การสร างเกมคณ ตศาสตร ด วย

(1)

การสรางเกมคณิตศาสตรดวย Microsoft Excel

ครูปรีชา จันทรเปลง การสรางเกมคณิตศาสตรดวย Microsoft Excel นั้นเปนการประยุกตโปรแกรม Microsoft Excel ซึ่งมี ความสามารถทางดานคํานวณโดยใชตารางการทํางานและมีสูตรคณิตศาสตร ชวยในการคํานวณอีกมากมาย แตก็ ไมใชวาจะนํา โปรแกรม Microsoft Excel ไปสรางเกมไดทุกเกม เกมที่จะนํามาสรางก็ควรจะเปนเกมที่เนนการ คํานวณ ซึ่งเกมเหลานี้หาไดจากหนังสือเกมคณิตศาสตรทั่วไป หรืออาจจะเปนเกมที่คิดขึ้นมาเองเพื่อสรางทักษะ การคิดคํานวณซึ่งจะนําไปสูการเรียนการสอนวิชาคณิตศาสตร ก็ได หลักการสรางเกม 1. ผูที่จะสรางเกมจะตองเลนเกมนั้นได และตองรูถึงกฎเกณฑการแกปญหาที่จะไดมาซึ่งคําตอบ พูดงาย ๆ วาจะตองเขาใจเกมนั้นอยางถองแทเลยที่เดียว 2. ตองมีความรูในโปรแกรม Microsoft Excel ขั้นพื้นฐาน คือตองรูจักการจัดการกับเซลล รูจักเมนูตาง ๆ พอประมาณ เอาแควาเมื่อพูดถึงเมนูหลัก ๆ ก็รูวาอยูที่ไหนบนหนาจอก็พอสวนที่เหลือคอยศึกษาตอไป 3. ตองมีความคิดสรางสรรคในการออกแบบเกม การตกแตงหนาจอใหมีรูปแบบที่นาสนใจ ขอนี้ขึ้นอยูกับ ความสามารถเฉพาะตัว สวนประกอบของเกม 1. เกมสวนใหญก็จะมี โจทยคําถาม หรือกติกาการเลนเกม 2. มีสวนที่ปอนคําตอบ 3. มีสวนเฉลย 4. อาจจะมีปุมเริ่มเลน ปุมจบเกม ปุมเลนเกมใหม หรือปุมเลนเกมตอไป แลวแตผูสรางจะออกแบบ กอนที่จะมาศึกษาวิธีการสรางเกมดวย Microsoft Excel นั้น ผูเขียนตองขอออกตัวกอนวา วิธีการตอไปนี้ เปนเพียงแนวทางเทานั้น สวนการตกแตงใหสวยงามสมบูรณ ผูสรางควรศึกษาหาความรูเพิ่มเติม และการสราง เกมนี้จะใช Macro ชวยเทานั้น ดังนั้นเกมที่สรางอาจจะมีขอจํากัดอยูบาง เพราะถาจะใหสมบูรณจริง อาจจะตองใช ความรูในโปรแกรม Visual Basic มาชวย พูดงาย ๆ วา เราจะใชความสามารถของโปรแกรม Microsoft Excel

เทานั้น และผูเขียนตองขอขอบคุณ ครูพงษศักดิ์ ลีละวัฒนพันธ โรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดนครศรีธรรมราช เปนอยางสูงเพราะทานเปนตนคิดการสรางเกมดวยโปรแกรม Microsoft Excel และผูเขียนไดรับความรูจากทาน จึงตองขอขอบพระคุณทานเปนอยางสูงไว ณ ที่นี้

(2)

