هلجم زكرم تاعلاطم و هعسوت شزومآ يكشزپ س هرود ی ،مهدز ص ،موس هرامش 452 -422 ، 5935
سررب
ی
س
ی
تامتس
ی
ک
ت
أ
ریث
ریگداي
ی
نتبم
ی
رب
سم
أ
هل
رد
ریگداي
ی
،
دنمتياضر
ی
و
شخبرثا
ی
نآ
رد
شزومآ
كشزپ
ی
ا
ي
نار
هميكح
ترضح
ی
1 *،
هديحو
عراز
ناگواگ
ی
2،
یضترم
هدازاجوق
3،
ل
لاي
دحاو
ی
4 1 . سانشراك دشرا شزومآ كشزپ ی ، زكرم تاقيقحت شزومآ كشزپ ی ، هاگشناد مولع یكشزپ ،زیربت ،زیربت ناریا 2 . یرتكد یرادباتك و علاطا ،یناسر ،رایداتسا هورگ رادباتك ی و علاطا ناسر ی زپ كش ی ، زكرم تیریدم تامدخ روشك ی ، هاگشناد مولع كشزپ ی ربت ی ،ز ،زیربت ناریا 3 . قوف صصخت ،یژولویزيف رايشناد ، هورگ ژولویزيف ی ، زكرم تاقيقحت یراميب اه ی شراوگ و ،دبك هدكشناد كشزپ ی ، هاگشناد مولع كشزپ ی ،زیربت ،زیربت ناریا 4 . وجشناد ی رتكد ی صصخت ی ،یشهوژپ زكرم تاقيقحت راميب ی اه ی شراوگ و ،دبك هدكشناد كشزپ ی ، هاگشناد مولع كشزپ ی ،زیربت ،زیربت ناریا تفایرد :هلاقم 62 / 9 / 99 نیرخآ حلاصا هلاقم : 66 / 1 / 99 شریذپ هلاقم : 69 / 1 / 99 * هدنسیون سم ؤ :لو زكرم تاقيقحت شزومآ ،يكشزپ هاگشناد مولع كشزپ ي ، ،زيربت ناريا نفلت : 77726333 -391 :ربامن 77726333 -391 Email: [email protected] :فده و هنيمز امنرود ی لصا ي پ شزومآ ز كش ،ي ك دوبهب ي ف ي ت تبقارم اه ی تشادهب ي يم دشاب م ماجنا ناكشزپ طسوت هك ي گ ي در . اي ن هك چ رد ناكشزپ يحطس ه تامدخ ينامز هچ رد و ار دوخ ارا ي دننك ه ، كشزپ شزومآ هب ي دنك تيبرت یرگشهوژپ نايوجشناد هك تسا هتسباو ات رييغت لاح رد یاهزاين یوگخساپ .دشاب هعماج ي گدا ي ر ی بم ينت سم رب أ شور زا يكي ناونع هب هل روحم وجشناد یريگداي یاه ، يم .دزاس مهارف ار یرتسب نينچ دناوت ا فده ماجنا ز هعلاطم رضاح ، هب يبايتسد بسانم تاعلاطا ي یارب م هدافتسا ؤ ا زا رث ي ن شزومآ شور ، رد كشزپ شزومآ هصرع ي ا ي نار زا هدافتسا اب ماظن رورم ارا اب و دنم ي دهاوش ه رد دوجوم نيا مز ي هن دوب . شور :راك هعلاطم رضاح ، 12 مز رد هدش ماجنا هلاقم ي هن ي گدا ي ر ی نتبم ي سم رب أ هل ار هك مز رد ي هن مي ناز ت أ رد نآ يشخبرثا و یدنمتياضر ،یريگداي رد نآ ريث دوب يكشزپ شزومآ ، سررب دروم ي رارق .داد لك ي ه لك زا هدافتسا اب تلااقم ي د هژاو اه ی ،يكشزپ شزومآ سم رب ينتبم یريگداي أ هل و ا ي نار اپ زا و ي هاگ اه ی تاعلاطا ي PubMed ، Magiran ، Google Scholar ، SID ، IranMedex و ISI لاس زا هك اه ی 99 -1736 ا رد ي نار دش رشتنم ، درگ جارختسا ي د . اتن ي ج لك ي ه کچ ساسا رب تاعلاطم ل ي تس زرا تاعلاطم ي با ي لاب ين ي CASP (Critical Appraisal Skills Programme
) کچ و فيصوت تاعلاطم تسيل ي -يليلحت (
STrengthening the Reporting of OBservational studies in Epidemiology
اي STROBE وت ) طس زرا ود ي با سررب دروم ي .تفرگ رارق ی فا ت ه :اه زا 173 هلاقم ي تفا ،هدش 12 هعلاطم دراو هلاقم ديدرگ م . ي ناز اضر ي ت ا زا ي ن شزومآ شور عون ، لااب ،نينچمه .دش شرازگ ا اب نايوجشناد دركلمع ي ن دوب بوخ شزومآ شور ت و أث ي ر نعم ي راد ی ازفا رد ي ش ي گدا ي ر ی اد وجشن ي نا ، صوصخ هب و ينيلاب هطيح رد يگداي تيوقت ،يلمع یر ،لاعف ،یربهاردوخ تشاد هناداقن ركفت و شزيگنا . هجيتن یريگ : اتن ساسا رب ي ج هعلاطم ،رضاح سم رب ينتبم یريگداي أ م هل ي ب دناوت ه ناونع ي ک م شزومآ شور ؤ كشزپ شزومآ رد دنمشزرا و رث ي ا ي نار دروم گ رارق هدافتسا ي در . ديلك هژاو اه كشزپ شزومآ : ي ، ريگداي ی نتبم ي سم رب أ ا ،هل ي ،نار ماظن رورم دنم
همدقم
شزومآ مولع يكشزپ هب ليلد زاين هب هصرع یاه عونتم یريگداي رد هرتسگ عيسو و لكش یريگ لياسم طبترم اب تملاس و یراميب ،مدرم تبسن هب رياس شزومآ اه زا گژيو ي یاه يصاخ رادروخرب تسا هك رد شزومآ ينيلاب هب موهفم عيسو نآ رولبتم م ي .دوش ترورض رييغت رد همانرب یاه شزومآ يكشزپ رب یانبم یاهزاين هعماج و شقن نيون کشزپ نرق هدنيآ ثعاب دش ه تسا هك يتارييغت رد همانرب یاه شزومآ يكشزپ خر دهد ؛ هب یوحن هك یدنمناوت یاه غراف نلايصحتلا رد يياسانش تلاكشم يتشادهب -ينامرد هعماج و هوحن ماجنا تبقارم و ظفح تملاس مدرم شيازفا دباي ( 1 ). دركيور ديدج ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل ، يم دناوت يكي زا اهراكهار رد دوبهب شزومآ يكشزپ دشاب ( 6 ) . شور ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل هب ناونع كي ي زا شور اه ی نيون شزومآ ي وجشناد روحم تسا هدش هتخانش هك بجوم يرحت ک يگداي ر ی ، تيوقت للادتسا نيلاب ي ، داجيا هياپ ملع ي وق ی تخانش ي و شرتسگ تراهم اه ی زومآدوخ ی م ي دوش ،نينچمه . م ي دناوت هب دنمناوت ی نايوجشناد رد هصرع نيلاب ي و طيحم لغش ي هدنيآ نآ اه مك ک .