MỤC LỤC
MỤC LỤC ...1
MỞ ĐẦU...3
Phần 1 ...2
GIỚI THIỆU MỘT SỐ NGÔI NHÀ THÔNG MINH TRONG THỰC TẾ
...
41.1 Ngôi nhà thông minh ở Việt Nam...4
1.2. Ngôi nhà thông minh Home Automation, Inc ( Viết tắt là HAI ) ………5
1.3. Thiết kế hệ thống trong nhà thông minh của công ty cổ phần giải pháp tòa nhà thông minh ...12
1.3.1 – Tiêu chuẩn ngôi nhà thông minh...12
1.3.2. Các công đoạn thiết kế một ngôi nhà thông minh...12
1.3.2.1 . Xây dựng hệ thống ...14
1.4 . Hướng thực hiện đề tài ...21
Phần 2 ...22
HỆ THỐNG CHIẾU SÁNG , HỆ THỐNG BÁO CHÁY VÀ HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ...22 2.1 Hệ thống chiếu sáng...22 2.1.1 Các khái niệm cơ bản về ánh sáng...22 2.1.2 Các hệ thống chiếu sáng ...23 2.1.2.1 Đèn sợi đốt (GLS)...23 2.1.2.2 Đèn Halogen-Vonfam...26 2.1.2.3 Đèn huỳnh quang ...27
2.1.2.4.Đèn huỳnh quang compact...29
2.1.2.5 Đèn LED...30
2.1.3 Thiết kế hệ thống chiếu sáng ...31
2.1.4. Giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả ...31
2.3.Hệ thống báo cháy ...34
2.3.1 Cách nhận biết và báo cháy ...34
2.3.2. Khái niệm hệ thông báo cháy tự động...35
2.3.4.Yều cầu đối với hệ thống báo cháy tự động...35
2.3.5. Các thành phần của một hệ thống báo cháy tự động...35
2.3.6.Nguyên lý hoạt động của hệ thống báo cháy...40
2.3.7 Phân loại hệ thống báo cháy...40
2.3.8 Yều cầu thiết kế của hệ thống báo cháy tự động...41
KẾT LUẬN...41
Lời mở đầu
Ngày nay trên thế giới với sự bùng nổ của các ngành công nghệ thông tin , điện tử v.v…Đã làm cho đời sống của con người ngày càng hoàn thiện.Các thiết bị tựđộng hóa đã ngày càng xâm lấn vào trong sản xuất và thậm chí là vào cuộc sống sinh hoạt hằng ngày của mỗi con người. Do đó một ngôi nhà thông minh không còn là mơ ước của con người nữa mà nó đã trở thành hiện thực hóa .Qua báo chí , các phương tiện truyền thông , internet chúng ta có thế thấy những mô hình ngôi nhà thông minh đã ra đời.Là một sinh viên khoa Điện tử của trường Đại học công nghiệp Hà Nội, với những kiến thức đã học cùng với mong muốn thiết kế một ngôi nhà tự động hóa đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt hằng ngày, em đã chọn “Ngôi nhà thông minh” làm đề tài cho thực tập tốt nghiệp của mình .
Trong quá trình thực hiện báo cáo của mình, em đã cố gắng hết sức để hoàn thiện một cách tốt nhất. Nhưng với kiến thức và sự hiểu biết có hạn nên sẽ không tránh khỏi những thiết sót mong các thầy cô và các bạn đóng góp ý kiến cho đề tài của em có thể hoàn thiện hơn.
Em xin gửi lời cảm ơn đến cô Bùi Thị Thu Hà đã nhiệt tình giúp đỡ em trong quá trình thực hiện thực tập. Đồng cảm ơn các bạn lớp Điện tử 3 – K2 đã động viên và giúp đỡ mình trong thời gian qua.
Em xin chân thành cảm ơn!
Sinh viên thực hiện
Phần 1
GIỚI THIỆU MỘT SỐ NGÔI NHÀ THÔNG MINH TRONG
THỰC TẾ
1.1 Ngôi nhà thông minh ở Việt Nam
Ông Nguyễn Tử Quảng, Tổng giám đốc công ty Bkis, chia sẻ cách đây nhiều năm, khi đọc thông tin về biệt thự công nghệ cao với khả năng tự điều chỉnh âm thanh, ánh sáng... theo ý thích của tỷ phú Bill Gates, ông đã mong muốn có thể trang bị khả năng tự động cho các căn nhà bằng công nghệ do chính Việt Nam sản xuất.
Trong Triển lãm thành tựu kinh tế - xã hội Việt Nam và Thăng Long - Hà Nội 2010, diễn ra từ ngày 1/10 đến 6/10 tại Trung tâm triển lãm Giảng Võ - Hà Nội, Bkav đã giới thiệu Hệ thống nhà thông minh SmartHome. Đây là một trong những công trình công nghệ cao hoàn toàn do các kỹ sư và chuyên gia của Công ty đầu tư phát triển công nghệ ngôi nhà thông minh Bkav SmartHome (công ty thành viên của Bkav) nghiên cứu và sản xuất.
SmartHome kết nối sản phẩm điện tử gia dụng thành mạng thiết bị và hoạt động theo các kịch bản khác nhau nhằm tạo môi trường sống tiện nghi, an toàn và tiết kiệm năng lượng. Chẳng hạn, khi có người bước vào nhà, hệ thống đèn sẽ tự bật nhờ thiết bị cảm biến hồng ngoại. Đèn chiếu sáng còn có thể điều chỉnh ánh sáng, màu sắc... theo sở thích của chủ nhân. Khi thiết bị chiếu phim hoạt động, hệ thống đèn tự động giảm độ sáng, rèm cửa cũng tự động khép lại để tạo không khí của một phòng chiếu phim.
H 1.1 . Giao diện điều khiển của Bkav SmartHome
Ngoài ra, ngôi nhà thông minh của Bkav SmartHome còn được trang bị hệ thống kiểm soát môi trường, cảnh báo an ninh (kiểm soát các nguy cơ cháy, nổ hay bị xâm nhập trái phép), giải trí đa phương tiện Multimedia (quản lý thư viện âm nhạc, phim, ảnh... của chủ nhà).
Để điều khiển các thiết bị điện tử gia dụng, người dùng có thể tương tác trên giao diện cảm ứng của máy tính bảng (tablet) được đặt ở các vị trí thuận tiện trong nhà hoặc điện thoại di động 3G.
Tùy theo nhu cầu, người sử dụng có thể cấu hình hệ thống hoạt động theo những kịch bản bất kỳ như lập trình hẹn giờ tắt đèn khi đi ngủ, đổ thức ăn vào bể cá khi vắng nhà, hoặc nếu quên tắt TV, bếp gas..., khi tới công sở, họ có thể gửi tin nhắn qua điện thoại di động để điều khiển thiết bị từ xa. Ông Quảng khẳng định "nhà thông minh" không còn là khái niệm xa vời, đắt đỏ. Tùy theo mức độ sử dụng mà mức giá của SmartHome sẽ dao động từ vài triệu đến vài trăm triệu đồng.
1.2.
Ngôi nhà thông minh Home Automation, Inc ( Viết tắt là HAI )
Bộ điều khiển trung tâm
Bộ điều khiển trung tâm được coi là bộ não của một hệ thống nhà thông minh. Bộ điều khiển trung tâm phối hợp hoạt động của tất cả các hệ thống trong nhà thông minh để các hệ thống này có thể "nói chuyện" được với nhau. Bộ điều khiển trung tâm điều chỉnh các hệ thống an ninh, truy nhập điều khiển, hệ thống làm
mát, hệ thống cấp nhiệt, hệ thống chiếu sáng và hệ thống giám sát một cách tự động để tạo ra một môi trường sống thoải mái, tiện lợi và an toàn.
Dòng sản phẩm điều khiển trung tâm Omni của I-Solutions được tích hợp tính năng An ninh - báo cháy, điều khiển chiếu sáng, truy nhập điều khiển, điều khiển nhiệt độ, giám sát và âm thanh có khả năng điều khiển bằng lập lịch hoạt động, thời gian mặt trời mọc - mặt trời lặn, điều khiển theo ngày - ngày trong tuần cũng như điều khiển bằng các sự kiện hệ thống như : phát hiện chuyển động, cửa bị mở, khi thay đổi chế độ hoạt động của hệ thống.
Dòng sản phẩm điều khiển trung tâm Omni được xây dựng với 3 sản phẩm chính : Omni ProII, Omni IIe, Omni LT đáp ứng được hầu hết các yêu cầu về quy mô, mức độ phức tạp, giá thành của hệ thống.
Omni ProII là bộ điều khiển trung tâm mạnh nhất. Omni ProII có các tính năng mạnh mẽ và khả năng quản lý số lượng thiết bị lớn nhất. Omni ProII được thiết kế cho biệt thự cỡ lớn và trung tâm thương mại.
Omni IIe là bộ điều khiển có khả năng tích hợp với hệ thống an ninh, điều khiển nhiệt độ, điều khiển chiếu sáng, hệ thống điện thoại, pin dự phòng, Omni IIe được tích hợp 5 cổng nối tiếp với các Protocol cung cấp khả năng tích hợp điều khiển các hệ thống khác như : hệ thống chiếu sáng Centralite, X-10, UPB, PLCBUS, C-Bus, Litouch, Dynalite. Hệ thống âm thanh : NUVO, Xantech, Russound, Speakercrafe.
