De dagbehandeling onderzocht: een onderzoek naar de capaciteitsbenutting van de dagbehandeling van het Deventer Ziekenhuis

12 

Loading....

Loading....

Loading....

Loading....

Loading....

Full text

(1)

De Dagbehandeling Onderzocht 

Een onderzoek naar de capaciteitsbenutting van de Dagbehandeling van het Deventer Ziekenhuis 

 

 

 

 

Openbare versie 

(2)

 

De Dagbehandeling Onderzocht 

Een onderzoek naar de capaciteitsbenutting van de Dagbehandeling van het Deventer Ziekenhuis 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Auteur: Frank Martinus de Goeij 

Student nr.: 0075477 

Bachelorcolloquium: 05‐02‐2010 

Stageperiode: 20‐04‐2009 t/m 26‐06‐2009 

Opleiding: Bachelor Technische Bedrijfskunde 

Onderwijsinstelling: Universiteit Twente 

Opdrachtgever: Deventer Ziekenhuis 

Begeleider Deventer Ziekenhuis: M.I. Brilleman 

Begeleider Universiteit Twente: E.W. Hans 

(3)

Management

 

samenvatting

 

 

Aanleiding en probleembeschrijving 

In de huidige situatie van de dagbehandeling in het Deventer Ziekenhuis zijn mogelijke problemen 

aan het licht gekomen. De dagbehandeling heeft momenteel zelf geen invloed op de planning van 

het aantal nieuwe patiënten, hierdoor kan de beddencapaciteit van de afdeling overschreden 

worden  gedurende  een  werkdag.  Patiënten  moeten  dan  op  een  andere  locatie  worden 

ondergebracht waar de omstandigheden niet geoptimaliseerd zijn voor deze specifieke groep 

patiënten. Daarnaast is er de verwachting dat er in de nabije toekomst meer patiënten op de 

dagbehandeling behandeld moeten worden. De probleemstelling van dit onderzoek is daarom als 

volgt:  “Door  een  wisselende  over‐  en  onderbezetting  van  de  dagbehandeling  is  de 

capaciteitsbenutting niet optimaal en moeten patiënten van de dagbehandeling op de standaard 

verpleegafdelingen behandeld worden”. Uit deze probleemstelling volgt de centrale doelstelling voor 

dit onderzoek: “De doelen van het onderzoek zijn het in kaart brengen van de huidige situatie van de 

dagbehandeling en de patiëntstromen, voorwaarden voor een mogelijke oplossing genereren, 

voorstellen doen hoe de capaciteit van de dagbehandeling beter benut kan worden en hoe de 

instroom van patiënten gebalanceerd kan worden”. 

Conclusies: 

• De huidige capaciteit van de dagbehandeling van het Deventer Ziekenhuis is voldoende om het 

aantal patiënten te behandelen die in de huidige situatie op de dagbehandeling verblijven. 

• Een gebalanceerde planning van de patiënten die verblijven op de dagbehandeling is mogelijk, 

door het inzichtelijk maken van de planning en de instroom van de verschillende specialismen op 

elkaar af te stemmen. 

• Er kan pas echt sprake zijn van een gebalanceerde planning van de dagbehandeling op het 

moment dat er gepland wordt op basis van de verwachte verblijfsduur van een bepaald type 

verrichting. 

Motivatie 

Door middel van een analyse van de huidige situatie van de dagbehandeling blijkt dat de huidige 

capaciteit  voldoende  is,  maar  dat  deze  niet  optimaal  wordt  benut.  Op  basis  van  de 

patiëntenaantallen is de huidige capaciteitsbenutting **.*% en op basis van de totale verblijfsduur is 

er een capaciteitsbenutting van **.*%. Door het inzichtelijker maken van de instroom van patiënten 

is een gebalanceerde planning van de dagbehandeling mogelijk. Uit de analyse blijkt dat plannen op 

basis van het verwachte aantal te behandelen patiënten geen optimale indicator is van de verwachte 

capaciteitsbenutting.  De  indicator  die  hiervoor  gebruikt  kan  worden  is  de  totale  verwachte 

verblijfsduur van alle patiënten op een werkdag. 