دنك ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل هب ناونع شور نيون ي رد ريگداي ی ، هاگياج هژيو ا ی ار رد شزومآ كشزپ ي هب دوخ صاصتخا د هدا تسا و رد رس ا رس ايند ب ه تروص هدرتسگ رد همانرب یاه شزومآ يكشزپ و رياس هتشر اه ب ه راك هدرب يم دوش ( 9 ، 7 ) . رورم نوتم رد دروم شور یاه نيون شزومآ زا هلمج ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل رد ناريا ، ناشن يم دهد هك اب دوجو ماجنا يتاعلاطم اب ا هدافتسا ز نيا شور ،اه زونه هدافتسا زا شور یاه نيون شزومآ هب هزادنا يفاك دروم هجوت رارق هتفرگن .تسا جياتن شهوژپ يناگواگ عراز و ناراكمه ناشن داد هك یريگداي ينتبم رب سم أ هل اب دوجو تفرشيپ يياه هك رد یاهروشك هتفاي هعسوت ماجنا هتفرگ ، رد ناريا زونه هعلاطم يعماج یور نآ نا ماج ن هدش و طقف 2 هلاقم رد هنيمز یريگداي ينتبم رب سم أ هل رد يط 13 لاس رد هاگياپ یاه ISI و Medline هب پاچ هديسر تسا هك ناشن هدنهد دوبمك هعلاطم رد نيا هنيمز رد ناريا يم دشاب ( 9 ). زا نيا ور ، اب هجوت هب هاگياج شزومآ يكشزپ و تيمها و يشخبرثا شور یاه نيون شزومآ ، ين زا هب ماجنا يشهوژپ هك جياتن نيا تاعلاطم ار عمج دنب ی دنك و ديد نشور ي زا نيا تاعلاطا یارب همانرب زير ی ،اه ميمصت ريگ ی اه و تلاخادم ارا ي ه دهد یرورض ، يم رظن هب دسر . فده قيقحت ماجنا زا رضاح ، رورم ماظن دنم تاعلاطم ماجنا هدش رد هنيمز ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل رد زومآ ش كشزپ ي ناريا و ت أ ريث نيا شور رد نازيم ريگداي ی ، داجيا هزيگنا و دنمتياضر ی نايوجشناد زا نيا شور دوب . رد نيا اتسار ، دياش هعلاطم رضاح تاعلاطا یديفم ار یارب هعسوت و هدافتسا زا نيا عون شزومآ رد حطس هاگشناد اه ی ناريا مهارف .دزاسشور
راك
نيا هعلاطم عون زا یرورم ن ماظ دنم دوب هك رد لاس 1799 ماجنا تفرگ . تاعلاطا دروم زاين اب هدافتسا زا ديلك هژاو یاه MeSH و ،نينچمه هب تروص دازآ اب هژاو اه ی شزومآ « شزپ يك ، ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل و ناريا » و لداعم یاه يسيلگنا نآ اه لماش « Medical education ، Project-based Learning (PBL) ، Iran » زا هاگياپ یاه يتاعلاطا Web of Science ، PubMed ، Magiran ، Google Scholar ، SID و IranMedex عمج یروآ ديدرگ . جياتن وجتسج هب 16 لاس ريخا ( لاس یاه 99 -1736 ) ، نعي ي هب شش لاس لبق و دعب زا دورو هتشر شزومآ كشزپ ي هب ناريا دودحم دش . تلااقم پاچ هدش هب نابز يسراف و لگنا يسي دروم وجتسج رارق تفرگ . رايعم یاه دورو لماش تاعلاطم هدش ماجنا رد هنيمز ريگداي ی نتبم ي رب سم أ ،هل تلااقم پاچ هدش هب نابز سراف ي و سيلگنا ي نيا رد هنيمز ، تاعلاطم هلخادم ا ی هسياقم( ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل اب شور تنس ي ( نارنخس ي ) ، يتاعلاطم هك نازيم ريگداي ی ، شخبرثا ي و نازيم دنمتياضر ی نايوجشناد ار رد هسياقم اب شور تنس ي سررب ي هدرك شاب ن د رد هنيمز نيا رد هدش ماجنا تاعلاطم و .دوب ناريا روشك یاهرايعم جورخ زين لماش تلااقم ارا ي ه هدشساسا چ ک تسيل یاه تاعلاطم فيصوت ي – ليلحت ي (
STrengthening the Reporting of OBservational studies in Epidemiology اي STROBE ) و CASP ( Critical
Appraisal Skills Programme
) تشادن . تلااقم رب ساسا س ؤ لا PICO [ patient problem or Population (P) ، Comparison (C) ، Intervention (I) و Outcomes (O) ] هك طسوت ناققحم يحارط هدش دوب ، رد هاگياپ یاه ركذ هدش اب تاملك یديلك اي یريگد ينتبم رب سم أ هل ، ينارنخس ، شزومآ كشزپ ي و ا ي نار و لداعم یاه يسيلگنا نآ اه ( PBL )
Problem based learning
،
Lecture
،
Medical
education and Iran