H 1.2 Bộ điều khiển trung tâm Omni IIe
Omni IIe được tích hợp một cổng Ethernet cho phép kết nối với mạng Internet.
Omni IIe hỗ trợ 48 phân vùng an ninh, 4 thermostats, 64 nhóm đèn, và 4 đầu đọc thẻ. Omni IIe là bộ điều khiển thiết kế cho biệt thự cỡ vừa với các tính năng mạnh mẽ.
Omni LT là sản phẩm cuối cùng trong dòng điều khiển Omni. Omni LT được thiết kế cho biệt thự cỡ nhỏ, căn hộ chung cư.
Omni LT là bộ điều khiển có khả năng tích hợp với hệ thống an ninh, điều khiển nhiệt độ, điều khiển chiếu sáng, hệ thống điện thoại, pin dự phòng, Omni LT được tích hợp 1 cổng nối tiếp với các Protocol cung cấp khả năng tích hợp điều khiển các hệ thống khác như : hệ thống chiếu sáng Centralite, X-10, UPB, PLCBUS, C-Bus, Litouch, Dynalite.
Omni IIe hỗ trợ 24 phân vùng an ninh, 2 thermostats, 16 nhóm đèn.
Âm nhạc – giải trí
Với hệ thống âm thanh đa vùng, bạn có thể nghe cùng một nguồn nhạc tại cùng một thời điểm với mức âm lượng khác nhau tại từng phòng trong ngôi nhà của mình. Hoặc đặt hệ thống âm thanh trong các phòng để nghe cùng một nguồn nhạc với cùng một mức âm lượng.
Các hệ thống âm thanh đa vùng truyền thống thường yêu cầu có nhiều thiết bị phát nhạc tại tủ trung tâm hoặc các thiết bị phát nhạc đặc chủng.
I-SOLUTIONS SMART AUDIO (ISA) thực sự là một cuộc cách mạng! Hệ thống cho phép bạn nghe nhạc từ các thiết bị cá nhân như : laptop, ipod, DVD .v.v.hoặc bất cứ thiết bị nghe nhạc nào mà bạn muốn mua trong tương lai. ISA cho phép bạn đặt thiết bị phát âm thanh tại các điểm nhận nguồn âm trong nhà và dễ dàng thayđổi thiết bị phát âm thanh mà không ảnh hưởng tới hệ thống
ISA là một hệ thống âm thanh có tính linh động cao. hệ thống cho phép bạn mở rộng một cách dễ dàng. Bộ âm thanh cơ bản sẽ cung cấp âm nhạc cho 4 phòng từ 4 nguồn âm nhạc khác nhau. Bạn có thể mở rộng hệ thống lên tối đa 8 phòng với 6 nguồn âm nhạc.
H 1.5 Music gateway (kho lưu trữ âm nhạc)
ISA là hệ thống âm thanh có thể hoạt động độc lập hoặc tích hợp với bộ điều khiển trung tâm để có thể hoạt động một cách tự động và gia tăng tính năng của toàn hệ thống nhà thông minh.
An ninh – cảnh báo
Mỗi hệ thống điều khiển trung tâm dòng Omni của I-Solutions đều được tích hợp tính năng an ninh, báo khói, báo cháy theo chuẩn UL- CP 01. Hệ thống có khả năng phát hiện sự xâm nhập, khói, nhiệt, khí CO, nước và các mối nguyhiểm khác có thể xảy ra với ngôi nhà bạn thông qua các cảm biến có dây và không dây.
Hệ thống an ninh ISS cung cấp các tính năng điều khiển cho các thiết bị đầu cuối không nằm trong chuẩn an ninh như : Đèn trong nhà và ngoài trời được bật lên khi có sự kiện, báo động hoặc hệ thống điều hòa sẽ tự động tắt khi hệ thống phát hiện có khói để không làm lan rộng khói và đám cháy.
Hệ thống an ninh ISS cho phép người dùng thay đổi các thông báo - cảnh báo an ninh bằng hệ thống điện thoại, Email, camera giám sát theo yêu cầu của từng khu vực cần bảo vệ. Không chỉ có bạn gọi và đăng nhập vào hệ thống để điều chỉnh ánh sáng, nhiệt độ, thiết lập chế độ an ninh mà hệ thống cũng có thể gọi cho bạn hoặc gửi email cho bạn để cảnh báo các mối nguy hiểm đang xảy ra với ngôi nhà bạn. Hệ thống sẽ gọi và thông báo với bạn khi trẻ nhỏ từ trường trở về nhà hoặc chế độ an ninh cao bị hủy bỏ.
Hệ thống an ninh ISS đã được chứng minh độ tin cậy cao với Pin dự phòng trong trường hợp mất điện.
Hệ thống an ninh ISS sử dụng HAI C3 có khả năng kết nối mạngđiện thoại GSM trong trường hợp đường dây điện thoại bị cắt.
Hệ thống an ninh ISS vớicác camera giám sát cho phép bạn quan sát và ghi lại hình ảnh các sự kiện xảy ra ở nhà bạn.
Hệ thống an ninh ISS cung cấp các sản phầm truy nhập điều khiển để bạn hạn chế quyền sử dụng tại một số khu vực như : Chỉ mở cửa vào khu vực bể bơi với thẻ từ có quyền điều khiển. Điều này giúp hạn chế các rủi ro có thể xảy ra với trẻ nhỏ.
Hệ thống an ninh ISS hoạt động như tai, mắt trong nhà bạn để tao ra các tính năng tự động như : đèn tự bật sáng, điều hòa tự bật khi có người hoặc cửa bị mở.
Điều khiển chiếu sáng - rèm – và các phụ tải khác
Với hệ thống điều khiển chiếu sáng thông minh I-Solutions Lighting Control (ILC) người sử dụng sẽ nhận thấy sự tiện lợi của hệ thống chiếu sáng có tính mở rộng cao. Hệ thống điều khiển chiếu sáng sẽ làm tăng sự tiện nghi và giá trị của ngôi nhà. Nếu được trang bị cùng hệ thống điều khiển trung tâm và hệ thống an ninh để điều khiển anh sáng theo lịch trình và sự kiện sẽ tiết kiệm được một lượng lớn điện năng tiêu thụ.
I-Solutions Lighting Control (ILC) là hệ thống điều khiển chiếu sáng thông minh linh động mềm dẻo. Vì vậy có thể thêm phòng, thêm đèn bất cứ lúc nào và cập nhật hệ thống khi muốn thay đổi mà không cần phải đi thêm dây điều khiển miễn là ngôi nhà đã trang bị hệ thống điện tiêu chuẩn ( Hệ thống điện 220V-50Hz - có cấp dây trung tính về vị trí đặt công tắc điều khiển ).Để trang bị thêm và mở rộng hệ thống, đơn giản chỉ là thay thế công tắc cũ bằng bộ điều khiển đèn thông minh ILC-Smart switch.
Dòng sản phẩm điều khiển chiếu sáng ILC bao gồm : Bộ điều chỉnh độ sáng (Dimmer), Bộ đóng cắt thông minh (Switch), Bộ điều khiển rèm (Curtain controller), Bộ điều khiển theo kịch bản (Sence) và các module ổ cắm (Plugin
module). Bộ điều khiển theo kịch bản (ILC Sence Switch) sẽ giúp bạn thiết lập kịch bản chiếu sáng chỉ với một lần nhấn nút bằng cách điều khiển toàn bộ đèn trong một phòng hoặc một khu vực.
Quản lý năng lượng
Hệ thống cấp nhiệt và hệ thống điều hóa không khí (HVAC)
Theo các nghiên cứu về hiệu quả sử dụng năng lượng tại Mỹ thì hệ thống HVAC chiếm 56% tổng năng lượng tiêu thụ. Nếu bạn sử dụng hệ thống quản lý và điều khiển hệ thống HVAC Omnistats bạn sẽ giảm được chi phí năng lượng của gia đình mình.
Omnistats điều khiển hệ thống HVAC một cách tự động với lịch hoạt động theo ngày trong tuần và theo giờ trong ngày phù hợp với thói quen sinh hoạt của gia đình bạn. Omnistat tự động tắt hệ thống HVAC khi bạn không có nhà và khởi động lại hệ thống khi bạn trở về nhà.
Omnistats là sản phẩm hợp tác giữa HAI và bộ năng lượng của mỹ nhằm tìm ra giải pháp tiết kiệm năng lượng tại nước này. Omnistats mang lại hiệu quả tiết kiệm năng lượng cao nhất và giúp bạn có một môi trường sống hoàn hảo.
Omnistats là sản phẩm hợp tác giữa HAI và bộ năng lượng của mỹ nhằm tìm ra giải pháp tiết kiệm năng lượng tại nước này. Omnistats mang lại hiệu quả tiết kiệm năng lượng cao nhất và giúp bạn có một môi trường sống hoàn hảo.
Điều khiển độ ẩm là một tính năng quan trọng khác để tạo ra môi trường sống thoải mái đồng thời với việc tiết kiệm năng lượng. Model RC-2000 của dòng sản phẩm Omnistats được tích hợp cảm biến độ ẩm và tính năng điều khiển các thiết bị tăng/giảm độ ẩm.
I-Solutions cung cấp các sản phẩm cảm biến nhiệt độ, độ ẩm làm cơ sở để điều khiển các thông số môi trường trong nhà, hầm rượu, kho lạnh. Ngoài ra, chúng tôi cung cấp các cảm biến nhiệt độ nước để giám sát và điều khiển nhiệt độ bể bơi, spa.