Consequenties  ‐ vertrouwelijk ‐ 

(4)

Inhoudsopgave

 

Management samenvatting ... 3 

Voorwoord ... 6 

Inleiding ... 7 

1. Plan van aanpak ... 8 

1.1 Context van het onderzoek ... 8 

1.2 De probleemstelling ... 8 

1.3 De doelstelling ... 8 

1.4 De onderzoeksvragen ... 8 

1.5 De te verwachten eindresultaten ... 9 

2. De huidige situatie ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  2.1 Het personeel en de indeling van de dagbehandeling ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  2.2 Relevante patiëntstromen... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  2.3 De huidige manier van plannen ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  2.4 De prestatie‐indicatoren ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  2.5 De voorwaarden voor de planning van de dagbehandeling ... Fout! Bladwijzer niet  gedefinieerd.  2.6 De definitie van verblijfsduur ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  2.7 De benodigde gegevens voor de analyse van de capaciteitsbenutting .... Fout! Bladwijzer niet  gedefinieerd.  2.8 Conclusies ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  3. Theoretisch kader ... 10 

3.1 Verschillende niveaus van plannen ... 10 

3.2 Logistiek in de zorgsector ... 11 

4. Analyse van de gerealiseerde planning en capaciteitsbenutting . Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 

4.1 Productieaantallen en verblijfsduur ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 

4.2 Analyse van de patiëntenaantallen ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 

4.3 Analyse van de verblijfsduur ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 

4.4 Analyse van de gerealiseerde planning ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 

4.5 Conclusies ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 

5. Resultaten en oplossingen ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 

5.1 Planning balanceren ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 

5.2 Capaciteitsbenutting van de dagbehandeling ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 

5.3 Conclusies ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 

(5)

6.1 Conclusies ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 

6.2 Aanbevelingen ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 

Bronvermelding ... 12 

Bijlage A: Beddenindeling van de dagbehandeling ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 

Bijlage B: Patiëntenaantallen en totale verblijfsduur per dag ... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.   

 

(6)

Voorwoord

 

Tijdens een rondleiding in het Deventer Ziekenhuis kwam ik in aanraking met de complexe wereld 

van een ziekenhuis. Dit motiveerde mij om mijn bachelor Technische Bedrijfskunde af te ronden aan 

het Deventer Ziekenhuis. Een compleet nieuw ziekenhuis bleek een uitdagende omgeving om mijn 

opleiding te voltooien en de door mij verworven kennis en vaardigheden toe te passen. Daarom 

bedank ik als eerste Machteld Brilleman die mij deze mogelijkheid heeft gegeven en mij ook begeleid 

heeft tijdens het uitvoeren van dit onderzoek. Erwin Hans bedank ik, omdat hij mij vanuit de 

Universiteit Twente met raad en daad heeft bijgestaan gedurende het voltooien van dit onderzoek. 

Als laatste spreek ik mijn bijzondere dank uit voor de medewerkers van het Deventer Ziekenhuis, die 

mij uitvoerig te woord hebben gestaan en die vaak met goede suggesties of opmerkingen een grote 

bijdrage  hebben  geleverd.  Hierbij  dank  ik  vooral  Rudy  Boesjes  van  de  dagbehandeling,  die 

ruimschoots de tijd heeft genomen om mij over zijn afdeling te vertellen.   

Enschede, januari 2010, 

Frank de Goeij 

 

 

(7)

Inleiding

 

Met de nieuwbouw van het Deventer Ziekenhuis zijn er vele veranderingen doorgevoerd. Zo is er van 

twee ziekenhuizen één gemaakt, terwijl er minder bedden in het nieuwe ziekenhuis zijn dan in de 

twee oude  vestigingen gecombineerd. Dit is alleen mogelijk door vernieuwingen in medische 

procedures. Eén daarvan is dat de verblijfsduur van patiënten vandaag de dag drastisch gereduceerd 

is ten opzichte van het verleden. Een heleboel behandelingen zijn tegenwoordig mogelijk zonder een 

meerdaags verblijf in het ziekenhuis. De afdeling binnen het Deventer Ziekenhuis die deze patiënten 

behandeld is de dagbehandeling. Een probleem van de dagbehandeling is dat de afdeling zelf geen 

invloed heeft op de planning van het aantal nieuwe patiënten, hierdoor kan de beddencapaciteit van 

de afdeling overschreden worden gedurende een werkdag. Patiënten moeten dan op een andere 

locatie  worden  ondergebracht  waar  de  omstandigheden  niet  geoptimaliseerd  zijn  voor  deze 

specifieke groep patiënten. Een verdere toename van het aantal dagbehandelingen door de alsmaar 

kortere  verblijfsduur  van  patiënten  wordt  voorzien.  De  probleemstelling  die  volgt  uit  deze 

problematiek voor dit onderzoek is als volgt: “Door een wisselende over‐ en onderbezetting van de 

dagbehandeling is de capaciteitsbenutting niet optimaal en moeten patiënten van de dagbehandeling 

op de standaard verpleegafdelingen behandeld worden”. Om een verandering te faciliteren zijn de 

volgende doelen opgesteld: “Het in kaart brengen van de huidige situatie van de dagbehandeling en 

de patiëntstromen, voorwaarden voor een mogelijke oplossing genereren, voorstellen doen hoe de 

capaciteit van de dagbehandeling beter benut kan worden en hoe de instroom van patiënten 

gebalanceerd kan worden”. 

