๑
รายงานผลสถานศึกษาแบบอย่างการจัดกิจกรรมการเรียนรู้และการบริหารจัดการ
ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ประจ าปี ๒๕๕๕
(สถานศึกษาพอเพียง ๒๕๕๕)
โรงเรียนบ้านบ่ออิฐ
ส านักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต ๑
ความเป็นมา/แนวคิด
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ปรากฏความหมายเป็นเชิงนัยครั้งแรกในพระบรมราโชวาท และพระราชด ารัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในปี ๒๕๑๗ ที่พระองค์ได้ทรงเน้นย้ าแนวทาง การพัฒนาบนหลักแนวคิดพึ่งตนเอง เพื่อให้เกิดความพอมี พอกิน พอใช้ ของคนส่วนใหญ่ โดยใช้หลัก ความพอประมาณ การค านึงถึงการมีเหตุผล การสร้างภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว และทรงเตือนสติประชาชน คนไทยไม่ให้ประมาท ตระหนักถึงการพัฒนาอย่างเป็นขั้นเป็นตอนที่ถูกต้องตามหลักวิชา และการมี คุณธรรมเป็นกรอบในการปฏิบัติและการด ารงชีวิต รัฐบาล หน่วยงานและองค์กรต่างๆ ได้ตระหนักถึงความส าคัญของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง จึงก าหนดเป็นนโยบายและแผนงานในการด าเนินงาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งส านักงานคณะกรรมการ การศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ได้ก าหนด ๑o จุดเน้น ปี ๒๕๕๖ ข้อที่ ๔ “นักเรียนทุกคน มีความส านึกในความเป็นไทย มีจิตสาธารณะ และอยู่อย่างพอเพียง (Sufficiency & Public Mind)” โดยให้มีหลักสูตรการจัดการศึกษาปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในทุกระดับชั้น เพื่อพัฒนาคุณภาพและ มาตรฐานการศึกษา ใช้คุณธรรมเป็นพื้นฐานของกระบวนการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงความร่วมมือของ ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษา เป้าหมายสูงสุด คือผู้เรียนมีความรู้ ทักษะและเจตคติ สามารถน าไปประยุกต์ในด าเนินชีวิตประจ าวันได้อย่างสมดุลและยั่งยืน นัฏฐพงศ์ ทองภักดี (๒๕๕๔ : ๓๕) กล่าวว่า การขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงใน สถานศึกษา เป็นความพยายามอย่างต่อเนื่องในการปรับสมดุลของการพัฒนาประเทศ ในระดับ ฐานราก คือ การปรับทัศนคติและค่านิยมในการด ารงชีวิตให้อยู่บนพื้นฐานของความพอเพียง เพื่อน าไปสู่การใช้ทรัพยากรต่างๆ และการอยู่ร่วมกันในสังคม บนหลักการของความพอประมาณ ใช้เหตุผลและไม่ประมาท ผ่านการน าหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงบรรจุไว้ในหลักสูตรการศึกษา ขั้นพื้นฐานของชาติ เพื่อให้เป็นกรอบและแนวทางในการพัฒนาเยาวชนรุ่นใหม่ให้มีค่านิยมและ อุปนิสัย “อยู่อย่างพอเพียง” การด าเนินงานของโรงเรียนในสังกัดส านักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต ๑ ที่ผ่านมามีการน้อมน าปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การจัดการเรียนรู้ที่สามารถ เป็นแบบอย่างได้มีจ านวนน้อย เนื่องจากมีปัจจัยที่ไม่เอื้ออยู่หลายประการ ที่ส าคัญ คือ ผู้บริหาร สถานศึกษายังมีความสนใจและเห็นความส าคัญของการน าหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่ การปฏิบัติอย่างจริงจังในระดับน้อย นอกจากนี้ครูและบุคลากรทางการศึกษา ก็มีความสับสนเกี่ยวกับ วิธีการบูรณาการในการจัดการเรียนการสอนและการจัดกิจกรรมที่เกี่ยวข้อง๒ โรงเรียนบ้านบ่ออิฐ สังกัดส านักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต ๑ ตั้งอยู่ หมู่ที่ ๓ ต าบลบ้านกลาง อ าเภอปะนาเระ จังหวัดปัตตานี มีข้าราชการครูและบุคลากรทั้งสิ้น ๑๔ คน จ าแนกเป็น ข้าราชการครู ๗ คน พนักงานราชการ ๔ คน ครูอัตราจ้าง ๑ คน เจ้าหน้าที่ธุรการ ๑ คน และพนักงานรักษาความปลอดภัย ๑ คน เปิดท าการสอนตั้งแต่ชั้นอนุบาลที่ ๑ ถึงชั้นประถมศึกษา ปีที่ ๖ มีจ านวนนักเรียนในปีการศึกษา ๒๕๕๕ ทั้งสิ้น ๑๔๕ คน คน แยกเป็นระดับชั้นอนุบาล จ านวน ๓o คน และระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑-๖ จ านวน ๑๑๕ คนโดยมีเขตพื้นที่บริการการศึกษา ๒ หมู่บ้าน ได้แก่ บ้านหัวเขาแก้ว หมู่ ๓ และบ้านบ่ออิฐ หมู่ ๖ ประชากรในเขตบริการทั้งหมดนับถือศาสนา อิสลาม ใช้ภาษามลายูท้องถิ่นในการสื่อสารและการด ารงชีวิตประจ าวัน ผู้ปกครองส่วนใหญ่เป็น ผู้สูงอายุ เนื่องจากพ่อแม่ของนักเรียนส่วนใหญ่ไปประกอบชีพต่างถิ่น จึงให้ญาติผู้ใหญ่ดูแลบุตรหลาน ผู้รายงานได้เข้ามาปฏิบัติหน้าที่ในต าแหน่งผู้บริหารของโรงเรียนบ้านบ่ออิฐตั้งแต่ วันที่ ๑๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ จึงได้ศึกษาหาข้อมูล พบว่า โรงเรียนบ้านบ่ออิฐขาดการพัฒนาคุณภาพอย่างเห็นได้ชัด ไม่ว่าจะเป็น สภาพการบริหารงานทั้ง ๔ ฝ่ายที่ยังไม่เป็นระบบ สภาพอาคารเรียน สภาพแวดล้อม ภูมิทัศน์ช ารุด ทรุดโทรม ต้องปรับปรุงอย่างเร่งด่วน นักเรียนอ่านออก-เขียนได้ยังอยู่ในระดับน้อยมาก นักเรียนขาดคุณธรรม จริยธรรมอันพึงประสงค์ ไม่ได้รับการส่งเสริมการออมทรัพย์เท่าที่ควร ส่งผลให้ โรงเรียนไม่ได้รับการรับรองการประเมินคุณภาพการศึกษาภายนอก รอบ ๒ (พ.ศ. ๒๕๔๙-๒๕๕๓) ทั้งระดับปฐมวัยและระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน จากส านักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพ การศึกษา (องค์การมหาชน) เมื่อวันที่ ๑๙,๒๐,๒๓ เดือน พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๒ นอกจากนี้ยังมี ผู้ปกครอง บางท่านได้ส่งบุตรหลาน เข้าเรียนในโรงเรียนอื่น เพราะไม่มั่นใจกับการจัดการศึกษา ของโรงเรียน จากเหตุผลและความจ าเป็นดังกล่าวมา จึงเป็นเหตุให้ผู้รายงานได้พัฒนาสถานศึกษา แบบอย่างที่จัดการกระบวนการเรียนการสอนและการบริหารจัดการตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจ พอเพียง หรือที่เรียกว่า “สถานศึกษาพอเพียง” ซึ่งเป็นตัวอย่างที่ดีของการน าหลักคิดพอเพียงมา พัฒนาการบริหารสถานศึกษา การสร้างวัฒนธรรมขององค์กร การจัดสภาพแวดล้อม และการจัดการ เรียนรู้ผ่านหลักสูตรการเรียนการสอนและกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน เพื่อให้สถานศึกษามีคุณภาพ ในทุกๆ ด้าน
วัตถุประสงค์
๑.เพื่อขับเคลื่อนหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสู่สถานศึกษา ๒.เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ ความเข้าใจ และตระหนักในความส าคัญของการด าเนินชีวิต ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๓. เพื่อพัฒนาสถานศึกษาพอเพียงให้เป็นศูนย์การเรียนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านการศึกษา๓
วิธีด าเนินการ
ผู้รายงานได้ศึกษาหลักการ กฎหมาย นโยบาย และยุทธศาสตร์ของกระทรวงศึกษาธิการ เกี่ยวกับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยอาศัยกระบวน PDCA การมีส่วนร่วม (Participation) / ร่วมคิด ร่วมท า ร่วมสร้างสรรค์ เพื่อความมั่นคง และยั่งยืน ด้วยความร่วมมือของคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ครู ผู้ปกครอง ชุมชน ฯลฯ สู่การด าเนินงานพัฒนา “สถานศึกษาแบบอย่าง การจัดกิจกรรมการเรียนรู้และการบริหารจัดการตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ประจ าปี ๒๕๕๕ (สถานศึกษาพอเพียง ๒๕๕๕)” โดยจ าแนกเป็น ๕ ด้าน มีรายละเอียดดังนี้ ๑) ด้านการบริหารจัดการสถานศึกษา มี ๔ องค์ประกอบ ดังนี้ องค์ประกอบที่ ๑ นโยบาย ๑.๑ มีนโยบายน้อมน า หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาขับเคลื่อนในสถานศึกษา และบูรณาการในแผนปฏิบัติงานประจ าปี ๑.๒ ด าเนินการตามนโยบาย และแผนปฏิบัติงานประจ าปี ที่น้อมน าหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงมาขับเคลื่อนในสถานศึกษา ๑.