เกมตัวอยาง ตัวอยางเกมที่จะสรางนี้เปนเกมคณิตศาสตร ซึ่งเปนเกมหาผลลัพธ จากตัวเลขที่กําหนดให โดยผูเลนเกม จะตองคิดวิเคราะหวาตัวเลขที่กําหนดมานั้นมีความสัมพันธกันอยางไร คือวา นําเลขที่กําหนดใหมาบวก ลบ คูณ หรือหารกันในลักษะใดจึงไดผลลัพธอยางนั้น ซึ่งจะเปนแนวทางหาคําตอบที่ตองการได วิเคราะหเกมกอนนําไปสราง 1. “ฉันคือใคร ?” เราจะใช Word Art ชวยตกแตงใหสวยงาม 2. ตัวเลข 1,3,2,5 เกิดจากการสุม ซึ่งเปนตัวเลขไมเกิน 10 โดยใชฟงกชัน RAND() 3. จํานวน 11 เกิดจากเงื่อนไข (5x1)+(2x3) ซึ่งคาจะเปลี่ยนไปตามตัวเลขที่สุมมาได 4. ตัวเลข 4,1,2,3 เกิดจากการสุม ซึ่งตัวเลขไมเกิน 10 โดยใชฟงกชัน RAND() 5. เครื่องหมาย ? เปนชองวาที่ใหผูเลนเติมจํานวนผลลัพธ เมื่อเติมแลวตองกดแปน Enter เพื่อให โปรแกรมจะตรวจสอบวาคําตอบถูกหรือไม ถาถูกตองในชองคําเฉลยจะขึ้นคําวา “ถูกตอง ครับ” ถาไมถูกตองจะขึ้นคําวา “ผิดครับ ลองตอบอีกครั้ง” การตรวจสอบ ใชฟงชัน IF 6. ถาตองการเลนเกมอีกครั้งหนึ่งใหกดที่ปุม “เริ่มตน” โปรแกรมจะสุมตัวเลขชุดใหมมาให ปุม “เริ่มตน” จะใชแถบเครื่องมือ ฟอรม เพื่อเรียกใช Macro ที่รวมฟงกชัน RAND() ในชองตาง ๆ ที่ตองการไดตัวเลขสุม 7. ถาตองการเลิกเลนใหกดปุม “เลิกเลน” จะเปนการออกจากโปรแกรม Microsoft Excel ปุม ”เลิกเลน” สรางโดยแถบเครื่องมือ ฟอรม เพื่อเรียกใช Macro จบการทํางาน

ฉันคือใคร

?

คําเฉลย

เริ่มตน

เลิกเลน

?

5

4

1

3

11

2

3

2

(3)

ขั้นตอนการสรางเกมดวย Microsoft Excel 1. ใช Word Art สรางชื่อเกม 1. เปดโปรแกรม Micrisoft Excel 2. แทรก รูปภาพ WordArt 3. ปรากฏหนาตาง WordArt ใหเลือก รูปแบบที่ตองการ แลวคลิก ตกลง 4. พิมพคําวา “ฉันคือใคร ?” แทนที่ใส ขอความของคุณที่นี่ แลวคลิก ตกลง 5. เลื่อนไปยังตําแหนงที่ตองการ และ ปรับขนาดใหสวยงาม

(4)

2. ปรับขนาด Cell ใหไดขนาดตามที่ตองการ 1. จะใชแถวที่ 8 ถึง 10 โดยทําใหแถวที่ 8 ถึง 10 Active โดยการคลิกที่เลข 8 แลว กดแปน Shift คางไวแลวกดแปนลูกศรลง ไปจนถึงหมายเลข 10 2. เลือกรูปแบบ แถว ความสูง 3. กําหนดความสูงเปน50 แลวคลิกตกลง 4. เลือกรูปแบ คอลัมน ความกวาง 5. กําหนดความกวางเปน10 แลวคลิก ตกลง(ความกวาง ความสูงเปลี่ยนแปลง ตามความเหมาะสมและสวยงามไดตามที่ ตองการ)

(5)

