การศึกษาและวิเคราะห์สถานการณ์สารเสพติด
ค าน า ปัญหาสารเสพติด เป็นปัญหาส าคัญที่ทุกรัฐบาล ให้ความส าคัญในการวางแผนแก้ไข ปัญหา และเร่งด าเนินการหากลวิธีการปราบปรามผู้ค้าสารเสพติด พร้อมทั้งบ าบัดรักษาผู้ที่ติดสารเสพ ติดแล้วให้เลิกใช้สารเสพติด เพื่อมาเป็นก าลังส าคัญของชุมชนและประเทศชาติ ดังนั้นการวางแผนแก้ไข ปัญหาดังกล่าว จึงจ าเป็นต้องมีข้อมูลที่สามารถสะท้อนต่อปัญหา การศึกษาวิเคราะห์สถานการณ์สาร เสพติด ปี 2554 จัดท าขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์ในการน าข้อมูลจากการรายงานผู้เข้าบ าบัดรักษาสารเสพติด จากทุกสถานบ าบัดในทุกส่วนราชการทั่วประเทศ ที่รายงานข้อมูลระบบรายงานระบบเฝ้าระวังและ ติดตามปัญหายาเสพติด ผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต (บสต.) ที่ส านักบริหารการสาธารณสุข ส านักงาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข เป็นผู้รับผิดชอบบริหารจัดการดูแลข้อมูล น ามาประมวลผลศึกษาวิเคราะห์ สถานการณ์ของผู้เข้ารับการบ าบัดปี 2554 และเปรียบเทียบผลการด าเนินงานด้านการคัดกรอง บ าบัดรักษา จ าหน่ายและติดตาม รวมทั้งดัชนีชี ้วัดผลความส าเร็จ เพื่อเผยแพร่ให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และผู้สนใจทราบและน าข้อมูลไปใช้ประโยชน์ศึกษาอ้างอิงต่อไป ส ำนักบริหำรกำรสำธำรณสุข ส ำนักงำนปลัดกระทรวงสำธำรณสุข กระทรวงสำธำรณสุข กันยายน 2555
เงื่อนไขและข้อที่ควรระวังของการวิเคราะห์ข้อมูลจาก ระบบรายงาน ระบบติดตามและเฝ้าระวังปัญหา สารเสพติด (บสต.) ข้อมูลที่น ำมำวิเครำะห์ทั้งหมดนี้ เป็นข้อมูลจำก ระบบรำยงำน ระบบติดตำมและเฝ้ำระวังปัญหำ สำรเสพติด ผ่ำนเครือข่ำยอินเทอร์เน็ต หรือชื่อย่อคือ ระบบ บสต. ซึ่งเป็นรำยงำนเกี่ยวกับกำรบ ำบัดรักษำ และฟื้นฟูสมรรถภำพผู้เสพ ผู้ติดสำรเสพติด ที่หน่วยบ ำบัดทุกสังกัดกระทรวง จ ำนวน 11,621 แห่ง รำยงำน เข้ำสู่ระบบฯ ปีงบประมำณ 2554 ตำมโครงกำรพัฒนำฐำนข้อมูลระบบรำยงำน ระบบติดตำมและเฝ้ำระวัง ปัญหำสำรเสพติด เริ่มด ำเนินกำรตั้งแต่ 1 มิถุนำยน 2546 จนถึงปัจจุบัน ทั้งนี้มีเงื่อนไขและข้อที่ควรระวังใน กำรวิเครำะห์ข้อมูล ดังนี้ 1. ข้อมูลช่วง 1 ตุลำคม 2545 – 31 พฤษภำคม 2546 เป็นช่วงเริ่มต้น กำรใช้แบบรำยงำน สำรเสพติดใหม่ คือ แบบ บสต. แทนแบบ ปปส.1/2544 โดยที่ระบบ บสต. ยังไม่เปิดให้รำยงำนท ำให้ข้อมูล ช่วงดังกล่ำว ขำดควำมสมบูรณ์บำงส่วน 2. ข้อมูลผู้เข้ำรับกำรบ ำบัดปีงบประมำณ 2546 จะแตกต่ำงจำกปีงบประมำณอื่น เนื่องจำกรัฐบำลประกำศนโยบำยกำรต่อสู้กับปัญหำสำรเสพติดอย่ำงเข้มแข็ง โดยมีแนวทำงกำรดูแลผู้เสพ/ ผู้ติดสำรเสพติด ที่มำแสดงตนต่อทำงรำชกำร และสั่งให้ทุกหน่วยถือปฏิบัติในมำตรกำรกำรบ ำบัดรักษำฟื้นฟู และดูแลผู้เสพ/ผู้ติดสำรเสพติด เป็นผู้ป่วย มีกำรค้นหำกลุ่มเสี่ยง ในระดับหมู่บ้ำน พร้อมผลักดันผู้เสพ/ผู้ติด สำรเสพติด เข้ำรับกำรบ ำบัดฟื้นฟูและพัฒนำโดยส่วนใหญ่ใช้รูปแบบค่ำยปรับเปลี่ยนพฤติกรรม จนท ำให้มี ผลกำรบ ำบัดฟื้นฟูมำกกว่ำภำวะปกติ จึงไม่สำมำรถเปรียบเทียบกับปีงบประมำณอื่น 3. มีกำรเปลี่ยนแปลงแบบรำยงำนสำรเสพติด (บสต.) เช่น มีกำรเปลี่ยนแปลงช่วงอำยุ ประเภทสำรเสพติด และอำชีพ รวมทั้ง แบบ บสต.3 เพิ่มส่วนส่งต่อเพื่อกำรรักษำ เมื่อวันที่ 1 ตุลำคม 2550 4.ระบบรำยงำนสำรเสพติด(บสต.) เป็นระบบที่ให้สถำนบ ำบัดสำมำรถ บันทึก แก้ไข ลบ ข้อมูลในส่วนที่สถำนบ ำบัดรักษำได้ตลอดเวลำ ท ำให้เมื่อเปรียบเทียบข้อมูล ในช่วงเวลำที่แตกต่ำง จะท ำให้ ได้ผลกำรวิเครำะห์ข้อมูลที่ไม่เหมือนกัน 5. จังหวัดกรุงเทพมหำนคร รวมอยู่ในภำคกลำง 6.ข้อมูลที่น ำมำวิเครำะห์เป็นข้อมูลที่สถำนบ ำบัดทั่วประเทศ ทุกสังกัดกระทรวงรำยงำน เข้ำสู่ระบบรำยงำนสำรเสพติด(บสต.) ดังนี้ ข้อมูลปีงบประมำณ 2547 หมำยถึงข้อมูลตั้งแต่ 1 ตุลำคม 2546 – 30 กันยำยน 2547 ข้อมูลปีงบประมำณ 2548 หมำยถึงข้อมูลตั้งแต่ 1 ตุลำคม 2547 – 30 กันยำยน 2548 ข้อมูลปีงบประมำณ 2549 หมำยถึงข้อมูลตั้งแต่ 1 ตุลำคม 2548 – 30 กันยำยน 2549 ข้อมูลปีงบประมำณ 2550 หมำยถึงข้อมูลตั้งแต่ 1 ตุลำคม 2549 – 30 กันยำยน 2550 ข้อมูลปีงบประมำณ 2551 หมำยถึงข้อมูลตั้งแต่ 1 ตุลำคม 2550 – 30 กันยำยน 2551
