ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာ Rohingya Crisis
ေဆြးေႏြးတင္ျပသူ - ၿငိမ္းခ်မ္းေအး
ဆက္သြယ္ရန္: [email protected]
ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာ အက်ပ္အတည္း ႏွင့္ အျခား ဆက္စပ္ေနေသာ အေၾကာင္းအရာ အေျခအေနမ်ား
အေပၚ ကိုယ္ပိုင္ အျမင္ နဲ႕ အၾကံျပဳခ်က္မ်ား
(Personal Views and Recommendations on Rohingyar Crisis and Other Related Matters
by Nyein Chan Aye)
ေနာက္ခံ အေျခအေန (Background)
ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာ လို႕ ေခါင္းစဥ္ တပ္လိုက္ေတာ့ ဒီ စာဖတ္ျဖစ္သူအားလံုး မ်က္ခံုးေတြ ပင့္သြားၾကမယ္ထင္ပါတယ္။ စာဖတ္သူေတြကို ပထမဦးဆံုး သိေစခ်င္တာကေတာ့ စာေရးသူဟာ အရင္ စစ္အစိုးရ ေခတ္ ကတည္းက ဒီလို အြန္လိုင္းမွာ မိမိ အျမင္ေတြ တင္ျပ ဖလွယ္ေလ့ရွိေပမယ့္ ဘယ္တုန္းကမွ ရိုဟင္ဂ်ာျပႆနာကို ေရွ႕တန္းတင္ ဦးတိုက္ၿပီး ေျပာေလ့ မရွိခဲ့ဖူးဘူး ဆိုတာပါ။ အေၾကာင္းက စစ္အစိုးရေခတ္တေလွ်ာက္လံုး မွာ လူမ်ားစု ျမန္မာ အပါအဝင္ အျခား လူနည္းစု တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုေတြ၊ လူမ်ိဳးကြဲ/ဘာသာျခား ႏိုင္ငံသားအားလံုးဟာ ဖိႏွိပ္မႈ၊ မတရားမႈေတြရဲ႕ ဒဏ္ကို စစ္ဖိနပ္ ေအာက္မွာ ျပားျပားဝပ္ အားလံုး တန္းတူ ခံစားေနရလို႕ အုပ္စု တစုကို အေျချပဳတဲ့ ဘယ္သူ႕ အေၾကာင္းမွ သီးသန္႕ အေလးထား ေျပာဖို႕မလို၊ စနစ္ဆိုးအေၾကာင္းသာ ေထာက္ျပဖို႕လိုတယ္လို႕ ယူဆလို႕ျဖစ္ပါတယ္။ လူနည္းစုတိုင္းရင္းသားေတြနဲ႕ လူမ်ိဳးကြဲ/ဘာသာျခား ေတြ ဟာ နယ္စပ္ေဒသေတြနဲ႕ ပဋိပကၡ နယ္ေျမေတြမွာ ျပင္းထန္တဲ့ ဖိႏွိပ္မႈေတြ ပို ခံေကာင္း ခံ ရတယ္ဆိုႏိုင္ေပမယ့္ တံုးေအာက္က ဖားခ်င္း အတူတူခ်ည္းပဲလို႕ ယူဆတဲ့ အတြက္ ေယဘုယ် သေဘာေဆာင္တဲ့ အေၾကာင္းေတြကိုပဲ အရင္တုန္းက ေျပာေလ့ ေဆြးေႏြးေလ့ရွိခဲ့ပါတယ္။ ခု ေခတ္စနစ္ ေျပာင္းၿပီလို႕ ဆိုႏိုင္တဲ့ အခ်ိန္ေရာက္ေတာ့လည္း ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာကို စေျပာဖို႕ ဆိုဖို႕ စိတ္ကူးမရွိခဲ့ပါ။ အေၾကာင္းက စာေရးသူ တဦးတည္း သေဘာ ႏိုင္ငံေရး ခံယူခ်က္ အျမင္ အရ အေျခခံက်က် ေခတ္ေျပာင္းခဲ့တယ္လို႕ မယံုၾကည္လို႕ရယ္၊ အေပၚယံ ေခတ္ေျပာင္းၿပီ ဆိုေစအံုး.. စနစ္ဆိုး၊ အက်င့္ေဟာင္းေတြ ေျပာင္းဖို႕ အုပ္ခ်ဳပ္သူ အစိုးရ အပါအဝင္ လူတန္းစား အသီးသီး နဲ႕ သာမန္ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အေတြးအေခၚ၊ အယူအဆေဟာင္းေတြ ေျပာင္းဖို႕က အခ်ိန္ယူရအံုးမယ္ဆိုတာ နားလည္လို႕ရယ္၊ တကယ္လို႕ ခု စ ေျပာစရာရွိရင္ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ နည္းတူ အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံေတြ နဲ႕ ကမၻာတဝွမ္း မွာ ႏိုင္ငံမဲ့ ဒုကၡသည္ အေနနဲ႕ ေရာက္ေနတဲ့ အျခား တိုင္းရင္းသားေတြကိစၥ ေျဖရွင္းဖို႕ လိုတဲ့ အေၾကာင္းသာ အရင္ေျပာ ဖို႕လိုၿပီး သူတို႕တေတြ အမ်ားစု သူတို႕ ေျမျပန္နင္းခြင့္ရၿပီးမွ ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာ ကို ေျပာသင့္၊ ေျဖရွင္းသင့္၊ ေျပာႏိုင္၊ ေျဖရွင္းႏိုင္မယ္လို႕ စာေရးသူတဦးတည္း အျမင္အရ ယူဆလို႕ရယ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆိုခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းေတြထဲက ေနာက္ဆံုးအခ်က္ကို ဖတ္ရေတာ့ ရိုဟင္ဂ်ာ ေတြ နဲ႕ သူတို႕ကို စာနာသူ၊ ေထာက္ခံသူေတြက ဒီစာေရးသူက ဘက္လိုက္တယ္လို႕လည္း မျမင္ေစခ်င္ပါ။ သမိုင္း ျဖစ္စဥ္ နဲ႕ လက္ရွိ ပကတိ အေျခအေနအရ ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာ က ေျဖရွင္းဖို႕ ပို သိမ္ေမြ႕ ခက္ခဲလို႕ ဒီလို ယူဆခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သိပ္မၾကာခင္တုန္းက ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ရခိုင္ျပည္က လူတဦးခ်င္းသေဘာနဲ႕ က်ဴးလြန္းခဲ့တဲ့ ရာဇဝတ္မႈ ကေနဆက္စပ္လို႕ ေနာက္ပိုင္း လူမ်ဳိးေရး၊ ဘာသာေရး ပဋိပကၡ အသြင္ေဆာင္လာၿပီး အၾကမ္းဖက္မႈ၊ သတ္ျဖတ္မႈ ေတြ ဆက္ျဖစ္ကာ အဓိကရုဏ္း ပံုစံ မတည္ၿငိမ္မႈေတြ ေဒသတြင္းမွာ ျဖစ္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။ [စကားခ်ပ္ - အဲဒီ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ျဖစ္စဥ္ကိုလည္း ျဖစ္ခါစမွာ အေၾကာင္း/အက်ိဳး ရွာတဲ့ စာေရးသူရဲ႕ အျမင္ကို “ယဥ္ေက်းတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြက္ ဆင္ျခင္စရာ”၊ မိုးမခ (ညႊန္း-၁) ဆိုၿပီ ေရးခဲ့ဖူးပါတယ္။] ဒီလို အေနအထားနဲ႕ အတူ မိမိတို႕ ရဲ႕ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ ကိုးကြယ္မႈ ဘာသာတူ တိုင္းရင္းသား ရခိုင္ ေတြကို စာနာသူ၊ ဘဂၤါလီ အႏြယ္ ရိုဟင္ဂ်ာ ေတြ ကို စာနာတဲ့ သူတို႕နဲ႕ဘာသာတူ ဗမာျပည္ဖြား၊ ႏိုင္ငံသား