Deze doelen zullen aan de hand van de volgende opbouw bereikt worden. Hoofdstuk 2 beschrijft de 

huidige situatie van de dagbehandeling en de prestatie indicatoren vanuit de organisatie. Hoofdstuk 

3 zet het theoretisch kader uiteen waaruit oplossingsrichtingen worden afgeleid. Hoofdstuk 4 geeft 

de analyse weer van de capaciteitsbenutting, zoals die in de huidige situatie wordt gerealiseerd. 

Hoofdstuk 5 presenteert de resultaten en oplossingen die verkregen zijn uit de analyse, waarna 

(8)

1.

 

Plan

 

van

 

aanpak

 

Dit hoofdstuk presenteert het onderzoeksplan. Na een korte beschrijving van de context van het 

onderzoek (1.1), worden de probleemstelling (1.2), de doelstelling (1.3) en de onderzoeksvragen 

(1.4) gepresenteerd. Als laatste zijn de verwachte uitkomsten (1.5) beschreven. 

1.1 Context van het onderzoek 

Het Deventer Ziekenhuis is een regionaal ziekenhuis en biedt een brede medisch‐specialistische zorg. 

Het beschikt over 484 bedden en 1500 FTE en de jaaromzet bedraagt ongeveer 135 miljoen euro. 

Naast 110.000 1e polibezoeken zijn er ruim 180.000 overige polibezoeken en meer dan 21.000 

dagbehandelingen  per  jaar.  Dit  onderzoek  richt  zich  specifiek  op  deze  laatste  groep,  de 

dagbehandelingen van het Deventer Ziekenhuis. De dagbehandeling zorgt voor patiënten van wie de 

opname niet langer duurt dan één dag. De patiënt kan na de behandeling direct of na een kort 

verblijf op de afdeling weer naar huis. Patiënten komen op de dagbehandeling terecht via de 

specialismen en de afdeling Opname die operaties plannen. Daarnaast verblijven er patiënten van de 

poliklinieken, na een endoscopie, een infuusbehandeling of een aderlating. 

1.2 De probleemstelling 

Door een wisselende over‐ en onderbezetting van de dagbehandeling is de capaciteitsbenutting niet 

optimaal  en  moeten  patiënten  van  de  dagbehandeling  op  de  standaard  verpleegafdelingen 

behandeld worden.  

1.3 De doelstelling 

De doelen van het onderzoek zijn het in kaart brengen van de huidige situatie van de dagbehandeling 

en de patiëntstromen, voorwaarden voor een mogelijke oplossing genereren, voorstellen doen hoe 

de capaciteit van de dagbehandeling beter benut kan worden en hoe de instroom van patiënten 

gebalanceerd kan worden.  

1.4 De onderzoeksvragen 

Volgend  uit  de  probleemstelling  en  de  doelstelling  formuleren  we  de  onderstaande 

onderzoeksvragen. Per onderzoeksvraag zijn verschillende deelvragen gespecificeerd. Daarnaast is 

beschreven hoe de relevante gegevens verzameld worden om de verschillende onderzoeksvragen te 

beantwoorden. 

HOOFDSTUK 2 De huidige situatie 

Hoofdstuk 2 beschrijft de huidige situatie van de dagbehandeling aan de hand van onderzoeksvraag 

één en de daarbij behorende deelvragen. 

1. Hoe ziet de huidige situatie van de dagbehandeling eruit? 

o Welke patiëntstromen zijn relevant voor de afdeling? 

o Hoe wordt de capaciteit van de dagbehandeling uitgedrukt? 

o Hoe komt de huidige planning van de afdeling tot stand? 

o Wat zijn de prestatie indicatoren voor de capaciteitsbenutting van de dagbehandeling? 

o Welke voorwaarden zijn er voor de planning van de dagbehandeling? 

o Wat is de definitie van verblijfsduur van een patiënt voor de dagbehandeling? 

(9)

Door interviews met de probleemeigenaren van het Deventer Ziekenhuis en de leidinggevenden van 

de dagbehandeling, worden gegevens verzameld over de huidige situatie van de afdeling. Door deze 

interviews wordt een duidelijke procesbeschrijving van de dagbehandeling opgesteld. 