โดยประมวลผลจำกฐำนข้อมูลระบบรำยงำนฯ ณ วันที่ ๓๐ สิงหำคม 2555 ดังนั้นกำรใช้ข้อมูลสรุปสถำนกำรณ์ปัญหำสำรเสพติด ปี 2554 ที่เป็นข้อมูลจำกระบบ บสต. ควร ศึกษำ ให้เข้ำใจลักษณะของข้อมูลเพื่อกำรแปลผลที่ถูกต้อง และกำรน ำผลกำรวิเครำะห์ใช้งำน ควรระวัง เงื่อนไขตำมที่กล่ำวข้ำงต้น ผลงานและความส าเร็จการบ าบัดรักษาฟื้นฟูสมรรถภาพ ตามรายปี 2547 - 2554 กำรวิเครำะห์ผลงำนและควำมส ำเร็จกำรบ ำบัดรักษำฟื้นฟูสมรรถภำพ ตำมรำยปีนี้ เป็นกำรศึกษำ โดยน ำข้อมูลผู้เข้ำบ ำบัดรักษำฟื้นฟูสมรรถภำพในแต่ละปีงบประมำณ ตั้งแต่ปี 2547 ถึงปี 2554 แล้วใช้ ข้อมูลเฉพำะของกลุ่มบุคคลในแต่ละปีงบประมำณมำวิเครำะห์ต่อเนื่องทุกกระบวนกำรตั้งแต่ บ ำบัดรักษำ จ ำหน่ำย และติดตำมหลังกำรบ ำบัดรักษำ ประมวลผล จำกฐำนข้อมูลระบบรำยงำนฯ ณ วันที่ 30 สิงหำคม 2555 ดังนี้ จำกข้อมูลกำรบ ำบัดรักษำผู้เสพ/ผู้ติดสำรเสพติด จำกระบบ บสต. ตั้งแต่ปีงบประมำณ 2547 -2554 พบว่ำมีผลกำรด ำเนินงำน ดังตำรำงต่อไปนี้
ตารางผลงานและความส าเร็จการบ าบัดรักษาฟื้นฟูสมรรถภาพ ตามรายปี ปีงบประมาณ 2547 – 2554 ล าดับ รายการ ปี 2547 ปี 2548 ปี2549 ปี2550 ปี 2551 ปี 2552 ปี2553 ปี2554 จ านวน ร้อย ละ จ านวน ร้อย ละ จ านวน ร้อย ละ จ านวน ร้อย ละ จ านวน ร้อย ละ จ านวน ร้อยละ จ านวน ร้อย ละ จ านวน ร้อยละ จ านวนประชากรกลางปี (ล้านคน) 62 62 63 63 63 64 64 64 1 - ผู้เข้ารับการบ าบัด 42,960 100 49,162 100 56,393 100 63,377 100 100,437 100 133,030 100 142,419 100 191,348 100 - ผู้เสพ 24,532 57.10 26,204 53.30 32,434 57.51 38,018 59.99 60,026 59.76 80,782 60.72 86,635 60.83 118,244 61.80 - ผู้ติด 18,276 42.54 22,693 46.16 22,885 40.58 24,378 38.47 38,419 38.25 49,193 36.98 52,220 36.67 69,686 36.42 - ผู้ติดยำเสพติดรุนแรง 152 0.35 265 0.54 1,074 1.90 981 1.55 1,992 1.98 3,055 2.30 3,564 2.50 3418 1.79 2 - การจ าหน่าย 31,582 100 30,520 100 34,350 100 37,077 100 59,225 100 82,130 100 91,229 100 106,344 100 - อยู่ในกระบวนกำรบ ำบัด 11,380 26.49 18,642 37.92 22,043 39.09 26,300 41.50 41,213 41.03 50,900 38.26 51,190 35.94 85,004 44.42 - กำรจ ำหน่ำยแบบไม่ครบ ก ำหนด 8,089 18.83 7822 15.91 8074 14.32 9263 14.62 13295 13.24 17430 13.10 18408 12.93 22463 11.74 - กำรจ ำหน่ำยแบบครบ ก ำหนด 23,493 54.68 22698 46.17 26276 46.59 27814 43.89 45930 45.73 64700 48.64 72821 51.13 83881 43.84 3 - การติดตาม (จากกลุ่ม จ าหน่ายแบบครบก าหนด) 23,493 100 22,698 100 26,276 100 27,814 100 45,930 100 64,700 100 72,821 100 83,881 100 - ยังไม่ได้ติดตำม 7,632 32.49 7,514 33.10 7,646 29.10 8,002 28.77 13,276 28.90 16,933 26.17 16,715 22.95 33,387 39.80
ล าดับ รายการ ปี 2547 ปี 2548 ปี2549 ปี2550 ปี 2551 ปี 2552 ปี 2553 ปี 2554 จ านวน ร้อยละ จ านวน ร้อยละ จ านวน ร้อยละ จ านวน ร้อยละ จ านวน ร้อยละ จ านวน ร้อยละ จ านวน ร้อยละ จ านวน ร้อยละ - ยังไม่สิ้นสุดกำรกำร ติดตำม 5,015 31.62 4,888 32.19 6,339 34.03 6,581 33.22 9,330 28.57 10,439 21.85 11,662 20.79 29,348 58.12 - สิ้นสุดกำรติดตำม ไม่ ครบเกณฑ์ 4,441 28.00 4,520 29.77 5,984 32.12 6,350 32.05 10,075 30.85 15,124 31.66 15,372 27.40 7,700 15.25 - สิ้นสุดกำรติดตำม ตำมเกณฑ์ 6,405 40.38 5,776 38.04 6,307 33.85 6,881 34.73 13,249 40.58 22,204 46.49 29,072 51.81 13,446 26.63 5 - สรุปผลการติดตามตาม เกณฑ์ (จากกลุ่มสิ้นสุด การติดตาม ตามเกณฑ์) 6,405 100 5,776 100 6,307 100 6,881 100 13,249 100 22,204 100 29,072 100 13,446 100 - หยุดได้/เลิกได้ 5762 89.96 5038 87.22 5369 85.13 5909 85.87 11439 86.34 18766 84.52 25141 86.48 12230 90.96 - เสพซ้ ำ 103 1.61 128 2.22 142 2.25 131 1.90 210 1.59 291 1.31 385 1.32 237 1.76 - อื่นๆ 540 8.43 610 10.56 796 12.62 841 12.22 1,600 12.08 3,147 14.17 3,546 12.20 979 7.28