๓ ติดตามผลการด าเนินการ ตามนโยบายและแผนปฏิบัติการประจ าปี ที่น้อมน าหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาขับเคลื่อนในสถานศึกษา ๑.๔ น าผลการติดตามมาพัฒนา นโยบาย/แผนงาน/โครงการ ขับเคลื่อน หลักปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพียงในสถานศึกษา องค์ประกอบที่ ๒ วิชาการ ๒.๑ มีแผนงาน/โครงการ/กิจกรรม ด้านวิชาการ ที่ส่งเสริมบูรณาการหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงสู่การเรียนรู้ ๒.๒ ด าเนินการตาม แผนงาน/โครงการ/กิจกรรม ด้านวิชาการที่ส่งเสริมบูรณาการหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การเรียนรู้ ๒.๓ ติดตามผล แผนงาน/โครงการ/กิจกรรม ด้านวิชาการที่ส่งเสริมบูรณาการ หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การเรียนรู้ ๒.๔ น าผลการติดตามไปพัฒนา แผนงาน/โครงการ/กิจกรรม ด้านวิชาการที่ส่งเสริม การบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การเรียนรู้ องค์ประกอบที่ ๓ งบประมาณ ๓.๑ มีการวางแผนการบริหารจัดการงบประมาณของสถานศึกษาที่สอดคล้องกับหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๓.๒ ด าเนินการตามแผนงบประมาณของสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพียง ๓.๓ ติดตามผลการด าเนินงานตามแผนงบประมาณของสถานศึกษาตามหลักปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพียง ๓.๔ น าผลการติดตามมาพัฒนาและปรับปรุง การบริหารจัดการงบประมาณตามหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง๔ องค์ประกอบที่ ๔ บริหารงานทั่วไป ๔.๑ บริหารอาคารสถานที่และจัดการแหล่งเรียนรู้ในสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง ๔.๒ ประสานสัมพันธ์กับชุมชนให้มีส่วนร่วมในการจัดการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เพื่อ เสริมสร้างคุณลักษณะอยู่อย่างพอเพียงของผู้เรียน ๒) ด้านหลักสูตรและการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ มี ๔ องค์ประกอบ ดังนี้ องค์ประกอบที่ ๑ หน่วยการเรียนรู้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๑.๑ มีหน่วยการเรียนรู้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ตามมาตรฐานการเรียนรู้ ๑.๒ มีการนิเทศ/ติดตาม/ประเมินผล การน าหน่วยการเรียนรู้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพียงไปใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ๑.๓ มีการศึกษา/วิเคราะห์/วิจัยเพื่อพัฒนาการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง องค์ประกอบที่ ๒ การบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การเรียนรู้ ๒.๑ มีแผนการจัดการเรียนรู้บูรณาการ หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในกลุ่มสาระ การเรียนรู้ต่างๆ ตามมาตรฐานการเรียนรู้ ๒.๒ คุณภาพของแผนการจัดการเรียนรู้ที่บูรณาการ หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ในกลุ่มสาระการเรียนรู้ต่างๆ ๒.๓ จัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่บูรณาการ หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในกลุ่มสาระ การเรียนรู้ต่างๆ ๒.๔ ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่บูรณาการหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง องค์ประกอบที่ ๓ สื่อและแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๓.๑ จัดหา/ผลิต/ใช้/เผยแพร่ สื่อการเรียนรู้ เพื่อบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพียงในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ๓.๒ จัดท า/พัฒนา/เผยแพร่ แหล่งเรียนรู้ในสถานศึกษา เพื่อสนับสนุนการเรียนรู้ เกี่ยวกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๓.