lll
-
l1r")
,. ó'1"
olurlul
rrJCalr2¿ o, lrd!
CCln rd u c rcJas,irlen
los
i
rr/il¿cron,
relacion
)n
En
el u estlones
rr5o de
susnlarjcs
y rado
paraprcble
tcrb¿n
iaureran
Fie>,:mlnan
ioe/ap
c¡rre
inc¿s
psrcoitrliento,
ybttrnout
yulo
trata,::i,.reentre
iilfti l. lilrii
il lllil\()f l);lllt' {i(' l;l
lt'tllolrllill Itlr' r'll]il(lll il:llil
Ilrcllil;¡l¡l,rt llr ritllr Sitt
ctltl-rlrtgt''t'l ;ltlrt'rlt
nricDl() tlc lr¡: tclÚlotlo:
tult¡llttr':. lltt
ttllrt¡ititl't:tlC
l'ltr. llrr
etlilllltrllrtl()llrs. l,,t
ttlcttrll.jc.illtll¡llllille ot.
I;tlntc¡nct \
()lt'()\ rlis¡torrtir ttstlc
e ()llltilile ;tettitl Ilit it'lrltl
r¡Lrc
t'l
tntrtttlost rttclr;t
clttlltrt'z
tl.lli:ttlllrlllcir')
Ittt'si0r'llrtlo.
l:lr
nucsltlrt\i\lclltili
tlt;rl-ilt ¡lirrcucll!{)ll\{l
tl-iIse lttill lllli\
(ltllllllllr.llrs.r r'l ltlitl()' iil llolttt tr'rll
ll¡inlllrcirill.
eltit-sttll¡llco. cl
llteisll.lo.cl :t'r¡:t¡lo'
t-l lrhll s() (lc(lf()rils'
lilsitl)ll('\l:l' r llt
rirllr'llt ilt lllt'lllt'li't
'tñ't'rlcn rlllis cstfL<s il llLjc\il.li\ r
itllt: l:'lir: tlclllltlltl'rt 'tlt't
l;tl¡ lrr slrlrtdlllclltill r
llr r'ltlitlrrtl tlcritllt llsic.lti!icri
tlc tlltc:-ll ir socictllrd.l.tls
r.lestirtlcllc\Illli: rt)lllllllL'\ ctl lo:
l-'sllttlrt:tillitlos
\r)tl
l{)\ tlcstirtlt'tl,'ttlt' ltlltir'rllrrl r tlr'ptr'*trrtt lli¡1r'
;¡11 ¡ll¡l rrl lJ(/, I iil
Ilri. lt\¡atll\illlltrllc.
lll pÜl\()llit\
rlL'clttrc l5
a -5J ilños.\' r()ll tlil
r'(lsl() i)lihlie o dc ltlt'ctlctloldc
"l-5.0(X)Itlillollc: tlc
tltil:tl-csi)ll ilñ() .'\
ltltr t:stit'
lrrritllr.
llts tltsllstlt ¡rrcr;tlcittilt \()ll ilP¡()\ililiitllttlrt'lllt'tlti
1.5¿ii
plrit
ltts dcsirrticlrt:s tic rtllsictlrttlt tlul l{}'i
¡rllrrrll
rlt-l'rrr'sitin
{l)tsllrlllrll.
\\'rrrlllrtrlll r Fltlrth
l{}{l-.1 )Arlt'nllis. la Orglnizlreit'rll \ltlnrlilrl tlt- irr Srrltltl
llrr l)l ()\'L-t tilll() (lLlcllllril l()l{}
llr tlcl-rl r-sirill sclli lli
\tr'!illltlirciltl:il de llltlt-rlc I tit'itltltIlttitl:rr'l ll tlilcl
lrlrtr¡rli:rl. tlcspr.tc<s
de llr cnl'crlllt-tll¡tl
e ltl tll()\ ilsLtllilr
(lri trl-l
llr
rl-ri¡rcz. l9t)7).,\ Pr'\ill tltr (lirc lil\ |t'l\{)llil\ litjilrll trtil
c\tits
pcrtLll.bilci()ncstlcl
r.'sl;tiitr tie lillinl{)Illr'(lirtlllc
iclrlpirts
¡tsicolóuieils. lcrlt¡ii;i:
l;ll tilrtetrlrir:itll:' {t
rillllr:t\' eirrlltrc7 ttllis illtliritlrrt¡s r'llrilc'llliiri cl t'.icrcitir) r('lllr'
Pl'()lll()tor
dcl
[ricllcstlrl llsieolririttl l)c
lle elro
¡llL¡L ll()\inrtsli!lttlt¡rcs. tllritlito: \ ir'!t)\ illtll oh:clrlttlt' t¡ttc
Iltlrcti!irJ:.rtl l'ísie lr pote
llciil
e l c\liirl{r rlclrtclltslltt
t rl nirlIi cr¡lar¡l
l'ctltlcir llt ltnsictll¡tir
lll tlc¡lresirill\ lll illtlÜlllt'll
lrlr
cl
vig()r. Adctlliis.cll
ltts lilli¡l-tos iit'lco litlitz
lrñtrs llirc\'isi(ir'r
tlc llr Iitcllrtilllt ll:t
r'o:lr'lir!ilr¡tlilt'c! cjt'rt!ti'r
c.stti t-r.lilcitllludr¡ e 0n llr t.lisl:liilirt ion tlc Iiriillsictilttl r
iltttc¡trcsirin. itsí
etltllo ltl :¡tilllllllÜ ll!' li!\
\ell\llLi1)llf\
(i\'[ricncslitl.
gencrlrl {!-ltlltir't\' ]t)t'}t) l-lllltitlt \'.\ltlll'
l00l
)l-os tllttos
clriticlniol¡irit tr\ rr'r'irlllf \
;lñlttlcl-tclctliiti
lid;rrl
l c\[it\ (]i)\ct\itejrrtlt'' ri.'ils irliit:cl)r'¡:l: irLllr'ii(;i\
tlcl
c.je|eieitt.l:slor tllllos rt rt'litte¡l ll c\lli(l¡\liLil\
t'inl'orltl¡citill
l.csfecl(rtlc
il¡ tlitllil--tre ii'rll tje ltts tle lttlttl
nillttcstlc lor ¡rrtlhlr'llllt''.ll
i;t'lrltill
(r llL.ilL(jllltrlilrit:l
,,,*
¡gl1¡¡ltltllttltlstrrll llt tliillil
Ill ir{rlrlilrii)lla\ il
lllt (ll{l;ltli.lü
\c lllllifll cl r'(Jllll(ri,l, i¡'' |¡{)lrlr'lllil\ Lit''lrltltl
l'r':c.jcrrlplo. Stcplrcns
{ltll\'\} lrtllrlizo ti:tio' lt Iiillil
{l(.i(r.(XX)
Pilrticipillrlt'\ \
r'()ll! lLi\ rr ri:.rr'll
lilrcl
tlc rrL tir idld
l'ísie a e stit asociiltlt) cl)i()rlllii
il()slll\ ll c()11lil lltlcllil
sillud
ltlcntill
cnllt ltrthllteiiilt t!0nltislicl tlt'
jor l:sllttlo'
tlniclusI'Canrdli.
eLtltlltlo rt lrt :rLltrtllllclltlll
sc llr de l'itlt'a()l¡(r
¡tl
C\tx(l{) l¡tílt-lie,r¡rc.i¡itrr. lricilL'\llll gcllcllrl-
rrítltolltlts
tlc
atlstctllitir tlclll'e:ititl
rt'lltlirltlilenlr
illl l cr'llclrtc\ tp. "1It [1¡r ¡'l¡¡t1r'
¡r1'qi1i''1rstlcl cjclt:elt'
.olrli..
cl bicncstlil li'ir'o t''lltll lritlll tl|tttlllt'llllttlrr'.
t'ilttltlrcll ellllllrii': i'll cl Lill'r' tit' Üilit'illl'(i:i(lr'\ rirJill
r.ti
{)\lr'1)l)r)t{)\l\.
l)lPl'll('lt\lr)tl. t'lllr'lrllr'rlltrlr'.
tr}rOlli¡Iiil,r'liltr'ct. lrrí
to¡ilo
¡ltciolli r'rt l:i\('ll\it!
i(itl tiu bit'¡'¡cq¡r,.t,,loLiet, Illllril.
l()r).i¡.
|1¡1a\lr' r':ll)ílt¡l(, rü
tborir':lo' lrt'¡)eliti,,r ltsitol,i.Li.'r: tlcl t'¡r:ttititi ¡.¡
ruu1i¡
¡¡¡r
;¡¡11¡'rliltt.lil
l'('(ll1!'tloll
Llt'llt lrlltictllttl r
llr tlep'ro¡t. ) l:r
nt.'jrtrílttlcl
t'.1;ttir.tie;itlilll,r.
