ فیصوت شزومآ هفیظو و رادم سم أ هل روحم یکشزپ هدکشناد هاگشناد Omdurman نادوس نایوجشناد هیاپ مولع هرود یکشزپ هتشر یبرجت هبش 133 رفن کچ شجنس تسیل راک ،درکلمع ،شناد تراهم ،یهورگ لح سم أ هل ، ...و تاطابترا هدش شرازگ تسا . یفیصوت رامآ تراهم یاقترا یاه ینامرد و یصیخشت ناریگارف و یارب بسانت هیاپ مولع رتهب یریگدای هورگ دوجو مدع دهاش
آ شزوم ظو ی هف :رادم راکهار ی ارب ی اقترا ی ... یلگنم و ناراکمه
هتفای
اه
رد کی هعلاطم ( یبرجت هبش Quasi experimental ) هک طسوت Al-Dabbagh و Al-Taee رد روشک قارع و اب فده یبایزرا لدم شزومآ هفیظو رادم اب تیروحم هعماج رد یهورگ زا نایوجشناد لاس رخآ هتشر یکشزپ یکشزپ( )هداوناخ ماجنا ،دش 11 رفن وجشناد رد هورگ دروم و 56 رفن رد هورگ دهاش روضح .دنتشاد نایوجشناد هورگ دروم اب هدافتسا زا لدم یشزومآ قبطنم اب شزومآ هفیظو رادم و هورگ دهاش اب هدافتسا زا شور جیار شزومآ .دندید شناد و تراهم یاه ره ود هورگ لبق و دعب زا شزومآ اب هدافتسا زا هعومجم یا زا شور اه لماش س ؤ تلاا یحیرشت و دنچ هنیزگ ،یا OSCE ، تبث درکلمع ،هنازور تراچولف ...و دروم هسیاقم رارق .تفرگ جیاتن شهوژپ نانآ ناشن داد هک شزومآ هفیظو رادم ثعاب یاقترا شناد و تراهم یاه ینیلاب و یطابترا نایوجشناد یم دوش و اب یدنمتیاضر شیب زا 37 یدصرد نآ اه بور ه ور دش . ومزآ ن یاه یرامآ دروم هافتسا رد شهوژپ قوف لماش یناوارف و ،دصرد 1 و Paired t و زا تیدودحم یاه ،نآ مدع یبایشزرا روک دوب . نینچمه رابتعا و ییایاپ رازبا شرازگ دشن ( 9 ). Vakani و ناراکمه هعلاطم یا ار اب فده هسیاقم نازیم یریگدای لصاح زا شور شزومآ هفیظو رادم و ینارنخس لکشم روحم رد شزومآ موادم رد دحاو باصعا هاگشناد ناخاقآ یچارک ماجنا دنداد هک 94 کشزپ یمومع رد هورگ دروم و 13 کشزپ یمومع رد هورگ دهاش روضح .دنتشاد رد هعلاطم یبرجت هبش ،نانآ هورگ دروم هب شور شزومآ هفیظو رادم و هورگ دهاش هب شور ینارنخس لکشم روحم دروم شزومآ دنتفرگ رارق . یسررب لبق و دعب رب یانبم نازیم یبایتسد هب فادها یشزومآ و اب هدافتسا زا یعون شسرپ همان هک لیمکت نآ هب مهف قیقد و للادتسا ینیلاب تشاد زاین و ییایاپ و ییاور نآ زین شرازگ هدش دوب و اب هرهب نتفرگ زا نومزآ یاه Independent t ، Paired t و یناوارف و دصرد ماجنا تفرگ ( 1 ) . ساسا رب جیاتن یسررب Vakani ناراکمه و ، شزومآ هفیظو رادم ببس مهف و یریگدای رتهب و تیوقت تراهم للادتسا ینیلاب رد ناریگارف یم دوش ، نیاربانب شور یبسانم یارب هدافتسا رد شزومآ موادم تسا . رارق نتفرگ هنابلطواد هنومن اه رد هورگ اه [ هب یتروص هک ناکشزپ رتشیب هقباس یاراد رد هورگ دروم شزومآ( هفیظو )رادم دنتشاد رارق ]) ار یم ناوت زا تیدودحم یاه نیا شهوژپ درمشرب ( 1 ) . Ozan و ناراکمه رد دوخ هعلاطم رد هاگشناد مولع یکشزپ Dokuz Eylul هیکرت ، کاردا نیلوا هورگ زا غراف ینلایصحتلا ار هک رد شزومآ نآ اه زا شور شزومآ هفیظو رادم و یریگدای رب ساسا شور لح سم أ هل هدافتسا هدش ،دوب یسررب دندومن و نازیم یشخبرثا همانرب یشزومآ و نازیم راک ا یی ناریگارف ار دندیجنس . رد شهوژپ یمک -یفیک نانآ 58 غراف لیصحتلا روضح دنتشاد و یارب عمج یروآ تاعلاطا زا کی شسرپ همان دنچ یدعب لماش س ؤ یتلاا رد دروم یاوتحم ،شزومآ شور ،شزومآ نازیم یشخبرثا شور ،شزومآ نازیم تیاضر ناریگارف زا شناد و تراهم یاه بسک هدش و نازیم ساسحا راکدوخ ا یدم و تیاضر زا هفرح هدافتسا .دیدرگ رب ساسا جیاتن هدمآ تسد هب ، شزومآ هفیظو رادم هتسناوت دوب ثعاب شیازفا یهاگآدوخ و تزع سفن ، تیوقت تراهم یاه یطابترا و یریگدای یتکراشم .