ตาราง เปรียบเทียบความส าเร็จการบ าบัดรักษาฟื้นฟูสมรรถภาพตามรายปี ปีงบประมาณ 2547- 2554 สูตร ปีงบประมาณ 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 อัตรำกำรเข้ำรับกำรบ ำบัด ต่อ 1,000 ประชำกร จ ำนวนผู้เข้ำบ ำบัด x 1000 จ ำนวนประชำกร 0.69 0.79 0.90 1.01 1.58 2.09 2.23 2.99 ร้อยละของผู้เสพ/ผู้ติดที่รับกำรบ ำบัดครบก ำหนด จ ำนวนผู้เข้ำบ ำบัดครบก ำหนด x 100 จ ำนวนผู้เข้ำบ ำบัดทั้งหมด 54.68 46.17 46.59 43.89 45.73 48.64 51.13 43.84 ร้อยละกำรติดตำมอย่ำงน้อย 1 ครั้ง จ ำนวนกำรติดตำมครั้งที่ 1 x 100 จ ำนวนผู้ถูกจ ำหน่ำยแบบครบก ำหนด 67.51 66.90 70.90 71.23 71.10 73.83 77.05 60.20 ร้อยละของผู้เสพ/ผู้ติดที่รับกำรบ ำบัดครบก ำหนดและ ได้รับกำรติดตำมอย่ำงน้อย 4 ครั้งใน 1 ปี และติดตำม ผู้ถูกจ ำหน่ำยครบก ำหนดติดตำม ครบตำมเกณฑ์แล้วหยุดติดตำม x 100 จ ำนวนผู้ถูกจ ำหน่ำยแบบครบก ำหนด 27.26 25.45 24.00 24.74 28.85 34.32 39.92 16.03 ร้อยละของผู้เสพ/ผู้ติดที่รับกำรบ ำบัดครบก ำหนดและ ได้รับกำรติดตำมอย่ำงน้อย 4 ครั้งใน 1 ปี และหยุดได้ เลิกได้ ผู้ถูกจ ำหน่ำยครบก ำหนดติดตำม ครบตำมเกณฑ์แล้วหยุดติดตำม ด้วยสำเหตุหยุดได้เลิกได้ x 100 จ ำนวนผู้ถูกจ ำหน่ำยแบบครบก ำหนด 24.53 22.20 20.43 21.24 24.91 29.00 34.52 14.58
ผู้ป่วยสำรเสพติดมีโอกำสเข้ำถึงบริกำรบ ำบัดรักษำและฟื้นฟูสมรรถภำพ เพิ่มขึ้นจำก 0.69 ต่อพัน ประชำกรในปีงบประมำณ 2547 เป็น 2.99 ต่อพันประชำกร ในปีงบประมำณ 2554 เพิ่มขึ้นกว่ำ 3 เท่ำ โดยเฉพำะในปีงบประมำณ 2551 - 2554 มีกำรเพิ่มของอัตรำเข้ำรับบ ำบัดต่อ 1,000 ประชำกร มำกกว่ำช่วง ปีงบประมำณ 2547 – 2550 อย่ำงชัดเจน ภำยใต้ข้อสันนิฐำนว่ำมีจ ำนวนผู้ใช้สำรเสพติดมำกกว่ำจ ำนวนผู้เข้ำ บ ำบัดรักษำและฟื้นฟูสมรรถภำพในช่วงที่ผ่ำนมำ แสดงถึงกำรพัฒนำศักยภำพของหน่วยบ ำบัดของทุกส่วนรำชกำร ในกำรรับผู้ป่วยสำรเสพติดให้เข้ำสู่ระบบกำรบัดรักษำและฟื้นฟูสมรรถภำพเพิ่มมำกขึ้น สอดคล้องกับนโยบำยต่อสู้ กับปัญหำสำรเสพติดของประเทศ กราฟ เปรียบเทียบความความส าเร็จอัตราการเข้ารับการบ าบัด ต่อ 1,000 ประชากร ตามปีงบประมาณ 1.58 2.99 2.09 2.23 0.90 0.79 0.69 1.01 0.00 0.50 1.00 1.50 2.00 2.50 3.00 3.50 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554
ปีงบประมาณ
ร้อยละมีดัชนีส ำหรับวัดควำมส ำเร็จ ของกำรจัดบริกำรบ ำบัดรักษำและฟื้นฟูสมรรถภำพในเชิงคุณภำพ คือร้อยละ ของผู้เสพ/ผู้ติด ที่รับกำรบ ำบัดครบก ำหนด จำกข้อมูลพบว่ำ มีแนวโน้มลดลงจำกร้อยละ 54.68 ในปีงบประมำณ 2547 และเป็นร้อยละ 43.89 ในปี 2550 ส ำหรับในปีงบประมำณ 2551 - 2553 มีแนวโน้มfuขึ้นเรื่อยๆ จำก ร้อยละ 45.73 เป็นร้อยละ 51.13 ส ำหรับในปีงบประมำณ 2554 ลดลงใกล้เคียงกับปี 2550 คือร้อยละ 43.84 อำจจะเกิดจำกมีกำรเร่งน ำผู้ป่วยเข้ำรับกำรบ ำบัดในขณะที่หน่วยบ ำบัดมีควำมพร้อมไม่เพียงพอ จึงควรมีกำร พัฒนำสมรรถภำพและศักยภำพของผู้ให้กำรบ ำบัดรักษำ และพัฒนำระบบกำรสนับสนุนของหน่วยงำน ตั้งแต่ หน่วยบ ำบัด, หน่วยระดับจังหวัด และส่วนกลำง เพื่อให้คุณภำพกำรดูแลผู้ป่วยใช้สำรเสพติดดีขึ้น ไม่เป็นภำระ กับงบประมำณที่ต้องสูญเสียกับกำรให้บริกำรบ ำบัดรักษำและฟื้นฟูสมรรถภำพ ที่ไม่เหมำะสมกับสภำพของผู้ป่วย สำรเสพติด ซึ่งสัมพันธ์กับควำมส ำเร็จของกำรบริกำร กราฟ เปรียบเทียบความความส าเร็จร้อยละของผู้เสพ/ผู้ติดที่รับการบ าบัดครบก าหนด 43.84 51.13 54.68 46.17 46.59 43.89 45.73 48.64 0.00 10.00 20.00 30.00 40.00 50.00 60.00 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 ปีงบประมาณ ร้อยละ
กิจกรรมกำรติดตำมผู้ป่วย ภำยหลังกำรบ ำบัดรักษำและฟื้นฟูสมรรถภำพ ถือว่ำเป็นขั้นตอนส ำคัญในกำร ดูแลผู้ป่วยสำรเสพติด ไม่ให้กลับไปเสพซ้ ำ พบว่ำมีร้อยละกำรติดตำมอย่ำงน้อย 1 ครั้ง ในระหว่ำงปีงบประมำณ 2547 – 2553 มีแนวโน้มดีขึ้นเรื่อยๆ อยู่ระหว่ำงร้อยละ 67.51 ถึงร้อยละ 77.05 ส ำหรับปีงบประมำณ 2554 มีค่ำต่ ำลง คือร้อยละ 60.20 เนื่องจำกผู้ป่วยบำงส่วนที่เข้ำรับกำรบ ำบัดรักษำและฟื้นฟูสมรรถภำพ ในช่วงปลำยปี งบประมำณ 2554 แล้วมีกำรจ ำหน่ำยในช่วงเดือนกรกฎำคม ถึง สิงหำคม 2554 อำจยังไม่ได้รับกำรติดตำมครั้งที่ 1 จำกผลกำรด ำเนินงำนแสดงว่ำ มีผู้ผ่ำนกำรบ ำบัดรักษำและฟื้นฟูสมรรถภำพมำกกว่ำร้อยละ 30 ที่ไม่เข้ำสู่ กระบวนกำรติดตำม ท ำให้มีควำมเสี่ยงสูงที่จะกลับไปเสพซ้ ำเมื่อกลับสู่สิ่งแวดล้อมเดิมของผู้ป่วยสำรเสพติด กราฟ เปรียบเทียบผลความส าเร็จร้อยละการติดตามอย่างน้อย 1 ครั้ง ตามปีงบประมาณ 60.20 77.05 73.83 71.10 71.23 70.90 67.51 66.90 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 ปีงบประมาณ ร้อยละ