3. สรางคําเฉลย 1. ทําให เซลล C11 ถึง F11 Active 2. เลือก รูปแบบ เซลล 3. จะปรากฏหนาตาง การจัดรูปแบบเซลล ให เลือกที่ การจัดตําแหนง แลวคลิกที่กรอบ สี่เหลี่ยมหนาคําวา ผสานเซลล ใหเปน เครื่องหมาย ถูก 4. คลิก ตกลง 5. ทําให C11 ถึง F11 Active 6. พิมพขอความตอไปนี้ในชองfx(แถบสูตร) =IF(F9="","คํา เฉลย",IF(F9=((E9*F8)+(F10*G9)),"ถูกตอง ครับ","ผิดครับ ลองตอบอีกครั้ง")) 7. ขอควรระวังพิมพไมตองเวนวรรค และใส วงเล็บเปด ปดใหครบถวนและพิมพใหถูกตอง 8. แตงตัวอักษรใหสวยงาม อาจจะใสสีพื้น รูปแบบตัวอักษรสีของตัวอักษรตามตองการ และจัดใหอยูกึ่งกลาง

(6)

4. สราง Macro เพื่อสุมตัวเลข ขั้นตอนนี้เปนขั้นตอนที่สําคัญมาก และตองทําอยาใหผิดพลาด 1. คลิกที่เซลล A13 เพื่อให Avtive 2. พิมพที่ชอง fx (แถบสูตร) =INT(RAND()*10) (สูตรนี้เปนการสุมตัวเลข 0 ถึง 9 ที่ เปนจํานวนเต็ม )

3. Copy เซลล A13 ไปวางที่ A14 A15 A16 A17 A18 A19 A20 รวม ทั้งหมด 8 เซลล 4. เปนขั้นบันทึกแมโค ให ดําเนินการดังนี้ เลื่อน Active Cell ไปที่ C11 ตรงคําเฉลย 5. เลือกเครื่องมือ แมโค บันทุกแม โครใหม 5. จะเกิดหนาตางบันทึกแมโค มี ชื่อแมโค ซึ่งตองจําไววาแมโคซื่อนี้ เราบันทึกอะไร เพื่อจะไดเรียกใชใน ตอนตอไปได 6. ใหใสตัวอักษรที่ชองแปนพิมพลัด เชนใสตัว e นั่นหมายความวาถากด เปน Ctrl+e โปรแกรมจะเรียกใช Macro1 7. คลิกที่ ตกลง

(7)

8. จะปรากฏหนาตาง หยุด ซึ่ง ขั้นตอนตอไปนี้ตองทําดวยความ ระมัดระวัง เพราะการกระทํา ทั้งหลายจะถูกบันทึกไวใน Macro1 เมื่อตองการหยุดการบันทึกใหคลิกที่ ปุมสี่เหลี่ยม ของหนาตางหยุด 9. Copy เซลล A13 ไปวางที่ เซลล C8 โดยการวางนั้นตองวางแบบ พิเศษ เมื่อ Copy แลว ใหเลื่อน Active Cell ไปที่ C8 แลว เลือก แกไข วางแบบพิเศษ 10. จะปรากฏ หนาตางการวางแบบ พิเศษ ใหเลือกที่ คา โดยคลิกในชอง วงกลมหนาคําวา คา ใหเกิดเปนจุดสี เขียว ๆ แลว คลิกตกลง 11.ใหทําเชนเดียวกับขอ9คือCopy Cell A14 ไปวางแบบพิเศษที่ D9 A15 ไปวางแบบพิเศษที่ C10 A16 ไปวางแบบพิเศษที่ B9 A17 ไปวางแบบพิเศษที่ F8 A18 ไปวางแบบพิเศษที่ G9 A19 ไปวางแบบพิเศษที่ F10 A20 ไปวางแบบพิเศษที่ E9 11. ใหเลื่อน Active Cell ไปที่ F9 แลวกดปุม Del 12. คลิกที่ปุม หยุดการบันทึก เปน การสิ้นสุดการบันทึก Macro1

(8)