دوش اب یارجا نیا شور یشزومآ ، یریگدای یارب نایوجشناد رتدنیاشوخ دش و ثعاب دیدرگ ات زا تامولعم یروئت دوخ رد طیحم یعقاو هدافتسا دنیامن و تردق یراگزاس نانآ اب طیارش هفرح یا یعقاو شیازفا .دبای زا تیدودحم یاه هعلاطم نانآ یم ناوت هب مدع دوجو هورگ دهاش هراشا دومن ( 8 .) Koh و ناراکمه ژپ کی رد شهو یفیک ، براجت نایوجشناد یکشزپ زا یریگدای هفیظو رادم رد حطس هعماج ار یسررب دندومن . هنومن اه 08 رفن زا نایوجشناد یکشزپ روپاگنس دندوب هک براجت دوخ زا یارجا شور شزومآ هفیظو رادم ار هب تروص یشرازگدوخ و رد بلاق باوج هب س تلااؤ همین راتخاس هتفای نایب دندرک . رب ساسا هتفای یاه شهوژپ نانآ ، شزومآ هفیظو رادم تسناوت ثعاب شیازفا یهاگآدوخ و مارتحا هب دوخ ، تیوقت تراهم یاه یطابترا و یریگدای یتکراشم .دوشهلجم ماگ یاه هعسوت رد شزومآ یکشزپ هرود مهدزاود هرامش مود هب تیدودحم یاه یلامتحا رد شهوژپ هراشا دشن دوب ه ( 81 ) . ساسا رب هعلاطم Virjo و ناراکمه رد هاگشناد Tampere دنلانف و اب فده فیصوت کی لدم یارب شزومآ هفیظو رادم رد 15 رفن زا نایوجشناد لاس مراهچ هرود ،یکشزپ برجت ه درکلمع تکرش ناگدننک لبق و دعب زا ماجنا شور شزومآ هفیظو رادم اب هدافتسا زا کی کچ تسیل دروم هدهاشم و تبث رارق تفرگ و سپس اب هدافتسا زا نومزآ Paired t هسیاقم دیدرگ . جیاتن هعلاطم Virjo و ناراکمه هک دوب نآ زا یکاح شزومآ هفیظو رادم رثا یبولطم رد یریگدای دراد و ثعاب یاقترا تراهم یاه نایوجشناد یکشزپ یم .دوش مدع دوجو هورگ دهاش زا تیدودحم یاه شهوژپ دوب قوف و ییایاپ و ییاور رازبا شرازگ دشن ( 89 ) . Rajab و AL-Dabbagh هعلاطم رد یبرجت هبش یا هب یسررب شقن شزومآ تبقارم یاه هژیو ب ا شور شزومآ هفیظو رادم رد یاقترا درکلمع نرتنیا یاه یکشزپ شخب سناژروا ناتسرامیب یشزومآ Azadi رد Duhok قارع نتخادرپ د هک 18 رفن رد هورگ دروم و 11 رفن رد هورگ دهاش تکرش و دندرک هورگ دروم رد 3 درکلمع یلصا طوبرم هب شخب سناژروا هب شور شزومآ هفیظو رادم شزومآ .دندید یارب شزومآ زا نکنام و یویرانس ینیلاب هدافتسا .دش درکلمع ود هورگ لبق و دعب زا شزومآ اب هدافتسا زا یرازبا هک ییاور و ییایاپ نآ طسوت نیققحم شرازگ هدش دوب ، دروم هسیاقم رارق تفرگ و جیاتن نومزآ یاه Independent t و Paired t ناشن داد هک هورگ دروم دعب زا شزومآ یاقترا ینعم یراد رد درکلمع تبسن هب لبق زا شزومآ و رد هسیاقم اب هورگ دهاش تشاد دن . اب هجوت هب جیاتن شهوژپ Rajab و AL-Dabbagh ، شور یریگدای رب ساسا ماجنا فیاظو یم دناوت شقن م ؤ یرث رد یاقترا درکلمع ناکشزپ رد شخب سناژروا هتشاد .دشاب نینچمه 8 / 19 دصرد زا تکرش ناگدننک هورگ دروم زا یارجا نیا شور یشزومآ زاربا تیاضر .دندومن یفداصت ندوبن صیصخت هورگ یاه دروم و ،دهاش هدافتسا زا نکنام و باختنا دادعت یدودحم زا یاهدرکلمع شخب سناژروا یارب شزومآ ، زا تیدودحم یاه شهوژپ روکذم دوب ( 1 ) . رد هعلاطم یفیصوت -یعطقم ( Cross sectional ) و یفیک ماجنا هدش طسوت Sharifah Sulaiha و ناراکمه رب یور 104 رفن زا نایوجشناد مرت اه ی 6 ات 84 هتشر یکشزپ هاگشناد بی ن للملا ی زلام ی و اب فده سررب ی کرد وجشناد ی نا زا ریثأت شزومآ هفیظو رادم رب نازیم ییاناوت نانآ ارب ی تکرش رد ثحب یاه ،یهورگ زا یعون شسرپ همان جنسرظن ی اراد ی تلااؤس زاب و هتسب و اب داعبا فلتخم طبترم اب ثحب هورگ ی و براجت زا شزومآ هفیظو رادم هک ییایاپ و ییاور نآ زین شرازگ هدش ،دوب هدافتسا دیدرگ . جیاتن اب هدافتسا زا نیگنایم و فارحنا رایعم و هلصاف نانیمطا و نینچمه هیوگ یاه یفیک ارا ی ه دش ( 3 ). جیاتن شهوژپ Sharifah Sulaiha و ناراکمه درک نایب هک نایوجشناد دید یتبثم رد دروم شزومآ هفیظو رادم تشاد و دن دقتعم دندوب هک نیا شور ، تراهم یاه یطابترا و ییاناوت تکرش رد ثحب یهورگ ار رد نانآ شیازفا یم دهد . توافت ینعم یراد ظاحل زا سنج و دادعت مرت یاه هدنارذگ هدش هدهاشم .