ควำมส ำเร็จที่มุ่งหวังของกำรดูแลผู้ป่วยสำรเสพติด คือ กำรที่ผู้ป่วยหยุด/เลิกกำรใช้สำรเสพติดได้ ซึ่งตำม มำตรฐำนจะใช้ระยะเวลำ 1 ปี หลังกำรจ ำหน่ำย จำกผลกำรด ำเนินกำรพบว่ำ มีแนวโน้มลดลงจำกร้อยละ 24.53 ในปีงบประมำณ 2547 เป็น 20.43 ในปีงบประมำณ 2549 และเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เป็นร้อยละ 34.52 ในปี 2553 แสดงว่ำ ตั้งแต่ปีงบประมำณ ปี 2550 หน่วยบ ำบัดมีกระบวนกำรดูแลผู้ป่วยยำเสพติดในขั้นตอนติดตำมดีขึ้นเป็น ล ำดับ เนื่องจำกกำรปรับเปลี่ยนยุทธศำสตร์และกำรจัดกำร รวมทั้งกำรปรับทัศนคติของผู้เกี่ยวข้องในกระบวน กำร ติดตำมภำยหลังกำรจ ำหน่ำย ให้เห็นควำมส ำคัญและท ำกิจกรรมกำรติดตำมอย่ำงมีคุณภำพ ส ำหรับข้อมูล ปีงบประมำณ 2554 มีค่ำต่ ำลงอย่ำงมำก คือ ร้อยละ 14.58 เนื่องจำกเป็นกิจกรรมที่ต้องดูแลผู้ป่วยสำรเสพติด หลังกำรจ ำหน่ำย ถึง 1 ปี ท ำให้มีผู้ป่วยสำรเสพติดที่ได้รับกำรจ ำหน่ำยแล้วยังติดตำมไม่ครบ 1 ปี อีกจ ำนวนมำก ได้แก่ ผู้ป่วยที่ได้รับกำรจ ำหน่ำยภำยหลังเดือนสิงหำคม 2554 ทั้งหมด กราฟ เปรียบเทียบความความส าเร็จร้อยละของผู้เสพ/ผู้ติดที่รับการบ าบัดครบก าหนด ได้รับการติดตามได้ตาม เกณฑ์ เทียบกับได้รับการติดตามได้ตามเกณฑ์และสรุปว่าเลิกได้ ตามปีงบประมาณ 34.32 16.03 14.58 27.26 25.45 24.00 24.74 28.85 39.92 21.24 24.91 29.00 34.52 22.20 24.53 20.43 -5 10 15 20 25 30 35 40 45 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 ปีงบประมาณ ร ้อยละ ร ้อยละติดตามได ้ตามเกณฑ์ ร ้อยละติดตามได ้ตามเกณฑ์ และสรุปว่าเลิกได ้
การศึกษาและวิเคราะห์สถานการณ์สารเสพติดที่เข้ารับการบ าบัดรักษา และฟื้นฟูสมรรถภาพ ปีงบประมาณ 2554 ข้อมูลที่วิเครำะห์เป็นของผู้ป่วยใช้สำรเสพติด ที่เข้ำสู่ระบบกำรบ ำบัดรักษำและฟื้นฟูสมรรถภำพ ปีงบประมำณ 2554 และมีข้อมูลต่อเนื่องของผู้ป่วยในกลุ่มนี้ ในขั้นตอนกำรจ ำหน่ำยและกำรติดตำม ซึ่งถูก ประมวลผลจำกฐำนระบบรำยงำน บสต. เมื่อวันที่ 30 สิงหำคม 2555 และเนื่องจำกในปีงบประมำณ 2555 ทำง ส ำนักบริหำรกำรสำธำรณสุข ได้ปรับรูปแบบของเอกสำรจำกเดิมรูปเล่ม เป็นแผ่น ซีดี คณะผู้จัดท ำจึงลดกำร วิเครำะห์รำยกำรย่อย และจัดท ำเป็นไฟล์อิเลคทรอนิคส์ ซึ่งผู้ที่ได้รับข้อมูลสำมำรถน ำไปประมวลผลได้ตำมควำม ต้องกำร ทำงส ำนักบริหำรกำรสำธำรณสุขได้จัดเตรียมข้อมูลดังกล่ำวเป็นไฟล์ ชื่อ “rawdata antidrug3-5.mdb” ประกอบด้วย 1. ตำรำง - ท ำเนียบ เป็นข้อมูลของหน่วยบ ำบัดที่รำยงำนในระบบ บสต. - บสต.3 - ปี 54, บสต.4 - ปี 54, บสต.5 - ปี 54 เป็นข้อมูล บสต. 3,4,5 ในรูปแบบใกล้เคียง กับไฟล์ที่ให้ดำวน์โหลด แต่มีกำรปรับปรุง คือ เพิ่มข้อมูลของหน่วยงำนหลัก (บสต.3 คือ หน่วยบ ำบัด, บสต.4 คือ หน่วยบ ำบัด, บสต.5 คือ หน่วยติดตำม) คือ อ ำเภอ, จังหวัด, กรม, กระทรวง เพื่อใช้ประกอบกำร ประมวลผล, ตัดข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ป่วยและผู้รำยงำน 2. แบบสอบถำม - จัดท ำตัวอย่ำงกำรประมวลผลของขั้นตอนกำรบ ำบัดรักษำ, จ ำหน่ำยและติดตำม ทั้งนี้ ข้อมูลในไฟล์ดังกล่ำว มีบำงส่วนที่ขำดคุณภำพ เช่น เป็นตัวว่ำง, มีค่ำไม่ปกติ เป็นต้น เกิดจำก ผู้รำยงำนบำงส่วนใช้โปรแกรมเล่นอินเตอร์เน็ตที่ไม่ใช่ Internet Explore ท ำให้เงื่อนไขป้องกันในระบบรำยงำน บสต.ไม่ท ำงำน กำรน ำข้อมูลไปใช้ ขอให้เข้ำใจและระมัดระวังในกำรแปลผลข้อมูล
ภาระงานเปรียบเทียบรายปีงบประมาณ (2547 - 2554)