ဘာသာကြဲေတြ စတဲ့ ဘက္ႏွစ္ဘက္စလံုးက လူေတြ၊ ဘက္မလိုက္ဘဲ ျဖစ္စဥ္ သတင္း အခ်က္အလက္ အမွန္ကိုသာ ကိုယ္ပိုင္ အာေဘာ္ မပါ အတိအက် အစြဲကင္းကင္း ေဖာ္ျပၿပီး သူႀကီး အလုပ္၊ တရားသူႀကီး အလုပ္ ဝင္မလုပ္ဘဲ ေနရမယ့္ မီဒီယာေတြ (ျပည္တြင္း/ျပည္ပ/ႏိုင္ငံပိုင္) နဲ႕ ျပႆနာကို အလ်င္အျမန္ ထင္သာျမင္သာ ရွိရွိ ေျဖရွင္းရမယ့္ ေဒသခံ ျပည္နယ္ အစိုးရ နဲ႕ ျပည္ေထာင္စု အစိုးရ အာဏာပိုင္ အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ ၾကားဝင္ ေျဖရွင္း ေစ့စပ္ဖို႕ ႀကိဳးစားရမယ့္ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ စတဲ့ အစုအဖြဲ႕ အသီးသီးက တုန္႕ျပန္ပံုေတြမွားယြင္း၊ အေရးယူမႈေတြ ေနာက္က်၊ သေဘာထားေတြ မမွန္ကန္၊ ဘာသာ/လူမ်ိဳး အေျခခံစိတ္ေတြ ထား စတဲ့ မမွန္ကန္တဲ့ ေျဖရွင္းမႈ နဲ႕ သေဘာေတြ ေၾကာင့္ လူမ်ိဳး/ဘာသာ ကြဲေတြအၾကား အျမင္မၾကည္လင္မႈ နဲ႕ အမုန္းေတြဟာ ဗမာ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းထဲကို အရင္ကထက္ ပို က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕နဲ႕ ေရာက္ရွိလို႕လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီသေဘာ နဲ႕ ျဖစ္စဥ္ဟာ တိုင္းျပည္ နယ္နမိတ္ ကိုပါ ေက်ာ္ျဖတ္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာမွာပါ ထင္ရွားလာျခင္းနဲ႕အတူ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မရွိေသးတဲ့ မိမိလူအဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေၾကာင့္ သတင္းေတြ၊ ျဖစ္ရပ္ေတြဟာ အမ်ိဳးမ်ိဳး ခ်ဲ႕ထြင္ ပံုဖ်က္ခံရကာ စြပ္စြဲမႈ အႀကီးႀကီးေတြ အထိ ျဖစ္လာတဲ့ အတြက္ ဒီ ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာ ကို ျပည္တြင္း ပကတိ အေျခအေန အေျချပဳကာ ႏိုင္ငံတကာ စံႏႈန္းေတြနဲ႕လည္း ကိုက္ညီေအာင္ စဥ္းစား စီစဥ္ၿပီး ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း အားလံုး အလံုးစံု ေျဖရွင္းႏိုင္မွသာ ခု ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံေတာ္သစ္ တခု ျပန္လည္ တည္ေထာင္မယ္လို႕ ေၾကြးေၾကာ္ေနတဲ့ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ေရွ႕ အနာဂတ္ လမ္းမွာ လုပ္ရမယ့္ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို ေအာင္ျမင္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္ေတာ့မယ့္ အေျခအေန ျဖစ္သြားခဲ့ရပါတယ္။ ေနာက္တခုက မိမိ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ဖံုးဖံုးဖိဖိ သိုသိုဝွက္ဝွက္ လုပ္တတ္တဲ့ အက်င့္ နဲ႕ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈအားနည္းတဲ့ စရိုက္ အရိုးစြဲေနမႈသေဘာက ခ်ဲ႕ကား လုပ္ၾကံ ေျပာဆိုခံရမႈေတြ နဲ႕ အတူ အက်ိဳးဆက္ ရင္ဆိုင္ရလာႏိုင္တဲ့ (ခုအခ်ိန္မွာ ၿခိမ္းေျခာက္မႈ အေနနဲ႕က စရွိေနပါၿပီ) အၾကမ္းဖက္ခံရမႈ အေျခအေနက ႏိုင္ငံ ရဲ႕ တိုးတက္ စည္ပင္သာယာဝေျပာေရး နဲ႕ ႏိုင္ငံသား အားလံုး ရဲ႕ လံုျခံဳေရးကို တကယ္ ထိခိုက္ႏိုင္မယ့္ အေျခအေနျဖစ္သြားခဲ့ရပါတယ္။ တိုင္းျပည္ရဲ႕ လံုျခံဳေရးကိုတာဝန္ ယူေပးရတဲ့ သူေတြမွာ ေခတ္မီ ေကာင္းမြန္ ျပည့္စံုတဲ့ စနစ္၊ နည္းပညာ၊ ကၽြမ္းက်င္မႈ၊ စနစ္တက် ေလ့က်င့္ေပးမႈ အားနည္းျခင္း နဲ႕ အတူ ဘယ္အရာမဆို ၿပီးၿပီးေရာ အလြယ္ လုပ္တတ္တဲ့ အက်င့္ေဟာင္း မေပ်ာက္ေသးတဲ့ အခုလို အခ်ိန္မွာ
ဒီလို အေနအထားဟာ ၿခိမ္းေျခာက္မႈ သက္သက္ဆိုေစအံုးေတာ့… အျပစ္မဲ့ျပည္သူလူထုအတြက္၊ တိုင္းျပည္ ေခါင္းေဆာင္ေတြ အတြက္ တကယ္ပဲ စိုးရိမ္စရာေကာင္းတဲ့ အေျခအေနျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကမွ တကယ္ ခု တခ်ိဳ႕ ပုဂၢိဳလ္မ်ား ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာကို ရႈျမင္ သံုးႏံႈးေနတဲ့ အမ်ိဳးသား လံုျခံဳေရး (National Security) ျပႆနာ အစစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို ေနာက္ခံအေနအထားေတြေၾကာင့္ စာေရးသူလည္း ဘယ္လို အသံမ်ိဳး၊ လႊမ္းမိုးအရာေရာက္မႈမ်ိဳးမွ ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္စြမ္း သူ မဟုတ္တဲ့ သာမန္ေလ့လာသူ လူငယ္ တေယာက္ေပမယ့္ ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာ နဲ႕ ဆက္စပ္လို႕ ဝင္ေရာက္ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးလိုစိတ္ ျဖစ္ေပၚလာရပါတယ္။ ေနာက္အေၾကာင္းတခုက ဆိုခဲ့သလို ဒီျပႆနာကို တခါမွ ေဆာင္းပါးရွည္ အေနနဲ႕ အက်ယ္တဝင့္ မေျပာခဲ့ဖူးဘူးဆိုတာ မွန္ေပမယ့္ ဒီ ရခိုင္ မတည္ၿငိမ္မႈ ျဖစ္စဥ္ အစကို သံုးသပ္ခဲ့တဲ့ “ယဥ္ေက်းတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြက္ ဆင္ျခင္စရာ” ေဆာင္းပါး ေနာက္မွာ စာေရးသူရဲ႕ ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာ အျမင္ ကို ကိုယ္ပိုင္ လူမႈကြယ္ရက္ စာမ်က္ႏွာေပၚမွာ စာတို အေနနဲ႕ တခါ ေရးခဲ့ဖူးပါတယ္။ ေရးခဲ့တဲ့ စာတိုပါ သေဘာ နဲ႕ အခု ေဆာင္းပါးမွာ ေရးမယ့္ အခ်က္ ေတြဟာ အတူတူ ပါပဲ။ အဲဒီတုန္းက ေရးခဲ့တဲ့ စာတို ပါ သေဘာ ထား အေတာ္မ်ားမ်ား၊ အထူးသျဖင့္ ႏိုင္ငံသား ဥပေဒကို အမွန္အတိုင္း အသံုးခ်ၿပီး လက္ရွိ အျငင္းပြားဖြယ္ ျဖစ္ေနတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြထဲက ႏိုင္ငံသားျဖစ္ထိုက္သူေတြကို ႏိုင္ငံသား အခြင့္အေရး အျပည့္အဝ ေပးၿပီး ေျဖရွင္းမွ ဒီျပႆနာ ကို ေျပလည္ေအာင္ ေျဖရွင္းႏိုင္မယ္ဆိုတဲ့ သေဘာကို လက္ခံ နားလည္မႈ ရွိလာတဲ့ သေဘာ လက္ရွိ အစိုးရရဲ႕ အႀကီးအကဲ ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတ ကိုယ္တိုင္က ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုလာတဲ့ အခု အခ်ိန္မွာ ဒီအေၾကာင္းရဲ႕ ေနာက္ခံ အေျခအေနကို နည္းနည္း အေသးစိတ္ ေဆြးေႏြးတဲ့ ေဆာင္းပါး ပံုစံ အသစ္ ေရးလိုစိတ္ ျဖစ္ေပၚလာပါတယ္။ ေအာက္တြင္ ဆက္လက္ ဖတ္ရူပါ။
ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ိဳး နာမည္ အေခၚအေဝၚ အျငင္းပြားမႈ (Rohingya: Naming Controversial)
ရခိုင္၊ ျမန္မာ သမိုင္းပညာရွင္ တခ်ိဳ႕ နဲ႕ ရခိုင္၊ ျမန္မာ အမ်ားစုက ရိုဟင္ဂ်ာ ဆိုတဲ့ အေခၚအေဝၚ နဲ႕ အသံုးအႏႈန္း ဟာ လြတ္လပ္တဲ့ ဗမာျပည္ ေခတ္ဦး ေရာက္မွ ႏိုင္ငံေရး လုိအပ္ခ်က္အရ တည္ထြင္ ဖန္တီး သံုးစြဲ ခဲ့ၾကတယ္လို႕ ယူဆေနၾကပါတယ္။
ႏိုင္ငံေရး သေဘာ မေဆာင္ဘဲ ဘာသာေဗဒ သေဘာအရ ဒီေဝါဟာရ ျဖစ္ေပၚလာပံု ကို ရခိုင္/ ျမန္မာ - ရိုဟင္ဂ်ာ ဘက္ႏွစ္ဘက္စလံုးလည္း လက္ခံႏိုင္မယ့္ ေရွးကြင္းဆက္ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ (၁၈) ရာစု ေႏွာင္းပိုင္း (၁၇၉၉) ခုႏွစ္မွာ အခု အျငင္းပြားဖြယ္ျဖစ္ေနတဲ့ ေဒသ ပတ္ဝန္က်င္ ၿဗိတိသွ်-အိႏိၵယ မွာ အေျခခ်ေနထိုင္ၿပီး စစ္တေကာင္း ေဒသ နဲ႕ ရခိုင္ ေဒသေတြကို သြားလာေလ့လာခဲ့တဲ့ အဲ့ေခတ္က ေခတ္ၿပိဳင္ ပုဂၢိဳလ္ လို႕ ဆိုႏိုင္တဲ့ စေကာ့လူမ်ိဳး ဆရာဝန္ Dr. Francis Buchanan-Hamilton (1762-1829) ေရးသားခဲ့တဲ့ “ျမန္မာ (ဗမာ) လက္နက္ အင္ပါယာ ႏိုင္ငံေတာ္ အတြင္းရွိ ဘာသာစကား အေျပာ တခ်ိဳ႕ရဲ႕ ေဝါဟာရ အသံုးမ်ား ႏိႈင္းယွဥ္ေလ့လာခ်က္“ ေဆာင္းပါးမွာ ရခိုင္ေဒသ မွာ ေနထိုင္ေနတဲ့ မဟာေမဒင္ ဘာသာ ကိုးကြယ္ တဲ့ ရိုအင္ဂ်ာ (Rooinga) လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ စကားကိုလည္း ေဒသသံုး စကား (Dialect) အေန နဲ႕ ထည့္သြင္း မွတ္တမ္း တင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီ အခ်က္ကိုလည္း ယေန႕ေခတ္ၿပိဳင္ ျပင္သစ္ လူမ်ိဳး ရခိုင္ သမိုင္း ကၽြမ္းက်င္သူ ပညာရွင္ Dr. Jacques P. Leider က ဘာသာေဗဒ သေဘာအရ ခု ေတြ႕ရွိ႕ရေသးသမွ် ထဲက အေစာဆံုး ေတြ႕ရွိခ်က္ လို႕ လက္ခံထားပါတယ္။ သူဟာ ရိုဟင္ဂ်ာ ေတြကို ဌာေနတိုင္းရင္းသား မဟုတ္ဘူးလို႕ သူ႕အျမင္ကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ထုတ္ေဖာ္ထားသူ တေယာက္ဆိုတာလည္း သတိျပဳပါ။ ဘာသာေဗဒ စကားလံုး ေဝါဟာရ ေတြ ရဲ႕ ရင္းျမစ္ နဲ႕ ျဖစ္ေပၚ ေျပာင္းလဲတိုးတက္မႈ (Etymology) သေဘာ အရ (၁၈) ရာစု ထက္ ေရွးက်တယ္ ဆိုတဲ့ အျခား ေကာက္ခ်က္ ဆြဲ သူ ပညာရွင္ ေတြရဲ႕ အျမင္ေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ စာေရးသူဟာ ဒီစာကို အျငင္းပြားမႈေတြ ျဖစ္ေပၚေစဖို႕ ေရးတာမဟုတ္ဘဲ ဘက္ႏွစ္ဘက္စလံုး လက္ခံႏိုင္တဲ့ အတိုင္းအတာ ကိုပဲ ဆိုခ်င္တဲ့ အတြက္ အက်ယ္ထည့္မေရးျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို ေနာက္ခံ အေျခအေန မွာ စာေရးသူ အေနနဲ႕ ဘယ္တုန္းကတည္းက ရိုဟင္ဂ်ာ စကားလံုး ေပၚခဲ့တယ္၊ ရိုဟင္ဂ်ာလို႕ ေခၚခဲ့တယ္/မေခၚခဲ့ဘူး ဆိုတာ မျငင္းဘဲ လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ ေမြးရာပါ လြတ္လပ္စြာ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ သေဘာအရ သူတို႕ လူမ်ိဳးေတြ အမ်ားစု ေက်နပ္လို႕ သူတို႕ဘာသာ ရိုဟင္ဂ်ာလို႕ ေခၚေဝၚသံုးစြဲခြင့္ရွိျခင္းကို လက္ခံပါတယ္။ အမ်ားကလည္း သူတို႕ကို ညႊန္းဆိုရင္ သူတို႕ေခၚေစဖို႕ သတ္မွတ္ထားတဲ့ နာမည္ အတိုင္းပဲ အသံုးျပဳရမယ္လို႕ ယံုၾကည္ပါတယ္။ အျခား လူမ်ိဳး တမ်ိဳးမ်ိဳးရဲ႕ နာမည္ နဲ႕ မတူတဲ့ အျခား သူတို႕ ႀကိဳက္တဲ့ နာမည္ အသစ္ တခုခုကို သူတို႕ လူမ်ိဳး ဆႏၵအရ ခုမွ ေျပာင္းလဲသတ္မွတ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္လည္း ရေသးတယ္ လို႕ ယူဆပါတယ္။
ရိုဟင္ဂ်ာဟာ ဗမာႏိုင္ငံရဲ႕ ဌာေန တိုင္းရင္းသားလား (Is Rohingya a Native Ethnic Group of
Burma?)
ဗမာႏိုင္ငံသမိုင္းကို အေျခခံ အဆင့္ ေလ့လာဖူးသူဆိုရင္ ရိုဟင္ဂ်ာ ေတြ ဟာ အျပည့္အဝ ႏိုင္ငံသားေတြအဆင့္သာမက ဌာေန တိုင္းရင္းသားပါ အသတ္မွတ္ခံခဲ့ရဖူးတယ္ဆိုတယ္ကို သိႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အားလံုး လက္လွမ္းမီႏိုင္တဲ့ အလြယ္ဆံုး အေထာက္အထားျပရရင္ စာေပဗိမာန္ ၁၉၆၄ ပဌမအႀကိမ္ထုတ္ ျမန္မာ့စြဲစံုက်မ္း အတြဲ (၉)၊ အပိုင္း (က)၊ စာမ်က္ႏွာ (၈၉) ပါ “ေမယုနယ္ျခားခရိုင္” ေခါင္းစဥ္ ေအာက္က ရခိုင္ျပည္နယ္ မယူေတာင္တန္းကို ဗဟိုျပဳတဲ့ မယူျမစ္ နဲ႕ နတ္ျမစ္ၾကား ဘူးသီးေတာင္၊ ေမာင္းေတာ၊ ရေသ့ေတာင္ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားမွာ ေနထိုင္တဲ့ လူအမ်ားစု (၇၅ ရာခိုင္ႏႈန္း) ရိုဟင္ဂ်ာ လူမ်ိဳးမ်ား နဲ႕ အျခား ရခိုင္၊ ဒိုင္းနက္၊ ၿမိဳ၊ ခမီြး တိုင္းရင္းသားေတြ အေၾကာင္းကို ဖတ္ၾကည့္ရင္ သိႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို ေနာက္ခံသမိုင္း နဲ႕ အေျခအေန မွာ ဗမာ့သမိုင္းကို အေျခခံထက္ပို ေလ့လာဖူးတယ္ တယ္လို႕ ဆိုခ်င္ရင္ ရတဲ့ စာေရးသူ အေနနဲ႕ ရိုဟင္ဂ်ာ ဟာ ဗမာႏိုင္ငံရဲ႕ ဌာေနတိုင္းရင္းသား ေတြပါလို ဘယ္တုန္းကမွ မဆိုခဲ့၊ မျမင္ခဲ့၊ မေျပာခဲ့သလို အခုေဆာင္းပါး အပါအဝင္ ေနာင္လည္း.. ေျပာမွာ ေရးမွာ မဟုတ္ပါ။ အေၾကာင္းက ရိုဟင္ဂ်ာေတြ တိုင္းရင္းသားျဖစ္ေၾကာင္း သတ္မွတ္ခံခဲ့ရမႈ ျဖစ္စဥ္ နဲ႕ အေၾကာင္း သေဘာကို လက္မခံလို႕ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုပဲ ေနာက္ပိုင္း စစ္အစိုးရေခတ္ ေရာက္မွ ႏိုင္ငံေရး လုိအပ္ခ်က္ သေဘာအရ သတ္မွတ္ခဲ့တဲ့ အျခား တိုင္းရင္းသားျဖစ္မႈ တခ်ိဳ႕ကိုလည္း အလံုးစံု သေဘာ အေနနဲ႕ လက္ခံလို႕ မရပါ။ ျငင္းလည္း မျငင္းပါ။ သူတို႕ တိုင္းရင္းသား ဟုတ္/မဟုတ္ စာေရးသူ အေနနဲ႕ မေျပာဘူး/ မျငင္းဘူးဆိုတာ ဘာေၾကာင့္ ဆိုတာကို ေနာက္အေၾကာင္းတခုျပရရင္… လူေတြဟာ သမိုင္းမတင္မီ ေခတ္ေတြမွာ ကမၻာ အႏွံ႕ ဆိုသလို ေရၾကည္ရာ ျမက္ႏုရာ ရွာေဖြရင္းနဲ႕ လွည့္လည္၊ သြားလာေလ့ရွိၿပီး သင့္ေလ်ာ္ရာ ေနရာ၊ ေဒသ နဲ႕ ဥတု မွာ သင့္ေလ်ာ္သလို ေနထိုင္ အေျခခ် ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ လူမ်ိဳးစု တစုကို လက္ရွိ တိုင္းျပည္၊ ႏိုင္ငံရယ္လို႕ ေခၚဆို သတ္မွတ္ၾကတဲ့ ေနရာတေနရာအတြက္ ဌာေနတိုင္းရင္းသား ဟုတ္/မဟုတ္ သတ္မွတ္ရာမွာ အျခား သိပၸံနည္းက် ဘာသာေဗဒ၊ မႏုႆေဗဒ စတဲ့ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ သံုးသပ္ ေကာက္ခ်က္ဆြဲမႈ မ်ားနဲ႕ အတူ အဓိက က သမိုင္း ျဖစ္စဥ္ မွတ္တမ္း အေနနဲ႕ လက္ရွိႏိုင္ငံတည္ရွိတဲ့ ေနရာေဒသ၊ နယ္နမိတ္အတြင္းကို သမိုင္းမတင္မီ (သို႕) သမိုင္းတင္စ အေျခအေနက စလို႕ ေနာက္ပိုင္း ဘယ္အခ်ိန္ အေစာဆံုး အဲ့လူမ်ိဳးစု အမ်ားစု ဝင္ေရာက္ အေျခခ် ေနထိုင္ၾက (Mass Migration/Settlement) သလဲဆိုတာကို ၾကည့္ဆံုးျဖတ္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ျမန္မာ အပါအဝင္ အျခား လက္ရွိ အစိုးရ နဲ႕ လူအမ်ားစု ႏိုင္ငံတိုင္းရင္းသားအျဖစ္ လက္ခံထားတဲ့ လူမ်ိဳးစုေတြလည္း ဒီလို လွည့္လည္သြားလာ ေနထိုင္ခဲ့ၾကရင္းနဲ႕ပဲ ဗမာ့ သမိုင္းမတင္မီ နဲ႕ တင္ၿပီးစ ေခတ္ေတြမွာ လက္ရွိ ဗမာ ႏိုင္ငံလို႕ ေခၚဆိုသတ္မွတ္တဲ့ ဧရိယာ အတြင္းကို ဝင္ေရာက္ အေျခခ် ေနထိုင္ခဲ့ၾကတာပါပဲ။ ဒီလို စတင္ အေျခခ်ေနထိုင္တဲ့ အခ်ိန္ သတ္မွတ္ၾကရမွာလည္း ရွာေဖြေတြ႕ရွိတဲ့ ေျမထဲသမိုင္းဆိုင္ရာ အေထာက္အထား အခ်က္အလက္ေတြအရ ခုႏွစ္၊ သကၠရာဇ္္ အတိအက် ေျပာဆိုႏိုင္မႈ အားနည္းၿပီး အမ်ိဳးမ်ိဳးယူဆႏိုင္စရာ ရွိပါတယ္။ ဒီလို သေဘာအတိုင္းပဲ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ ဘယ္အခ်ိန္တုန္းကတည္းက ခုလက္ရွိ သူတို႕ေနထိုင္ေနတဲ့ ရခိုင္ နဲ႕ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ နယ္ျခားေဒသမွာ လာေရာက္ အေျခခ်ေနၾကသလဲဆိုတာဟာလည္း သမိုင္းဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္အေနနဲ႕ ဘက္ႏွစ္ဘက္ အျပန္အလွန္ အျငင္းပြားဖြယ္ရာ အေျခအေန ျဖစ္ေနလို႕ ျဖစ္ပါတယ္။ စာေရးသူ အျမင္နဲ႕ သူတို႕ဟာ တိုင္းရင္းသား တကယ္ ဟုတ္/မဟုတ္လည္း သံုးသပ္လိုစိတ္ မရွိပါ။ သံုးသပ္လုိစိတ္ မရွိတာထက္ သံုးသပ္ႏိုင္ခြင့္မရွိတာဆိုရင္ပိုမွန္ပါမယ္။ စာေရးသူ တေယာက္တည္း အျမင္၊ သေဘာထားနဲ႕ သံုးသပ္ေျပာဆို၊ ဟုတ္/မဟုတ္ ေရးသားေျပာဆိုရင္လည္း အျငင္းပြားဖြယ္ရာ ျဖစ္လာတာသာ အဖတ္တင္ၿပီး ဘာမွ လက္ရွိ ျပႆနာကို ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႕ အေထာက္အကူ ျပဳမွာ မဟုတ္ပါ။ သူတို႕ကို ဌာေနတိုင္းရင္းသား ဟုတ္/မဟုတ္ ဆံုးျဖတ္တဲ့ အလုပ္ကို စာေရးသူ အျမင္ တခုတည္းနဲ႕ သံုးသပ္လို႕ မရသလို အျခား ပုဂၢိဳလ္ တဦးဦး၊ ပညာရွင္ တေယာက္ ေယာက္၊ ႏိုင္ငံေရး အဖြဲ႕အစည္း တခုခု နဲ႕ အစိုးရ အပါအဝင္ တဦးခ်င္း၊ တဖြဲ႕ခ်င္း သေဘာ ဘယ္သူမွလည္း လုပ္ေဆာင္၊ ေျပာဆို၊ ဆံုးျဖတ္လို႕မရပါ။ ေနာက္ဆံုးမွာ ဥပေဒျပဳ လႊတ္ေတာ္ နဲ႕ အစိုးရက ဌာေနတိုင္းရင္းသား ျဖစ္မႈ ကို ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်ေပးရမွာ မွန္ေပမယ့္ ဒီလို ဆံုးျဖတ္ခ်ႏိုင္ဖို႕က ပထမဦးဆံုး အေနနဲ႕ ဘက္ေပါင္းစံုက လက္ခံႏိုင္တဲ့ လြတ္လပ္ ဘက္မလိုက္တဲ့ ဘာသာေဗဒ၊ မႏုႆေဗဒ၊ သမိုင္း၊ ေရွးေဟာင္း ေျမထဲသမိုင္း ပညာရွင္ စတဲ့ ပညာရပ္ ဆိုင္ရာ အျမင္တခုတည္း အေပၚသာ အေျခခံတဲ့ ပညာရွင္ေတြ စုစည္းထားတဲ့ လြတ္လပ္တဲ့ ေလ့လာစံုစမ္းေရး အဖြဲ႕က
သံုးသပ္ေလ့လာၿပီး အၾကံျပဳခ်က္ တရပ္ကို လူထု နဲ႕ အစိုးရထံကို တင္ျပရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပညာရွင္ေတြရဲ႕ အဂတိ ကင္းတဲ့ သံုးသပ္ခ်က္ ထုတ္ျပန္ၿပီးေနာက္ လိုအပ္ရင္ အမ်ားစု လူထု သေဘာထားဆႏၵခံကာ ဆံုးျဖတ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ လြတ္လပ္စ ဗမာျပည္ ပါလီမန္ ဒီမိုကေရစီ အစိုးရေခတ္၊ ေနာက္ပိုင္း ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီ နဲ႕ မဆလ ေခတ္ဦးပိုင္းေတြမွာ သတ္မွတ္ခံထားရတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာရဲ႕ တိုင္းရင္းသားျဖစ္မႈ နဲ႕ ေနာက္ပိုင္း စစ္အစိုးရေခတ္မွာ အသိမွတ္ျပဳခဲ့တဲ့ တျခား တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး ကို စာေရးသူ လက္မခံဘူး၊ သူတို႕ဟာ တိုင္းရင္းသားေတြပါလို႕ ခုလည္း မေျပာဘူး၊ ျငင္းလည္း မျငင္းဘူးဆိုတာက ခု စာေရးသူ တင္ျပခဲ့တဲ့ လြတ္လပ္မွ်တတဲ့ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ သေဘာ၊ အလုပ္ နဲ႕ ျဖစ္စဥ္ အဲဒီ အခ်ိန္တုန္းက အားနည္းခဲ့လို႕ ျဖစ္ပါတယ္။ အထက္မွာ ဆိုခဲ့တဲ့ အေနအထားမွာ ရိုဟင္ဂ်ာ ဟာ တိုင္းရင္းသား ဟုတ္/မဟုတ္ကို လက္ရွိ အခ်ိန္မွာ အျငင္းမပြားၾကဖို႕ ရခိုင္၊ ျမန္မာ၊ ရိုဟင္ဂ်ာ ပညာရွင္ နဲ႕ သာမန္ လူထု ကို စာေရးသူအေနနဲ႕ အၾကံျပဳ ေတာင္းဆိုခ်င္ပါတယ္။ ဒီလိုအျငင္းပြားမႈ ဘာေၾကာင့္ မလုပ္သင့္သလဲဆိုတာက စာေရးသူ တဦးတည္း ဘာေၾကာင့္ မဆံုးျဖတ္ႏိုင္၊ အျငင္းမပြားႏိုင္၊ အျငင္းပြားခြင့္၊ ဆံုးျဖတ္ခြင့္ မရွိလို႕ပါလို႕ အေၾကာင္းျပ အထက္မွာ ဆိုခဲ့တဲ့ သေဘာတရား အတိုင္းပဲ ျဖစ္လို႕ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ပိုင္ခြင့္ကို တဘက္သတ္ ဥပေဒ အရ သတ္မွတ္ျပ႒ာန္းခ်က္ေၾကာင့္ လက္လြတ္ဆံုးရံႈးလိုက္ရလို႕ တဘက္က အရင္ကတည္းက ဌာေန တိုင္းရင္းသားေတြပါ ဆိုတဲ့ အေျခအေနကို ေဇာင္းေပးၿပီး ေျပာဆို ေဆြးေႏြးလိုတဲ့ အေဝးေရာက္ ရိုဟင္ဂ်ာ ေခါင္းေဆာင္၊ ပညာရွင္ ဆိုသူမ်ားနဲ႕ ျပန္လည္ မဟုတ္ေၾကာင္း ျငင္းခ်က္ထုတ္ေနတဲ့ ရခိုင္၊ ျမန္မာ ပညာရွင္ မ်ားကို စာေရးသူ အေနနဲ႕ အႏူးအညြတ္ ေမတၱာ ရပ္ခံ အသိကပ္ေစလုိတာကေတာ့ ဒီလို တိုင္းရင္းသာ ဟုတ္/မဟုတ္ အခုအခ်ိန္မွာ အျငင္းပြားေနလို႕ ျပႆနာ က ၿပီးမွာ မဟုတ္တဲ့ အျပင္ ျငင္းေနတုန္းကာလမွာပဲ လူမ်ိဳးေရး အဓိကရုဏ္း ပံုစံေတြ ထပ္ျဖစ္ရင္ အရင္ဆံုး အသက္၊ အိုးအိမ္၊ စည္းစိမ္ေတြ ဆံုးရံႈးရမွာက အခု စာေရးေနသူ စာေရးသူ၊ အခု စာဖတ္ေနသူ အမ်ားစု အပါအဝင္ အျငင္းပြားေနသူ ပညာ ရွင္မ်ားမဟုတ္ဘဲ တကယ္ ပဋိပကၡ ေဒသမွာ ေနထိုင္ေနတဲ့ ရခိုင္ နဲ႕ ရိုဟင္ဂ်ာ ျပည္သူလူထုေတြသာ ျဖစ္တယ္ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းပါ။
လတ္တေလာ တရားမဝင္ ဝင္ေရာက္ အေျခခ်ေနထိုင္သူမ်ား နဲ႕ အက်င့္ပ်က္ လာဘ္စားမႈ (Recent
Illegal Immigrants and Corruption)
ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာ ကို သံုးသပ္ရင္ မူရင္း ဗမာ-ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ နယ္စပ္ ေမယုနယ္ျခားေဒသမွာ ရာစုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေနထိုင္ေနတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ နဲ႕ ခု လူအမ်ား ေျပာဆိုေနၾကတဲ့ ေနာက္ပိုင္း ခိုးဝင္လာေနတယ္ဆိုတဲ့ ဘဂၤါလီ ေတြ ကို ခြဲျခား ျမင္ႏိုင္ရပါမယ္။ စာေရးသူ အေနနဲ႕ ခုလတ္တေလာ၊ အထူးသျဖင့္ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ (၂၀) ေက်ာ္အတြင္းမွာ အဲေဒသကို တရားမဝင္ ခိုးဝင္ ဝင္ေရာက္ေနထိုင္သူေတြ ရွိတယ္ဆိုတာကို မျငင္းပါ။ ဒါေပမယ့္ ဒါဟာ အနည္းစု ျဖစ္တယ္ဆိုတာကိုပဲ ေထာက္ျပခ်င္ပါတယ္။ အေၾကာင္းက ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏိုင္ငံသား လက္မွတ္ကိုင္ထားသူ သူတို႕ ႏိုင္ငံသားေတြဟာ အစစအရာရာ ဖိႏွိပ္မႈ ျပင္းထန္၊ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အေရး နည္းပါ၊ လုပ္ခ လစာနည္း၊ ပိုက္ဆံတန္ဖိုး မရွိ တဲ့ ဒီဘက္ကို လာေရာက္ အေျခခ်စရာ အေၾကာင္းမရွိလို႕ပါ။ လက္လုပ္လက္စားထဲက ဒီဘက္မွာ အလုပ္အကိုင္ လာလုပ္တာ အနည္းစု ရွိေကာင္း ရွိပါမယ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္႕ ႏိုင္ငံသား အေျခခံလူတန္းစားေတြဟာ မိမိတို႕ ႏိုင္ငံဘက္ ကူးလာၿပီး ႏွစ္ျပား၊ တပဲ ရမယ့္ အလုပ္မ်ိဳးေတြထက္ သူတို႕ အစိုးရ က ကိုယ္တိုင္က ဦးစီးၿပီး စနစ္တက်နဲ႕ ႏိုင္ငံတကာကို တရားဝင္ အလုပ္ၾကမ္း အလုပ္သမား တင္ပို႕ၿပီး ႏိုင္ငံျခား ဝင္ေငြ ရွာေနတဲ့ အစီအစဥ္အရ အျခား ခ်မ္းသာတဲ့ စကၤာပူလို၊ သူတို႕နဲ႕ ဘာသာခ်င္း တူတဲ့ အာရပ္ႏိုင္ငံေတြလိုမွာ သြားလုပ္ ေဒၚလာရွာေနၾကတာက အမ်ားစု ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္တခုက ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏိုင္ငံသား ထဲက အလယ္အလတ္တန္းစား၊ ေငြေၾကးလည္း ထုတ္ႏိုင္တဲ့ စီးပြားေရးသမား တခ်ိဳ႕ ဒီဘက္လာ အာဏာပိုင္ေတြကို လာဘ္ထိုး၊ ဝင္ စီးပြားလုပ္၊ ဟိုဘက္ဒီဘက္ တရားမဝင္ ကူးခ်ည္ သန္းခ်ည္ လုပ္ေနတာေတြ ရွိမွာပါ။ ဒါဟာ မူရင္း အဲ့ေဒသမွာ ေနထိုင္ေနတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြနဲ႕ မပတ္သက္ပါ။ အာဏာပိုင္ ေတြရဲ႕ အက်င့္ပ်က္ ျခစားမႈေၾကာင့္ ဒီလို တဘက္ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံက စီးပြားေရးသမားေတြ မိမိႏိုင္ငံတြင္းကို တရားမဝင္ ဝင္ေရာက္ စီးပြားလာရွာခြင့္ရေနတဲ့ ျပႆနာဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ (၂၀) ေက်ာ္အတြင္းမွာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ နယ္စပ္ တခုတည္းမွပဲ ရွိေနတာမဟုတ္ပါ။ ဗမာျပည္ရဲ႕ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံတိုင္းနဲ႕ ထိစပ္ေနတဲ့ စီးပြားဖြံ႕ၿဖိဳးတဲ့ နယ္စပ္ၿမိဳ႕ေတြတိုင္းမွာ ရွိေနတဲ့ ျပႆနာပါ။ ဘဂၤါလီေတြလိုပဲ အိႏၵိယ၊ ထိုင္း၊ တရုတ္ အလယ္အလတ္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြ၊ သစ္လုပ္ငန္းရွင္ေတြ၊ တရားမဝင္ ေမွာင္ခုိ ပစၥည္း