دشن مدع دوجو هورگ دهاش و دودحم ندوب تاعلاطا هب نامز صاخ و عمج یروآ تاعلاطا زا قیرط یشرازگدوخ ار یم ناوت زا تیدودحم یاه شهوژپ Sharifah Sulaiha و ناراکمه درمشرب ( 3 ) . رد سررب ی Sigulem و ناراکمه اب فده ارا ی ه هبرجت شزومآ زا هار رود رد شزومآ موادم نانکراک یتشادهب هب هک یور رب یبرجت هبش تروص 19 رفن زا ناکشزپ و ناصصختم هیذغت ،تفرگ ماجنا هژورپ شزومآ زا هار رود اب یبیکرت زا شور شزومآ هفیظو رادم و یریگدای سم أ هل روحم هدافتسا دش و هسیاقم لبق و دعب زا شزومآ تروص .تفرگ نینچمه هاگدید یاه ناریگارف زین یسررب دیدرگ . رازبا شجنس یدنمناوت تکرش ،ناگدننک شسرپ همان یا طبترم اب دعب شناد دوب هک ییاور و ییایاپ نآ شرازگ ن دش . یبایشزرا تکرش ناگدننک هب تروص یتنرتنیا و رب ساسا باختنا بسانم تیعقوم یاه شیپ ور تروص تفرگ و جیاتن اب کمک رامآ یفیصوت شرازگ دیدرگ . رب ساسا جیاتن شهوژپ ،نانآ شزومآ زا هار رود اب
آ شزوم ظو ی هف :رادم راکهار ی ارب ی اقترا ی ... یلگنم و ناراکمه راتخاس هفیظو رادم یم دناوت ثعاب یاقترا یدنمناوت یاه هفرح یا و یریگدای لقتسم دوش . نینچمه رتشیب ناریگارف زین زا نیا شور زاربا تیاضر .دندرک زا تیدودحم یاه هعلاطم قوف ، مدع دوجو هورگ دهاش دوب ( 80 ) . Richardson و ناراکمه شهوژپ ار دوخ اب فده ارجا و یبایشزرا شور شزومآ هفیظو رادم و یسررب ت أ ریث نآ رب نازیم مهف و یریگدای نایوجشناد هتشر یزاسوراد هدکشناد یزاسوراد هاگشناد Keele فاتسا و ریاشدر ماجنا دنداد . رد شهوژپ یمک -یفیصوت هتفرگ تروص ، ییاناوت نایوجشناد رد نازیم هدافتسا زا نیلپیسید یاه ددعتم و مهف مولع فلتخم رد بلاق ماجنا فیاظو دروم یبایزرا رارق .تفرگ 37 رفن رد لاس لوا و 10 رفن رد لاس مود یارجا هعلاطم رد شهوژپ تکرش دندرک . یارب یبایزرا تکرش ناگدننک زا نومزآ یهافش هدافتسا دش هک ییاور و ییایاپ نآ شرازگ دیدرگن . یارب کمک هب ارا ی ه ،جیاتن رامآ یفیصوت هب راک هتفرگ .دش رب ساسا جیاتن هب تسد ،هدمآ یبایتسد هب فادها یشزومآ رد ود لاس یلیصحت یپایپ هب بیترت 36 و 16 دصرد شرازگ دش هک یکاح زا تیقفوم نیا شور یم دشاب . نینچمه ناریگارف راهظا دندومن هک هدافتسا زا نیا شور یریگدای انآ ن ار اقترا هداد .تسا مدع دوجو یهورگ یارب هسیاقم و هدافتسا زا شور نومزآ یهافش یارب یبایشزرا زا تیدودحم یاه هعلاطم Richardson ناراکمه و دوب ( 85 ) . یبرجت هبش قیقحت Ibrahim و ناراکمه اب فده فیصوت یاهدمایپ یارجا شور یبیکرت شزومآ هفیظو رادم و یریگدای رب ساسا شور لح سم أ هل رد سرد یپارتوکامراف زا سورد هرود مولع هیاپ هتشر یاه هورگ یکشزپ هدکشناد یکشزپ هاگشناد Omdurman نادوس یور رب و 133 رفن یوجشناد هرود مولع هیاپ هتشر یکشزپ تفرگ ماجنا . نایوجشناد اب هدافتسا زا رف ا دنی لح سم أ هل و یارجا شور شزومآ هفیظو رادم هب تروص یافیا شقن تبسن هب باختنا یوراد بسانم یارب نارامیب مادقا .دندومن درکلمع ناگدننک تکرش رد داعبا شناد و درکلمع اب هدافتسا زا کچ یتسیل هک یارب شجنس ،شناد ،درکلمع راک ،یهورگ تراهم لح سم أ هل ، تاطابترا ...و رظن رد هتفرگ هدش و ییاور و ییایاپ نآ زین شرازگ هدیدرگ دوب ، دروم یسررب رارق .