ภำระงำนเปรียบเทียบรำยปีงบประมำณ เป็นกำรศึกษำภำระงำนของหน่วยบ ำบัดที่รำยงำนข้อมูลกำร บ ำบัดรักษำผู้เข้ำรับกำรบ ำบัดสำรเสพติด เพื่อวิเครำะห์กิจกรรมในกำรบ ำบัดรักษำดูแลผู้ป่วยสำรเสพติด ตั้งแต่ กำรคัดกรอง กำรเข้ำบ ำบัด กำรส่งต่อผู้ป่วย กำรจ ำหน่ำย และกำรติดตำม ที่เป็นผลจำกกิจกรรมที่เกิดขึ้นในแต่ละ ปีงบประมำณ ซึ่งผู้เข้ำรับกำรบ ำบัดสำรเสพติด อำจไม่ใช่ผู้เข้ำรับกำรบ ำบัดในปีเดียวกัน เช่นกรณีกำรติดตำมจะ เป็นภำระงำนในปีหนึ่งแต่เป็นผู้เข้ำบ ำบัดรักษำในปีที่ผ่ำนมำ ซึ่งกำรวิเครำะห์จะใช้ข้อมูลที่เกิดช่วงเดียวกันในแต่ละ ปี คือ ช่วงวันที่ 1 ตุลำคม – วันที่ 30 กันยำยน ของทุกปีงบประมำณ ในกำรศึกษำนี้ประมวลผล จำกฐำนข้อมูล ระบบรำยงำน บสต. ณ วันที่ 30 สิงหำคม 2555 ตาราง การเปรียบเทียบภาระงานด้านการบ าบัดรักษาและฟื้นฟูฯ ตามปีงบประมาณ ภาระงาน 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 1. การคัดกรองและส่งต่อ 186,484 51,028 44,793 63,021 94,700 115,241 128,117 179,852 2. การบ าบัดรักษา 2.1 กำรบ ำบัดรักษำ 42,962 49,162 56,393 63,377 100,438 133,030 142,419 191,348 2.2 กำรส่งต่อเพื่อกำรรักษำ 1,803 6,232 9,465 14,211 24,195 29,603 33,202 35,012 3. การจ าหน่ายเพื่อการติดตาม 75,860 32,988 31,590 33,343 43,381 63,146 84,654 104,233 4. การติดตาม 664,951 77,151 65,696 83,660 98,292 135,430 216,569 273,941 จำกข้อมูลพบว่ำภำระงำนด้ำนกำรบ ำบัดรักษำและฟื้นฟูสมรรถภำพ มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในทุกขั้นตอนกำร ดูแลผู้ป่วยที่ใช้สำรเสพติด ยกเว้นในปีงบประมำณ 2547 มีจ ำนวนมำกกว่ำปกติ เนื่องจำกมีผู้เข้ำรับกำรบ ำบัดในปี ที่ผ่ำนมำมำกกว่ำภำวะปกติ จำกนโยบำยกำรต่อสู้กับปัญหำสำรเสพติดอย่ำงเข้มแข็ง จึงไม่สำมำรถเปรียบเทียบ กับปีงบประมำณอื่นได้ ภาระงานด้านการบ าบัดรักษาและฟื้นฟูฯ การคัดกรอง กำรคัดกรองและส่งต่อ พบว่ำข้อมูลของปีงบประมำณ 2548 – 2554 พบว่ำมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจำก 44,793 รำย ในปีงบประมำณ 2549 เป็น 179,852 รำย ในปีงบประมำณ 2554 กราฟ เปรียบเทียบจ านวนของภาระงานคัดกรองของผู้ป่วยสารเสพติด ตามปีงบประมาณ 186,484 51,028 44,793 63,021 94,700 115,241 179,852 128,117 0 20,000 40,000 60,000 80,000 100,000 120,000 140,000 160,000 180,000 200,000 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 ปีงบประมาณ จ ำนวน
การบ าบัดรักษา ภำระงำนกำรบ ำบัดรักษำของแต่ละปีงบประมำณ พบว่ำมีผู้ป่วยสำรเสพติดที่ถูกจ ำแนกเป็นกลุ่มผู้ เสพ เป็นส่วนใหญ่ ระหว่ำงร้อยละ 53.34 ถึง 61.80 และมีแนวโน้มคงที่ ในประมำณ 2550-2554 กลุ่มที่ถูก จ ำแนกว่ำเป็นกลุ่มผู้ติดยำเสพติดรุนแรงมีทิศทำงเพิ่มขึ้นในระหว่ำงร้อยละ 1.55 – 2.5 ในปีงบประมำณ 2549 -2554 แต่ในส่วนของกลุ่มผู้ติดมีแนวโน้มลดลงเรื่อยๆ จำกร้อยละ 46.19 ในปี งบประมำณ 2548 เป็นร้อยละ 38.25 ในปีงบประมำณ 2551 และมีสัดส่วนคงที่ต่อเนื่องจำกร้อยละ 36.98 ในปี งบประมำณ 2552 เป็นร้อย ละ 36.42 ในปีงบประมำณ 2554 ถึงแม้สัดส่วนของกลุ่มผู้ติดลดลง แต่เมื่อพิจำรณำถึงจ ำนวนผู้ใช้สำรเสพติดจะมี มำกขึ้นอย่ำงต่อเนื่องในทุกกลุ่มของผู้ป่วยสำรเสพติดที่เข้ำรับกำรบ ำบัดรักษำ ตาราง การเปรียบเทียบจ านวนภาระงานการบ าบัดรักษา แยกตามผู้ป่วยสารเสพติดที่ถูกจ าแนก ตามปีงบประมาณ ผู้ป่วยสารเสพติดที่ถูกจ าแนก 2,547 2,548 2,549 2,550 2,551 2,552 2,553 2,554 ผู้เสพ 24,532 26,204 32,434 38,018 60,026 80,782 86,635 118,244 (57.10 ) (53.34) (57.51) (59.99) (59.76) (60.72) (60.83) (61.80) ผู้ติด 18,276 22,693 22,885 24,378 38,419 49,193 52,220 69,686 (42.54) (46.19) (40.58) (38.47) (38.25) (36.98) (36.67) (36.42) ผู้ติดยำเสพติดรุนแรง 152 265 1,074 981 1,992 3,055 3,564 3,418 (0.35) (0.54) (1.90) (1.55) (1.98) (2.30) (2.50) (1.79) รวมทั้งหมด 42,960 49,126 56,393 63,377 100,437 133,030 142,419 191,348 กราฟ เปรียบเทียบสัดส่วนของภาระงานการบ าบัดรักษา ตามผู้ป่วยสารเสพติดที่ถูกจ าแนกตาม ปีงบประมาณ 57.10 42.54 0.35 53.34 46.19 0.54 57.51 40.58 1.90 59.99 38.47 1.55 59.76 38.25 1.98 60.72 36.98 2.30 60.83 36.67 2.50 61.80 36.42 1.79 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%ร้อยละ ผู้ติดยาเสพติดรุนแรง ผู้ติด ผู้เสพ