5. สรางผลลัพธ เพื่อเปนแนวทางใหคิดหาคําตอบ เมื่อไดตัวเลขจากการสุม แลว ตอไปจะสรางผลลัพธไวในเซลล C9 เพื่อเปนแนวทางใหผูเลนเกมสามารถ วิเคราะหหาคําตอบได ซึ่งผลลัพธนั้นจะกําหนดอยางไรก็ไดขึ้นอยูกับจุก มุงหมายวาเมื่อคิดไดแลวจะนําไปสูความรูในวิชาคณิตศาสตรเรื่องอะไร ในที่นี้กําหยดวา ผลลัพธจะเกิดจาก (B9*C8)+(C10*D9) ใหดําเนินการดังนี้ 1. เลื่อน Active Cell ไปที่ C9 แลว พิมพ ขอความใน fx (ชองสูตร)ดังนี้ =(B9*C8)+(C10*D9) 2. ตกแตงขอความใหสวยงาม ให ตัวเลขอยูกึ่งกลาง มีขนาดใหญพอ งาม เซลลมีพื้นสีที่ตางกัน ขึ้นอยูกับ การออกแบบของผูทํา 6. การใชแถบเครื่องมือฟอรม ตกแตงเกม เพื่อใหรูปแบบเกมนั้นสามารถเลนไดหลาย ๆ ครั้ง จึงสมควรสรางปุม เรียกใช Macro1 เพื่อใหสุมเลขชุดใหมมาใหเลน และควรมีปุมหยุดเลน หรือเลนเกมอื่น ๆ ตอไป ในที่นี้จะสราง 2 ปุม คือปุมเริ่มเลนใหม กับปุมหยุดเลน ใหดําเนินการดังนี้ 1. สรางแมโค หยุดการทํางาน ให เลือกเครื่องมือ แมโคร

(9)

2. จะปรากฏหนาตาง แมโค ใหตั้ง ชื่อ St แลวคลิกที่ สราง 3. จะปรากฏหนาตาง Microsoft Visual Basic ใหพิมพคําสั่ง ตอไปนี้ Application.Quit แลวปดหนาตางนี้ 4. สรางปุมเพื่อเรียกใช เพื่อเรียกใช แมโค ใหคลิกที่มุมมอง แถบ เครื่องมือ ฟอรม

(10)

5. จะปรากฏหนาตาง ฟอรม ให เลือกที่ ปุม แลวคลิกลากเมาส เพื่อ สรางปุม 6. จะปรากฏหนาตางกําหนด แมโค ใหเลือกที่ Macro1 แลว คลิกตกลง 7. ปรับแตงชื่อปุม เปน เริ่มเลนใหม โดยใชขนาดใหเหมาะสม 8. สรางปุมอีกหนึ่งปุมตามวิธีเดิม ตั้งแตขอ 5 แตเลือกแมโค St แลว ปรับแตงตัวอักษรใหสวยงาม แลว ปดหนาตาง ฟอรม จะไดเกมที่ สามารถเลนไดแลว

(11)

7. ตกแตงเกมดวยเมนู Excel จากเกมที่สรางขึ้น จะเห็นวาเซลล A13 ถึง A20 เปนคาสุมเพื่อนํามาสรางปญหาของ เกม แตยังปรากฏอยู จึงจําเปนตองซอนไมใหเห็น และเกมนี้ยังปรากฏเสนแบงเขตเซลล ก็สามารถซอนไดเชนกัน

1. ทําให A13 ถึง A20 Active แลว เลือกรูปแบบ แถว ซอน แถวA13 ถึง A20 จะมองไมเห็น ถามี ผลกระทบตอปุม เริ่มเลนใหม และ ปุม เลิกเลน ใหคลิกขวา ที่ปุม เหลานั้น แลวปรับแตงใหม 2. .เลือกเครื่องมือ ตัวเลือก จะ ปรากฏหนาตางตัวเลือก 3. ใหคลิกเลือกสิ่งที่ไมตองการออก ดังภาพ ก็จะทําใหเสนตาง ๆ หายไป รูปแบเกมที่สรางเสร็จแลว