تفرگ هسیاقم صخاش یاه رامآ یفیصوت ناشن داد هک یارجا نیا شور رجنم هب یاقترا ینعم یراد رد تراهم یاه یصیخشت و ینامرد ناریگارف یم دوش و یارب یریگدای رتهب رد سورد مولع هیاپ داهنشیپ دش . مدع دوجو هورگ دهاش زا تیدودحم یاه هعلاطم دوب روکذم ( 86 ) . رب ساسا جیاتن هب تسد هدمآ زا تاعلاطم قوف ( 86 -81 ، 3 ، 1 ، 9 -8 ) ، یاهدمایپ هدافتسا زا شور شزومآ ظو ی هف رادم ار هب ناونع کی یژتارتسا یشزومآ م ی ناوت رد دراوم ز ی ر هصلاخ دومن : 8 -یاقترا ،شناد تراهم و :تیحلاص بسک شناد یدربراک و تیوقت هندب ،شناد مازتلا هب ومآ خ نت تراهم یاه ددعتم و نیب هتشر ،یا داجیا طابترا نیب میهافم هیاپ و ،نیلاب مهف قیمع میهافم هیاپ ( 8 ) ، بسک شناد و درکلمع بولطم و یبایتسد هب فادها یشزومآ ( 9 ) ، شیازفا یریگدای ( 89 ) ، مهف و یریگدای رتهب ( 1 ) و شیازفا شناد و تراهم ( 1 ) زا یاهدمایپ نیا شور یشزومآ نایب دیدرگ . نینچمه نیا هجیتن هب تسد آ دم هک هدافتسا زا نیا شور ببس یریگدای قیمع رت و شنیب عیسو رت هدش ، ثعاب داجیا یگچراپکی و هب مه یگتسویپ هتخومآ یاه ناریگارف یم ددرگ ( 85 ). 1 -بسک تراهم ت ف رک یداقتنا و للادتسا :ینیلاب یخرب زا تاعلاطم ناشن دنداد هک هدافتسا زا شور شزومآ هفیظو رادم ثعاب تیوقت تردق هیزجت و لیلحت و بسک تراهم لح سم أ هل ( 8 ) ، داجیا تیقلاخ و رکفت یداقتنا ( 9 ) و دوبهب ییاناوت للادتسا ینیلاب رد ناریگارف ( 1 ) یم دوش . 9 -،یهاگآدوخ یبایزرادوخ و شیازفا دامتعا هب :سفن رب ساسا جیاتن هب تسد هدمآ زا تاعلاطم حرطم هدش رد شهوژپ رضاح ، یهاگآدوخ و مارتحا هب دوخ ( 81 ) ، تخانش طاقن فعض و توق دوخ و دامتعا هب سفن ( 3 ) و یبایزرادوخ ( 8 ) زا یاهدمایپ یبولطم دنتسه هک اب یارجا نیا شور یشزومآ یم ناوت هب نآ تسد تفای . 0 -یریگدای لقتسم و رحبت رد هدافتسا زا عبانم :یتاعلاطا زا جیاتن شهوژپ اه یم طابنتسا دوش هک شور شزومآ رب هیاپ ماجنا
هلجم ماگ یاه هعسوت رد شزومآ یکشزپ هرود مهدزاود هرامش مود فیاظو ، تراهم یریگدای لقتسم ار رد ناریگارف داجیا هدومن ، ییاناوت ییاسانش و هدافتسا زا عبانم یتاعلاطا ار رد نآ اه شیازفا یم دهد ( 85 ، 3 ، 1 ). نینچمه اب هجوت هب نیا هک ریگارف رد نیا شور یشزومآ سم ؤ تیلو یریگدای ار دوخ ش رب هدهع ،دراد هب هدافتسا بسانم زا جیاتن شهوژپ یاه یملع قیوشت یم دوش ( 80 ) . 5 -تراهم یاه یطابترا و یریگدای :یتکراشم هب دانتسا جیاتن شهوژپ ،اه یناریگارف هک رد همانرب یشزومآ نآ اه زا شور شزومآ هفیظو رادم هدافتسا هدش ،تسا تراهم یاه یطابترا بولطم یرت اد و دنر طباور یبولطم اب ،نارامیب ،ناراکمه ناداتسا ...و رارقرب یم دنزاس ( 81 ، 3 ، 8 .) زا نیا ور نینچ یدارفا ییاناوت راک یهورگ ار زین بسک هدومن ، رداق هب تکرش رد ثحب یاه ،یهورگ کیرشت دیاقع اب ناداتسا و ناراکمه و یریگدای یتکراشم یم دنشاب ( 81 ، 9 ). 6 -بسک یدنمناوت یاه یمومع هفرح :یکشزپ شزومآ زا قیرط ماجنا فیاظو و رارق نتفرگ رد طیحم یعقاو هفرح یا ثعاب تخانش نامزاس یاه هفرح ،یا ییانشآ اب سم ؤ تیلو یاه ینوناق و ،یتیریدم کرد لوصا یقلاخا طبترم اب لغش و ییانشآ اب میهافم هیاپ یلغش یم دوش ( 8 ). نیاربانب رجنم هب یراگزاس هفرح یا بولطم رت و شیازفا یدنمناوت یاه هفرح یا یم درگ د ( 89 ، 81 .) یبایتسد هب ییاناوت همانرب ،یزیر تیریدم بسانم ،تاناکما یارجا بسانم ،روما تیقفوم رد شقن گنهامه هدننک و تیریدم نامز زین زا یاهدمایپ نیا شور هب باسح یم دیآ ( 85 ) . 7 -ازفا ی ش گنا ی هز و ا ی داج هقلاع و تشا ی قا یارب ی یریگدا : شزومآ هفیظو رادم ثعاب یم وش د گارف ی ر هب ن ی یاهزا گدای ی یر دوخ پ ی درب ،ه هب روظنم هدروآرب نتخاس نآ اه هقلاع یرتشیب هب یریگدای پی اد دیامن ( 8 ). نآ هنوگ هک تاعلاطم ناشن یم دهد ، شور نیا نچمه ی ن ثعاب دوبهب شرگن هب یریگدای یم دوش ( 81 ، 9 ). تکرش هنلااعف ناریگارف رد رف ا دنی ی یریگدا و تیوقت سح یواکجنک ثعاب ا ی داج باذج ی ت و ناجیه یارب نآ اه یم ددرگ ( 86 ). 