Các sản phẩm Omnistat có khả năng hoạt động độc lập hoặc tích hợp với hệ thống điều khiển trung tâm để tạo ra các tính năng điều khiển tự động.
Sử dụng hệ thống điều khiển trung tâm Omnistat có khả năng điều khiển hệ thống HVAC theo thời gian, sự kiện hệ thống, và các thông số môi trường đo được từ cảm biến. Hơn nữa, hệ thống điều khiển trung tâm cho phép điều khiển hệ thống HVAC bằng điện thoại, qua Internet và các giao diện hệ thống khác như : màn hình cảm ứng, điều khiển từ xa, smartphone .v.v.
"HAI khuyến cáo tích hợp sử dụng hệ thống HVAC Carrier Infinity/Bryant Evolution ," Giám đốc Công nghệ, Brian Yokum nói. "Hệ thống HVAC Carrier Infinity và Bryant Evolution tăng tính tiện nghi sử dụng và hiệu quả năng lượng đáng kể thông qua hệ thống kiểm soát HAI."
Và còn rất nhiều hệ thống tiện ích thông minh khác nữa…
1.3
.
Thiết kế hệ thống trong nhà thông minh của công ty cổ phần giải pháp
tòa nhà thông minh
1.3.1 – Tiêu chuẩn ngôi nhà thông minh
H 1.6 Hình ảnh về home automation do IBS thực hiện
Với sự phát triển không ngừng của khoa học hiện đại, con người đã ngày càng nâng cao hơn đời sống của mình và luôn mơ ước tới một cuộc sống hiện đại và tiện nghi nhất. Chính từ những nhu cầu đó, con người đã có rất nhiều sáng tạo
phục vụ cho cuộc sống của bản thân họ và cho toàn xã hội. Và ý tưởng cho “ngôi nhà thông minh” cũng xuất phát từ nhu cầu thực tiễn như vậy. Những công nghệ phục vụ cho ngôi nhà mơ ước đã có từ rất lâu nhưng mới gần đây mới được đưa ra công bố rộng rãi. Có rất nhiều công ty đã đưa ra giải pháp cho hệ thống ngôi nhà thông minh nhưng nói chung, tất cả đều hướng đến các tiêu chuẩn sau đây:
Tự động hoá hoạt động của ngôi nhà. Đảm bảo an ninh, an toàn cho ngôi nhà. Đem lạisự thoảimáichongườisử dụng
Cung cấp các dịch vụ giải trí chấtlượng cao. Cung cấp khả năng giám sát, điềukhiểntừ xa.
Tăng hiệu suất các hệ thống, giảm điện năng tiêu thụ.
1.3.2. Các công đoạn thiết kế một ngôi nhà thông minh
Trước tiên, bạn cần phải xác định những tính năng mà bạn muốn có cho ngôi nhà mình. Và bạn lựa chọn cho mình một trong rất nhiều công nghệ nhà thông minh hiện nay.Ở đây chúng ta sử dụng công nghệ truyền dẫn tín hiệu điều khiển trên đường dây điện (Powerline-Communication - PLC) cho các ứng dụng điều khiển chiếu sáng và các thiết bị điện khác. Công nghệ PLC hiện nay đã được cải tiến rất nhiều so với công nghệ X10 nguyên thủy với các biến thể : Universal Powerline Bus (UPB), Powerline communication Bus (PLC-bus), X10-2nd Insteons, Leviton .v.v. sở dĩ chúng tôi lựa chọn công nghệ PLC cho thiết kế nhà tự động vì những lợi ích to lớn mà công nghệ này đem lại. Công nghệ PLC ngày nay đã đạt đến độ tin cậy bằng các công nghệ I-bus ( EIB, C-Bus, CE-Bus, Lonwork .v.v. ),và việc thi công với các thiết bị sử dụng công nghệ PLC dễ dàng như thi công hệ thống điện thông thường. Do vậy, sẽ tiết kiệm rất nhiều phụ kiện, tủ, cáp điện, nhân công so với sử dụng công nghệ I-bus. Mặt khác, trong trường hợp có lỗi hệ thống nếu bạn sử dụng thiết bị công nghệ PLC bạn vẫn sử dụng được hệ thống như hệ thống điện bình thường trong khi bạn chờ kỹ thuật viên tới hỗ trợ bạn.
1.3.2.1 . Xây dựng hệ thống
Mạng Lan
Để khai thác tốt nhất các tính năng của hệ thống nhà thông minh, bạn cần xây dựng cho ngôi nhà mình một hệ thống mạng LAN tốt nhất và bạn nên sử dụng dịch vụ Internet. Bạn nên sử dụng mạng wi-fi cho ngôi nhà mình để bạn có thể sử dụng internet một cách thoải mái không bị vướng víu bởi dây cáp mạng. mặt khác việc sử dụng mạng wi-fi mở ra cho bạn khả năng ứng dụng rất lớn, vì hầu hết các thiết bị di động ngày nay đều cung cấp kết nối wi-fi. Với một chiếc Smart phone hoặc lap-top kết nối wi-fi bạn dễ dàng điều khiển được toàn bộ hệ thống thiết bị trong gia đình bạn, lướt web hay quan sát hình ảnh từ các camera an ninh. Chúng tôi cung cấp cho bạn các phần mềm chạy trên các thiết bị di động để bạn dễ dàng quản lý ngôi nhà mình qua wi-fi.
Để có một mạng LAN tốt bạn cần chuẩn bị đầy đủ các thiết bị cần có bao gồm : Thuê bao ADSL từ các nhà cung cấp dịch vụ như FPT, Viettel, Megavnn .v.v. Router ADSL, chuyển mạch mạng 10/100/1000 Mbps, máy tính chủ, wi-fi access point, và các thiết bị ngoại vi như máy tính cá nhân, smart phone .v.v. – Hình 1.7.- mạng LAN là nền tảng để tích hợp hệ thống điều khiển, hệ thống giải trí và các hệ thống khác, đảm bảo cho các hệ thống hoạt động đồng bộ, thống nhất.
H 1.7. Mô hình mạng
Hệ thống điều khiển :
Để xây dựng được một hệ thống điều khiển thực sự tốt, ổn định. Bạn cần lựa chọn một hệ thống điều khiển chất lượng cao. Bộ điều khiển trung tâm của HAI được trang bị các tính năng điều khiển tự động, điều khiển chiếu sáng, an ninh, điều hòa không khí, lập lịch hoạt động .v.v. thiết lập các chế độ hoạt động : away – đi xa, day – ban ngày, night - buổi tối, vacation - chống trộm. hơn nữa, bạn có thể tự tạo ra các chế độ mong muốn như : đón khách, xem phim, ăn tối, thư giãn, nghe nhạc .v.v. với các chế độ hoạt động của hệ thống chiếu sáng, an ninh, điều hòa phù hợp với nhu cầu sử dụng của bạn.
Hệ thống sử dụng các cảm biến tuyến tính để điều chỉnh hoạt động của các hệ thống chiếu sáng, điều hòa, an ninh phù hợp với sự thay đổi của môi trường xung quanh. Hệ thống được lập trình và điều khiển, quan sát trạng thái hệ thống từ các màn hình cảm ứng, máy tính, Palmtop computer, smartphone .v.v
H 1.8. Smart phone
Công nghệ điều khiển chiếu sáng
Các thiết bị điều khiển chiếu sáng trong hệ thống nhà thông minh được tích hợp chíp thông minh bên trong để thực hiện các lệnh điều khiển của hệ thống điều khiển trung tâm và từ các thiết bị điều khiển khác. Trước hết bạn lựa chon cho mình một hệ thống điều khiển chiếu sáng tương thích với hệ thống điều khiển trung tâm của bạn, tiếp đó bạn lựa chọn phương thức truyền thông cho thiết bị của ngôi nhà bạn. Hiện nay có 2 phương thức truyền thông chủ yếu là không dây và có dây.
Với phương thức truyền thông không dây bằng sóng RF bạn dễ dàng lắp đặt và thay đổi vị trí thiết bị trong ngôi nhà mình. Nhưng nhược điểm lớn nhất của phương thức truyền thông không dây là tín hiệu không truyền được đi xa và nhất là với thiết kế kiến trúc ở việt nam, tín hiệu điều khiển bị lớp tường, bê tông dày ngăn cản, hấp thụ. Nên tín hiệu điều khiển không được ổn định, dẫn đến điều khiển không chính xác. Một số chuẩn điều khiển thông qua sóng RF điển hình là : Z-wave (Zensys), RadioRA (Lutron), Vizia RF (ACT) .
Với phương thức truyền thông có dây bạn có hai lựa chọn :
Phương thức truyền thông bằng đường điều khiển riêng rẽ thường được gọi là I-Bus như : EIB, C-Bus, lonwork .v.v. với phương thức truyền thông bằng đường điều khiển riêng rẽ tín hiệu điều khiển được đảm bảo độ tin cậy rất cao 99,99%. Nhưng nhược điểm của hệ thống xây dựng bằng các thiết bị I-Bus là bạn phải đi đường điều khiển đến từng thiết bị, bạn sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi thay đổi vị trí thiết bị. Mặt khác, các thiết bị I-Bus có giá thành khá cao do thiết kế có công suất lớn. Do vậy các thiết bị I-Bus chỉ phù hợp với điều khiển chiếu sáng công nghiệp. Một số hãng sản xuất thiết bị I-Bus điển hình là : ABB, Clipsal, Hager, EDT, Legrand .v.v.