HOOFDSTUK 4 Analyse van de gerealiseerde planning en capaciteitsbenutting 

Hoofdstuk  4  behandelt  onderzoeksvraag  twee  en  bevat  de  analyse  op  basis  van  de 

patiëntenaantallen en de verblijfsduur van de verschillende verrichtingen die plaats hebben op de 

dagbehandeling. 

2. Wat is de uitwerking van de huidige manier van plannen op de capaciteitsbenutting van de 

dagbehandeling? 

o Wat is de verblijfsduur van de verschillende patiënttypen? 

o Wat is de huidige capaciteitsbenutting van de dagbehandeling? 

o Hoe ziet de spreiding van de patiënten aantallen er uit over de periode onder analyse per 

werkdag? 

o Wat is de relatie tussen het aantal patiënten en de totale verblijfsduur op een werkdag? 

Op basis van gegevens uit het informatiesysteem van het Deventer Ziekenhuis over de verschillende 

patiënten  die  worden  behandeld  op de  dagbehandeling,  wordt  een  analyse  van  de  huidige 

capaciteitsbenutting gemaakt. 

HOOFDSTUK 5 Resultaten en oplossingen 

Hoofdstuk 5 behandelt de resultaten die volgen uit de voorgaande hoofdstukken door middel van 

onderzoeksvraag drie, vier en vijf en presenteert de gevonden oplossingen voor de probleemstelling. 

3. Hoe kan de instroom van patiënten worden gebalanceerd op de dagbehandeling? 

4. Hoe  kan  de  planning  van  de  dagbehandeling  worden  veranderd  om  een  optimale 

capaciteitsbenutting te realiseren voor de huidige en toekomstige instroom van patiënten? 

5. Wat  zijn  mogelijkheden  om een  optimale  capaciteitsbenutting  van de  dagbehandeling  te 

realiseren?  

Door de analyse van de huidige situatie te combineren met de analyse van de gegevens uit het 

informatiesysteem  van  het  ziekenhuis,  worden  oplossingrichtingen  uiteengezet  voor  de 

dagbehandeling  van  het  Deventer  Ziekenhuis.  Deze  oplossingsrichtingen  worden  omgezet  in 

concrete aanbevelingen, door de aanbevelingen te toetsen aan relevantie theorieën over plannen in 

ziekenhuizen. 

1.5 De te verwachten eindresultaten 

De beantwoording van de probleemstelling en de deelvragen levert meer inzicht in de huidige 

situatie van de afdeling dagbehandeling. Met dit beeld worden mogelijke oplossingen uitgewerkt die 

ervoor  zorgen  dat  de  dagbehandeling  een  meer  gebalanceerde  instroom  van  patiënten  te 

behandelen  krijgt.  Mogelijke  randvoorwaarden  voor  deze  oplossing  zijn  een  onderdeel  dat 

(10)

10 

3.

 

Theoretisch

 

kader

 

Dit hoofdstuk beschrijft verschillende theorieën over planning in een ziekenhuis. Aan de hand van 

deze theorieën leiden we af welke logistieke concepten van belang zijn bij het plannen van de 

patiënten voor de dagbehandeling. Deze concepten worden gebruikt om tot verbeteringen te komen 

voor de planning van patiënten voor de dagbehandeling. 

3.1 Verschillende niveaus van plannen  

Het raamwerk van M. van Houdenhoven15 (2007) met de titel ‘framework for hospital planning and 

control’ wordt gebruikt in dit onderzoek om aan te duiden op welk niveau een bepaalde planning 

plaats vindt. Planning kan op verschillende tijdsmomenten en hiërarchische niveaus plaats vinden. 

Om aan te duiden om welk type planning het gaat, op het moment dat er sprake is van planning in 

dit verslag, wordt onderscheid gemaakt tussen het strategische, tactische, operationeel offline en 

operationeel online niveau (zie figuur 3). Op het strategische niveau wordt gepland voor de lange 

termijn. Bijvoorbeeld de lange termijn doelen, de missie van de organisatie en de bepaling van de 

investeringen die nodig zijn om deze doelen te bereiken. Op tactisch niveau wordt bijvoorbeeld de 

capaciteitsverdeling gemaakt voor de verschillende specialismen. De strategische doelen worden 

vertaald  in  middellange  termijn  doelen.  Het  operationeel  niveau  houdt  zich  bezig  met  het 

daadwerkelijk plannen van bijvoorbeeld patiënten. In het offline gedeelte worden de patiënten van 

te voren gepland en in het online gedeelte wordt ingespeeld op dagelijkse verstoringen.  