๓ ใช้แหล่งเรียนรู้/ภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชน ที่เสริมสร้างการพัฒนาคุณลักษณะ “อยู่อย่างพอเพียง” ของผู้เรียน องค์ประกอบที่ ๔ การวัดและประเมินผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง ๔.๑ จัดท าเครื่องมือวัด และประเมินผลที่หลากหลาย และสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ ของการจัดกิจกรรมการเรียนรู้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๔.๒ ใช้วิธีการวัดผลและประเมินผลที่หลากหลาย และสอดคล้องกับการจัดกิจกรรม การเรียนรู้ที่บูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
๕ ๔.๓ รายงานผลการประเมิน และน ามาปรับปรุง/พัฒนา การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ บูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๔.๔ จัดแสดง/เผยแพร่/ประกวด/แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ผลงานของผู้เรียนที่เกิดจากการน า หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงไปประยุกต์ใช้ ๓) ด้านการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน มี ๓ องค์ประกอบ ดังนี้ องค์ประกอบที่ ๑ การแนะแนวและระบบดูแลช่วยเหลือผู้เรียน ๑.๑ มีแผนงานแนะแนว เพื่อสนับสนุนการด าเนินชีวิตที่สอดคล้องกับหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง ๑.๒ จัดกิจกรรมแนะแนวให้ผู้เรียนได้รู้จักการวางแผนชีวิตของตนเองได้อย่างสอดคล้อง กับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๑.๓ มีระบบดูแลช่วยเหลือผู้เรียนให้สามารถแก้ปัญหาและพัฒนาตนเอง ได้อย่างสอดคล้องกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๑.๔ ติดตามผล การจัดกิจกรรมแนะแนว และระบบดูแลช่วยเหลือผู้เรียน ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๑.๕ น าผลการติดตามมาใช้พัฒนาการจัดกิจกรรมแนะแนว และระบบดูแลช่วยเหลือ ผู้เรียนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง องค์ประกอบที่ ๒ กิจกรรมนักเรียน ๒.๑ มีแผนงาน/โครงการ ส่งเสริมกิจกรรมนักเรียน เพื่อให้ผู้เรียนอยู่อย่างพอเพียง ๒.๒ จัดกิจกรรมลูกเสือ/เนตรนารี/ยุวกาชาด หรือผู้บ าเพ็ญประโยชน์ สอดคล้องกับหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๒.๓ ส่งเสริมให้มีการจัดตั้ง ชุมนุม/ชมรม ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๒.๔ มีการประยุกต์ใช้ ภูมิปัญญาท้องถิ่น/วัฒนธรรม/หลักค าสอนทางศาสนา ในการจัด กิจกรรมนักเรียนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๒.๕ ติดตามผลการจัดกิจกรรมนักเรียน ตามหลักปรัชญาของเศษฐกิจพอเพียง ๒.๖ น าผลการติดตามมาปรับปรุง/พัฒนา กิจกรรมนักเรียนตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง องค์ประกอบที่ ๓ กิจกรรมเพื่อสังคมและสาธารณประโยชน์ ๓.๑ มีกิจกรรมเพื่อส่งเสริมสนับสนุนให้ผู้เรียนเกิดจิตอาสา และมีส่วนร่วมในกิจกรรม เพื่อสังคมและสาธารณประโยชน์ ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๓.๒ ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหา/พัฒนาสถานศึกษา/ชุมชน ด้านเศรษฐกิจ / สังคม/สิ่งแวดล้อม/วัฒนธรรม ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๓.๓ ติดตามผลการด าเนินกิจกรรมเพื่อสังคมและสาธารณประโยชน์ ของผู้เรียน ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๓.๔ น าผลการติดตามา ปรับปรุง/พัฒนา การด าเนินกิจกรรม เพื่อสังคมและ สาธารณประโยชน์ของผู้เรียน ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