دروم وجتسج رارق .تفرگ ي گدا ي ر ی نتبم ي رب سم أ هل = P ي گدا ي ر ی تنس ي ي ا نارنخس ي = I شخبرثا ي ، تأ ثي ر رد ي گدا ي ر ی ، اضر ي دنمت ی = O رد تياهن ، مامت تاعلاطم ب ه تسد هدمآ دراو مرن رازفا EndNote X5 ديدرگ و نآ هيلوا يسررب طسوت رادباتك تفرگ تروص و دراوم راركت ی و طبترمان زا هعلاطم جراخ دش . سپ زا فذح دراوم راركت ی ، تلااقم طسوت ود رفن بايزرا و اب هدافتسا زا چ ک تسيل STROBE هك هس عون تاعلاطم م هدهاش یا مه ( يهورگ Cohort study ) ، دروم -یدهاش و يعطقم ار يم يسررب دنك و کچ تسيل CASP هك تاعلاطم دروم -دهاش ی ار يم يسررب ديامن ، رد تروص مدع رابتعا زا هعلاطم ديدرگ فذح . دراوم یاراد فلاتخا نيب ود بايزرا هب درف موس عاجرا هداد دش ات تاعلاطم دقاف رايعم دورو ، فذح .دوش رد تروص موزل ، تاحيضوت نتفرگ یارب فافش زج صوصخ رد رت يي تاعلاطم تا ، اب نسيون د ناگ طابترا رارقرب ديدرگ . ادتبا نيوانع همه تلااقم يسررب و يتلااقم هك اب فادها هعلاطم راگزاس دوبن ، زا هعلاطم رانك هتشاذگ دش . رد لحارم یدعب ، هب بيترت هديكچ و نتم لماك تلااقم دروم هعلاطم رارق تفرگ ات تاعلاطم یاراد یاهرايعم جورخ و نآ يياه هك طابترا يفيعض اب فادها هعلاطم تشاد ، يياسانش و رانك هتشاذگ ش و .د دعب زا فذح تلااقم ريغ ،طبترم تلااقم باختنا هدش هب روط لماك هعلاطم و يسررب ديدرگ و تاعلاطا دروم زاين اب هدافتسا زا لودج يحارط هدش ( Extraction table ) رد مرن رازفا Excel جارختسا و هصلاخ دش ،نينچمه . زا مرن رازفا تيريدم عبانم EndNote X5 یارب يهدنامزاس هعلاطم ، ناونع اه و هديكچ اه و يياسانش دراوم یراركت هدافتسا ديدرگ . هجيتن هيلوا وجتسج لماش 173 هلاقم دوب . دعب زا فذح تلااقم ريغ ،طبترم تلااقم شم کرت نيب هاگياپ ،اه طابترا فيعض اب فادها هعلاطم و تاقيقحت ،فيعض 12 هلاقم دراو هعلاطم دش لكش( 1 ). تلااقم باختنا هدش هب روط لماك هعلاطم و يسررب ديدرگ . تاعلاطا دروم زاين اب هدافتسا زا لودج يحارط هدش هك لماش هدنسيون هلاقم و لاس ،راشتنا رهش ماجنا ،هعلاطم تكرش نك ،ناگدن فده و عون هعلاطم و هجيتن يلك هلاقم ،دوب جارختسا و هصلاخ دش . لكش 1 : لحارم دورو تاعلاطم هب رورم ماظن م دن 73 یاراد هلاقم پمه ناشو ي دش جراخ . لماك نتم 93 دش يسررب هلاقم . 133 فذح زا سپ دروكر 73 دنام يقاب یراركت هلاقم . 23 رد هعلاطم سررب ي دش فذح هديكچ و ناونع . 12 دش هعلاطم دراو هلاقم . .دشفذح فيعضهعلاطم ليلد هب هلاقم69 هيلوا یوجتسج رد 173 دش تفاي هلاقم :
هتفای
اه
هتفاي یاه تاعلاطم دروم لودج رد يسررب 1 .دش هداد ناشن لودج 1 : يگژيو یاه تلااقم يسررب هدش عبانم رهش تكرش ك ناگدنن هعلاطم فده هعلاطم عون هجيتن یريگ تنايد بيدا و جاح یرقاب ( 2 ) ناشاك 63 یوجشناد یراتسرپ و شور ود هسياقم ت أ ريث PBL شيازفا رد تراهم تيوقت ،هزيگنا و يطابترا یاه یدمناوت و نايوجشناد یاه ت أ رد نآ ريث داجيا هناتسود طيحم ، و سرتسا لرتنك و سرت نازيم یدنمتياضر دروم – دهاش ی تراهم تيوقت ثعاب يطابترا یاه ، یدنمناوت اه ، هزيگنا شيازفا و نايوجشناد دش هناتسود وج کي داجيا ، ار نايوجشناد سرتسا يلو تياضر نازيم و داد شيازفا 33 / 3 ± 9 / 7 دوب زا شور ود نيا هسياقم و نعم یرامآ رظن ي دوبن راد ( 933 / 3 = P ) . لگ و یدمحم يتشد ( 3 ) راوزبس 196 یوجشناد يكشزپ کبس يسررب رد نايوجشناد یريگداي یاه سم لح و ينارنخس شور هب يموتانآ شزومآ أ هل زا يبرجت هبش عون هلخادم یا نايوجشناد هاگديد زا ، وت شور هب يموتانآ شزومآ أ لح و ينارنخس( م سم أ سم لح اي و ينارنخس شور ود زا کي ره زا رتهب )هل أ يياهنت هب هل درگ يبايزرا دي ، کبس نيب هك يلاح رد یراديد و یرادينش یريگداي یاه سيردت شور ود زا کي ره اب ، ينعم فلاتخا دشن هدهاشم یراد ( 133 / 3 = P و 393 / 3 = P ). ينيوجنپ و یراوسهش ( 3 ) ناتسدرك 69 یوجشناد یراتسرپ هياپ رب و يتنس شزومآ شور ود ريثأت هسياقم تراهم رب هلأسم لح د نداد وراد یاه نايوجشنا زا يبرجت هبش عون هلخادم یا تفاي اقترا شزومآ زا دعب هلحرم رد هورگ ود ره رد یريگداي زا تياضر ينعم فلاتخا و راد ی نيگنايم هرمن نيب زا دعب و لبق یدنمتياضر یاه شور هب شزومآ PBL دش هدهاشم ( 336 / 3 > P ). ناينامرك و ناراكمه ( 9 ) نارهت 93 وجشناد ی يكشزپ نازيم سح داجيا هطيح هس رد یدنمتياضر يياناوت و رتشيب هعلاطم هب یدنمقلاع ،تكراشم داتسا سيردت دروم – دهاش ی و رتشيب هعلاطم هب یدنمقلاع ،تكراشم سح داجيا هطيح هس ره رد رب یريگداي هورگ نايوجشناد يبايشزرا تارمن زين داتسا سيردت يياناوت ب هلأسم لح ساسا ه ينعم روط تشيب یراد دوب يتنس هورگ زا ر ( 331 / 3 > P .) هجنپ روپ يياطع و ( 13 ) ناهفصا 97 وجشناد ی هيذغت تأ ،هقلاع و هزيگنا هطيح رد شزومآ شور ود ريث يهورگ راك رد تكراشم و یريگداي همين هعلاطم يبرجت شور زا هدافتسا رد نايوجشناد یدنمتياضر نازيم رد عونتم سيردت یاه م و رتهب یريگداي ؤ ا رث ،سرد ني 9 / 33 یدنمتياضر نازيم .