 

Figuur 1: Raamwerk voor ziekenhuis planning en beheer15 

De kolommen van figuur 3 zijn de verschillende managementgebieden. Medische planning omvat de 

planning van alle medische activiteiten. De capaciteitsplanning houdt zich bezig met het zo efficiënt 

mogelijk inzetten van de middelen van een ziekenhuis, zoals operatiekamers en MRI scanners. De 

materiaalcoördinatie zorgt ervoor dat de verschillende benodigdheden zoals instrumenten en bloed 

op de juiste plaats zijn op de juiste tijd. Financiële planning houdt zich bezig met alle financiële 

uitdagingen die een ziekenhuis tegenkomt, zoals investeringen en winstgevendheid. 

(11)

3.2 Logistiek in de zorgsector 

In het artikel van Villa et al.16 (2008) wordt ingegaan op ziekenhuis reorganisaties na aanleiding van 

de introductie van ‘care‐focused hospitals’. Dit houdt in dat een ziekenhuis meer patiëntgericht 

wordt en de logistieke processen daarop aanpast. Het artikel wordt gebruikt als naslagwerk om te 

toetsen  of  de  oplossingsrichtingen  van  dit  onderzoek  in  overeenstemming  zijn  met  de 

ontwikkelingen in de ziekenhuissector. Gebaseerd op drie ziekenhuizen in Italië waar patiënt gerichte 

zorg  is  toegepast,  geven  de  auteurs  een  aantal  aandachtspunten  om  herstructureringen  in 

ziekenhuizen te onderzoeken. De drie ziekenhuizen hebben de logistieke organisatie veranderd op 

een viertal punten: De organisatie van de verpleegafdelingen, de fysieke lay‐out van het ziekenhuis, 

de capaciteitsplanning en de organisatorische taken die de patiënt stromen ondersteunen. De 

richtlijnen voor deze wijzigingen voor deze patiënt gerichte zorg zijn de verwachte verblijfsduur van 

een patiënt en de zwaarte van de zorg voor het verplegend personeel. 

Naast de logistiek van een patiënt door het ziekenhuis, zijn drie andere veranderingen belangrijk: 

• De fysieke lay‐out van het ziekenhuis: Als voorbeeld de centralisatie van de operatiekamers en 

sterilisatieruimtes en de manier waarop de bedden zijn ingedeeld. 

• De planning van de beschikbare capaciteit: Bijvoorbeeld het synchroniseren van de planning van 

de operatieafdeling met de andere activiteiten van het ziekenhuis. Ook de coördinatie tussen de 

verschillende afdelingen en het balanceren van de belasting om pieken en dalen te voorkomen. 

• De organisatorische taken die de patiënt stromen ondersteunen: Veranderingen in de stroom 

van patiënten door een ziekenhuis veroorzaken ook de benoeming van nieuwe organisatorische 

taken. 

Het doel van deze veranderingen is drieledig: Betere kwaliteit van de zorg, het efficiënt aanwenden 

van de middelen en een hogere productiviteit. In het artikel wordt ook genoemd dat er meer 

patiënten afkomen op dit type ziekenhuis, door een toename in reputatie en de impact van 

gestroomlijnde  productie  op  de  wachtlijsten.  Hetzelfde  is  door  het  Deventer  Ziekenhuis 

ondervonden. 

Verpleegkundigen zijn een belangrijke bondgenoot in deze veranderingstrajecten, omdat ze een 

mogelijkheid bieden om de organisatorische status te verhogen en een brug kunnen slaan tussen het 

management en de medisch specialisten. Een belangrijke beperking van de uitkomsten van dit artikel 

is  het  feit  dat  de  drie  onderzochte  ziekenhuizen  middel  grote  ziekenhuizen  zijn  die  geen 

opleidingsfaciliteiten hebben. Dat maakt het relatief makkelijker om deze concepten toe te passen. 

 

 

 

(12)

12 

Bronvermelding

 

 

1. – 13  ‐Vertrouwelijk‐ 

14. TSM Business School (datum onbekend), Syllabus de Algemene Bedrijfsprobleem Aanpak 

15. M. van Houdenhoven, “Healthcare logistics: Art of Balance”, proefschrift, Erasmus Universiteit, 

2007, pag. 23 

16. S. Villa, M. Barbieri en F. Lega. “Restructuring patiënt flow logistics around patiënt care needs: 

implications and practicalities from three critical cases, Springer Science, 2008, pag. 155‐165 

 

 

Figure

Updating...

References

Updating...