พบว่ำมีผู้ป่วยสำรเสพติดตำมภำระงำนกำรบ ำบัดรักษำ ที่เข้ำสู่ระบบสมัครใจ มีจ ำนวนลดลงอย่ำงช้ำๆและต่อเนื่อง ระหว่ำงปีงบประมำณ 2548 - 2553 และเพิ่มขึ้นเล็กน้อยเป็นร้อยละ 21.17 ในปีงบประมำณ 2554 ระบบบังคับบ ำบัดมี จ ำนวนและสัดส่วนของผู้ป่วยสำรเสพติดเข้ำบ ำบัดรักษำ เพิ่มขึ้นตลอด โดยมีสัดส่วนในช่วงปีงบประมำณ 2550 - 2554 อยู่ ระหว่ำงร้อยละ 63.57 – 70.19 และส ำหรับระบบต้องโทษมีสัดส่วนค่อนข้ำงคงที่อยู่ระหว่ำงร้อยละ 11.54 – 11.09 ในช่วง ปีงบประมำณ 2549 – 2553 และลดลงเป็นร้อยละ 8.64 ในปีงบประมำณ 2554 เนื่องจำกสัดส่วนกำรเพิ่มขึ้นอยู่ที่และระบบ บังคับบ ำบัด ระบบสมัครใจ ตำมล ำดับ ตาราง การเปรียบเทียบจ านวนภาระงานการบ าบัดรักษา แยกตามระบบ ตามปีงบประมาณ กราฟ เปรียบเทียบร้อยละของภาระงานการบ าบัดรักษา แยกตามระบบ ตามปีงบประมาณ 70.19 21.17 26.71 26.24 24.90 23.22 22.19 20.85 40.1448.84 58.06 60.40 63.57 65.47 65.75 68.06 8.64 11.02 15.23 13.36 11.54 11.31 12.07 11.09 -20 40 60 80 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 ปีงบประมาณ ร้อยละ สมัครใจ บังคับ บ าบัด ต้องโทษ ผู้ป่วยสารเสพติดที่ถูก จ าแนก ขณะบ าบัดรักษา 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 สมัครใจ 17,218 13,130 14,798 15,778 23,326 29,513 29,693 40,511 40.14 26.71 26.24 24.90 23.22 22.19 20.85 21.17 บังคับบ ำบัด 20,948 28,545 34,060 40,286 65,757 87,463 96,925 134,302 48.84 58.06 60.40 63.57 65.47 65.75 68.06 70.19 ต้องโทษ 4,727 7,487 7,535 7,313 11,355 16,054 15,800 16,534 11.02 15.23 13.36 11.54 11.31 12.07 11.09 8.64 รวมทั้งหมด 42,893 49,162 56,393 63,377 100,438 133,030 142,418 191,347 100 100 100 100 100 100 100 100
ผลการจ าหน่าย ในช่วงปีงบประมำณ 2547 - 2549 มีควำมเปลี่ยนแปลงของผู้ป่วยสำรเสพติดที่ถูกจ ำแนกขณะ จ ำหน่ำย คือระบบสมัครใจมีจ ำนวนผู้ป่วยสำรเสพติดที่ถูกจ ำแนก และสัดส่วนลงลดจำก 60,347 คน คิดเป็นสัดส่วน ร้อยละ 79.89 เป็น 11,306 คน ร้อยละ 35.80 หลังจำกปี 2549 จนถึง 2552 สัดส่วนของภำระงำนกำรจ ำหน่ำย ของแต่ละระบบค่อนข้ำงคงที่ ดังนี้ ระบบสมัครใจ สัดส่วนระหว่ำง 35.80 – 34.51 และลดลงในปีงบประมำณ 2553 - 2554 มีสัดส่วนลดลงอยู่ในระหว่ำง 26.87 – 27.84 ในขณะที่ระบบบังคับบ ำบัด มีสัดส่วนระหว่ำง 43.24 – 52.28 และเพิ่มขึ้นในปีงบประมำณ 2553 - 2554 มีสัดส่วนอยู่ในระหว่ำง 61.59 – 64.64 ส ำหรับระบบต้องโทษ มีจ ำนวนและสัดส่วนระหว่ำง 13.15 - 13.69 และลดลงเป็น 11.54 .ในปีงบประมำณ 2553 และลดลงเป็น 7.51 . ในปีงบประมำณ 2554 ตาราง การเปรียบเทียบจ านวนภาระงานการจ าหน่าย แยกตามระบบ ตามปีงบประมาณ ผู้ป่วยสารเสพติดที่ถูก จ าแนก ขณะจ าหน่าย 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 สมัครใจ 60,339 14,671 11,309 11,936 17,602 21,791 22,746 29,016 (79.54) (44.47) (35.80) (35.80) (40.58 (34.51) (26.87) (27.84) บังคับบ ำบัด 13,296 14,263 16,023 17,021 19,842 33,012 52,135 67,381 (17.53) (43.24) (50.72) (51.05) (45.74) (52.28) (61.59) (64.64) ต้องโทษ 1,401 3,879 4,256 4,385 5,937 8,339 9,765 7,829 (1.85) (11.76) (13.47) (13.15) (13.69) (13.21) (11.54) (7.51) ไม่ระบุระบบ 824 175 2 1 - 4 8 7 (1.09) (0.53) (0.01) (0.00) - (0.01) (0.01) (0.01) รวมทั้งหมด 75,860 32,988 31,590 33,343 43,381 63,146 84,654 104,233 100 100 100 100 100 100 100 100
กราฟ เปรียบเทียบสัดส่วนของภาระงานการจ าหน่าย แยกตามระบบ ตาม ปีงบประมาณ 27.84 64.64 7.51 26.87 34.51 40.58 35.80 35.80 44.47 79.54 61.59 52.28 51.05 50.72 17.53 45.74 43.24 1.85 11.76 13.47 13.15 13.69 13.21 11.54 -20 40 60 80 100 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 ปีงบประมาณ ร้อยละ สมัครใจ บังคับ บ าบัด ต้องโทษ
การติดตามภายหลังการบ าบัดรักษา กำรติดตำมภำยหลังกำรบ ำบัดรักษำ พบว่ำ ผู้เข้ำรับกำรบ ำบัด ได้รับกำรกำรติดตำมปีงบประมำณ 2547 มำกที่สุดจำกนโยบำยกำรต่อสู้กับปัญหำสำรเสพติด ปีงบประมำณ 2546 ในปีงบประมำณ 2548 – 2554 พบว่ำมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจำก 77,151 รำย ในปีงบประมำณ 2548 เป็น 273,941 รำย ในปีงบประมำณ 2554 กราฟ เปรียบเทียบจ านวนของภาระงานการติดตามภายหลังการบ าบัดรักษา ตามปีงบประมาณ 664,951 77,151 65,696 83,660 98,292 135,430 216,569 273,941 0 100,000 200,000 300,000 400,000 500,000 600,000 700,000 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 ปีงบประมาณ จ านวน