တင္သြင္းသူေတြ၊ မူးရစ္ေဆးဝါး ေရာင္းဝယ္ ေဖာက္ကားသူေတြဟာ ဒီလို ေဒသဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္ အဆင့္ဆင့္ ကို လာဘ္ထုိးတဲ့ နည္းနဲ႕ပဲ ဝင္ထြက္သြားလာ လုပ္ကိုင္ေနၾကတာပါ။ အမ်ားစုဟာ အေျခခ်ေနထိုင္သူေတြ မဟုတ္ပါ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ (၂၀) ေက်ာ္ အတြင္း တိုင္းျပည္မွာ တကယ္ လာေရာက္ အေျခခ် ေနထုိင္သူေတြက နယ္စပ္ေတြကေန ဝင္လာတဲ့ မွတ္ပံုတင္ အသစ္က်ပ္ခၽြတ္ သံုးေလးခု ကိုင္၊ ေငြမည္းေတြကို ကားေနာက္ခန္းမွာ ဂုန္နီအိပ္ေပါင္းမ်ားစြာနဲ႕ ထည့္ၿပီး တိုင္းျပည္ရဲ႕ ၿမိဳ႕ႀကီးတိုင္းမွာ ဝင္ေရာက္ေနရာယူခြင့္ ရေနသူ တရုတ္ သူေဌး အႀကီးစားေတြပါ။ ရိုဟင္ဂ်ာ ကို လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရး နဲ႕ အစိုးရ ဝန္ထမ္းေတြ အက်င့္ပ်က္မႈ ျပႆနာ၊ အမ်ိဳးသားေရး အျမင္နဲ႕သာ အဓိက ၾကည့္သင့္တယ္လို႕ ယူဆေနသူမ်ားကိုလည္း ဒီလိုကိစၥေတြကိုပါ ထည့္သြင္း စဥ္းစားဖို႕ အၾကံျပဳလိုပါတယ္။ ဟို ယခင္ နဲ႕ လက္ရွိ ဗမာျပည္မွာ တရားမဝင္ မွတ္ပံုတင္အတု (သို႕) သက္တမ္းကုန္/တရားမဝင္ေတာ့တဲ့ ႏိုင္ငံသား ကဒ္ျပားကိုင္ေဆာင္ၿပီး ဗမာျပည္မွာ ေနထိုင္ သြားလာ ေနၾကတာ ႏိုင္ငံျခားသား ခ်ည္းပဲလည္း မဟုတ္ပါ။ တျခား ႏိုင္ငံ တခုခု (ဥပမာ စကၤာပူ၊ အေမရိကန္၊ ထိုင္ဝမ္) မွာ ႏိုင္ငံသား ခံယူၿပီး ျမန္မာလူမ်ိဳး အစစ္ နဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံဖြား လူမ်ိဳးစံု ႏိုင္ငံသားေဟာင္းေတြလည္း ပါ ပါတယ္။ သူတို႕ထဲက အမ်ားစုဟာ ဗမာျပည္ ျပန္လာလည္ရင္ ႏိုင္ငံျခားသား ပတ္ပို႕စ္ နဲ႕ ဝင္ေကာင္း ဝင္ခဲ့ေပမယ့္ ဗမာျပည္မွာ ေနထိုင္သြားလာေနစဥ္ တေလွ်ာက္ ဗမာႏိုင္ငံသားကဒ္ ျပား ကိုင္ေဆာင္ၿပီး ႏိုင္ငံသား အခြင့္အေရး ခံယူေနၾကတာေတြရွိပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ဆို ဗမာပတ္ပို႕စ္ကို အရွင္ထားၿပီး ျပန္အဝင္ ေလဆိပ္မွာကတည္းကကို ဗမာပတ္ပို႕စ္ နဲ႕ ဝင္ ဗမာျပည္ မွာ တရားမဝင္ ႏိုင္ငံသားႏွစ္မ်ိဳး (Illegal Dual Citizenship) ခံယူၿပီး ႏွစ္ရွည္လမ်ား ျပန္လာေနထိုင္ စီးပြားလုပ္ေနၾကတာေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ဆိုလိုခ်င္တာက လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရးျပႆနာဟာ ရိုဟင္ဂ်ာ တခုတည္း (သို႕) ဘဂၤါလီ တခုတည္း မဟုတ္ဘဲ အားလံုး ျဖန္႕က်က္ စဥ္းစားၿပီး ဗမာျပည္က အစိုးရ ရံုးလုပ္ငန္းေတြရဲ႕ စည္းစနစ္မက်မႈ၊ အက်င့္ပ်က္မႈ ပံုစံမ်ိဳးကို ထည့္သြင္း စဥ္းစား အစိုးရ ကို ျပဳျပင္ဖို႕ ေတာင္းဆိုရမယ္ ဆိုတာကိုပါ။ ရိုဟင္ဂ်ာေတြထဲက အစိုးရ အာဏာပိုင္ေတြကို လာဘ္ထိုးရတာေတြ ရွိတာ မွန္ပါတယ္။ အဲ့ေဒသမွာ ရာစုနဲ႕ခ်ီ ေနခဲ့တဲ့ သူတို႕ရဲ႕ မ်ိဳးဆက္ေတြဟာ ေနာက္ပိုင္းမွာ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရး လက္လြတ္ဆံုးရံႈးသြားရလို႕
မွတ္ပံုတင္ရေအာင္၊ ေဆးကုသခြင့္ ရေအာင္၊ ခရီးသြားခြင့္ရေအာင္၊ အိမ္ေထာင္ျပဳခြင့္ရေအာင္ စတဲ့ အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ ဖိႏွိပ္မႈေတြကို ေလ်ာ့နည္းေစဖို႕အတြက္ ပိုက္ဆံေပး ေျဖရွင္းေနရတာပါ။ နယ္စပ္ေဒသမဟုတ္တဲ့ အတြင္းပိုင္းက ၿမိဳ႕ႀကီးေတြမွာ ေနထိုင္တဲ့ အစဥ္အဆက္က ႏိုင္ငံသားျဖစ္ခဲ့တဲ့ လူမ်ိဳးကြဲ (တရုတ္/အိႏၵိယ)၊ ဘာသာျခားေတြလည္း မွတ္ပံုတင္လို၊ သန္းေခါင္စာရင္းလို အာဏာပိုင္ေတြနဲ႕ ဆက္ဆံရတဲ့ ကိစၥမ်ိဳးေတြမွာ ဘယ္ေလာက္ခက္ခဲ၊ ဘယ္ေလာက္ ေငြကုန္ေၾကးက်မ်ား၊ စိတ္ပန္း၊ လူပန္း ျဖစ္ရသလဲဆိုတာ မိတ္ေဆြထဲမွာ အဲ့လူ လူမ်ိဳးကြဲ၊ ဘာသာျခားေတြ ရွိတဲ့သူဆိုရင္ နားလည္ ခံစားသိႏိုင္မွာပါ။ စာေရးသူ သိတဲ့ ရန္ကုန္ တရုတ္တန္းမွာ ဘိုးဘြား၊ မိဘ က အစ ေမြးတဲ့ တရုတ္သူငယ္ခ်င္းေတြဆို အစိုးရ က ထုတ္ေပးထားတဲ့ မွတ္ပံုတင္ ကို ေပ်ာက္မွာစိုးလို႕ ေရႊလို အိမ္မွာ ဂရုတစိုက္ သိမ္းထားၿပီး ဓာတ္ပံုဆိုင္က လုပ္ေပးတဲ့ အစစ္နဲ႕ တေသြမတိမ္းတူတဲ့ မွတ္ပံုတင္ကိုပဲ ခရီးသြားရင္ ယူသြားေနရတာပါ။ ရန္ကုန္ မွာ အဲ့လို မွတ္ပံုတင္ အစစ္ရွိၿပီးသားလူေတြကို အတုလုပ္ေပးတဲ့ ဓာတ္ပံုဆိုင္ဆိုရင္ နီးစပ္တဲ့သူေတြ၊ လူမ်ိဳးကြဲ၊ ဘာသာျခားေတြအၾကားမွာ နာမည္ႀကီးပါ။ ဆိုေတာ့ လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရး နဲ႕ အက်င့္ပ်က္ျခစား မႈက တတိုင္းျပည္လံုး အတိုင္းအတာ နဲ႕ ေနရာတိုင္း၊ စနစ္အဖြဲ႕အစည္းတိုင္းမွာ အျမစ္တြဲေနတဲ့ ျပႆနာ အျဖစ္သာ ရႈျမင္ၿပီး အက်င့္ပ်က္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရး၊ လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရးမွာ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြ မွန္ကန္ ျမန္ဆန္ၿပီး ဥပေဒ အတိုင္း စနစ္တက် လုပ္ေဆာင္ေပးေရးတို႕ကို အစိုးရ၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီ နဲ႕ ျပည္သူ႕ ကိုယ္စားလွယ္ လႊတ္ေတာ္ အမတ္ေတြကို ေတာင္းဆိုရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္တခု ေထာက္ျပလိုတာက ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာကို အဆံုးတိုင္ မွန္ကန္ ၿပီးေျမာက္ မေျဖရွင္းႏိုင္ရင္ ခုလူအမ်ားယူဆေနၾကတဲ့ လတ္တေလာ ဘဂၤါလီခုိးဝင္လာသူေတြ (Recent Begali Illegal Immigrants) ျပႆနာကိုလည္း ထိထိေရာက္ေရာက္ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မွာ မဟုတ္တဲ့ အေၾကာင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