1 -شهاک هلصاف هاگشناد و :هعماج شزومآ هفیظو رادم ناکما هدافتسا زا هتخومآ یاه یهاگشناد ار رد طیحم یعقاو مهارف یم دزاس و ریگارف ار رد لح شلاچ یاه شیپ ور رد ریسم ارا ی ه تامدخ یتشادهب رتدنمناوت یم دزاس ( 81 ). نیا شور نینچمه ناریگارف ار اب ع لماو یعامتجا م ؤ رث رب ،تملاس تیولوا یاه یتشادهب هعماج و تسایس یاه یتشادهب انشآ یم دزاس و نآ اه ار زا همانرب یاه یشزومآ هک هدمع روط هب دودحم هب سلاک و ای ناتسرامیب دشاب ، تاجن یم دهد ( 8 ). 3 -ساسحا تیاضر و یدونشخ زا هفرح :دوخ جیاتن هب تسد هدمآ زا تاعلاطم قوف دودح ات یدایز اب تیاضر تکرش ناگدننک زا نیا عون شور یشزومآ هارمه یم دشاب و ثعاب داجیا یسح بولطم و شرگن هنادنمتیاضر یا تبسن هب هفرح یکشزپ رد نانآ هدش تسا ( 86 -81 ، 3 ، 1 ، 9 -8 .)
ثحب
و
هجیتن
یریگ
رد شهوژپ یرورم رضاح ، 84 هعلاطم ماجنا هدش اب عوضوم شزومآ هفیظو رادم رد هزوح مولع یکشزپ -هک رد یاهروشک فلتخم ماجنا هدش دوب -دروم یسررب رارق تفرگ . جیاتن یسررب زا یاهدمایپ بولطم یارجا نیا شور یشزومآ رد هزوح مولع یکشزپ تیاکح یم ک دن . اب هجوت هب نیا هک نونکات هعلاطم یرورم اب یعوضوم هباشم رد نیا هنیمز تروص هتفرگن تسا ، ناکما هسیاقم جیاتن دوجو درادن ، اما هب جیاتن یدادعت زا شهوژپ اه هک هب عمج یدنب ییاه رد نیا هنیمز تسد هتفای دنا ( 83 -87 ، 88 ، 5 ) ، هراشا یم دوش . هیکرت یکی زا ییاهروشک تسا هک تلااقم یددعتم لاد رب یارجا شور شزومآ هفیظو رادم رد همانرب یاه شزومآ یکشزپ رشتنم هدومن .تسا رد روشک هیکرت رد هس لاس لوا هرود یکشزپ زا شور یریگدای رب ساسا شور لح سم أ هل و یارب لاس یاه مراهچ و مجنپ زا شور شزومآ هفیظو رادم افتسا د ه یم درگ .د نایوجشناد لاس مشش زین هب ناونع نرتنیا دراو طیحم ینیلاب یم دنوش ( 87 ). Musal رد هعلاطم دوخ نمض فیصوت هوحن هدافتسا زا شور شزومآ هفیظو رادم رد روشک هیکرت و اب هراشا هب جیاتن بولطم لصاح زا یارجا نآ ، داهنشیپ یم دنک هکآ شزوم ظو ی هف :رادم راکهار ی ارب ی اقترا ی ... یلگنم و ناراکمه یارجا نیا شور هب لاس یاه ینایاپ هرود یکشزپ دودحم شن و د و زا نامه زاغآ دورو هب نیا هتشر یارب نایوجشناد ارجا درگ د و رد مامت تدم لیصحت هب ناونع کی شور یساسا شزومآ رد یشزومآ همانرب یلیصحت دروم هجوت رارق دریگ ( 88 ) . رد قیقحت Takahashi داهنشیپ دیدرگ ، اب هجوت هب دوجو یخرب صیاقن رد شور یریگدای رب ساسا شور لح سم أ هل ، زا بیکرت نیا شور اب شور یریگدای رب ساسا ماجنا اظو ی ف هدافتسا دوش ات یریگدای بولطم یرت داجیا هدش ، جیاتن یرتهب هب تسد .دیآ یو دقتعم تسا هک هدافتسا ناگدننک زا شور یریگدای سم أ هل روحم نکمم تسا رد یارجا یلمع و شخبرثا هتخومآ اه راچد یتلاکشم دنوش و اب هارمه نتخاس نیا ود شور یم ناوت صیاقن دوجوم ار زا نیب درب ؛ هک ارچ شزومآ هفیظو رادم تصرف هدافتسا یعقاو زا تراهم یاه هتخومآ هدش رد یریگدای سم أ هل روحم ار زین مهارف یم دنک ( 81 ). نینچمه هعلاطم Calvert و Skelton رد هدکشناد Birmingham سیلگنا هب یسررب هویش یاه بسانم یارب شزومآ نایوجشناد یکشزپ یارب دوبهب تیفیک یگدنز دارفا هعماج .تخادرپ جیاتن هعلاطم نانآ ناشن داد هک هدافتسا زا هعلاطم ،یدروم یسررب جیاتن تاقیقحت ریخا و ثحب یاه یهورگ رد بلاق شزومآ هفیظو رادم و اب مهارف ندروآ کی طیحم هیبش یزاس هدش یم دناوت شقن یمهم رد شیازفا یریگدای و بسک تراهم یریگدای لقتسم هتشاد دشاب ( 83 ) . تاعلاطم ی هک رد شهوژپ رضاح دروم یسررب و هیزجت و لیلحت رارق تفرگ ، هب هورگ یاه فلتخم و تیعقوم یاه توافتم رد هزوح شزومآ یکشزپ تشاد قلعت و زا نایوجشناد ات غراف نلایصحتلا و زا شزومآ یهاگشناد ات شزومآ موادم ار رد رب یم .