Phương thức truyền thông bằng dây dẫn thứ hai là công nghệ truyền tín hiệu điều khiển trên đường dây điện thường gọi là công nghệ PowerLine
Communication (PLC). Được ra đời và phát triển từ những thập niên 80 của thế kỷ 20 tại mỹ, với dự án thử nghiệm truyền tải thông tin trên đường dây điện mang tên là X-10. Kể từ đó hàng loạt các thiết bị điều khiển sử dụng đường dây điện mang tên dự án X10 đã ra đời. các bị X10 đã sớm có mặt tại việt nam từ đầu năm 2000.Nhưng do các nhà cung cấp tại việt nam đã không xây dựng được một giải pháp tổng thể, đặc biệt là các hệ thống đều thiếu thiết bị điều khiển trung tâm chuyên dụng, nên vô hình chung đã biến các thiết bị X-10 trở thành một hệ thống không có nhiều tính năng ưu việt hơn hệ thống điện thông thường, nên hệ thống X-10 đã không trở thành một hệ thống điều khiển phổ biến tại việt nam. Hiện nay, Chúng tôi đã đưa thiết bị điều khiển trung tâm vào thiết kế hệ thống nhà
thông minh để khai thác tối đa các tính năng ưu việt của hệ thống chiếu sáng sử dụng công nghệ
truyền tín hiệu điều khiển trên đường dây điện. Phương thức truyền tín hiệu điều khiển trên đường dây điện có được ưu điểm của phương thức truyền tin có dây và không dây là : vừa có độ tin cậy cao, vừa dễ dàng lắp đặt.
Ở việt nam khi nhắc tới phương pháp truyền tín hiệu điều khiển trên đường dây điện thì chúng ta thường nghĩ ngay tới X10. nhưng trên thực tế các sản phẩm sử dụng công nghệ X10 truyền thống hiện nay không còn nữa mà thay vào đó là các sản phẩm được sử dụng công nghệ cao hơn X10 rất nhiều. Trong số đó có X10-2nd ( X10 thế hệ thứ 2 ), UPB, PLC-Bus là những chuẩn truyền tín hiệu điều khiển trên đường dây điện đảm bảo độ tin cậy ngang với các thiết bị I-Bus (99,98%) và có tốc độ truyền tin nhanh.
X10-2nd : Là sản phẩm của tập đoàn sản xuất thiết bị điều khiển chiếu sáng BMB electronic có trụ sở tại Hà Lan. Các sản phẩm này hoàn toàn tương thích với các thiết bị điều khiển trung tâm của HAI, Honeywell, Home-seer, Crestron, 4control, M-Gold .v.v. Nhược điểm của hệ thống này là cần có bộ lọc nhiễu.
UPB : UPB (Universal PowerLine Bus) được phát triển bởi PCS-lightingcontrol tại mỹ. hệ thống này có độ bảo toàn thông tin rất cao (99,99%), tốc độ truyền tín hiệu điều khiển rất nhanh, không cần bộ lọc nhiễu. UPB tương thích
với các thiết bị điều khiển trung tâm của HAI, Honeywell, Home-seer, Crestron, 4control, M-Gold .v.v. Nhưng đáng tiếc, UPB vẫn chưa có sản phẩm cho hệ thống điện 220v-50Hz tại việt nam.
PLC-Bus : PLC-Bus là sản phẩm của tập đoàn ATS Hà Lan. PLC-Bus được ví như UPB dành cho mạng điện 220v-50Hz. PLC-bus có độ bảo toàn thông tin 99,99%, tốc độ truyền tín hiệu ngang với UPB, và cũng không cần bộ lọc nhiễu. mặt khác, ATS Hà lan đã chọn Trung Quốc là nơi đặt nhà máy OEM (lắp ráp, tạo mẫu mã sản phẩm từ các module tích hợp sẵn của ATS) nhằm giảm chi phí trong quá trình sản xuất mà vẫn đảm bảo được chất lượng cho sản phẩm. Do đó, giá thành của PLC-bus đã giảm hơn rất nhiều so với các sản phẩm UPB sản xuất tại mỹ, hợp với túi tiền người việt nam. Các sản phẩm PLC-Bus tương thích với các thiết bị điều khiển trung tâm của HAI, Honeywell, Home-seer, Crestron, 4control, M-Gold .v.v.
Thiết bị điều khiển chiếu sáng
Có 2 loại thiết bị điều khiển chiếu sáng :
1. Thiết bị đóng cắt (SWITCH-ON/OFF) : Thiết bị này sử dụng cho mọi loại đèn và một số thiết bị điện khác. Cường độ dòng điện định mức của thiết bị này dao động trong khoảng 5A - 25A.
2. Thiết bị thay đổi độ sáng đèn (DIMMER): Thiết bị này cho phép tăng/giảm, đặt độ sáng phù hợp với nhu cầu sử dụng của bạn, do đó giúp bạn tiết kiệm điện năng. Thiết bị này chỉ sử dụng cho đèn sợi đốt, đèn halogen .v.v. công suất định mức của thiết bị này dao động từ 250W-700W.
Thiết bị giao tiếp người sử dụng
Để điều khiển hệ thống, bạn cần trang bị cho hệ thống của mình một số thiết bị giao tiếp người sử dụng. Chúng tôi khuyên bạn nên sử dụng màn hình cảm ứng để theo dõi và điều khiển toàn bộ các thiết bị trong nhà của mình.
H 2.4 Màn hình cảm ứng có giao diện đẹp và rất dễ sử dụng
Phần mềm điều khiển :
Chúng tôi cung cấp cho bạn một số phần mềm điều khiển chuyên dụng để bạn quản lý ngôi nhà mình một cách dễ dàng. Dưới đây là một số phần mềm mà bạn có thể lựa chọn :
1. SNAP –LINK :
Snap-link cho phép bạn điều khiển và theo dõi trạng thái của các thiết bị trong gia đình bạn. Snap-Link không cần phải cài đặt, truy nhập trực tiếp và khối điều khiển trung tâm thông qua kết nối Ethernet. Snap-Link cài trực tiếp lên PC, Lap-top. Với Snap-link và Lap-top kết nối wi-fi bạn dễ dàng điều khiển, và kiểm soát mọi thiết bị trong nhà mình.
H 2 .5 Giao diện người dùng của snap-link.
WEB-LINK II :
Lắp đặt hệ thống :
Bạn nên chọn khu vực đặt bộ điều khiển trung tâm ở tầng hầm. vì ở khu vực này là nơi bạn cần phải bảo vệ nhiều nhất, và cũng là khu vực không ảnh hưởng tới sinh hoạt hàng ngày của bạn. Nếu nhà bạn không có tầng hầm, bạn có thể tìm một vị trí thuận lợi nhất, tránh các tác động của môi trường tới hệ thống, tiết kiệm cáp nối, dễ dàng lắp đặt và bảo trì.
1.4 . Hướng thực hiện đề tài
Nhìn chung thì những công nghệ sử dụng làm giải pháp cho ngôi nhà thông minh hiện nay đem lại một sự tiện ích vô cùng to lớn. Với những công nghệ tiên tiến như vậy, ngôi nhà không còn là một vật vô tri vô giác mà hình như nó đã có cảm giác và có sự quan hệ mật thiết với gia chủ. Bên cạnh những thành tựu to lớn đó thì các giải pháp ngôi nhà thông minh cho dù là do các tập đoàn lớn hay các doanh nghiệp nhỏ cung cấp đều phụ thuộc khá nhiều vào chất lượng dịch vụ viễn thông, bao gồm mạng điện thoại và Internet tốc độ cao. Một khi hai dịch vụ này không ổn định thì việc truy nhập điều khiển từ xa của người sử dụng chắc chắn bị hạn chế rất nhiều.
Như đã nói ở trên về công nghệ truyền dẫn tín hiệu điều khiển trên đường dây điện lực – công nghệ PLC có ưu điểm là vừa có độ tin cậy cao (99,98%), vừa dễ dàng lắp đặt.Xong nó cũng có những hạn chế nhất định . Đường dây truyền tải điện không phải được thiết kế dành cho truyền dữ liệu, do đó có rất nhiều vấn đề cần được khắc phục. Công suất nhiễu trên đường dây điện lực là tập hợp tất cả các nhiễu loạn khác nhau thâm nhập vào đường dây và vào máy thu. Các tải được kết nối vào mạng như ti vi, máy tính, máy hút bụi… phát nhiễu và truyến bá qua đường dây điện; các hệ thống truyền thông khác cũng có thể đưa thêm nhiễu vào máy thu.
Đường dây điện được ra đời phục vụ cho việc truyền năng lượng điện chứ không nhằm mục đích truyền thông tin. Khi đưa thông tin truyền trên đó, ta sẽ gặp phải rất nhiều yếu tố gây nhiễu cho tín hiệu. Thực tế, đường dây điện lực là một môi trường truyền thông rất nhạy cảm, đặc tính của kênh thay đổi theo thời gian
tùy thuộc vào tải và vị trí, cho đến nay các đặc tính cụ thể của kênh vẫn là những vấn đề được nghiên cứu nhằm đưa ra các giải pháp xử lý hiệu quả.