Llr'lu a¡1¡¡pr'tl)( ir)n r tlc llr r'l¡ltrlritl rlr'
\ltlil. ,'\
t{)llllllLli.lción!r)nti!'n./it !()lt
lir ({)nltillr¡cir'l¡1 .1.'1.'.ietr'itio
lr t'r'tiucirlursicrllttl
r
llr tlc¡tlc:iritt.RrnucclÓ¡.¡
D[.
LA
ANS¡I.DAD
Y
Dt
LA
DI.PRESIÓI\coN tL tttRClclo
l-or
prohlc¡ttlrs rle sulutirttttllit]
(lelü¡ll)illilll ül
i(){.;Iotltl
tlc rlílrs tlc htls¡'ritlrlizlrtirill t'll l,rr
l:stlrtlos li¡i¿,, IrllcLlctlo¡dcl I0t:i rlc ltir ctrslt,. lllútlictls
lotulc:. iirr
(]blclli¡\
t.lc:ltltltl
Ittcrtlillrlit\r
h:ttl l cr:lllitltr Iu rnlr Irlt'r'ltirili \()!t iir itnsir-(llttir
llttlt'¡rtctttill tllllir
t'll lit\ rl1rir's
rlLlacll
loshrrllllll'c\). .'\ j)cslll tlc (ltll lliilloll(r
lt{)tltiul}cti!lrtlr)\ c\l)eliltlr'tlllttl
tit':,,ttlcltcs tlc lrnricdtlrlrPlcsirin. no totlos cllos licttt'n crllttlos ¡lsieo¡lrrlolótir
nilrLlt()\ \itlll)l!'lllr-iltr' tlLIlr'll :l¡lLtl\tiil. illl:l
(ltleqr ;rnr¡rlrlr rlc cll'lot irt¡tcs 11o ¡rl¿¡¡',¡¡11a,lrt PltIitc\iil\
Ptr\t)lr' i c icrcit'i o rc! tr lrtr pllrccL' tcttcr lt l.' ti ll llt ltrr tcrlrpitrtie
r crlLrt ir. los tsllttlos tlc ltltsietilttl
I
tle¡lrcsitirl.\' tl
ht'chrp:l!.lir'iIlir t'rr cl c.jct't ie it)
tt'lltlliil'lrltlll
cl bie tlr'rlltl l'tsic'Lir'rr es tttlis t¡ttc
llll
lcll()lllcll() ll()l lr'illllUlieitll,'
[)0t ci!ll,r. ctl llllil
cllcLlCslll tCltil¿lrtl;tcll
lllLllttclr:1. los ltlllL'llsc\ llttllbiÚll cllc()lltrlll{)ll irl c.¡ctttcio e{)lllt) llilll di
llL
li\
irllrLics ltllis clcctir lls ¡llttit t rtlttttlo sc sielllr'n tlt lll!tlr¡s.lllr:llr c!
!tt{rttlL'tllo.ll:
tl;ti" r:l'í:tt]c lrls
csltttlios t! lt'lrt.'irili crttrc cl t-jc-rcicittr
llt ictiLlceititl elt- !it lill-sieil' ,1,' lltL!cIlctitill
llirll sitlLi L(rll.ailtli\()\'ti( lllllllcli!
rjiiÚ ll ¡rircrlcultrttllr
ctt !()rrtllr erirtt'lttrülllo (il¡cel
c.]t'l'-icit'lrrtit¡c tli¡.ri
o Prodt¡.itl cltltllthiri cll cl
tstlttlotl''
illll\f;is lrittt, cl
t'.lcrticirl Pillr'icl':lill
tt\ttt ¡(1(l() ( r)/¿flllll
l)i)\ilr\o\
r'ttllr
esllttlot ilelillilllr, \ cil
¡illf(iilt.i(ril
(,,n-rt,l,,rl
r r!t
l.r rlr'¡r¡1'.j,''¡tl.r,:
r-'lctl,r. tlc!e.icltitii,.olr¡.1'l¡¡
:ltlsit-tllliir
i:rti'
rirltl
llLtctlctl t lltrilir'ltltt r{rlll{r,f:'ll11il\ {}
!l(rll1t{r\'elt('l()s :lgtldrls \c lclir'lt'tl lt l,''
t lt'r'l'r\
lÜllll()l.i i¡1¡1,r¡¡ii¡¡i1rsr Irl:.ihlt.. l)tlI
ll,1lr(rl'\:lliil\ tlli! \llf!