تفرگ Harden ناراکمه و مه نامز اب یفرعم نیا شور ، هب راک درب نآ رد حوطس فلتخم هراشا دومن دن . شزومآ هفیظو رادم لباق هدافتسا رد حوطس فلتخم Under graduate سانشراک( ی ) ، Post graduate یلیمکت تلایصحت( ) ، Continuing education موادم شزومآ( ) و Continuum of education )هتسویپ شزومآ( یم .دشاب شزومآ هفیظو رادم لبق زا غراف صحتلا یل ی روحم ی ت لماک همانرب شزومآ ی ار هست ی ل م ی دنک ، ب ی ن روئت ی و لمع طابترا رارقرب م ی امن ی د و مز ی هن هدافتسا لمع ی زا بلاطم هتخومآ هدش روئت ی و تراهم اه ی لمع ی ی دا هتفرگ هدش رد لاس اه ی لوا ی ه صحت ی ل ار رد لاس اه ی دعب ی مهارف م ی دنک . نینچمه هنیمز وجشناد یروحم و لح سم أ هل ار زین مهارف یم .دزاس هفیظو شزومآ رادم دعب زا غراف صحتلا یل ی شزرا ی ک لغش ار ازفا ی ش م ی ،دهد غراف نلایصحتلا ار رد مهف میهافم هیاپ طبترم اب یرامیب و تملاس دنمناوت یم دزاس و هب لح تاضراعت دوجوم ب ی ن شزومآ اه ی یهاگشناد و عقاو ی ت حم ی ط راک کمک م ی دنک و رد شزومآ موادم ثعاب تخاس جنگ ی هن ا ی زا تراهم اه و شناد م ی ،دوش مز ی هن مهف رب ساسا درکلمع رمت( ی ن ) موادم ار مهارف م ی دزاس و شناد و تراهم اه ار هب یناسرزور یم دنک ( 5 ) . ساسا رب جیاتن هب تسد هدمآ زا شهوژپ رضاح ، راظتنا یم دور نآ هتسد زا نایوجشناد یکشزپ هک رد همانرب یشزومآ نآ اه زا کبس شزومآ هفیظو رادم هدافتسا هدش ،تسا زا یدنمناوت یاه یددعتم رد نامز غراف یلیصحتلا رادروخرب دنشاب هک زا نآ هلمج یم ناوت هب « مهف مولع هیاپ و ،ینیلاب یبایزرا شناد یکشزپ اب هدافتسا زا رکفت یداقتنا و للادتسا ،ینیلاب تردق هیزجت و لیلحت و لح سم أ هل ، یسررب نارامیب رد داعبا فلتخم ،یتسیز ،یناور یعامتجا و مهف تارثا یکیژولوکا رب یور تملاس ،ناسنا هب راک نتسب لوصا هیاپ یارب تظفاحم زا تملاس یدرف و ،یعامتجا نتشاد شناد و تراهم یفاک یارب ماجنا ،صیخشت نامرد و شیاپ یرامیب ،اه ییانشآ اب موهفم راک ،یهورگ ییانشآ اب نامزاس یاه هفرح ،یا یرارقرب طابترا بسانم اب نارامیب و ناهارمه نآ ،اه ناراکمه و ریاس نانکراک یتشادهب یارب یبایتسد هب هجیتن ،بولطم هب تسد ندروآ شناد موهفم نیب هتشر ،یا هدافتسا م ؤ رث زا یژولونکت و عبانم یتاعلاطا رد تراهم یاه هفرح یا ،یکشزپ ماجنا بسانم تامادقا یکشزپ اب تیاعر لوصا یقلاخا و ،ینوناق یبایزرا تارثا متسیس یاه ،یتشادهب تسایس اه و تامادقا رب یور تملاس دارفا و ،عامتجا
هلجم ماگ یاه هعسوت رد شزومآ یکشزپ هرود مهدزاود هرامش مود یهاگآ زا تیولوا یاه یتشادهب روشک ، تخانش سم ؤ تیلو یاه ،ینوناق یقلاخا و یتیریدم ،ناکشزپ تخانش طاقن فعض و توق ،دوخ یرارقرب لماعت بسانم اب یازجا دوجوم رد ،طیحم اقترا و دوبهب طیارش دوجوم و تیساسح تبسن هب تلاکشم هعماج » هراشا درک . رد رتشیب شور یاه شزومآ موسرم ،)یتنس( یگتخیسگ یحضاو نیب هتخومآ یاه ناریگارف دوجو دراد . نایوجشناد یکشزپ رد نیا هنوگ شور اه ره کی زا عاونا شناد و تراهم اه ار هب تروص هناگادج هتخومآ و نیرمت یم ،دننک اما ناکما گنهامه یزاس و هب یریگراک نآ اه رد لمع هب یتخس مهارف یم دوش ؛ یلاح رد هک ریگارف رد شور شزومآ هفیظو رادم ، مامت شناد و تراهم یاه مزلا یارب تیریدم لکشم وجددم ار زا قیرط ماجنا هفیظو هب تروص گنهامه و هچراپکی هب راک یم ددنب و هولاع رب هجیتن ،راک رف ا دنی یبایتسد هب فادها و