အမ်ိဳးသား လံုျခံဳေရး ရႈေထာင့္ (National Security’s Point of View)
လူဦးေရ အဆမတန္ ထူထပ္ေနတဲ့ တိုင္းျပည္ႀကီးေတြနဲ႕ ပထဝီအေနအထားအရ နယ္နမိတ္ထိစပ္ေနတဲ့ ဗမာႏိုင္ငံအဖို႕ ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာ ကို အမ်ိဳးသား လံုျခံဳေရး ျပႆနာ လို႕
ျမင္ေနၾကသူေတြရဲ႕ စိုးရိမ္မႈ နဲ႕ သေဘာကို နားလည္ လက္ခံပါတယ္။ လူဦးေရးတိုးပြားႏႈန္းလည္း ျမန္တဲ့ လူမ်ိဳးကြဲ/ဘာသာျခား ေတြျဖစ္တဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာ ကို အမ်ိဳးသားေရး / လူမ်ိဳး / ဘာသာ သာသနာ စတဲ့ ရႈေထာင့္က ၾကည့္ခ်င္သူမ်ားလည္း ၾကည့္လို႕ရပါတယ္။ ကန္႕ကြက္စရာ မရွိပါ။ ဒါေပမယ့္ အားလံုး (အဲ့လိုျမင္သူ/မျမင္သူ) နားလည္ လက္ခံထားရမွာက အဲဒီ ရႈေထာင့္ တခုထဲကေန ျမင္..၊ သံုးသပ္..၊ ေကာက္ခ်က္ခ်..၊ သေဘာထုတ္ၿပီး ဒီျပႆနာဟာ ေျဖရွင္းလို႕ မရတာကိုပါ။ အလားတူ သေဘာပဲ လူ႕အခြင့္အေရး စံႏႈန္း တခုထဲနဲ႕လည္း ျမင္လို႕..၊ ရွင္းလို႕ မရတာလည္း အားလံုး လက္ခံရပါ့မယ္။ ဆိုေတာ့ ဒီ ႏွစ္ခု ၾကားခ် ရမွာပါ။ ၾကားခ်ရင္ ဘယ္ကိစၥကို ေရွ႕တန္းတင္ စဥ္းစားရမလဲဆိုေတာ့ ခ်စ္လို႕၊ မုန္းလို႕၊ ေၾကာက္လုိ႕၊ ဆႏၵဂတိ၊ ေဒါသဂတိ၊ ေမာဟဂတိ၊ ဘယာဂတိ စတဲ့ အဂတိ ေလးပါး နဲ႕ ကင္းလြတ္ၿပီး ေျဖာင့္မတ္မွန္ကန္တရားမွ်တမႈတခုတည္းဘက္ကသာ ရပ္တည္တဲ့ တရားဥပေဒ အတိုင္း ျဖစ္ရမွာေပါ့ ဆိုတာကို အေျခခံ စဥ္းစားမွသာ ျပႆနာကို အလံုးစံု ေျဖရွင္းႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ႏိုင္ငံသား ဥပေဒ (Citizenship Law)
တရားဥပေဒ အတိုင္းပဲ ျဖစ္ရမယ္ ဆိုခဲ့ေတာ့ လက္ရွိ တည္ဆဲျဖစ္ေနတဲ့ ၁၉၈၂ ႏိုင္ငံသား ဥပေဒ ရဲ႕ ျဖစ္ေပၚလာပံု နဲ႕ သူရဲ႕ ေျဖာင့္မတ္မွန္ကန္မႈကို ပထမဦးဆံုး ဆန္းစစ္ဖို႕ လိုလာပါတယ္။ ဒီသေဘာဟာ လူထုေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အပါအဝင္ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းေတြ နဲ႕ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပက ျမန္မာ/ႏိုင္ငံျခားသား ဥပေဒ ပညာရွင္ေတြလည္း ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာကို ေျပာတိုင္း ေထာက္ျပေလ့ရွိတဲ့ သေဘာပါပဲ။ ၁၉၇၈ မဆလ အစိုးရ ေခတ္ မွာ ၁၉၈၂ ႏိုင္ငံသား ဥပေဒ ျဖစ္လာမယ့္ ဥပေဒၾကမ္း ကို အဓိက ကိုယ္တိုင္ ပါဝင္ ညွိႏိႈ္င္းေဆြးေႏြးေရးဆြဲခဲ့တယ္လို႕ မဆံုးခင္ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခဲ့ဖူးတဲ့ သမိုင္းပညာရွင္ ေဒါက္တာေအးေက်ာ္ ရဲ႕ ဧရာဝတီ (၂၀၀၉) ေတြ႕ဆံုးေမးျမန္းခန္းအရဆို ႏိုင္ငံသား ဥပေဒ အတြက္ အလိုအလ်ာက္ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ခြင့္ ကိစၥ ကို သူ (ေဒါက္တာ ေအးေက်ာ္) ရယ္၊ ေဒါက္တာ ေမာင္ေမာင္ ရယ္၊ ဦးစံသာေအာင္ ရယ္ အဓိက ေဆြးေႏြးၿပီး ဥပေဒၾကမ္း ေရးဆြဲခဲ့တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ဌာေနတိုင္းရင္းသား သေဘာ အလိုအေလ်ာက္ ႏိုင္ငံသား အသိအမွတ္ျပဳမႈကို ေဒါက္တာေအးေက်ာ္ က (၁၈) ရာစုေခတ္ ဘိုးေတာ္ဘုရားလက္ထက္မွာ ထုတ္ျပန္ဖူးခဲ့တဲ့ သန္းေခါင္စာရင္း မွတ္တမ္းကို အေျခခံဖို႕ ပထမ အၾကံျပဳခဲ့တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ ဒါကို ေဒါက္တာ ေမာင္ေမာင္က တအားေစာလြန္းတယ္လို႕ ျမင္လို႕ (၁၉) ရာစု ၿဗိတိသွ် စ အဝင္ ကိုလိုနီ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ အခ်ိန္ကို အေျခခံၿပီး ဌာေနတိုင္းရင္းသား အျဖစ္ အလိုအေလ်ာက္ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ခြင့္ကို သတ္မွတ္ျပ႒ာန္း ေရးဆြဲခဲ့တယ္လို႕ သိရပါတယ္။ ေရးဆြဲခဲ့တယ္ ဆိုတဲ့ ပညာရွင္ႀကီးေတြရဲ႕ ပညာ၊ ဥာဏ္ ကို စာေရးသူအေနနဲ႕ အျငင္းပြားစရာမရွိပါ။ သူတိုရဲ႕ သမာဓိ ကို လည္း ေနာက္ခံ အေျခအေန၊ အေနအထားေတြေၾကာင့္ ေထာက္ျပခ်င္ရင္ ေထာက္ျပလို႕ရေပမယ့္ ခုအခ်ိန္မွာ မေထာက္ျပလိုပါ။ ဒါေပမယ့္ အခုလို ေရွးရာစုႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာကတည္းက လူမ်ိဳးေပါင္းစံု မွီတင္းေနထိုင္ေနလာခဲ့တဲ့ တိုင္းျပည္ တျပည္ရဲ႕ အေရးႀကီးဆံုးကိစၥကို ႏွစ္ေယာက္တပိုင္းနဲ႕ စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့ ပံုစံ၊ ျဖစ္စဥ္၊ သေဘာကို ေမးခြန္းထုတ္ဖို႕ လိုတယ္..