๖ ๔) ด้านการพัฒนาบุคลกรของสถานศึกษา มี ๒ องค์ประกอบ ดังนี้ องค์ประกอบที่ ๑ การพัฒนาบุคลากรตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๑.๑ มีแผนงาน/โครงการพัฒนาบุคลากรของสถานศึกษา เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจ และตระหนักในคุณค่าของหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๑.๒ ประชุม/อบรม/สัมมนา/ศึกษาดูงานแหล่งเรียนรู้ต่างๆ เพื่อส่งเสริมการประยุกต์ใช้ หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการด าเนินชีวิตและปฏิบัติภารกิจหน้าที่ ๑.๓ ส่งเสริมให้บุคลากรแสวงหาความรู้เกี่ยวกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง อย่างสม่ าเสมอ ๑.๔ จัดกิจกรรมส่งเสริมการด าเนินชีวิตและการปฏิบัติภารกิจหน้าที่ตามหลักปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพียง แก่บุคลากรของสถานศึกษา องค์ประกอบที่ ๒ การติดตามและขยายผล ๒.๑ ติดตามผลการด าเนินโครงการ/กิจกรรมพัฒนาบุคลากร เพื่อส่งเสริมการด าเนิน ชีวิต และปฏิบัติภารกิจหน้าที่ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๒.๒ น าผลการติดตามมา ปรับปรุง/พัฒนา การด าเนินโครงการ/กิจกรรมพัฒนา บุคลากร เพื่อส่งเสริมการด าเนินชีวิตและปฏิบัติภารกิจหน้าที่ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๒.๓ ขยายผลและเผยแพร่ ผลการด าเนินชีวิตและปฏิบัติภารกิจหน้าที่ของบุคลากร ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๕) ด้านผลลัพธ์/ภาพความส าเร็จ มี ๔ องค์ประกอบ ดังนี้ องค์ประกอบที่ ๑ สถานศึกษา ๑.๑ คุณลักษณะของสถานศึกษาพอเพียง องค์ประกอบที่ ๒ ผู้บริหารสถานศึกษา ๒.๑ คุณลักษณะของผู้บริหารสถานศึกษาพอเพียง องค์ประกอบที่ ๓ บุคลากรของสถานศึกษา ๓.๑ บุคลากรของสถานศึกษามีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพียง ๓.๒ บุคลากรจัดการทรัพยากรและด าเนินชีวิตด้านเศรษฐกิจ อย่างสอดคล้องกับหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๓.๓ บุคลากรอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคม ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และ สามารถเป็นแบบอย่างที่ดีในการปฏิบัติตนเพื่อส่วนรวมและสาธารณประโยชน์ ๓.๔ บุคลากรรู้จักใช้และจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้อย่างสมดุล และ พร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ๓.๕ บุคลากรด าเนินชีวิตอย่างมีฐานรากทางวัฒนธรรม และพร้อมรับต่อ การเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรม จากกระแสโลกาภิวัฒน์
๗ องค์ประกอบที่ ๔ ผู้เรียน ๔.๑ ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับ หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ตามมาตรฐานการเรียนรู้หลักเศรษฐกิจพอเพียงของแต่ระดับชั้นปีการศึกษา ๔.๒ ผู้เรียนปฏิบัติตนให้ด าเนินชีวิตได้อย่างสมดุล และพร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงใน ด้านวัตถุ/เศรษฐกิจ ๔.๓ ผู้เรียนปฏิบัติตนให้ด าเนินชีวิตได้อย่างสมดุล และพร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงใน ด้านสังคม ๔.๔ ผู้เรียนปฏิบัติตนให้ด าเนินชีวิตได้อย่างสมดุล และพร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงใน ด้านสิ่งแวดล้อม ๔.๕ ผู้เรียนปฏิบัติตนให้ด าเนินชีวิตได้อย่างสมดุล และพร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงใน ด้านวัฒนธรรม โดยมีการติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา จากสถานศึกษาเอง ผู้ประเมินภายนอก และผู้มีส่วนได้เสียจากทุกภาคส่วน ทั้งนี้เพื่อพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน ให้อยู่อย่าง พอเพียง โดยพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ ทักษะ และด าเนินชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง “สถานศึกษาแบบอย่างการจัดกิจกรรมการเรียนรู้และการบริหารจัดการตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงประจ าปี ๒๕๕๕ (สถานศึกษาพอเพียง ๒๕๕๕)” โรงเรียนบ้านบ่ออิฐได้ด าเนินงาน ตามขั้นตอนและวิธีการโดยสรุป ดังภาพประกอบ ๑