دوب دصرد سم شور زا نايوجشناد أ روحم هل ، 3 / 22 فارحنا و نيگنايم و دوب دصرد هقلاع و هزيگنا هطيح هس زا کي ره رد رايعم 12 ± 22 یريگداي ، 12 ± 23 يهورگ راك رد تكراشم و 13 ± 33 .دمآ تسد هب 9 / 33 شور هك هيرظن نيا اب نايوجشناد دصرد تم یاه کي ،سيردت عون نآ زا يكاح جياتن .دندوب قفاوم ،تسا ترورض دوب شور زا هدافتسا هك سم لح رب ينتبم أ هب نايوجشناد هقلاع و هزيگنا شيازفا و داجيا رد هل قيمع یريگداي و يميشويب سرد م نآ رت ؤ م رث ي .دشاب و یرفعج ناراكمه ( 11 ) نارهت 29 یوجشناد نادند يكشزپ اضر نازيم يسررب ي مت دن ی تبثم شرگن داجيا و ثحابم هب نانآ یدنمقلاع بلج و نايوجشناد رد نادند يعامتجا يكشزپ همين هعلاطم دروم يبرجت دهاش ی تكرش هورگ رد يشزومآ ميهافم لاقتنا و یدنمتياضر زايتما نيگنايم ب هاگراك رد هدننك ه ينعم روط راد ی .دوب رتلااب 31 تكرش دصرد ناگدننك رازگرب شور زا و دندوب يضار هرود ی تشاد نايب هك دن يشزومآ شور رد تبثم شرگن داجيا هك دوخ يلصا فادها هب نديسر رد ديدج نادند ثحابم هب نانآ یدنمقلاع بلج و نايوجشناد يعامتجا يكشزپ يم .تسا قفوم ،دشاب آي ني نايرون و ( 16 ) دركرهش 97 وجشناد ی راتسرپ ی ت نازيم أ ريگداي ريث ی نتبم ي سم رب أ ريگداي رد هل ی نارنخس شور اب هسياقم رد نايوجشناد ي دهاش دروم ی شور PBL ريگداي رد هدش ليدعت ی شور اب هسياقم رد نايوجشناد نارنخس ،ي ت أ رتشيب ريث ی دراد . ياهن نومزآ تارمن ي تحت نايوجشناد شور هب شزومآ PBL اب ربارب 2 / 1 ± 9 / 19 شزومآ نايوجشناد رد و نارنخس شور هب هديد ي 3 / 1 ± 2 / 16 دوب ( 393 / 3 > P ) 13 یوجشناد راك ا شرگن رب يتنس و يبيكرت لدم يي همين يفداصت بيترت هب هلخادم زا سپ و لبق ،دهاش هورگ شرگن هرمن نيگنايم 69 / 6ينيلاب شناد رب يبيكرت لدم 9 وجشناد هبرجت هورگ ، نعم ي دوب راد ( 339 / 3 < P ) ، لاح رد ي دهاش هورگ رد هك هسياقم رد .دوبن نينچ ، اقترا ظاحل زا هورگ ود ی رد نايوجشناد شرگن يبيكرت لدم ، 9 نانيمطا هلصاف( ربارب 99 دصرد نيب 62 / 61 -29 / 1 ) م ؤ زا رترث تنس لدم ي دوب هدرك لمع . داد ناشن جياتن هك زا هدافتسا مومع ناكشزپ ي ارب هديد هرود ی رگيبرم ی بيكرت شور هب ي رانك رد ناداتسا دنمتياضر شيازفا هب رجنم ، ی نيلاب شناد و ي م نايوجشناد ي دوش . ينيلك ناراكمه و ( 19 ) ناهفصا 29 یوجشناد يكشزپ سم لح هياپ رب شزومآ شور ود هسياقم أ و هل سرد رد نايوجشناد شناد نازيم رب ينارنخس لح هورگ شرگن نييعت و يلوكلوم یژولويب سم أ يشزومآ هويش نيا دروم رد هل يبرجت همين – يفداصت همين يبرجت هورگ شناد نيگنايم 3 / 1 ± 7 / 19 دهاش هورگ و 3 / 1 ± 3 / 16 و شناد هرمن نيگنايم هلخادم هورگ 9 / 1 هرمن نيگنايم زا رتشيب هرمن هورگ دهاش و دوب ينعم توافت راد ی تشاد هورگ نايوجشناد شرگن ،نينچمه . دوب تبثم يشزومآ هويش هب تبسن يبرجت . يياقب نشور و ( 19 ) نلايگ 99 یوجشناد یراتسرپ شور يشخبرثا یريگداي و يهدداي فلتخم یاه يبرجت همين – دروم -یدهاش جياتن نومزآ Paired t نارنخس شزومآ هك داد ناشن ي ريگداي نازيم رب ی ( 339 / 3 > P ) م ؤ رث دوب ريگداي رب اما ، ی ت نايوجشناد أ ريث ی زا .تشادن رگيد فرط ، ريگداي شور ی انبم رب ی سم أ ريگداي نازيم رب هل ی ( 339 / 3 > P ) نايوجشناد یرادداي و ( 339 / 3 > P ) م ؤ دوب رث . یرزانشروپ و ناراكمه ( 12 ) نامرك 79 یوجشناد يكشزپ ت يبايزرا أ ريث شور اه ی ريگداي ی و PBL رد رد تدم دنلب و تدم هاتوك مهارف روآ ی یژولويزيف هرود رد يكشزپ نايوجشناد تاعلاطا يتنس شزومآ شور اب نآ هسياقم و سفنت دروم – دهاش ی لوا لاس رد ، نارنخس هورگ نايوجشناد مرت ناياپ هرمن ي هورگ زا رتلااب PBL دوب ، لو ي هورگ هرمن مراهچ لاس رد PBL اب هورگ زا رتلا نارنخس ي دوب . نياربانب ، ور ی تراهم اه ی ريگداي ی دنلب رد نايوجشناد ت تدم أ نينچمه و دراد ريث ، اب نيا دوجو هرمن رد تدم هاتوك رد هك نايوجشناد مرت ناياپ ، تأ دوب هتشاذگن ريث ، لو ي رد هب ک قيمع نآ اه مك ک دوب هدرك . ناتسگنس و ي نابيطخ ( 13 ) نادمه 92 وجشناد ی م ياما ي ت هسياقم أ ريث PBL و نارنخس شور ي ور ی تياضر م دن ی ريگداي لحارم و ی نايوجشناد هتشر يامام ي يبرجت همين – دهاش دروم ی ريگداي نازيم ی هورگ رد PBL نعم روط هب ي راد ی نارنخس هورگ زا ي ب نازيم و دوب رتلااب ه ريگراك ی ريگداي هزيگنا و نيلاب رد هياپ مولع ی و هورگ لماعت ي رگ رد هو PBL سپ زا دعب و تسا هدوب لااب آ نومز ، هرمن دهاش هورگ زا رتلااب هلخادم هورگ .