၊ ျပန္လည္စီစစ္ဖို႕ လိုတယ္.. လို႕ ယူဆပါတယ္။ (၁၉၈၂) ႏိုင္ငံသားဥပေဒ နဲ႕ ၂၀၀၈ အေျခခံဥပေဒ ပါ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ခြင့္ သေဘာကို ဥပေဒ သေဘာ၊ ဥပေဒပညာ ရႈေထာင့္ က သံုးသပ္ရင္လည္း လြတ္လပ္ေရးေခတ္ဦးကတည္းက ျပ႒ာန္း သံုးစြဲလာခဲ့တဲ့ ရွင္းလင္းတဲ့ အေျခခံဥပေဒ ပါ ႏိုင္ငံသား ဥပေဒေတြကို ဖ်က္သိမ္းၿပီး ဥပေဒ စည္းမ်ဥ္းအရ မဟုတ္ဘဲ အစိုးရ အာဏာပိုင္ တသေဘာတည္း အလိုက် အမ်ိဳးမ်ိဳး လိုသလို ပံုေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေနမႈ၊ ႏိုင္ငံသားျပဳခံၿပီး ႏိုင္ငံသားျဖစ္ေစတဲ့ ဥပေဒ ရဲ႕ အားနည္းၿပီး လိုသလို စီမံ ဆံုးျဖတ္ခြင့္ ရေနမႈ၊ ဗမာႏိုင္ငံက ႏိုင္ငံတကာမွာ တရားဝင္ ပါဝင္ လက္မွတ္ထိုး သေဘာတူညီထားတဲ့ လူ႕အခြင့္အေရး နဲ႕ ကေလး အခြင့္အေရး ျပ႒ာန္းခ်က္ေတြနဲ႕ လက္ရွိတည္ဆဲ ႏိုင္ငံသား ဥပေဒ နဲ႕ အေျခခံဥပေဒ ပါ အခ်က္အလက္ေတြဟာ သဟဇတ မျဖစ္ (Conflict) ျဖစ္ေနမႈ ေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။ [စကားခ်ပ္ - ဥပေဒ ရႈေထာင့္ က သံုးသပ္မႈ ကို ရည္ညႊန္းပါ ဥပေဒ ပညာရွင္ ဦးေအာင္ထူး ရဲ႕ ေဆာင္းပါး (ညႊန္း-၂) နဲ႕ ဘီဘီစီ ေဆြးေႏြးခန္း (ညႊန္း-၃) တြင္ ဆက္လက္ရႈပါ။ ေမြးရာပါ လူ႕အခြင့္အေရး အေျခခံ သေဘာအရ ႏိုင္ငံသား ျဖစ္ခြင့္ ကို အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႕အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္း အပိုဒ္ (၁၅-၁) (ညႊန္း-၄) မွာ ဆက္လက္ ေလ့လာပါ။ ေမြးရာပါ ကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရး ႏိုင္ငံသား ျဖစ္ခြင့္ကို အမ်ားျပည္သူ႕ေရးရာ ႏွင့္
ႏိုင္ငံ့ေရးရာ အခြင့္အေရး ႏိုင္ငံတကာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ ပုဒ္မ (၂၄-၃) (ညႊန္း-၅) မွာ ရႈပါ။ ကုလသမဂၢ ကေလးအခြင့္အေရး ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒ ပုဒ္မ(၇-၁) (ညႊန္း-၆) မွာ ၾကည့္ပါ။] စာေရးသူ တဦးတည္း အျမင္အရ အထက္မွာ ဆိုခဲ့တဲ့ ဥပေဒ ပိုင္းဆိုင္ရာ ရႈပ္ေထြးမႈ၊ အားနည္းမႈ၊ ႏိုင္ငံတကာ မွာ သေဘာတူထားတဲ့ လူ႕အခြင့္အေရး စံႏႈန္း ကတိကဝတ္ေတြနဲ႕ လက္ရွိျပည္တြင္း ဥပေဒေတြ ကိုက္ညီမႈ မရွိ ျဖစ္ေနတာတြကို လက္ရွိ အစိုးရ နဲ႕ ဥပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္က အေလးအနက္ထား စဥ္းစားသင့္ၿပီး လိုအပ္တဲ့ ျပဳျပင္မႈေတြကို အခ်ိန္အတိုင္းအတာ တခုအတြင္းမွာ လုပ္သင့္တယ္လို႕ ယူဆပါတယ္။ ခုေလာေလာဆယ္အေနနဲ႕ကေတာ့ လက္ရွိ အစိုးရ နဲ႕ ရခိုင္/ျမန္မာ သမိုင္း ပညာရွင္မ်ား လည္း သေဘာတူထားတဲ့ ကိုလိုနီစျဖစ္မႈ (၁၈၂၄-၂၆ CE) နဲ႕ အတူ ဘဂၤါလီ (ရိုဟင္ဂ်ာ) အမ်ားအျပား လာေရာက္ အေျခခ်ေနထိုင္လာခဲ့တယ္ ဆိုတဲ့ သေဘာ နဲ႕ တည္ဆဲ (၁၉၈၂) ႏိုင္ငံသားဥပေဒ ရဲ႕ ႏိုင္ငံသားျပဳခြင့္ အရ ရာစုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေမယု နယ္ျခား ေဒသမွာ အေျခခ်ေနထိုင္လာခဲ့တဲ့၊ တနည္းအားျဖင့္ ၁၉၄၈ မတိုင္မီ (ကိုလိုနီေခတ္အတြင္း) ဗမာ-ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ နယ္စပ္ကို ဝင္ေရာက္ အေျခခ် လာခဲ့တဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ ရဲ႕ လက္ရွိ မ်ိဳးဆက္ေတြကို ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရး အျပည့္အဝ ေပးျခင္းျဖင့္ ဒီရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာကို အလ်င္အျမန္ ေျဖရွင္းသင့္တယ္လို႕ အၾကံျပဳလိုပါတယ္။
ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏိုင္ငံေရာက္ ရိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္မ်ား ျပန္လာမႈ (Return of Rohingya Refugees
from Bangladesh)
အထက္မွာ ဆိုခဲ့သလို ဥပေဒ အရ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ခြင့္ ရွိသူေတြကို ႏိုင္ငံသား ေပးေျဖရွင္းသင့္တယ္လို႕ အၾကံျပဳေတာ့ (အထက္မွာ ေဆြးေႏြးတင္ျပခဲ့သမွ် ေခါင္းစဥ္ေတြကိုလည္း လက္မခံႏိုင္တဲ့) လူတခ်ိဳ႕က စာေရးသူအေပၚ အျမင္တမ်ိဳး ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဥပေဒ သေဘာ မဟုတ္ဘဲ အျခား ျမင္လြယ္တဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္ တခုေပးရရင္ ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို အစဥ္အဆက္ ဖိႏွိပ္ခဲ့တဲ့ ယခင္ စစ္အစိုးရကိုယ္တိုင္က ရိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ ဗမာႏိုင္ငံသားျဖစ္ေၾကာင္း အသိအမွတ္ျပဳရေတာ့ တဘက္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏိုင္ငံမွာ ဒုကၡသည္ အေနနဲ႕ ခိုလံႈ ေရာက္ရွိေနတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြထဲက တခ်ိဳ႕ကို ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အစိုးရနဲ႕ ေဆြးေႏြးညွိႏိႈင္း သေဘာတူၿပီး လႈဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရးက စီစစ္ၿပီး ျပန္လည္ လက္ခံခဲ့ရတာဟာ ယခင္ စစ္အစိုးရေခတ္တေလွ်ာက္ အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ပါ လို ဆိုပါရေစ။ဥပမာ ဆိုရရင္ ၁၉၉၆ ခုႏွစ္ ေမလ (၁၊ ၂၂၊ ၃၀) ရက္ ထုတ္ စစ္အစိုးရ အဂၤလိပ္ သတင္းစာ “The New Light of Myanmar” မ်ားပါ တရားဝင္ သတင္းထုတ္ျပန္ ခ်က္ မ်ား အရ ၁၉၉၂ ခုႏွစ္ က ေန ၁၉၉၆ ေမလ ၂၃ ရက္ေန႕အထိ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏိုင္ငံေရာက္ ရိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ေပါင္း (၁၉၈,၄၃၅) ေယာက္ကို ကရင္ေခ်ာင္း ျပန္လည္လက္ခံေရး စခန္းအပါအဝင္ အျခား ဖြင့္လွစ္ထားတဲ့ ျပန္လည္လက္ခံေရးစခန္းေပါင္းစံုကေန ျပန္လည္ လက္ခံခဲ့ေၾကာင္း သိရွိႏိုင္ပါတယ္။ [စကားခ်ပ္ - ၁၉၉၈ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလ အတြင္းက ျပန္လည္ လက္ခံခဲ့မႈကိုလည္း ဘီဘီစီ သတင္းတပုဒ္ (ညႊန္း-၇) တြင္ နမူနာ ဖတ္ရႈႏိုင္ပါတယ္။]