๘ หลักการ กฎหมาย นโยบาย ยุทธศาสตร์ของกระทรวงศึกษาธิการ หลักการปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ๒๕๕๒ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ ๑o พระราชบัญญัติการศึกษา พ.ศ. ๒๕๔๒ นโยบายกระทรวงศึกษาธิการ ยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง กระบวนการมีส่วนร่วม /ร่วมคิด ร่วมท า ร่วมสร้างสรรค์ เพื่อความมั่นคง และยั่งยืน โดย คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ครู ผู้ปกครอง ชุมชน ฯลฯ ด้านการบริหาร จัดการสถานศึกษา การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ด้านหลักสูตรและ ด้านการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน ด้านการพัฒนาบุคลากรของ สถานศึกษา ด้านผลลัพธ์/ ภาพความส าเร็จ นโยบาย หน่วยการเรียนรู้หลักปรัชญา การแนะแนว การพัฒนา สถานศึกษา วิชาการ ของเศรษฐกิจพอเพียง และระบบดูแล บุคลากรตาม ผู้บริหารสถาน งบประมาณ การบูรณาการหลักปรัชญา ช่วยเหลือผู้เรียน หลักปรัชญา ศึกษา บริหารงานทั่วไป ของเศรษฐกิจพอเพียงสู่ กิจกรรมนักเรียน ของเศรษฐกิจ บุคลากรของ การเรียนรู้ กิจกรรมเพื่อ พอเพียง สถานศึกษา สื่อและแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับ สังคมและสาธารณ การติดตาม ผู้เรียน หลักปรัชญาของเศรษฐกิจ ประโยชน์ และขยายผล พอเพียง การวัดและประเมินผล การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง การติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา ติดตามและประเมินผลสัมฤทธิ์ตามคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักเรียน โดยพิจารณาจากผลการทดสอบ ผลงาน/การปฏิบัติกิจกรรม การปฏิบัติตนในชีวิตประจ าวัน ผลการประเมินโดยผู้ประเมินภายนอก/ผู้มีส่วนได้เสียจากทุกภาคส่วน ติดตามและประเมินผลความเหมาะสมของการด าเนินงานแต่ละด้าน รายงานผลการด าเนินการจัดการศึกษาเป็นระยะๆ ทั้งภายในสถานศึกษา ต่อสาธารณชน และต่อหน่วยงานต้นสังกัดตามล าดับ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน : อยู่อย่างพอเพียง พัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ ทักษะ และด าเนินชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีความรู้ความเข้าใจ และตระหนักในความส าคัญของการด าเนินชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีความรู้ และทักษะพื้นฐานในการด าเนินชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ปฏิบัติตนและด าเนินชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ภาพประกอบ ๑ ขั้นตอนและวิธีการด าเนินงานสถานศึกษาพอเพียง ๒๕๕๕ ของโรงเรียนบ้านบ่ออิฐ
๙
ผลที่ได้รับจากการพัฒนาสถานศึกษาและประสบความส าเร็จ
ผลจากการด าเนินงานพัฒนาสถานศึกษา “สถานศึกษาแบบอย่างการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ และการบริหารจัดการตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ประจ าปี ๒๕๕๕ (สถานศึกษาพอเพียง ๒๕๕๕)” ท าให้สถานศึกษาได้รับผลจากการพัฒนาสถานศึกษาและประสบความส าเร็จ ดังนี้ ๑) ด้านการบริหารจัดการสถานศึกษา สถานศึกษามีระบบการบริหารจัดการศึกษา โดยใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง อย่างต่อเนื่อง และยั่งยืน ๒) ด้านหลักสูตรและการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ สถานศึกษาพัฒนาหลักสูตร และการจัดการเรียนรู้และบูรณาการตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงในทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนทุกระดับชั้นน าสู่ความสมดุล ด้านวัตถุ สังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรม ๓) ด้านการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน สถานศึกษาจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนให้เกื้อกูล ส่งเสริมการเรียนรู้ ทั้ง ๘ กลุ่มสาระ การเรียนรู้ และกิจกรรมสนองความสนใจ ความถนัด ความสามารถ และ ความต้องการของผู้เรียน ให้เต็มศักยภาพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๔) ด้านการพัฒนาบุคลากรของสถานศึกษา ๑. ผู้บริหาร ครู และบุคลากรที่เกี่ยวข้องมีความรู้ ความเข้าใจ และปฏิบัติตน ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๒. นักเรียนปฏิบัติตนตามหลักคุณธรรมน าความรู้ และมีวิถีชีวิตตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง ๓. ผู้ปกครอง ชุมชน มีวิถีชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๕) ด้านผลลัพธ์/ภาพความส าเร็จ ๑. สถานศึกษา - สถานศึกษาผ่านการประเมิน และได้รับคัดเลือกให้เป็นสถานศึกษาแบบอย่าง การจัดกิจกรรมการเรียนรู้และการบริหารจัดการตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพียงประจ าปี ๒๕๕๕ (สถานศึกษาพอเพียง ๒๕๕๕) จากกระทรวงศึกษาธิการ - เป็นสถานศึกษาที่จัดโครงการส่งเสริมความสัมพันธ์โรงเรียนและชุมชนดีเด่น (Best Practice) ระดับศูนย์เครือข่ายคุณภาพ คีรีชล โครงการส่งเสริม ความสัมพันธ์โรงเรียนกับชุมชนในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ประจ าปีงบประมาณ ๒๕๕๕๑๐ - สถานศึกษาต้นแบบสภานักเรียน ระดับศูนย์เครือข่ายคุณภาพ โครงการส่งเสริม การเรียนรู้ประชาธิปไตย กิจกรรมพัฒนาความเข้มแข็งสภานักเรียน ประจ าปี ๒๕๕๖ ๒. ผู้บริหารสถานศึกษา - ได้รับเครื่องหมายเชิดชูเกียรติ “หนึ่งแสนครูดี” ประจ าปี ๒๕๕๔ ในฐานะ ผู้ปฏิบัติตนตามมาตรฐานวิชาชีพและจรรยาบรรณของวิชาชีพทางการศึกษา - ผ่านเกณฑ์การประเมินตามโครงการสร้างแรงบันดาลใจสู่เส้นชัยมืออาชีพ ระดับ ดีเด่น ปีพุทธศักราช ๒๕๕๕ ๓. ครู - นายปรีดี จันทรัตน์ ได้รับการคัดเลือกเป็น “ครูสอนดี” ปีพุทธศักราช ๒๕๕๔ - นางรอสือน๊ะ แกะซิ และ นายมะตอเฮ สาแม็ง ได้รับเครื่องหมายเชิดชูเกียรติ “หนึ่งแสนครูดี” ประจ าปี ๒๕๕๕ ในฐานะผู้ปฏิบัติตนตามมาตรฐานวิชาชีพ และจรรยาบรรณของวิชาชีพทางการศึกษา ๔. นักเรียน - เด็กหญิงนาซีพะห์ สามะ ผ่านการสอบแข่งขันทางวิชาการ ระดับนานาชาติ ประจ าปี พ.ศ. ๒๕๕๕ รอบระดับเขตพื้นที่การศึกษา วิชาวิทยาศาสตร์ ระดับ ประถมศึกษา ระดับเหรียญเงิน และได้สิทธิ์เข้าสอบในรอบระดับประเทศ - เด็กหญิงบัลกิส มามะ และ เด็กหญิงปัทมาวาตี เจ๊ะสนิ ผ่านการสอบแข่งขัน ทางวิชาการ ระดับนานาชาติ ประจ าปี พ.ศ. ๒๕๕๖ รอบระดับเขตพื้นที่ การศึกษา วิชาคณิตศาสตร์ ระดับประถมศึกษา ระดับเหรียญทองแดง และได้ สิทธิ์เข้าสอบในรอบระดับประเทศ
๑๑ นอกจากนี้ การด าเนินงานพัฒนา “สถานศึกษาแบบอย่างการจัดกิจกรรมการเรียนรู้และการ บริหารจัดการตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงประจ าปี ๒๕๕๕ (สถานศึกษาพอเพียง ๒๕๕๕)” ยังส่งผลให้ทางโรงเรียนได้รับงบประมาณสนับสนุนจากหน่วยงานต่างๆ เพื่อพัฒนาสถานศึกษาพอเพียง ให้เป็นศูนย์การเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้านการศึกษา จากหน่วยงานต่างๆ ของรัฐ ดังต่อไปนี้ ๑)ส านักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ สนับสนุนงบประมาณ ๑oo,ooo บาท เพื่อสร้าง ศาลาพอเพียง (เป็นสถานที่ให้ความรู้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและเป็นที่พักผ่อน ของผู้ปกครองและคนในชุมชนที่มาเยี่ยมโรงเรียน) ๒)มูลนิธิชัยพัฒนา สนับสนุนงบประมาณ ๔๙๔,ooo บาท (ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนการวินิจฉัย ให้ความช่วยเหลือจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ) ๓)ชลประทานจังหวัดปัตตานี สนับสนุนงบประมาณและสร้างโรงสูบน้ า ติดตั้งเครื่องกรองน้ า และระบบประปาในโรงเรียน (ขณะนี้อยู่ระหว่างการด าเนินการ)