Có thể điều khiển ngôi nhà thông minh sử dụng PLC (bộ điều khiển khả trình Programable Logic Controller) là một phương pháp ít được nghĩ tới. Và cũng có thể mọi người nghĩ rằng đó là một giải pháp chưa được tối ưu. Nhưng như đã phân tích ở trên, các giải pháp cho dù là do các doanh nghiệp lớn trên thế giới đưa ra cũng còn có những hạn chế của nó. Mỗi giải pháp đều có những ưu điểm, nhược điểm riêng, chính vì vậy, giải pháp mà em đưa ra trong đồ án thực hiện lần này cũng không thể tránh khỏi những hạn chế. Song em đã cố gắng phát huy tối đa những ưu điểm của bộ PLC để thiết kế một mô hình ngôi nhà thông mình theo cách của riêng mình.
Phần 2
HỆ THỐNG CHIẾU SÁNG , HỆ THỐNG BÁO CHÁY VÀ
HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ
2.1 Hệ thống chiếu sáng
Tùy theo loại ngôi nhà, yêu cầu của từng người, giới hạn về kiến trúc và nhiều yếu tố khác, có thể tổ chức hệ thống điều khiển và tự động hóa theo các các phù hợp. Yếu tố chung nhất cần đảm bảo là tính linh hoạt cho các nhu cầu thiết kế khác nhau. Có ba phương pháp thiết kế chiếu sáng:
+ thiết kế tập trung : Hệ thống thiết kế tập trung khi mọi mạch điện 220V đều bắt nguồn từ một tủ điều khiển và hoạt động theo sự điều khiển của một hệ thống điều khiển trung tâm.
+ Thiết kế phân tán :sử dụng khi mà các bộ đèn được thiết kế theo yêu cầu của từng khu vực trong nhà, hoặc dùng một chuỗi các bộ đèn đồng nhất và điều chỉnh công suất chiếu sáng của từng bộ đèn sao cho tương thích với yêu cầu chiếu sáng của từng khu vực.
Thiết kế chiếu sáng là sự kết hợp của cả khoa học và nghệ thuật. Trong phạm vi đồ án này, em xin tập trung vào khía cạnh khoa học hay nói cách khác là về phương diện cách thức điều khiển ánh sáng và ứng dụng của chúng trong cuộc sống thực tế. Một thiết kế chiếu sáng tốt cần phải thỏa mãn một số tiêu chí sau:
Cung cấp đủ sáng phù hợp với từng yêu cầu của mỗi vị trí trong ngôi nhà .
Đảm bảo chất lượng chiếu sáng . Đáp ứng được chi phí.
Quan tâm đến tính thẩm mỹ của các đèn được lựa chọn.
Hệ thống quản lý chiếu sáng theo yêu cầu của ánh sáng môi trường Tiết kiệm tối đa năng lượng tiêu thụ .
Có tính đến những vấn đề liên quan đến bảo dưỡng hệ thống bao gồm lắp đặt các đèn và dễ dàng trong việc làm sạch hệ thống
2.1.1 Các khái niệm cơ bản về ánh sáng
-
Ánh sáng: là từ phổ thông dùng để chỉ các bức xạ điện từ có bước sóng nằmtrong vùng quang phổ nhìn thấy được bằng mắt thường (tức là từ khoảng 400 nm đến 700 nm). Giống như mọi bức xạ điện từ, ánh sáng có thể được mô tả như những đợt sóng hạt chuyển động gọi là photon. Ánh sáng do Mặt Trời tạo ra còn được gọi là ánh nắng(hay còn gọi là ánh sáng trắng bao gồm nhiều ánh sáng đơn sắc biến thiên liên tục từ đỏ đến tím); do Mặt Trăng tạo ra còn được gọi là ánh trăng; do đèn tạo ra còn được gọi là ánh đèn; do các loài vật phát ra gọi là ánh sáng sinh học.
"Ánh sáng lạnh" là ánh sáng có bước sóng tập trung gần vùng quang phổ tím. "Ánh sáng nóng" là ánh sáng có bước sóng nằm gần vùng đỏ. Ánh sáng có quang phổ trải đều từ đỏ đến tím là ánh sáng trắng; còn ánh sáng có bước sóng tập trung tại vùng quang phổ rất hẹp gọi là "ánh sáng đơn sắc".
-Lumen: Đơn vị của quang thông; thông lượng được phát ra trong phạm vi một
Candela. Một lux là một lumen trên mỗi mét vuông. Lumen (lm) là đương lượng trắc quang của Oát, được tăng lên để phù hợp với phản ứng mắt của “người quan sát chuẩn” 1 W = 683 lumen tại bước sóng 555 nm.
- Hiệu suất tải lắp đặt: Đây là độ chiếu sáng duy trì trung bình được cung cấp trên một mặt phẳng làm việc ngang trên mỗi Oát công suất với độ chiếu sáng nội thất chung được thể hiện bằng lux/W/m².
- Lux: Đây là đơn vị đo theo hệ mét cho độ chiếu sáng của một bề mặt. Độ chiếu
sáng duy trì trung bình là các mức lux trung bình đo được tại các điểm khác nhau của một khu vực xác định. Một lux bằng một lumen trên mỗi mét vuông.
- Độ cao lắp đặt: Độ cao của đồ vật hay đèn so với mặt phẳng làm việc.
- Hiệu suất phát sáng danh nghĩa: Tỷ số giữa công suất lumen danh nghĩa của
đèn và tiêu thụ điện danh nghĩa, được thể hiện bằng lumen trên oát.
- Hiệu suất tải mục tiêu: Giá trị của hiệu suất tải lắp đặt được xem là có thể đạt
được với hiệu suất cao nhất, được thể hiện bằng lux/W/m².
- Hệ số sử dụng (UF): Đây là tỷ lệ của quang thông do đèn phát ra tới mặt phẳng
làm việc. Đây là đơn vị đo thể hiện tính hiệu quả của sự phối hợp chiếu sáng.
- Quang thông và cường độ sáng: Đơn vị quốc tế của cường độ sáng I là Candela
(cd). Một lumen bằng quang thông chiếu sáng trên mỗi mét vuông (m2) của một hình cầu có bán kính một mét (1m) khi một nguồn ánh sáng đẳng hướng 1 Candela (nguồn phát ra bức xạ đều nhau tại mọi hướng) có vị trí tại tâm của hình cầu. Do diện tích của hình cầu có bán kính r là 4πr2, một hình cầu có bán kính là 1m có diện tích là 4πm2 nên tổng quang thông do nguồn 1 – cd phát ra là 4π1m. Vì vậy quang thông do một nguồn ánh sáng đẳng hướng có cường độ I sẽ được tính theo công thức:
Quang thông (lm) = 4π × cường độ sáng(cd)
Sự khác nhau giữa lux và lumen là lux phụ thuộc vào diện tích mà quang thông trải ra. 1000 lumen, tập trung tại một diện tích một mét vuông, chiếu sáng diện tích đó với độ chiếu sáng là 1000 lux. Cũng 1000 lumen chiếu sáng trên diện tích mười mét vuông sẽ tạo ra độ chiếu sáng mờ hơn, chỉ có 100 lux.
- Nhiệt độ màu: Nhiệt độ màu, được thể hiện theo thang tính Kelvin (K) là biểu
hiện màu sắc của đèn và ánh sáng mà nó phát ra. Tưởng tượng một tảng sắt được nung đều cho đến khi nó rực lên ánh sáng da cam đầu tiên, và sau đó là vàng, và tiếp tục cho đến khi nó trở nên “nóng trắng” Tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình nung, chúng ta có thể đo được nhiệt độ của kim loại theo độ Kelvin ( độ C + 273) và gán giá trị đó với màu được tạo ra. Đây là nền tảng lý thuyết về nhiệt độ màu. Đối với đèn nóng sáng, nhiệt độ màu là giá trị “thực”; đối với đèn huỳnh quang và đèn có ống phóng điện cao áp (HID), giá trị này là tương đối và vì vậy được gọi là nhiệt độ màu tương quan. Trong công nghiệp, "nhiệt độ màu “ và “nhiệt độ màu tương quan” thường có thể được sử dụng hoán đổi cho nhau. Nhiệt độ màu của đèn làm cho đèn trở thành các nguồn sáng “ấm”, “trung tính” hoặc “mát”. Nói chung, nhiệt độ càng thấp thì nguồn càng ấm, và ngược lại.
- Độ hoàn màu: Khả năng hoàn màu bề mặt của nguồn ánh sáng có thể được đo
một cách rất tiện lợi bằng chỉ số hoàn màu. Chỉ số này dựa trên tính chính xác mà chiếc đèn được xem xét mô phỏng một tập hợp các màu kiểm tra so với chiếc đèn mẫu, kết quả của độ phù hợp hoàn hảo là 100. Chỉ số CIE có một số hạn chế nhưng vẫn là đơn vị đo đặc tính hoàn màu của nguồn ánh sáng được công nhận rộng rãi nhất.
2.1.2 Các hệ thống chiếu sáng
Hiện nay, các hệ thống đèn chiếu sáng rất đa dạng và phong phú, dưới đây sẽ giới thiệu một số loại đèn sử dụng cho chiếu sáng thông dụng mà ta hay gặp trong cuộc sống.
2.1.2.1 Đèn sợi đốt (GLS) .