دمآ تسد هب هورگ هرمن دروم 92 / 3 ± 29 / 9 دهاش هورگ هرمن و 33 / 1 ± 33 / 2 تياضر نازيم و هورگ رد نايوجشناد PBL هورگ .دوب لااب دروم یاراد تياضر نازيم 21 / 3 ± 16 / 13 اضر نازيم هلخادم هورگ و تي 37 / 1 ± 76 / 16 دنتشاد . دركهد و ی رديح داژن ( 13 ) دركرهش 93 وجشناد ی راتسرپ ی و هسياقم ت أ نتبم شزومآ ريث ي سم رب أ و هل نارنخس ي ور ی ،راتفر و شرگن ريگداي ی راتسرپ نايوجشناد ی دروم – دهاش هورگ نايوجشناد هرمن و شناد حطس PBL نارنخس هورگ زا ي رتلااب نعم توافت و دوب ي راد ی رد رد هورگ ود نيب ک و بايزرا ي تاعلاطا هدهاشم دش ( 339 / 3 > (P ، لو ي رد حطس رد ک بلاطم ، توافت نعم ي راد ی تشادن دوجو ( 396 / 3 = P ) . سيونشوخ لصا ناراكمه و ( 19 ) ناجنز 93 وجشناد ی كشزپ ي سررب ي دنمتياضر نازيم ی كشزپ نايوجشناد ي زا لكشم لح هياپ رب شزومآ سيردت شور دروم – دهاش ی لوا هلحرم رد ، 36 دصرد هلحرم رد و مود 36 / 96 نايوجشناد دصرد شور PBL .دنتسناد رثؤم یريگداي نازيم رد ار لوا هلحرم رد 23 دصرد م رد و مود هلحر 29 / 27 شور هك دنتشاد نايب نايوجشناد دصرد PBL نينچمه .دوب رثؤم بلاطم یراگدنام رد ، لوا هلحرم رد 33 دصرد مود هلحرم رد و 91 / 93 دصرد شور نايوجشناد PBL رد ار م هزيگنا داجيا ؤ رث سناد ت .دن تدحو تعيرش يهانپ و تدحو تعيرش يهانپ ( 63 ) ملايا 63 وجشناد ی يامام ي امآ گد ي ريگداي ی كشزپ نايوجشناد ربهاردوخ ي د ا كشزپ مولع هاگشن ي نامرك يبرجت همين شور رد نايوجشناد هرمن نيگنايم PBL ينعم لكش هب زا رتشيب یراد ( دوب ينارنخس شور 39 / 3 > P شور رد تياضر نازيم ،نينچمه .) PBL ( دش هدهاشم ينارنخس شور زا رتشيب 313 / 3 > P .)
م مؤ ين ناراكمه و ( 61 ) ناتسدرك 96 یوجشناد يكشزپ تأ ثي ر ي گدا ي ر ی نتبم ي رب هلئسم رب ي گدا ي ر ی ، اضر ي ت وجشناد لماعت و ي نا كشزپ ي هرود رد نج ي ن سانش ي يبرجت همين شور PBL یريگداي رد يلو ،دراد ريثأت نايوجشناد قيمع یريگداي رد نآ شناد يمن اه دشاب هتشاد یرتشيب ريثأت دناوت . هرمن نيگنايم ،نينچمه نآ هقلاع نازيم و نايوجشناد و ينارنخس هورگ ود رد اه PBL هطبار ينعم .تشادن یراد PBL: Project-based learning هزاب ينامز راشتنا تلااقم يسررب هدش زا لاس یاه 97 -1737 دوب . لك رد ، تلااقم يسررب هدش رد 11 هقطنم ناريا ،نارهت( ،ناجنسفر ،نلايگ ،ناشاك ،ناتسدرك اوزبس ،ر دركرهش ، ،ملايا ،ناجنز نامرك و )ناهفصا ماجنا تفرگ .دوب ه رد 12 هلاقم يسررب هدش ، 233 رفن تكرش دنتشاد و ر و ش تنس ي نارنخس ي و شور ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل هسياقم هدش .دوب رد هعلاطم رضاح ، تاعوضوم دروم يسررب رد تلااقم رد هس هطيح « شخبرثا ي ، اضر يت دنم ی و ت أ ريث رد گداي یري » ميسقت یدنب هدش .دوب شخبرثا ی تنايد ي جاح بيدا و یرقاب رد هعلاطم دروم دهاش ی دوخ ، هاگديد 63 رفن زا نايوجشناد هتشر راتسرپ ی ناشاك ار رد دروم شخبرثا ي شور ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل رد هسياقم اب شور تنس ي دروم سررب ي رارق اد د ن د هك نيا طابترا نعم ي راد دوبن ( 933 / 3 = P ) ( 2 .) شهوژپ جياتن نيوجنپ ي و یراوسهش نايب دومن هك رتشيب نايوجشناد ،یراتسرپ شور یاه عونتم سيردت ار حيجرت يم دنهد ( 3 .) جياتن هعلاطم رفعج ی و ناراكمه يكاح دوب نيا زا هك زا هدافتسا شور يشزومآ ديدج رد نديسر هب فادها يلصا دوخ هك داجيا شرگن تبثم رد نايوجشناد ادند ن يكشزپ و بلج یدنمقلاع نانآ هب ثحابم نادند يكشزپ يعامتجا يم ،دشاب قفوم دوب ( 11 ). ناتساب قح دوخ شهوژپ رد ناشن داد هك ت أ ريث شور ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل رد شيازفا شرگن نايوجشناد يكشزپ رد هورگ ، هبرجت یرتهب دوب ، اما شور بيكرت ي م ؤ رترث زا شور تنس ي م ي دشاب و زا احل ظ رامآ ی نعم ي راد دوب ( 17 ). رد هعلاطم نيلك ي و ناراكمه ، شرگن نايوجشناد يكشزپ تبسن هب شور ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل رد هسياقم اب شور تنس ي تبثم دوب ه تسا ( 19 .) یدنمتیاضر تنايد جاح بيدا و یرقاب رب یور نيا عوضوم رد نيب نايوجشناد یراتسرپ قيقحت ومن د ن د هك فلاتخا نيب ود شور رب ساسا ياضر نمت ید ينعم راد دوبن ( 2 ) . جياتن هعلاطم نيوجنپ ي و هك داد ناشن یراوسهش نازيم یدنمتياضر نايوجشناد یراتسرپ زا شور سم أ هل روحم رد دح طسوتم هب لااب شرازگ دش و فلاتخا نعم ي یراد