شلات ییاه هک وجشناد ماجنا یم دهد زین دروم هجوت و تیمها رارق یم دریگ . تسا هداف زا شور شزومآ هفیظو رادم رد ریاس هتشر اه و هزوح اه زین جیاتن یبولطم هب لابند هتشاد تسا . جیاتن شهوژپ Qing و ناراکمه رب یور نایوجشناد هتشر یمیش رد نیچ ناشن داد هک هدافتسا زا شور شزومآ رب هیاپ ماجنا فیاظو ثعاب شیازفا دامتعا هب سفن نایوجشناد یم درگ د ( 7 ) . رد هعلاطم Janagam و ناراکمه درکلمع ود هورگ زا نایوجشناد هک رد یکی زا نآ اه شور شزومآ هفیظو رادم و رد یرگید شور شزومآ یتنس ارجا هدش دوب ، دروم هسیاقم رارق تفرگ . جیاتن ناشن داد هک هورگ هدافتسا هدننک زا شور هفیظو رادم حوطس یرتلااب زا یهاگآ زا ،فادها شزرا ،هفیظو هدافتسا زا شور یاه یریگدای ،یتکراشم رکفت ،یداقتنا ،تخانشارف یمیظنتدوخ و شزومآ زا قیرط مه ناهورگ ار دنتشاد ( 14 ). زا نیا ور یم ناوت شور هفیظو شزومآ رادم ار اب هناوتشپ 3 رکفت یشزومآ هک لماش « یریگدای یبرجت رد طیحم ،یلغش یریگدای ،یتیعقوم هارمه ندوب لمع و سکع ،لمعلا عیمجت شزومآ و شرورپ و ،یزومآراک هدافتسا زا یروئت رد ،لمع دنمراتخاس ندوب ،یریگدای دوجو هزیگنا یفاک یارب یریگدای و یریگدای زا قیرط ماگ یاه لباق یبایتسد » دنتسه ، کی یریگدای شخبرثا تسناد . نینچمه نیا شور هب لیلد دننام یلماوع دوجو شزومآ همانرب یزیر ،هدش بیکرت شزومآ و تمدخ و هدافتسا م ؤ رث و دیفم زا تقو ریگارف )زومآراک( ، شور اب تیافک ی یم رامش هب دور ( 5 ) . زا تیدودحم یاه هعلاطم رضاح یم ناوت هب دادعت مک م تاعلاط ماجنا هدش رد نیا هنیمز و نینچمه مدع یسرتسد هب نتم لماک مامت تلااقم هراشا .دومن مدع دوجو هورگ دهاش رد بلغا شهوژپ یاه دروم ،یسررب رابتعا جیاتن هب تسد هدمآ ار شهاک یم د ه .د نینچمه رتشیب تاعلاطم روکذم هب تروص یعطقم تروص هتفرگ دوب ؛ رد یلاح هک جیاتن یارجا کی شور یشزومآ دیدج ار اب تاعلاطم مه یهورگ هدنیآ رگن رتهب یم ناوت یسررب .درک هجیتن :یریگ شزومآ ظو ی هف رادم کی کبس زکرمتم و راتخاس هتفای ار یارب شزومآ و یریگدای داهنشیپ یم امن ی د و نیا رکفت ار تیامح یم دنک هک شزومآ رد یکشزپ یم دناوت رایسب شخبرثا رت عقاو دوش . هافتسا زا شور شزومآ هفیظو رادم یم دناوت هغدغد یگتسسگ هتخومآ یاه نایوجشناد رد هرود اه ی فلتخم شزومآ هتشر یاه هورگ یکشزپ زا( مولع هیاپ ات )نیلاب ار شهاک دهد و نیا نانیمطا ار لصاح دیامن هک غراف نلایصحتلا زا نیا شور یرایسب زا تیلباق یاه دروم راظتنا هعماج و زکارم تسایس گ ذ یرا یتشادهب زا نایوجشناد هتشر یاه یکشزپ ار دنهاوخ تشاد و یم دنناوت هولاع رب بسک شناد و ،تراهم یدنمناوت یاه مزلا تهج روضح دیفم رد لغاشم یکشزپ و ارا ی ه تامدخ دنمشزرا هب هعماج ار هتشاد .دنشاب
یرازگساپس
نیدب هلیسو زا مامت یناسک هک ام ار رد ماجنا شهوژپ رضاح یرای دندومن ، رکشت و ینادردق یم لمع هب .دیآآ شزوم ظو ی هف :رادم راکهار ی ارب ی اقترا ی ... یلگنم و ناراکمه References:
1. Ozan S, Karademir S, Gursel Y, Taskiran HC, Musal B. First graduates' perceptions on a problem-based and task-based learning curriculum. Educ Health (Abingdon). 2005;18(2):256-71.
2. Rajab AJ, AL-Dabbagh SA. The role of short in intensive task based training course in improving emergency medicine performance among interns in Duhok, Kurdistan Region, IRAQ. Duhok Med J. 2011;5(1):1-14.
3. Al-Dabbagh SA, Al-Taee WG. Evaluation of a task-based community oriented teaching model in family medicine for undergraduate medical students in Iraq. BMC Med Educ. 2005;5(1):31-43.