Đèn nóng sáng hoạt động như một “vật thể xám”, phát ra các bức xạ có lựa chọn, hầu hết diễn ra ở vùng có thể nhìn thấy được. Bóng đèn có một bộ phận chân không hoặc nạp khí. Mặc dù bộ phận này ngăn sự oxy hóa của dây tóc đèn bằng vonfam, nó không ngăn ngừa bay hơi. Bóng đèn bị tối đi là do vonfam bị bay hơi ngưng lại trên bề mặt tương đối mát của bóng. Nhờ bộ phận nạp khí trơ, tình trạng bay hơi sẽ được ngăn chặn và trọng lượng phân tử càng lớn thì hiệu quả của
nó càng cao. Đối với những loại đèn thường, hỗn hợp agon nitơ với tỷ lệ 9/1 được sử dụng do chi phí thấp. Kripton hoặc Xenon chỉ được sử dụng trong những ứng dụng đặc biệt như đèn chu kỳ khi bóng đèn kích thước nhỏ giúp bù đắp lại chi phí cao và khi hiệu suất là vấn đề cực kỳ quan trọng.Việc nạp khí có thể làm dẫn nhiệt từ dây tóc, vì vậy độ dẫn nhiệt thấp là rất quan trọng. Đèn nạp khí thường hợp nhất các dây chì trong dây dẫn chính. Một khe hở nhỏ có thể gây phóng điện, có khả năng kéo theo dòng điện mạnh. Vì khe nứt của dây tóc thường báo hiệu kết thúc tuổi thọ của đèn nên các cầu chì mạch sẽ không dễ bị hư hỏng.
Đặc điểm của đèn sợi đốt: - Hiệu suất – 12 lumen/Oát - Chỉ số hoàn màu – 1A
- Nhiệt độ màu – Ấm (2.500K – 2.700K) - Tuổi thọ của đèn – 1 – 2.000 giờ
H 2.1 Đèn sợi đốt và sơ đồ năng lượng của đèn sợi đốt
2.1.2.2 Đèn Halogen-Vonfam
Đèn halogen là một loại đèn nóng sợi đốt. Loại đèn này có dây tóc bằng vonfam giống như đèn sợi đốt bình thường mà bạn sử dụng tại nhà, tuy nhiên bóng đèn được bơm đầy bằng khí halogen. Nguyên tử vonfam bay hơi từ dây tóc nóng và di chuyển về phía thành mát hơn của bóng đèn. Các nguyên tử vonfam, oxy và halogen kết hợp với nhau tại thành bóng để tạo nên phân tử vonfam oxyhalogen. Nhiệt độ ở thành bóng giữ cho các nguyên tử vonfam oxyhalogen ở dạng hơi. Các
phân tử này di chuyển về phía dây tóc nóng nơi nhiệt độ cao hơn tách chúng ra khỏi nhau. Nguyên tử vonfam lại đông lại trên vùng mát hơn của dây tóc-không phải chính xác ở những vị trí mà chúng bị bay hơi. Các khe hở thường xuất hiện gần các điểm nối giữa dây tóc vonfam và dây đầu vào bằng molypđen, nơi nhiệt độ giảm đột ngột.
H 2.2 Đèn halogen vonfam Đặc điểm của đèn halogen vonfam :
+ Hiệu suất – 18 lumen/Oát. +Chỉ số hoàn màu – 1A .
+ Nhiệt độ màu – Ấm (3.000K- 3.200K). + Tuổi thọ của đèn – 2 – 4.000 giờ .
2.1.2.3 Đèn huỳnh quang .
Đèn huỳnh quang có hiệu suất lớn hơn đèn sợi đốt tiêu chuẩn từ 3 đến 5 lần và có tuổi thọ từ 10 đến 20 lần. Dòng điện chạy qua chất khí hoặc kim loại bay hơi có thể gây ra bức xạ điện từ tại những bước sóng nhất định tuỳ theo thành phần cấu tạo hoá học và áp suất khí.
H 2.4.Đèn huỳnh quang và sơ đồ dòng năng lượng của đèn huỳnh quang Phía bên trong thành thủy tinh có một lớp photpho mỏng, được chọn để hấp thu bức xạ UV và truyền bức xạ này ở vùng có thể nhìn thấy được. Quy trình này có hiệu suất khoảng 50%. Đèn huỳnh quang là loại đèn “catốt nóng”, do catốt được nung nóng là một phần trong quy trình ban đầu. Catốt là những dây tóc Vonfam với một lớp bari cacbonat. Khi được nung nóng, lớp này sẽ cung cấp các electron bổ sung để giúp phóng điện. Lớp phát xạ này không được nung quá, nếu không tuổi thọ của đèn sẽ giảm xuống. Đèn sử dụng thủy tinh natri cacbonat, một chất truyền tia cực tím kém. Lượng thủy ngân nhỏ, thường là 12mg. Những loại đèn mới nhất đang sử dụng hỗn hợp thủy ngân, do đó liều lượng gần đạt đến 5mg. Điều này giúp duy trì áp suất thủy ngân tối ưu trên dải nhiệt độ rộng hơn. Đặc tính này rất hữu ích cho chiếu sáng bên ngoài và chiếu sáng các đồ đạc nhỏ gọn ở hốc tường.
Đèn huỳnh quang T12, T10, và T5
Bốn loại đèn này khác nhau về đường kính (từ 1,5 inch hay 12/8 inch đối với T12 đến 0,625 hay 5/8 inch đối với đèn T5). Hiệu suất của các loại đèn này cũng khác nhau. Đèn T5 & T8 cho hiệu suất cao hơn 5 phần trăm so với đèn T12 40 Oát, và hai loại này được ưa chuộng lắp đặt nhiều hơn trong các hệ thống chiếu sáng.
- Ảnh hưởng của nhiệt độ
Đèn huỳnh quang đạt được hiệu suất hoạt động tốt nhất khi nhiệt độ môi trường vào khoảng 20°C đến 30°C. Nhiệt độ thấp hơn có thể làm giảm áp suất thủy ngân, có nghĩa là năng lượng tia cực tím tạo ra sẽ giảm; vì vậy sẽ có ít năng
lượng tia cực tím tác dụng với photpho và kết quả là tạo ra ít ánh sáng hơn. Nhiệt độ cao có thể làm dịch chuyển bước sóng của tia cực tím, làm cho bước sóng gần vùng quang phổ nhìn thấy được. Bước sóng dài hơn của tia cực tím sẽ có ít tác dụng với photpho hơn, và vì vậy hiệu suất sáng sẽ bị giảm. Ảnh hưởng chung là hiệu suất sáng giảm hơn nếu nhiệt độ môi trường lớn hơn hoặc nhỏ hơn mức nhiệt độ tối ưu.
Đặc điểm của đèn huỳnh quang Halogen photphat
+ Hiệu suất – 80 lumen/Watt (bộ điều khiển HF tăng hiệu suất thêm 10%).
+ Chỉ số hoàn màu –2-3. + Nhiệt độ màu – Bất kỳ.
+ Tuổi thọ của đèn – 7 – 15.000 giờ. Photpho hóa trị ba
+ Hiệu suất– 90 lumen/Oát . + Chỉ số hoàn màu – -1B. + Nhiệt độ màu – Bất kỳ .
+ Tuổi thọ của đèn – 7 – 15.000 giờ.
2.1.2.4.Đèn huỳnh quang compact
Loại đèn huỳnh quang compact xuất hiện gần đây đã mở ra một thị trường hoàn toàn mới của nguồn sáng huỳnh quang. Những chiếc đèn này cho phép thiết kế bộ đèn nhỏ hơn nhiều, có thể cạnh tranh với loại đèn nóng sáng và đèn hơi thủy ngân trên thị trường đồ chiếu sáng có hình tròn hoặc vuông. Sản phẩm bán trên thị trường có bộ điều khiển gắn liền (CFG) hoặc điều khiển tách rời (CFN).
H 2.5 Đèn huỳnh quang compact
Đặc điểm đèn huỳnh quang compact
Hiệu suất – 60 lumen/Oát. Chỉ số hoàn màu – 1B.
Nhiệt độ màu- Ấm, Trung bình. Tuổi thọ của đèn – 7 – 10.000 giờ .
2.1.2.5 Đèn LED
Đèn LED là loại đèn mới nhất bổ sung vào danh sách các nguồn sáng sử dụng năng lượng hiệu quả. Trong khi đèn LED phát ra ánh sáng nhìn thấy được ở dải quang phổ rất hẹp, chúng có thể tạo ra "ánh sáng trắng”. Điều này được thực hiện nhờ đèn LED xanh có phủ photpho hay dải màu đỏ-xanh da trời-xanh lá cây. Đèn LED có tuổi thọ từ 40.000 đến 100.000 giờ tùy thuộc vào màu sắc. Đèn LED đã được sử dụng trong nhiều ứng dụng chiếu sáng, bao gồm biển báo lối thoát, đèn tín hiệu giao thông, đèn dưới tủ, và nhiều ứng dụng trang trí khác. Mặc dù còn mới mẻ, công nghệ đèn LED đang phát triển nhanh và rất đáng hứa hẹn trong tương lai. Tại đèn tín hiệu giao thông, một thị trường thế mạnh của LED, tín hiệu đèn đỏ chỉ huy bao gồm 196 đèn LED chỉ tiêu thụ 10W trong khi đèn nóng sáng sẽ tiêu thụ 150W. Các ước tính khác nhau về khả năng tiết kiệm năng lượng rơi vào khoảng từ 82% đến 93%. Các sản phẩm LED xuất hiện dưới nhiều dạng khác nhau bao gồm cả đèn ở thanh, bảng điều khiển và vít trong đèn LED, thường chỉ sử dụng 1-5W mỗi đèn báo hiệu, đem lại hiệu quả tiết kiệm đáng kể so với đèn nóng sáng với lợi thế tuổi thọ lâu hơn, giúp giảm yêu cầu bảo trì.