¡,r¡lrr ilq r¡¡
¡'¡¡i¡'11, '1, .l,'t,,, ',
1,'t f",, "t"'
t1r'¡r¡t1¡'hlill r'.littlitltlrr llrr ¡f ¡¡11r. ltlltl-1,'l¡lltzr"r t'lt
t'rrillicrls ticl cjtrcieio'
cillrt'iir:lLl.ll
Il¡\lllitlc;
tlcl :'lt(.l(,lll,'.
lltr'ltlr' \,ltlir Ltt (llr'll'(r.,¡¡¡,, i-r'' illritiiL
rcr tlr.'los rtlecl()s cl-titlir'r¡c tlcl c.jcrcicir, \e hlln t()t.Jll
clr l0s elnlbi()s ctl
cl lir'llli¡,,.
l.l¡11¡) (lcl:l
l¡llsictllttl ttit' llr
tlc¡'rtt'siritll.lr \li\iii lllil\olilt tlt' l'l irlrc'tig'
lrtrrcli rlt llr
rr'llreirili
crriracl
t-.jt i-i.iiio r t'l l'irtl
l'l'itol,iuico
hrt Lttiliz.tttlt,cl c.j¡eieio
¿tcrtil¡ierr '-\LlllLti¡llt
\ (',i\c |t'll\ii
(itlell
aiai't iti¡
l-tr'tt'ritlllr:l
s':. t1tictllr
r¡.trlitielltt tltlllt.i,r¡l r' itllt tltitliltl Illli!
l-1lr),1..r,.. 1..r.,'1,',r,,,. ¡','.:rr ' l. : . '',.' '
I
iiit
,1;l';;
i,"lllil*
¡rtltrJo ¡,.. ¡clcreio g¡ sictJutl I lallo.
(l(. l.l ,,"^:19l.ll:l'll:ü[#i
DEPRrstó|{
o
nlnancl
¡0_t¡d
ili:':::..Y'',,ü,;
lieos lotllcs.
IÍ,
ceihitio
la rnayü( ttt;is ¡'¡¡ Jas rnuj* t¡ue rnillones S.,, rcs tlc lrrrsiedad y. ps r copa t olripisot,,:;
r.
u n ¿t cirlcgtlf,¡ , -il cstus personil . lor terapéuticn ¡t ,;1, rin.\'
cl hecho,h rtcnL-slitr ¡sicril* ic¿rno. Por ejem rl(jrr¿1. los londi-cont() unil tle lrs,c
siclttcn tlepn-,;
cstL¡tlios de l¡lc
la unsied¡dv lllnCf¡ tiUC n0 t{cl
ejercicio lu*;tltlo
tlc rininrc. r/¿r ¡ ¡;¡l cr¡lltbirx rctluct i,in tlc l¿ rirrtl.r'lrr tlcpre' r'¡tillit os. Ltr:)\
lL'lnfrlrilri{)\ ;. (luc srtrgcn a tsitt'iloLrr. tl.'i rllr,t rr o clecltls rlitlc'z rlcl r¡nli-rs ilrrc:liglJo-ltn
foculiz¡thr ns iedad corllo i nr cs t i:r acitin'cl
bient'stltr bico.,ALrrtque ilrlr s.-r.tlc tttl¡ r;lrl¡ Plr,tlLlcit¡itin llr;i'
r'L-|lo es nere,sarro oLle el el€rr(
rl(,i sr,¡ ¡erobrco
l)ara tncrer¡errlar el ltrerestar l)srcolooti rrcienft' ini];r rr r¡rrr' lrr lrt fir iti:r,l lrt'l¡irrt lr tle
lllllr
llllensirllrtl¡g 95 ¡¡l'rs.ll tt l
lil|dlllc
llr'L r'\lU Ll ltlI lr ¡¡¡,,tl ur' il
r'sl0s ltt'nt'fKiOS ¡1,,.1¡,rr)\ {ir. r'1.. lje tr:.1
r \lrrii.
l(ltll. llobs0ll
rRCjCski lr)(1.1. l.i.rrlilr'r\
t .\.ti'rtl.