4. BÜYÜKKARCI K. A critical analysis of task-based learning. Kastamonu Educ J. 2009;17(1):313-20.
5. Harden RM, Uudlaw JM, Ker JS, Mitchell HE. AMEE medical education guide no. 7.: task-based learning: an educational strategy for undergraduat postgraduate and continuing medical education, part 1. Med Teach. 1996;18(1):7-13.
6. Harden R, Crosby J, Davis MH, Howie PW, Struthers AD. Task-based learning: the answer to integration and problem-based learning in the clinical years. Med Educ. 2000;34(5):391-7.
7. Qing Z, Ni S, Hong T. Developing critical thinking disposition by task-based learning in chemistry experiment teaching. Procedia Soc Behav Sci. 2010;2(2):4561-70.
8. Vakani F, Jafri W, Ahmad A, Sonawalla A, Sheerani M. Task-based learning versus problem-oriented lecture in neurology continuing medical education. J Coll Physicians Surg Pak. 2014;24(1):23-6.
9. SA Sharifah Sulaiha, Nurjahan M, Lee N. Task-based learning: student’s perception of their skill in participating in small group discussions. Int e-J Sci Med Educ (IeJSME). 2009;3(1):8-12.
10. Ellis R. The methodology of task-based teaching. Asian EFL J. 2006;8(3):79-102. 11. Musal B. Problem-based learning &
task-based learning curriculum revision experience of a Turkish Medical Faculty. Creative Educ. 2013;4(12):116-9.
12. Koh YH, Wong ML, Lee JJ. Medical students' reflective writing about a task-based learning experience on public health communication. Med Teach. 2014;36(2):121-9.
13. Virjo I, Holmberg-Marttila D, Mattila K. Task-based learning (TBL) in undergraduate medical education. Med Teach. 2001;23(1):55-8.
14. Sigulem DM, Morais TB, Cuppari L, Franceschini SC, Priore SE, Camargo KG, et al. A Web-based distance education course in nutrition in public health: case study. J Med Internet Res. 2001;3(2):E16.
15. Richardson A, Curtis AD, Moss GP, Pearson RJ, White S, Rutten FJ, et al. Simulated Drug Discovery Process to Conduct a Synoptic Assessment of Pharmacy Students. Am J Pharm Educ. 2014;78(2):41.
16. Ibrahim SE, Bashir AH, Ibnouf MAM. Implementation of Task-based and problem-based Pharmacotherapy Course for Pre-Clinical Medical Students. Sudan J Med Sci. 2009;3(4):269-73.
17. Ozkan H1, Degirmenci B, Musal B, Itil O, Akalin E, Kilinc O, et al. Task-based learning programme for clinical years of medical education. Educ Health (Abingdon). 2006;19(1):32-42.
18. Takahashi Y. Problem-based learning and task-based learning: a practical synthesis. Kaohsiung J Med Sci. 2008;24(3 Suppl):S31-3.
19. Calvert MJ, Skelton JR. The need for education on health related-quality of life. BMC Med Educ. 2008;8(1):2-6.
20. Janagam D, Suresh B, Nagarathinam S. Efficiency of task based learning and traditional teaching on self-regulated education. Indian J Sci Technol. 2011;4(3):308-12.
Strides in Development of Medical Education
Journal of Medical Education Development Center
2015; 12(2):292 -306
Task-Based Learning: A Strategy for Integration of Knowledge and
Performance in Medical Education
Masoumeh Mangeli1, Sakineh Sabzevari2, Esmat Noohi3*
1.Ph.D. Student in Nursing, Department of Nursing, School of Nursing and Midwifery, Islamic Azad University -Shahrebabak branch, Kerman, Iran 2.Ph.D. in Nursing, MSc in Medical Education, Assistant Professor, Medical Education Development Center, Kerman University of Medical Sciences,
Kerman, Iran
3.Ph.D. in Nursing, MSc in Medical Education, Assistant Professor, Department of Medical Surgical Nursing, Physiologic Research center, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran
Received: 9 Aug, 2014 Received Corrected Version: 4 Oct, 2014 Accepted: 4 Oct, 2014
٭Correspondence: Razi School of Nursing and Midwifery, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran
Background & Objective: In recent decades, there have been substantial changes in the design and
delivery of medical education in congruence with the higher demand for improved professional competencies of medical graduates. Task-based learning is an integrated system and a multidisciplinary teaching and learning approach. In task-based learning, the focus of learning is a set of tasks addressed by a doctor in clinical practice. In this method, subjects are taught through the performance of tasks and understanding of concepts and mechanisms underlying the tasks. The aim of this study was to review articles on task-based learning in medical education.
Methods: Electronic databases and publishers such as ScienceDirect, PubMed, Scopus, Google
Scholar, SID, and Magiran were reviewed in 2014. All articles on task-based learning in medical education without consideration of publication date were collected. Studies which had the inclusion criteria (relevant to the field of medicine, having objectives, method, sample size, analysis, a specific conclusion, and availability of the full text) were selected. In total, 10 qualitative, quantitative, or mixed studies were selected for analysis.
Results: Although task-based learning had been used in different levels and situations, evidence suggested that, in comparison to the traditional training method, it has more efficiency and effectiveness. Task-based learning is an important tool in medical education with positive effects on faculty members, students, and patients.
Conclusion: This study has shown that task-based learning is a powerful educational strategy and
has been accepted as an appropriate tool in teaching and learning activities in most medical schools. Therefore, it is recommended for the promotion of knowledge, skills, and professional competency.