ดัชนีชี้วัดภาระงาน 1 .ร้อยละของผู้ป่วยสำรเสพติดที่ได้รับกำรจ ำหน่ำยแบบครบเกณฑ์ที่ก ำหนด สูตร : จ ำนวนผู้ป่วยสำรเสพติดที่ได้รับกำรจ ำหน่ำยแบบครบก ำหนด (บสต.4 ครบก ำหนด) X 100 จ ำนวนผู้ป่วยสำรเสพติดที่จ ำหน่ำยทั้งหมดในห้วงเวลำเดียวกัน (บสต.4ทั้งหมด ยกเว้น ถูก จับและเสียชีวิต) ผู้ป่วยสำรเสพติดที่ได้รับกำรจ ำหน่ำยแบบครบเกณฑ์ที่ก ำหนด พบว่ำ ปีงบประมำณ 2547 มำก ที่สุด เนื่องจำกเป็นช่วงที่มีนโยบำยผลักดันผู้ป่วยเข้ำบ ำบัด ซึ่งใช้กระบวนกำรค่ำยปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ที่ใช้ ระยะเวลำบ ำบัดรักษำสั้น ท ำให้จ ำนวนผู้ผ่ำนบ ำบัดแบบครบก ำหนดมีจ ำนวนแตกต่ำงจำกปีอื่นๆ มำก ส ำหรับ ปีงบประมำณ 2548 – 2552 พบว่ำมีแนวโน้มผู้เข้ำกำรบ ำบัดรักษำและฟื้นฟูตำมเกณฑ์ที่ก ำหนด เพิ่มขึ้นตำมล ำดับ จำกร้อยละ 77.93 ในปีงบประมำณ 2548 เป็นร้อยละ 84.22 ในปีงบประมำณ 2552 และในปีงบประมำณ 2553-2554 พบว่ำมีแนวโน้มผู้เข้ำกำรบ ำบัดรักษำและฟื้นฟูตำมเกณฑ์ที่ก ำหนดลดลง เป็นร้อยละ 75.70-66.44 แสดงให้ เห็นถึงคุณภำพของหน่วยบ ำบัดรักษำยำเสพติด ที่ลดลงเนื่องจำกจ ำนวนผู้เข้ำบ ำบัดมีมำกขึ้นจำกนโยบำยเร่งรัดฯ คง ต้องมีกำรตรวจสอบปัญหำ จุดบกพร่อง เพื่อให้กำรสนับสนุน และพัฒนำหน่วยบ ำบัดในทุกสังกัดให้มีคุณภำพในกำร บ ำบัดรักษำให้ได้ตำมมำตรฐำนของกระทรวงสำธำรณสุข ตาราง เปรียบเทียบจ านวนผู้ป่วยสารเสพติดที่ได้รับการจ าหน่าย แยกตามสาเหตุ ตามปีงบประมาณ ปีงบประมาณ ทั้งหมด ครบ ก าหนด ถูกจับ ตาย ไม่ครบ ก าหนด ดัชนี 2547 75,860 65,285 403 234 9,075 86.79 2548 32,988 25,407 282 104 6,983 77.93 2549 31,590 24,540 569 109 6,366 79.39 2550 33,343 26,232 582 88 6,422 80.29 2551 43,381 35,433 830 78 6,917 83.42 2552 63,146 51,868 1,410 152 8,965 84.22 2553 84,654 62,549 1,872 154 13,064 75.70 2554 104,233 67,909 1,875 149 13,958 66.44
กราฟ เปรียบเทียบร้อยละของผู้ป่วยสารเสพติดที่ได้รับการจ าหน่ายแบบครบเกณฑ์ที่ก าหนด ตามปีงบประมาณ 86.79 77.93 79.39 80.29 83.42 84.22 75.70 66.44 0 20 40 60 80 100 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 ปีงบประมาณ ร้อยละ
ผู้ป่วยสำรเสพติดที่ได้รับกำรจ ำหน่ำยแบบครบเกณฑ์ที่ก ำหนด แยกตำมระบบกำรเข้ำบ ำบัดรักษำ พบว่ำระบบสมัครใจมีผลกำรจ ำหน่ำยแบบครบเกณฑ์ที่ก ำหนดลดลง ช่วงปีงบประมำณ 2547 – 2550 จำกร้อยละ 89.55 เป็น 68.80 แสดงถึงปัญหำเรื่องคุณภำพกำรดูแลผู้ป่วยโดยเฉพำะในกรณีที่ต้องมีกำรส่งต่อเพื่อบ ำบัดรักษำ เช่นผู้ป่วยสำรเสพติดในระบบบังคับบ ำบัด เป็นต้น เมื่อมีกำรก ำหนดนโยบำยและแนวทำงกำรท ำงำนที่ชัดเจนขึ้น ท ำให้ผลส ำเร็จในกำรจ ำหน่ำยดีขึ้นเป็นล ำดับจนในปีงบประมำณ 2551 - 2554 ด้วยเหตุผลข้ำงต้นท ำให้ระบบ บังคับบ ำบัด ในช่วงปีงบประมำณ 2547 – 2552 มีผลงำนประมำณร้อยละ 85 แต่ในปีงบประมำณ 2553 - 2554 และมีค่ำลดลงอย่ำงชัดเจน ปีละประมำณร้อยละ 15 โดยมีผลงำนร้อยละ 71.54 ในปีงบประมำณ 2553 และ ร้อยละ 55.00 ในปีงบประมำณ 2554 สำเหตุที่ผู้ป่วยขำดกำรรักษำ เนื่องจำกส่วนใหญ่เป็นวัยแรงงำน มีกำรย้ำย ที่อยู่บ่อยครั้ง เพื่อให้ระบบกำรบ ำบัดรักษำได้คุณภำพมำกขึ้น หน่วยบ ำบัดควรมีกระบวนกำรในกำรชักจูงให้ ผู้ป่วยเข้ำสู่กระบวนกำรบ ำบัดจนครบก ำหนด และบริหำรจัดกำรให้มีระบบกำรส่งต่อไปบ ำบัดรักษำในสถำนบ ำบัด แห่งใหม่ที่สะดวกแก่กำรเดินทำงไปบ ำบัดอย่ำงต่อเนื่องจนครบก ำหนด ส ำหรับระบบต้องโทษมีผู้ป่วยสำรเสพติด ที่ได้รับกำรจ ำหน่ำยแบบครบเกณฑ์ที่ก ำหนดคงที่อยู่ระหว่ำงร้อยละ 82.06 ถึง 86.27