رد هرمن نيگنايم ياضر ت یدنم لبق و دعب زا شزومآ هب شور ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل هدهاشم ديدرگ ( 3 ). جياتن هعلاطم اتساب ن قح هك داد ناشن هدافتسا زا شور يبيكرت ( ينارنخس و ريگداي ی نتبم ي رب لح سم أ هل ) ، ثعاب شيازفا ياضر مت یدن نايوجشناد يكشزپ تبسن هب شور يتنس ديدرگ ( 17 .) شهوژپ جياتن رفعج ی و ناراكمه ( 11 ) و ناتسگنس ي و طخ ي ناب ( 13 ) ب نيا زا يكاح هك دو نازيم دنمتياضر ی نايوجشناد نادند يكشزپ زا شور ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل رتشيب دوب . رد ،تياهن تدحو تعيرش هانپ ي تدحو و تعيرش يهانپ دندرك شرازگ دوخ هعلاطم رد هك نازيم تياضر نايوجشناد یراتسرپ هلأسم رب ينتبم شور زا هب روط نعم ي راد ی رتلااب زا شور نارنخس ي دوب ( 313 / 3 > P ) ( 63 ) . ت أ ريث رد یريگدای شهوژپ جياتن ناينامرك ناراكمه و هك داد ناشن تارمن يبايشزرا نايوجشناد يكشزپ هورگ یريگداي رب ساسا لح سم أ هل ، هب روط نعم ي یراد رتشيب زا هورگ يتنس دوب ( 9 .) قيقحت جياتن ،نينچمه هجنپ روپ يياطع و هك دوب نيا زا يكاح هدافتسا زا شور م ينتب رب سم أ هل رد داجيا و شيازفا هزيگنا و هقلاع نايوجشناد هيذغت هب سرد يميشويب و یريگداي قيمع رت ، م ؤ رث دش عقاو ( 13 .) جياتن هعلاطم رفعج ی و ناراكمه ( 11 ) و نيلك ي و ناراكمه ( 19 ) هك داد ناشن لاقتنا ميهافم شزومآ ي رد
هورگ ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل رتشيب دوب . نييآ ن و نايرو رد دندرك نايب دوخ قيقحت هك شور ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل رد یريگداي نايوجشناد یراتسرپ رد هسياقم اب شور ينارنخس ، تأ ريث یرتشيب تشاد و هرمن نومزآ يياهن نآ اه رتشيب دش ( 16 ) . ياقب ي و نشور ( 19 ) ، رزانشروپ ی و ناراكمه ( 12 ) زين جياتن هباشم ي ار شرازگ دندومن و رد م هعلاط ناتسگنس ي و طخ ي ناب ( 13 ) و دركهد ی و ح ي رد داژن ( 13 ) نيا توافت رد دح نعم ي راد ی دمآ تسد هب . جياتن هعلاطم سيونشوخ لصا و ناراكمه ( 19 ) و م ؤ نم ي ناراكمه و ( 61 ) هك دوب نيا زا يكاح ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل رد نازيم ريگداي ی دش عقاو رثؤم .
ثحب
و
هجيتن
ريگ
ی
جياتن اطم هعل رضاح ناشن داد هك نازيم شخبرثا ي شور شزومآ ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل رد شزومآ شزپ يك رد دح تياضر يشخب يم دشاب . نيا شور شزومآ رد تيوقت ناوت نم د ی اه ی نايوجشناد و داجيا هزيگنا رد نآ اه و تيوقت راك هورگ ي نايوجشناد ريثأت يتبثم دراد جياتن . تاعلاطم د ي تنا و دا ي ب جاح رقاب ی ( 2 ) ، وجنپ ين ي راوسهش و ی ( 3 ) ، رفعج ی و ( ناراكمه 11 ) و لك ين ي و ناراكمه ( 19 ) رب یور نايوجشناد هتشر یاه ،یراتسرپ نادند يكشزپ و يكشزپ ، نيا شور ار رثا شخب داد ناشن و ناتساب قح لدم يبيكرت يتنس ينارنخس و ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل ار م ؤ رث تسناد ( 17 ) ؛ ب ه یروط هك تن جيا هعلاطم Koh و ناراكمه دومن نايب هك ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل رب یور مناوت ن د ی یاه ( Competence ) نايوجشناد يكشزپ دعب زا غراف يليصحتلا صوصخ هب رب یور تراهم یاه يعامتجا و يتخانش نانآ ت أ ريث تبثم ي تشاد ( 66 ). شهوژپ جياتن Thammasitboon و ناراكمه نايب تشاد هك نيا ر شو ثعاب تيوقت فت ك ر یداقتنا ، ي یريگدا مع ي ق و يبايزرادوخ نايوجشناد دش و راك يميت ار رد نآ اه تيوقت دومن و نيا عون شور آ شزوم ي ت أ ريث ينعم یراد رد شيازفا یريگداي نايوجشناد تشاد ( 67 .) Gregg ناراكمه و رد کي هعلاطم مه ( يهورگ Cohort study ) ، ت أ ريث یريگداي نتبم ي رب سم أ هل ار رب تاناحتما دروب يحارج دروم يسررب رارق داد دن و هب نيا هجيتن دنديسر هك نيا شور یارب بسك شناد هياپ و آ دام گ ي تاناحتما درب نارايتسد يحارج ديفم دوب و يشخبرثا نيا شور ار رد تيقفوم نانآ ديفم ات يليخ ديفم يبايزرا دندومن ( 69 ). Thammasitboon ناراكمه و زا شناد هاگ دراوراه ، رثا رييغت همانرب شزومآ ي نتبم ي رب عوضوم هب همانرب نتبم ي رب سم أ هل ار اب شور يكينيلكاراپ يهاگشيامزآ رب یور نايوجشناد نادند پ ز يكش دروم يسررب رارق داد دن و هب نيا هجيتن ديسر دن هك ريگداي ی ينتبم رب سم أ هل ، رب یور شناد هياپ نايوجشناد ت أ ريث چ ينادن ادن تش ، يلو طابترا نيا شور اب تراهم یاه اراپ ك نيل ي يك و لك ي يكين و اب ناراكمه و