2.1.3 Thiết kế hệ thống chiếu sáng
Mọi công việc đều yêu cầu mức chiếu sáng nhất định lên bề mặt cơ thể. Đảm bảo chiếu sáng tốt là điều cần thiết để thực hiện các công việc cần chiếu sáng. Việc chiếu sáng tốt cho phép mọi người làm việc đạt năng suất cao hơn. Thông thường để đọc sách phải cần 100 đến 200 lux. Vì thế câu hỏi đầu tiên đối với nhà thiết kế là chọn được mức chiếu sáng phù hợp. Ủy ban quốc tế về chiếu xạ (CIE) và Hội các kỹ sư ánh sáng (IES) đã đưa ra các mức chiếu sáng cho các loại công việc khác nhau. Câu hỏi thứ hai là về chất lượng đèn. Trong hầu hết trường hợp, chất lượng được hiểu là độ hoàn màu. Phụ thuộc vào từng loại công việc mà ta có thể chọn các loại đèn khác nhau dựa trên chỉ số hoàn màu.
2.1.4. Giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả
Một trong những suy nghĩ chủ quan của hầu hết mọi người là năng lượng dành chiếu sáng không đáng lo
.
Qua cuộc khảo sát về thị trường thực hiện tháng 1 năm 2007 , có tới 89% người được hỏi không quan tâm đến việc tiết kiệm điện trong chiếu sáng vì cho rằng chiếu sáng chỉ chiếm một phần trăm rất nhỏ trong tổng số điện năng tiêu thụ tại gia đình, văn phòng và nhà xưởng. Tuy vậy trên thực tế, điện năng tiêu thụ cho chiếu sáng trung bình chiếm tới 17% tổng điện năng tiêu thụ . Do vậy làm sao để sử dụng năng lượng điện một cách hiệu quả nhất tránh lãng phí là mối quan tâm hàng đầu mà chúng ta vẫn đang hương tới.Và trong một ngôi nhà thông minh cũng không thể thiếu được điều này.a. Sử dụng chiếu sáng tự nhiên.
Tiện ích của việc chiếu sáng tự nhiên thay thế chiếu sáng bằng điện vào ban ngày đã được nhiều người biết đến nhưng càng ngày càng bị bỏ qua đặc biệt ở các văn phòng được trang bị điều hoà không khí hiện đại và ở các khu thương mại như khách sạn, trung tâm mua bán vv. Nhìn chung, các nhà máy công nghiệp sử dụng ánh sáng ban ngày theo một số mẫu,nhưng hệ thống chiếu sáng ban ngày được thiết kế không đúng có thể dẫn đến những phàn nàn từ nhân viên hoặc dẫn đến việc sử dụng thêm các đèn điện vào ban ngày. Lưu ý một ứng dụng cần mức chiếu
sáng là 500 lux. Để tính toán thất thoát do phản xạ và khuyếch tán bên trong hệ thống cửa sổ trần nhà, giả định rằng 40% ánh sáng mặt trời xuyên qua cửa sổ trần nhà lan tỏa trong không gian. Do vậy, vào ngày có nắng, khoảng 2% diện tích trần nhà được sử dụng làm cửa sổ. Để bù cho các góc mặt trời thấp, điều kiện sương mù, cửa sổ trần nhà bẩn, vv. diện tích này tăng gấp đôi lên tới khoảng 4%. Để tính toán cho điều kiện mây mù trung bình, con số này tăng lên tới 10% hoặc 15%.
b. Giảm số lượng đèn để giảm lượng chiếu sáng thừa .
Giảm số lượng đèn là một phương pháp hiệu quả để giảm tiêu thụ năng lượng chiếu sáng. Trong một vài ngành công nghiệp, giảm chiều cao lắp đặt của đèn, cung cấp bộ đèn hiệu quả và sau đó tháo đèn sẽ đảm bảo việc chiếu sáng hầu như không bị ảnh hưởng gì. Giảm số lượng đèn ở những không gian trống nơi không có hoạt động làm việc cũng là một khái niệm hữu ích. Có một vài vấn đề về giảm bớt đèn liên quan đến sự kết nối giữa đèn và chấn lưu trong các giá đèn có nhiều đèn. Có chấn lưu nối tiếp và chấn lưu song song. Hầu hết chấn lưu là được mắc nối tiếp. Tỷ lệ khoảng 50/50, chấn lưu nối tiếp chuyển thành song song khi sử dụng chấn lưu điện tử. Với chấn lưu nối tiếp, khi tháo một đèn ra khỏi chấn lưu, đèn còn lại sẽ không sáng đúng cách và sẽ hỏng nếu vẫn tiếp tục hoạt động. Những đèn không được tháo có thể sẽ không sáng hoặc sẽ nhấp nháy hoặc sinh ra ánh sáng rất yếu. Do vậy, với chấn lưu nối tiếp chúng ta cần tháo tất cả đèn ra khỏi chấn lưu. Chấn lưu sẽ tiếp tục sử dụng năng lượng, từ 10W đến 12W với chấn lưu từ và từ 1W đến 2W với chấn lưu điện. Chấn lưu song song có thể rút bớt mà không gây quá nhiều vấn đề và thường được tiêu thụ bởi các nhà sản xuất để chạy ít hơn một đèn so với các nhãn hiệu danh nghĩa.
c. Chiếu sáng theo công việc.
Chiếu sáng theo công việc nghĩa là cung cấp độ chiếu sáng tốt theo yêu cầu chỉ tập trung vào diện tích thực, ở đó công việc được thực hiện trong khi việc chiếu sáng chung cho xưởng hoặc văn phòng chỉ giữ ở mức thấp hơn; ví dụ đèn gắn vào các máy móc hoặc đèn bàn. Có thể tiết kiệm được năng lượng bởi vì đèn có công suất thấp cũng có thể tạo ra chiếu sáng theo công việc tốt. Khái niệm về
chiếu sáng theo công việc nếu được thực hiện một cách hợp lý thì có thể giảm số lượng chùm đèn chiếu sáng chung, giảm công suất của đèn, tiết kiệm đáng kể năng lượng và cung cấp việc chiếu sáng tốt hơn và cũng tạo ra môi trường thẩm mỹ và dễ chịu hơn.
d. Lựa chọn đèn và bộ đèn hiệu suất cao.
Tùy từng trường hợp mà chọn lựa đèn vá bộ đèn sao cho phù hợp mà vẫn đáp ứng được nhu cầu chiếu sáng. Các loại đèn được sử dụng phụ thuộc vào chiều cao lắp đặt, độ hoàn màu cũng là một yếu tố định hướng. Sẽ tiết kiệm được nhiều nếu phối hợp chiếu sáng được thiết kế lại bằng các đèn và bộ đèn hiệu suất cao hơn. Một vài ví dụ về thay thế một số loại đèn :
Lắp đèn chỉ báo panen LED thay thế đèn dây tóc.
Lắp đèn halogen kim loại thay cho đèn hơi natri/thuỷ ngân.
Thay thế Đèn tuýp thông thường T10 (hay còn gọi là đèn tuýp béo) và chấn lưu sắt từ bằng đèn tuýp T8 và T5, còn được gọi là đèn tuýp gầy kết hợp với chấn lưu điện tử có thể giúp tiết kiệm được 30% điện năng thắp sáng
e.Chấn lưu điện từ tổn hao thấp cho đèn tuýp
Thất thoát trong bướm gió điện từ tiêu chuẩn của đèn tuýp vào khoảng 10W đến 15W. Có thể tiết kiệm được khoảng 8W đến 10W với mỗi đèn tuýp bằng cách sử dụng bướm gió điện từ ít thất thoát. Tiết kiệm là do sử dụng nhiều đồng và các lớp cán mỏng thép ít thất thoát trong bướm gió dẫn đến thất thoát thấp hơn.
2.1.5.Bảo dưỡng chiếu sáng
Bảo dưỡng rất quan trọng với hiệu suất ánh sáng. Mức sáng sẽ giảm theo thời gian do sự lão hoá của đèn và bụi trong giá đèn, đèn và bề mặt phòng. Cùng một lúc các yếu tố này có thể giảm tổng chiếu sáng là khoảng 50% hoặc hơn trong khi đó, đèn tiếp tục sử dụng đầy đủ điện. Những bảo dưỡng gợi ý cơ bản dưới đây giúp ngăn chặn điều này.
Thay thấu kính nếu chúng chuyển màu vàng
Lau sạch hoặc sơn lại phòng nhỏ mỗi năm một lần và phòng lớn 2 đến 3 năm một lần.
Lau sạch bụi ở bề mặt đèn vì bụi làm giảm lượng sáng chúng phản xạ. Thay đồng thời tất cả đèn trong hệ thống chiếu sáng.
2.3.Hệ thống báo cháy
Qua báo chí, internet chúng ta đều biết mỗi năm nước ta xảy ra hàng trăm vụ cháy lớn nhỏ gây nhiều thiệt hại lớn về người và của cho nhân dân . Một cuộc khảo sát gần đây cho thấy gần nửa số nhà ở thành phố rất dễ bị cháy,nhất là ở những khu như quận 6, 8 và 11 của thành phố Hồ Chí Minh. Nhà xây cất tạm bợ, đường xá chật hẹp có nghĩa là ngọn lửa lan ra nhanh chóng và khiến cho xe cứu lửa khó vào được để cứu chữa.Và một nguyên nhân khác là do ý thức của người dân đã coi thường các qui luật về phòng cháy chữa cháy.