-1)1li). l)e ilctll,.
lr:sÍlividirtie
r litic:
r'onlor'!
r'nllt nlntie nl(] L'()n ¡re sltso tl
t¡lira¡lticrtt,,.Cl r,r!;t \ r,lt,r\
( r( t\ i\tr,\ llrr
ltL't(ibl(r)s Pf0duccil lt,s lttisrtt,rs r'1t'tlor
¡r, rsilir rr. sr rh¡¡¡l
[¡iene:llilPsicolrilir'o Llr: eoltt!ir'ir)'te\ ilt:i\
lt:ot'iltt.tltstt,lt
l:tfeducci,''t: Llt llr lrr¡.¡t'rl:rti
r
l;t tlr'¡rrr'rirl!l\ rlr'i0. tlttttl¡i,,t
posiiiros
ert cl cstlrrio tlt' liniirril \(' lllcselttlln
cil "Ejerer,,'' r'r()ilir(rr
rlrlrrtlirt
rii.ii('!li:( {10\ il r'llillf() i¡:!'\('\. r r'll rlr'. r i:irirt
r'lclrl(lü ll(il \alllilllir ( rr¡11,r ¡:r1 r'lr'll)irllr (l-oltL- l\.)lrJ: Loltl r lllrter. l'i\\',i'iti|iil, rle
rr'rliit(lolt
tlu llr l¡t¡r¡cLl;.iii.ir;il,i,l.r
:irlr r llt
ill()cttlrrclrill (()t)i1:lr']
( \lJ(...t!llr't\cll,l'()llr'.
tlr'lr'trtlllcj
rlr'iL''irr'-
[l,rs lt.tt¡los tlC trtlte
\ lrt: !llrltr,. rlt'rr,nlloi
lr¡q'¡¡r¡1 1li.¡¡¡i¡iu( irrr'ti'\\t!nlil..ll \.;
rI
r i¡l¡¡ql :rt[:rlt' ül !
tll\{)
ticl ¡¡¡lrrti¡ tlr
il:li l', i¡llu lreirirt r'()n
lo\ l)iu'lit.ii)linlt\
r (,ltr {il riL'li'l;r
rlt' rJ)clrr. l¡ tlut ('\ ¡lli\ jt)tJlirli,¡l:{ ('\i,,. ¡,,iir, l i,ri (. r':r ( . .l.l,i,'rjr .rr¡.ir rl.',i |tt( It,t¡ I:.r".\ ' : . .: .r. !.':t' . ' Illrslrr
l-ist'nllurit:(rúlrse
llrLr.r i-
ii :i
¡jt;rrilríli il. llt ir.lir.i,:,,, ,,",
.lr.i ,.
,i!irrirrit! r'jt'ttltt| \('
elllr)\':r('!r l.: i,ri,'..
,:' ,jr'i ,':...j,'
ri..'r ..'.,,i 1",
:::..:\i:;,
..
:!i\i.!()n \r:rt.r'[,iil](lcr. i \tiiri. -(lll i.rii,,i l{i{ii
r. i,.i\lri(ii{}\
tll:isrc.ict}lc. l¡r ¡r f',',lt: r
!1ll,r't'rtl.l:r'.llllll
l:kkeklrkrs.
tlltll r l)ctritz;tlll. l(l()i)
Llr'ir)r,\lriri{,rl(i¡.
( |alcrr'jr'itr lrcróhlct¡ prrrtltl.jr, un
r'.lii(li\
tl.' ;rn.ic,!;r,l 'ltan()r \¡llil\i)¡
¡ltllllt¡lre¡írn tlt-l|lrrrtlililitilrtl
l)rlrr ]iriiilillt.r tttre:il
:'i!ai(i!t
l¡!tthirilt tt\cl('r
(luat'l
c¡errrr;r
lrr'rrrl¡ir',r.t'
i.t'l:rr'ir,¡1q-' ¡1-'¡¡
lllülrtllltll,,.
r'llil r,ijtlirti,ti:i\r, i,,''ii;'
,I
t tt i.lr('\.illlli/ttr'tón
.-\rlctlris. rti\r'rlir,1,rLrrr'',Lrrcltli'' If'\clilrt
rlrtt t i t'it lt it irr tlr'illlr'llriri,r,i lii,,.ill,i,i,r Il,rriii.