ناراميب رد دح نعم ي یراد دوب ( 393 / 3 > P ) و رد تيوقت فت ك ر یداقتنا ، ي یريگدا مع ي ق و يبايزرادوخ و تيوقت راك يميت نآ اه م ؤ ث ر هدوب تسا ( 67 ) . شهوژپ Khan ناراكمه و رد هسياقم شور يتنس شزومآ اب شور ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل هك رب یور نايوجشناد يكشزپ ش ماجنا د ( 69 ) ، هب هجيتن هباشم ي اب Thammasitboon ( نراكمه و 67 ) ديسر . علاطم تا نآ اه ناشن داد هك ره ود شور يتنس و شزومآ ينتبم رب سم أ هل ، ثعاب بسك شناد هياپ يناسكي دش ، اما رد هورگ یريگداي ينتبم رب سم أ هل ، دوبهب تراهم یاه يشرگن ( Attitudes ) رد دح نعم ي یراد دوب ( 339 / 3 < P ) ( 69 ) . ساسا رب يسررب علاطم تا ، نازيم دنمتياضر ی زا شور ريگداي ی نتبم ي سم رب أ هل رد حطس لااب يي دوب ؛ ب ه یروط هك رد تاقيقحت وجنپ ين ي راوسهش و ی یراتسرپ نايوجشناد یور رب ( 3 ) ، رفعج ی ناراكمه و یور رب ايوجشناد نادند ن يكشزپ ( 11 ) و ناتسگنس ي نابيطخ و نايوجشناد یور رب ييامام ( 13 ) ، نازيم ياضر مت یدن نايوجشناد زا نيا شور تبسن هب شور يتنس رد دح يلوبقم ديدرگ شرازگ . جياتن شهوژپ حون ي و ناراكمه هك رب ور ی نايوجشناد راتسرپ ی ماجنا هدش دوب نايب ، هك دومن رثكا نايوجشناد شور يگداي ر ی نتبم ي رب سم أ هل ار رب رياس شور اه ی شزومآ حيجرت يم دنهد ( 62 ). جياتن هعلاطمسانشرز ناراكمه و رد دروم ت أث ري شور شزومآ نتبم ي رب لح سم أ هل رب ور ی نايوجشناد نادند كشزپ ي ، هك داد ناشن هرمن تياضر نآ ه ا 19 ( زا 63 ) ب ه تسد دمآ هك نيا زايتما رد دح طسوتم هب لااب بايزرا ي دش ( 63 ). رد تاقيقحت فلتخم ، ريگداي ی نتبم ي رب سم أ هل هب ناونع شور يشزومآ م ؤ یرث رد نيب سا نادات و نايوجشناد فرعم ي ديدرگ . یريگداي ينتبم رب لح سم أ هل رد شيازفا هزيگنا ،نايوجشناد یريگداي قيمع رت و لاقتنا ميهافم هب نآ اه ت أ ريث یرتشيب اد در ؛ ب ه یروط هك رد تاعلاطم رك ناينام ( ناراكمه و 9 ) ، هجنپ روپ و اطع يي ( 13 ) ، نييآ رون و ي نا ( 16 ) ، ياقب ي ( نشور و 19 ) ، رزانشروپ ی ( ناراكمه و 12 ) ، ناتسگنس ي و طخ ي ناب ( 13 ) ، كهد ر د ی ح و ي رد داژن ( 13 ) ، سيونشوخ لصا و ( ناراكمه 19 ) و م ؤ نم ي راكمه و نا ( 61 ) ، شور هلأسم لح رد لاقتنا ميهافم شزومآ ي و شيازفا هزيگنا و هقلاع نايوجشناد و یاقترا هرمن نومزآ ت أ ريث ب ييازس تشاد . لگ دمحم ی و يتشد ، لدم يبيكرت ينارنخس( هارمه اب ريگداي ی نتبم ي رب لح سم أ هل ) ار رد یريگداي نايوجشناد يكشزپ م ؤ رث دنتسناد ( 3 ) . Espey و ناراكمه هك هب تروص يبيكرت زا شور یاه فلتخم يشزومآ دننام ريگداي ی نتبم ي رب لح سم أ هل رد هورگ کچوك و ينارنخس هدافتسا دومن دن ، دعب زا هسياقم نيا ود شور هجيتن نيا هب ، دنديسر هك نايوجشناد هورگ ريگداي ی نتبم ي رب لح سم أ هل ، تاعلاطا یرتشيب رد مولع هياپ و ينيلاب بسك دندرك و رتهب دنتسناوت تاعلاطا ار يبايزرا دننك ( 63 ) . هجيتن ريگ ی اب هجوت هب هاگياج شزومآ رد هصرع آ شزوم ،يكشزپ زاين هب شور شزومآ شخبرثا بسانم رد نيا هنيمز ساسحا يم دوش . جياتن هعلاطم رضاح ناشن داد هك ريگداي ی نتبم ي رب لح سم أ ،هل ت أ ريث تبثم ي رد نازيم و قمع یريگداي دراد و نازيم تياضر م یدن یرتشيب رد نيب نايوجشناد يم داجيا .ديامن نياربانب ، يم ناوت د ب ه ناونع کي شور شزومآ ي م ؤ رث و شخبرثا ، رد شزومآ نايوجشناد رد هطيح مولع تملاس و يتح نايوجشناد رياس هتشر اه دروم هدافتسا رارق .دريگ
رازگساپس
ی
نيدب هليسو ن ناگدنسيو رب دوخ مزلا م ي ناد ن د ات زا هيلك ناسك ي هك رد ماجنا هعلاطم رضاح دندومن یراكمه ، ريدقت و ركشت دنروآ لمع هب . References:1. Yamani N, Fakhari M. Social accountability of medical education curriculum: barriers and
implications. Iran J Med Educ. 2014;
13(12):1082-98. [In Persian]
2. Wood DF. Problem based learning. BMJ.
2003;326(7384):328-30.
3. Vernon DT, Blake RL. Does problem-based learning work? A meta-analysis of evaluative research. Acad Med. 1993; 68(7):550-63.
4. Berkson L. Problem-based learning: have the expectations been met? Acad Med. 1993; 68(10):S79-88.
5. Zare Gavgani V, Hazrati H, Gojazadeh M, Ghafari R. A scientometric analysis of problem-based learning in medical education in Medline and web of science. Res Dev Med Educ. 2014;3(2): 83-9.