Do vậy vấn đề phòng và chữa cháy là hết sức quan trọng trong toàn xã hội nói chung và trong các ngôi nhà nói riêng.Nó trở thành quyền và nghĩa vụ của mỗi chúng ta.Vì vậy, có một hệ thống báo cháy tự động trong mỗi gia đình là hết sức cần thiết để đảm bảo an toàn về tính mạng , của cải cho mình và những người xung quanh.
2.3.1 Cách nhận biết và báo cháy
Khi có một đám cháy xảy ra , ở những vùng cháy thường có những dấu hiệu sau :
Lửa, khói, vật liệu chõ cháy bị phá hủy . Nhiệt độ vùng cháy tăng cao lên .
Không khí bị oxyhóa mạnh. Có mùi cháy, mùi khét.
Để đề phòng cháy ta có thể dựa vào những dấu hiệu trên để đặt các hệ thống cảm biến làm các thiết bị báo cháy. Kịp thời khống chế đám cháy ở giai đoạn đầu.
Thiết bị báo cháy điện tử giúp chúng ta liên tục theo dõi để hạn chế các vụ cháy tai hại, tăng cường độ an toàn, độ bình yên cho mọi người.
2.3.2. Khái niệm hệ thông báo cháy tự động
Hệ thống báo cháy tự động là hệ thống gồm tập hợp các thiết bị có nhiệm vụ phát hiện và báo động khi có cháy xảy ra. Việc phát hiện ra các tín hiệu cháy có thể được thực hiện tự động bởi các thiết bị hoặc bởi con người, và nhất thiết phải hoạt động liên tục trong 24/24 giờ.
2.3.4.Yều cầu đối với hệ thống báo cháy tự động
+Phát tín hiệu cháy nhanh chóng theo chức năng đã đề ra.+Chuyển tín hiệu cháy thành tín hiệu báo động rõ ràng để những người xung quanh có thể thực hiện ngay các biện pháp thích hợp.
+Có khả năng chống nhiễu tốt .
+Báo hiệu nhanh chóng và rõ ràng mọi trường hợp sự cố của hệ thống.
+Không bị ảnh hưởng bởi các hệ thống khác được lắp đặt chung hay riêng rẽ. +Không bị tê liệt một phần hay toàn bộ do cháy gây ra trước khi phát hiện ra cháy. +Hệ thống phải đảm bảo độ tin cậy cao.
+Khả năng dự phòng cao .
+Khả năng mở rộng dễ dàng với chi phí thấp.
H 2.6 Sơ đồ hệ thống báo cháy Trong đó: 1. Bình chữa cháy 2. Hệ thống ống dẫn 3. Vòi phun 4. Màn hình hiển thị 5. Chuông báo 6. Bộ phận kích hoạt hệ thống bằng tay 7. Đồng hồ chỉ thị chế độ hoạt động 8. Đầu dò, đầu báo
9. Màn chắn lửa 10.Tủ trung tâm
Một hệ thống báo cháy tự động tiêu biểu sẽ có 3 thành phần như sau: + Trung tâm báo cháy
Được thiết kế dạng tủ, bao gồm cc thiết bị chính : một mainboard, một biến thế, một battery.
+ Thiết bị đầu vào
- Đầu báo: báo khói, báo nhiệt, báo gas, báo lửa. - Công tắc khẩn (nút nhấn khẩn).
+ Thiết bị đầu ra
- Bảng hiển thị phụ (bàn phím). - Chuông báo động, còi báo động. - Đèn báo động, đèn exit.
- Bộ quay số điện thoại tự động.
1.Trung tâm báo cháy.
Đây là thiết bị quan trọng nhất trong hệ thống và quyết định chất lượng của hệ thống. Là thiết bị cung cấp năng lượng cho các đầu báo cháy tự động. Có khả năng nhận và xử lý các tín hiệu báo cháy từ các đầu báo cháy tự động hoặc các tín hiệu sự cố kỹ thuật, hiển thị các thông tin về hệ thống và phát lệnh báo động, chỉ thị nơi xảy ra cháy. Trong trường hợp cần thiết có thể truyền tín hiệu đến nơi nhận tin báo cháy. Có khả năng tự kiểm tra hoạt động bình thường của hệ thống, chỉ thị sự cố của hệ thống như đứt dây, chập mạch.
2. Thiết bị đầu vào
Là thiết bị nhạy cảm với các hiện tượng của sự cháy (sự tăng nhiệt, tỏa khói, phát sáng, phát lửa), và có nhiệm vụ nhận thông tin nơi xảy ra sự cháy và truyền tín hiệu đến trung tâm báo cháy.
a.Đầu báo ( Cảm biến ) :
- Đầu báo khói :
+Là thiết bị giám sát trực tiếp, phát hiện ra dấu hiệu khói để chuyển các tín hiệu khói về trung tâm xử lý. Thời gian các đầu báo khói nhận và truyền thông tin đến trung tâm báo cháy không quá 30s. Mật độ môi trường từ 15% đến 20%. Nếu nồng độ của khói trong môi trường tại khu vực vượt qua ngưỡng cho phép (10% -20%) thì thiết bị sẽ phát tín hiệu báo động về trung tâm để xử lý.
+ Các đầu báo khói thường được bố trí tại các phòng làm việc, hội trường, các kho quỹ, các khu vực có mật độ không gian kín và các chất gây cháy thường tạo khói trước.
+ Đầu báo khói được chia làm 2 loại chính như sau :
Đầu báo khói dạng điểm : Được lắp tại các khu vực mà phạm vi giám sát nhỏ, trần nhà thấp (văn phòng, chung cư …).
Đầu báo khói dạng Beam : Đầu báo dạng Beam thường được lắp trong khu vực có phạm vi giám sát lớn, trần nhà quá cao không thể lắp các đầu báo điểm (các nhà xưởng, …)
Đầu báo khói dạng Beam Hochiki SPC-24 Đầu báo khói ion SIJ-24 H 2.7 Một số thiết bị báo khói
-Đầu báo nhiệt: (Heat Detector)
Đầu báo nhiệt là loại dùng để dò nhiệt độ của môi trường trong phạm vi bảo vệ , khi nhiệt độ của môi trường không thỏa mãn những quy định của các đầu báo nhiệt do nhà sản xuất quy định, thì nó sẽ phát tín hiệu báo động gởi về trung tâm xử lý.
Các đầu báo nhiệt được lắp đặt ở những nơi không thể lắp được đầu báo khói (nơi chứa thiết bị máy móc, Garage, các buồng điện động lực, nhà máy, nhà bếp, …).
- Đầu báo ga (Gas Detector):
Là thiết bị trực tiếp giám sát, phát hiện dấu hiệu có gas khi tỉ lệ gas tập trung vượt quá mức 0.503% (Propane/ Butane) và gởi tín hiệu báo động về trung tâm xử lý.Các đầu báo gas thường được bố trí trong khoảng gần nơi có gas như các phòng vô gas hay các kho chứa gas. Các đầu báo gas được lắp trên tường, cách sàn nhà từ 10-16cm, tuyệt đối không được phép lắp đặt dưới sàn nhà.
Đầu báo lửa (Flame Detector):
Là thiết bị cảm ứng các tia cực tím phát ra từ ngọn lửa, nhận tín hiệu, rồi gởi tín hiệu báo động về trung tâm xử lý khi phát hiện lửa.
b.Công tắc khẩn.
Được lắp đặt tại những nơi dễ thấy của hành lang các cầu thang để sử dụng khi cần thiết. Thiết bị này cho phép người sử dụng chủ động truyền thông tin báo cháy bằng cách nhấn hoặc kéo vào công tắc khẩn, báo động khẩn cấp cho mọi người đang hiện diện trong khu vực đó được biết để có biện pháp xử lý hỏa hoạn và di chuyển ra khỏi khu vực nguy hiểm bằng các lối thoát hiểm.
c.Tiếp điểm dòng chảy
Ngoài các thiết bị kể trên, còn có hệ thống chữa cháy tự động bao gồm các vòi phun đặt phía trên tầng nhà và luôn có sẵn nước với áp lực thích hợp.
Khi có hỏa hoạn, nhiệt độ cao sẽ làm vỡ đầu của vòi phun, nước sẽ tự động xả ra tạo dòng chảy trong ống, người ta bố trí các công tắc dòng chảy trên đường ống chính đưa tín hiệu về tủ báo cháy trung tâm để nhận biết khu vực xảy ra sự cố và phát tín hiệu báo động.
d. Kiểm tra, bảo dưỡng các thiết bị báo cháy
Các loại thiết bị cảm biến trên cần được kiểm tra, bảo dưỡng thường xuyên theo chỉ dẫn của nhà sản xuất và môi trường lắp đặt.
Thiết bị cần được thổi sạch bụi, lau chùi sạch sẽ sau đó kiểm tra độ nhạy của cảm biến bằng việc đưa tín hiệu thử (tạo khói, nhiệt…) khi thử cần chú ý báo trước cho mọi người trong khu vực có liên quan.
Hiện nay các thiết bị báo cháy thường đặt địa chỉ khi lắp đặt. Điều này giúp cho người giám sát hệ thống dễ dàng nhận biết khu vực xảy ra sự cố khi thiết bị trung tâm phát ra tín hiệu báo động hay chỉ ra các hư hỏng trong hệ thống thông qua địa chỉ này.
3. Thiết bị đầu ra .
Thiết bị đầu ra gồm có hai loại: - Báo động tại chỗ:
Bảng hiển thị phụ (bàn phím). Chuông báo động, còi báo động.