ข้อเสนอแนะ
๑) ควรให้ผู้บริหารการศึกษา ผู้บริหารสถานศึกษา ศึกษานิเทศก์ ครู และบุคลากร ที่เกี่ยวข้องประสานงานและร่วมมือกันในการส่งเสริม สนับสนุน ก ากับ ติดตาม ตรวจสอบ นิเทศ และประเมินผล การด าเนินการขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพียงสู่สถานศึกษา และขยายผลการด าเนินงานสู่สถานศึกษาอื่นๆ ต่อไป ๒) โรงเรียนควรหาวิธีการประชาสัมพันธ์โรงเรียน หรือกิจกรรมต่างๆ ให้ผู้ปกครอง ชุมชน ได้เห็นถึงความส าคัญและเต็มใจที่จะให้ความร่วมมือในการขับเคลื่อนปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงในสถานศึกษา โดยร่วมแรงร่วมใจ รับผิดชอบ พัฒนาสถานศึกษา ให้เป็นศูนย์การเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้านการศึกษาและพัฒนา สถานศึกษาด้านอื่นๆ ต่อไป นายนรินทร์ ขวัญคาวิน ผู้อ านวยการโรงเรียนบ้านบ่ออิฐ วันที่ ๑o เดือน กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๖๑๒
บรรณานุกรม
ณัฏฐพงศ์ ทองภักดี. ๒๕๕๔. ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับสังคมไทย. กรุงเทพฯ : ศูนย์ศึกษา เศรษฐกิจพอเพียง สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์. มูลนิธิชัยพัฒนา. ๒๕๕๖. เศรษฐกิจพอเพียง. (ออนไลน์). สืบค้นจาก : http://www.chaipat.or.th/ chaipat/content/porpeing/porpeing.html. (๒o พ.ค. ๕๖) ส านักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์, โครงการสนับสนุนการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียงด้าน การศึกษาและเยาวชน. ๒๕๕๖. คู่มือประเมินสถานศึกษาพอเพียง สพฐ.(ปี ๒๕๕๔ – ๒๕๕๖). (ออนไลน์). สืบค้นจาก : http://www.sufficiencyeconomy.org/ technique-detail.php?id=๗๒. (๒๘ พ.ค. ๕๖) ส านักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ, ศูนย์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง. ๒๕๕๖. เครื่องมือประเมิน สถานศึกษาพอเพียง (ส าหรับสถานศึกษาประเมินตนเอง). (ออนไลน์). สืบค้นจาก : http://www.sufschool.net. (๔ มิ.ย. ๕๖)๑๓
๑๔
ประมวลภาพสถานศึกษาแบบอย่างการจัดกิจกรรม
การเรียนรู้และการบริหารจัดการตามหลักปรัชญา
ของเศรษฐกิจพอเพียงประจ าปี ๒๕๕๕
(สถานศึกษาพอเพียง ๒๕๕๕)
โรงเรียนบ้านบ่ออิฐ
ส านักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต ๑
๑๕
ประมวลภาพกิจกรรมฝ่ายบริหารงานทั่วไป
กิจกรรมลูกเสือส ารอง ณ โรงเรียนบ้านบ่ออิฐ กิจกรรมเยี่ยมบ้านเด็กชายสายูตี โซะ ป่วยเป็นโรคมะเร็งกระดูก ทัศนศึกษา ณ ชลประทาน ต.ตาเซะ อ.เมือง จ. ยะลา น าเสนอโครงการเสริมสร้างความสัมพันธ์ ระหว่าง โรงเรียน และชุมชน กิจกรรมประชาธิปไตยในสถานศึกษา มอบทุนการศึกษาแก่นักเรียนในเดือนรอมฎอน๑๖
ประมวลภาพกิจกรรมฝ่ายบริหารงานบุคคล
ศึกษาดูงาน เศรษฐกิจพอเพียง ประชุมกรรมการสถานศึกษาเพื่อขับเคลื่อน ณ โรงเรียนบ้านนา อ าเภอจะนะ จังหวัดสงขลา หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงคณะครูและบุคลากรเข้ารับการอบรมงานต่างๆ
อบรมเศรษฐกิจพอเพียงสู่สถานศึกษา กิจกรรมสร้างขวัญก าลังใจ รับเกียรติบัตรโครงการสร้างแรงบันดาลใจฯ รับเข็มและวุฒิบัตร “หนึ่งแสนครูดี” จากคุรุสภา ในงานวันครู อ.ปะนาเระ๑๗
ประมวลภาพกิจกรรมฝ่ายบริหารงานงบประมาณ
กิจกรรมอาหารกลางวัน กิจกรรมออมทรัพย์ให้เด็กนักเรียนรู้จัก การออม นักเรียนร่วมกันเกี่ยวข้าวเพื่อใช้ใน ประดิษฐ์สิ่งของจากกระดาษส าหรับใส่ดินสอ กิจกรรมอาหารกลางวันคณะกรรมการจากมูลนิธิชัยพัฒนามาตรวจเยี่ยม กิจกรรมเพาะเห็ดเพื่อประกอบอาหารกลางวัน โรงเรียนเพื่อสนับสนุนให้งบประมาณ และ หารายได้ระหว่างเรียน สร้างศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง
๑๘