6. Dianati M, Adib-Hajbaghery M. Comparison of lecture and problem-based learning on learning of nursing students. Future Med Educ J. 2012;
7. Golmohammadi R, Dashti GR. The study of styles learning students in anatomical education by problem based learning and lecturing in Sabzevar University of Medical Sciences. J Sabzevar Univ Med Sci. 2013; 19(4):371-81. 8. Penjvini S, Shahsavari S. Comparison of the
effects of conventional and PBL teaching methods on nursing students’ skills in administrating medication to children in Sanandaj. Scientific J Kurdistan Univ Med Sci. 2007; 12(3):73-81. [In Persian]
9. Kermaniyan F, Mehdizadeh M, Iravani S, MArkazi Moghadam N, Shayan S. Comparing lecture and problem-based learning methods in teaching limb anatomy to first year medical students. Iran J Med Educ. 2008; 7(2):379-88. [In Persian]
10. Panjehpour M, Ataee N. Comparison the effectiveness of problem solving method with lecture-based method in the teaching of metabolic biochemistry. Iran J Med Educ. 2012; 11(9):
11. Jafari A, Khami M, Yazdani R, Mohamadi M. Presenting the Course of Community Dentistry as
Problem Based Learning Workshop and
Comparing It to Learning through Lecture. Iran J Med Educ. 2010; 9(3): 216-24. [In Persian] 12. Aein F, Nourian K. Problem–based learning: a
new experience in education of pediatric nursing course to nursing students. Shahrekord Univ Med Sci J. 2006; 8(2):16-20. [In Persian]
13. Bastan Hagh. Evaluation of effectiveness of the
combined model of education based on
knowledge of clinical protests and compare performance relative to traditional model of education on attitudes of medical students (pilot study). J Med Council Iran. 2004; 22 (1):19-27. [In Persian]
14. Koleini N, Farshidfar F, Shams B, Salehi M. Problem based learning or lecture, a new method of teaching biology to first year medical students: an experience. Iran J Med Educ. 2003; 3(2): 57-63. [In Persian]
15. Baghaie m, Roshan z. A comparision of two teaching strategies: lecture and PBL, on learning and retaining in nursing students. J Guilan Univ Med Sci. 2003;12(47):86-94. [In Persian]
16. Pourshanazari AA, Roohbakhsh A, Khazaei M, Tajadini H. Comparing the long-term retention of a physiology course for medical students with the traditional and problem-based learning. Adv Health Sci Educ. 2013;18(1):91-7.
17. Sangestani G, Khatiban M. Comparison of problem-based learning and lecture-based learning in midwifery. Nurse Educ Today 2013;33(8):791-5.
18. Dehkordi AH, Heydarnejad MS. The impact of problem based learning and lecturing on the behaviour and attitudes of Iranian nursing students. Dan Med Bull. 2008;55(4):224-6. 19. Khoshnevisasl P, Sadeghzadeh M, Assadi F.
Evaluation of medical students' satisfaction from teaching by problem based learning method. J Med Edu Dev. 2015; 8 (19):33-40. [In Persian] 20. Vahdat Shariatpanahi Z, Vahdat Shariatpanahi M.
Comparing the effect of presenting the course of nutrition as problem based learning with method of lecture in level of learning and presence in the class in midwifery students. J Ilam Univ Med Sci. 2014; 22(1):59-63. [In Persian]
21. Momeni S, Abdolmaleki M, Zarezadeh Y, Rezaie MJ. Effects of problem based learning approach on medical students’ learning, satisfaction and engagement in embryology course. Future Med Educ J. 2014;4(1):27-31.
22. Koh GCH, Khoo HE, Wong ML, Koh D. The effects of problem-based learning during medical school on physician competency: a systematic review. Can Med Assoc. 2008; 178(1):34-41. 23. Thammasitboon K, Sukotjo C, Howell H,
Karimbux N. Problem-based learning at the Harvard School of Dental Medicine: self-assessment of performance in postdoctoral training. J Dent Educ. 2007; 71(8):1080-9. 24. Gregg SC, Eisenberg D, Duffy AJ, Longo WE.
Design, management, and critical evaluation of a surgical basic/clinical science curriculum: the role of an educational chief resident. J Surg Educ. 2008;65(1):36-42.
25. Khan H, Taqui AM, Khawaja MR, Fatmi Z. Problem-based versus conventional curricula: influence on knowledge and attitudes of medical students towards health research. PLoS One. 2007; 2(7):e632
26. Noohi E, Azizi F, Soheil Arshadi F, Hugh Doost A. Surveying the effect of readiness for self-directed learning on problem-based learning in general practice trainees. Res Med. 2001; 25(3):179-82. [In Persian]
27. Zarshenas L, Momeni Danaei S, Oshagh M, Salehi P. Problem based learning: an experience of a new educational method in dentistry. Iran J Med Educ. 2010; 10(2):171-9. [In Persian] 28. Espey E, Ogburn T, Kalishman S, Zsemlye M,
Cosgrove E. Revitalizing problem based learning: student and tutor attitudes towards a structured tutorial. Med Teach. 2007; 29(2-3):143-9.
Journal of Medical Education Development Center
2016; 13(3):246 -254
A Systematic Review of the Effect of Problem-Based Learning on Learning,
Satisfaction, and Efficacy of the Iranian Medical Education
Hakimeh Hazrati1*, Vahedeh Zaregavgani2, Mortaza Ghojazadeh3, Leila Vahedi4
1.MSc in Medical Education, Medical Education Research Center, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran
2.Assistant Professor, Department of Library and Medical Information, Center for Civil Services Management, Tabriz University of Medical Sciences,
Tabriz, Iran
3.Associate Professor, Department of Physiology, Research Center for Gastroenterology and Liver Diseases, School of Medicine, Tabriz University of
Medical Sciences, Tabriz, Iran
4.PhD Student, Research Center for Gastroenterology and Liver Diseases, School of Medicine, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran
Received: 17 Dec, 2015 Received Corrected Version: 10 Apr, 2016 Accepted: 17 Apr, 2016
Background & Objective: The main prospect of medical education is improving the quality of
health care provided by clinicians. The quality and timing of services is related to medical education that can train researchers to solve the problems of the changing requirements of society. Problem-based learning (PBL), as a student-centered learning approach, can provide the context for such medical education. The aim of present study was to obtain appropriate information about the effective use of PBL in Iranian medical education from available studies through a systematic review.
Methods: In the present study, 16 studies on the effect of PBL on learning, satisfaction, and efficacy of medical education were reviewed. This systematic review was performed by searching the Google Scholar, PubMed, Magiran, Iran Medex, and SID databases using the keywords problem-based learning, medical education, and Iran. We included studies that were published from 2003 to 2015 in Iran. The results of all studies were reviewed by two researchers using the Critical Appraisal Skills Programme (CASP) and the Strengthening the Reporting of Observational Studies in Epidemiology (STROBE) checklists.
Results: From among the 130 selected articles, 16 studies were included in the study. The level of satisfaction with this type of training was reported as high. The students' performance was
satisfactory with this educational method. This method of training had a significant effect on the increasing of student learning, particularly in the clinical and practical fields, and strengthening of active learning, self-direction, motivation, and critical thinking.
Conclusion: According to the results of this study, PBL can be used as an effective educational
method for medical education in Iran.