ตาราง เปรียบเทียบจ านวนผู้ป่วยสารเสพติดที่ได้รับการจ าหน่าย แยกตามระบบการเข้าบ าบัดรักษาและสาเหตุ ตามปีงบประมาณ ผลการจ าหน่าย 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 1.ระบบสมัครใจ 60,339 14,671 11,309 11,936 17,602 21,791 22,746 29,016 ครบก ำหนด 53,604 10,545 7,327 8,105 13,868 17,749 18,268 23,628 ถูกจับ 241 100 97 115 194 144 145 148 เสียชีวิต 213 66 50 41 41 40 48 43 ไม่ครบก ำหนด 6,252 3,950 3,835 3,675 3,499 3,858 4,285 5,179 ไม่ระบุ 28 10 - - - - ดัชนี 89.55 72.75 65.64 68.80 79.85 82.14 81.00 81.97 2.ระบบบังคับบ าบัด 13,296 14,263 16,023 17,021 19,842 33,012 52,135 67,381 ครบก ำหนด 10,523 11,617 13,613 14,563 16,747 27,338 36,276 36,276 ถูกจับ 145 175 460 426 469 950 1,326 1,326 เสียชีวิต 19 36 53 47 33 110 103 103 ไม่ครบก ำหนด 2,600 2,418 1,890 1,968 2,473 3,881 7,505 7,505 ไม่ระบุ 7 13 - - - - ดัชนี 80.18 82.75 87.77 88.00 86.59 85.56 71.54 55.00 ผลการจ าหน่าย 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 3.ระบบต้องโทษ 1,401 3,878 4,259 4,384 5,934 8,325 9,683 7,829 ครบก ำหนด 1,158 3,245 3,600 3,564 4,818 6,781 8,005 6,428 ถูกจับ 17 7 12 41 167 316 401 341 เสียชีวิต 2 2 6 - 4 2 3 3 ไม่ครบก ำหนด 223 615 641 779 945 1,226 1,274 1,057 ไม่ระบุ 1 9 - - - - ดัชนี 83.85 84.07 84.89 82.06 83.60 84.69 86.27 85.88
กราฟ เปรียบเทียบร้อยละของผู้ป่วยสารเสพติดที่ได้รับการจ าหน่ายแบบครบเกณฑ์ที่ก าหนด แยกตามระบบการ เข้าบ าบัดรักษา ตามปีงบประมาณ -10.00 20.00 30.00 40.00 50.00 60.00 70.00 80.00 90.00 100.00 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 สมัครใจ บังคับบ าบัด ต้องโทษ
2.ร้อยละผู้ป่วยสำรเสพติดที่ได้รับกำรจ ำหน่ำยแบบครบเกณฑ์ที่ก ำหนด ได้รับกำรติดตำมตำม ระยะเวลำที่ก ำหนด สิ้นสุดกำรติดตำมสรุปว่ำ หยุดได้/เลิกได้ สูตร จ ำนวนผู้ป่วยสำรเสพติดที่ได้รับกำรติดตำมตำมระยะเวลำที่ก ำหนด สิ้นสุดกำรติดตำมสรุปว่ำ หยุดได้/เลิกได้ (บสต. 5 อย่ำงน้อย 4ครั้งและใช้เวลำติดตำม 1 ปี ครั้งสุดท้ำยสรุปว่ำ หยุดได้/เลิกได้) X 100 จ ำนวนผู้ป่วยสำรเสพติดที่ได้รับกำรติดตำมตำมระยะเวลำที่ก ำหนดทั้งหมด (บสต.5 อย่ำงน้อย 4ครั้ง และใช้เวลำ ติดตำม 1 ปี) ผู้ป่วยที่ผ่ำนกำรบ ำบัดรักษำและฟื้นฟูสภำพ ตำมระยะเวลำที่ก ำหนด จะมีกระบวนกำรดูแล ภำยหลังกำรบ ำบัดรักษำ ได้แก่กำรติดตำมที่มีมำตรฐำนคือ ผู้ป่วยจะได้รับกำรติดตำมอย่ำงน้อย 4 ครั้ง ในช่วง ระยะเวลำ 1 ปีภำยหลังกำรบ ำบัดรักษำ และเมื่อติดตำมตำมระยะเวลำที่ก ำหนด จะมีกำรสรุปสิ้นสุดกำรติดตำม จำกข้อมูลพบว่ำมีปัญหำของกระบวนกำรติดตำม ที่กลุ่มผู้ป่วยภำยหลังกำรบ ำบัดรักษำ และ ได้รับกำรติดตำมอย่ำงน้อย 4 ครั้ง ในช่วงระยะเวลำ 1 ปี มีจ ำนวนลดลงตั้งแต่ปีงบประมำณ 2547- 2549 รวมทั้ง กลุ่มผู้ป่วยใช้สำรเสพติดที่ได้รับกำรติดตำมที่มีมำตรฐำน แล้วมีผลสรุปว่ำ หยุดได้/เลิกได้ มีแนวโน้มลดลงใน ช่วงเวลำเดียวกัน แต่พบว่ำตั้งแต่ปีงบประมำณ 2550-2554 จ ำนวนผู้ป่วยสำรเสพติดที่ได้รับกำรติดตำมตำม ระยะเวลำที่ก ำหนดในแต่ละปี มีปริมำณเพิ่มมำกขึ้นเรื่อยๆทุกปี จำก จ ำนวน 5,771 รำยในปี 2550 เพิ่มขึ้นทุกปี จนถึงปี 2554 จ ำนวน 26,795 รำย ส่วนคุณภำพยังไม่เปลี่ยนแปลงไปมำกนัก อำจต้องเน้นเรื่องกำรบริหำร จัดกำรงบประมำณในกำรติดตำมผู้ป่วยภำยหลังกำรบ ำบัดให้เข้มแข็งมำกยิ่งขึ้น และมีกำรซักซ้อมควำมเข้ำใจถึง แนวทำงปฏิบัติระหว่ำงกำรติดตำม 1 ปี ว่ำหำกพบผู้ป่วยกลับไปเสพซ้ ำ ติดตำมไม่ได้ หรือสำเหตุอื่นๆ ที่คำดว่ำจะ ส่งผลให้เมื่อครบ 1 ปี จะไม่สำมำรถพิสูจน์ว่ำผู้ป่วยหยุดกำรใช้สำรเสพติด จะต้องหยุดกระบวนกำรติดตำม เพื่อให้ ทรำบว่ำเมื่อพบบุคคลเดิมต้องมีกำรน ำเข้ำสู่กำรบ ำบัดรักษำในรอบใหม่
ตาราง เปรียบเทียบจ านวนผู้ป่วยสารเสพติดที่ได้รับการติดตามตามระยะเวลาที่ก าหนด แยกตามผลสรุปสิ้นสุดการติดตาม ตามปีงบประมาณ ปีงบประมาณ รวมติดตามตาม ระยะเวลาที่ก าหนด สรุปว่า หยุด ได้/เลิกได้ สรุปว่าเสพ ซ้ า/อื่นๆ ดัชนีชี้วัด 2547 129,122 114,152 14,970 88.41 2548 16,680 15,698 982 94.11 2549 5,322 4,654 668 87.45 2550 5,771 5,070 701 87.85 2551 6,126 5,377 749 87.77 2552 8,343 7,219 1,124 86.53 2553 15,704 13,841 1,863 88.14 2554 26,795 22,446 4,349 83.77 กราฟ เปรียบเทียบร้อยละผู้ป่วยสารเสพติดที่ได้รับการจ าหน่ายแบบครบเกณฑ์ที่ก าหนด ได้รับการติดตามตาม ระยะเวลาที่ก าหนด สิ้นสุดการติดตามสรุปว่า หยุดได้/เลิกได้ ตามปีงบประมาณ 87.45 87.85 87.77 83.77 88.41 94.11 86.53 88.14 0 20 40 60 80 100 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 ปีงบประมาณ ร้อยละ