Lill,t\,rii'
tlr'.1,'' ¡t¡\lll\i\\
('lllil
!(\llilr'\i:i ,rii,
rl..r, \l( ill
I iill(1a;''i]rLl r
Itrrr'i. ,(llli
)I
A;.r
fll-¡; ¿:.'tle
ci;€ L-1r!¿l ( t t ,:,ftt,)a
I i'{6'¡l|,
r t{'iir.' : i0t'i:t':rrrtr
t[
rfr.Rctcto
EN
rA
DTtA
ANSIEDAD
' 1,,1'l¡"
rrJrr
ul;.t
t[,]¿ i ¡.,( i r'r 1¡:i¡1ii,:1¡ ¡,,,1i t, .,,rr ,,r,,j:rl rlr,i,tREDUCCION
r'(rlll{) al üla!r'tr'ii\ ilrr t'rlirlrn lrrs ¡1¡,.' . l, :t:.(r. i,1 1.11.¡-ir ¡:1]¡17'1, ,i ill(1, lllttztr [-.lll. iitrt'tq6
i
I
25r
-
-
-.
Lrsl¿r conlrol en reposol'¡C L L,lacron íle
eslrei
l:*,-,-<: Condioonamienlo aerobrco i c -i:)
I
a C c.t 40t)
oo
C!"ú
35 tIlt-.\ -\
-t\-\
H 30Prelral¿,r
¡renlo
Poslrala m iL. niorr.rerJrClOrre: dÉl e,.i rt,:
Segurmienlo
-r,ries
y
cles¡tLrés alel 1r;i1.rrr're¡-itr \r ¿:,.('tliittl0 tlt¡lrr .'l L l(rlc itil;lrlIt]iz,r,i'r¡ qiq l ¡¡¡'¡¡ ¡¡1rt' [llrllilt r \loiLlrtl t j'ifi; I !'il! (rili!ili(rlr (lir( r'i r':llrrltr r]r' lüt
.let!ltti re tetiltjrr ¡trrt :l itct;tr r;r'\i)itr'\,:, i i,.'lirrri,r rit r'it; ,-ititl illiüllllrl\ tltlt l|' |,rlli(rlr.r i!- rr,ilii,rl r'il ililir
critttll. ir'ttl tlt tü¡tit.,, i\tl\)j iliririur r l,,r rli\, ir'' hltrltlet tlt'llliir rlc los .l{) tllit-rillr)' \tit)rlur' r': i lr'lL ;r ir) ir!ttrirr lt(l
t Jt'tlttr' t r-r l;r tll.lll}ltIt ltrlt i['l j( l)r)\{r {, iit (li\ttil!t ¡olt. ltr'
! .|r'r tiirirlllüt)ir'. i:ilt'rrr i ( )' ,il ilii( l,r\,iisllilnil.iol:e : r'lt L.'l
,:Li , ;L t.:r ir' rlUt,rlr.rit r,ll,,.
r'1 ir,..ri11lrr;s ¡l¡ rli\liilf!it)it \
r. .11
;. 1l
, :r',
Ejercicia
{rólric* y
salud
rrental
El lnstituto Nacional de 5¿lud Mental convocó a un panel para discLrtir las posibilidades y limitaciones d€:¿
actrvidad física para hacer frenle al eslrés y la depresión (Morgan y Goldston, 1987). En 1érminos del
e¡er-cicio crónico ¡,'la salud mental, el panel concluyó lo
srgurente
-I
La aptitud física está ¿socr¿cia de Íorma posit¡\,a cor] ei b¡eirestai y la saiud mental.r
El ejercicio eslá asociado con la redLrc(ión de ias emoc¡ones del eslrés, como el estado de ansrecetjI
La ansiedad y la depresron son sínlomas comunes de lrac¿so itara superar el estrés merrl¿l; y aletcf-cicio se lo h¿ asociado
(on
drsnrrnucron de depresrón y ans'edad de leve a moderadaI
EI elercicio a largo illazo, en qenerai, está ¿sociado con reducrones en rasgos como l¿ ,reurosis., -,ansiedad
I
La depresión grave suele requerirlratamiento
prolesronal, 0ue pLrede incluir medicarion, ter¿pr¿eleclroconvulsiva, psicoierapia,
o
una
combinaciónde
éstas,con l¿
actividadfísica como
i;n adjunto.r
El ejercicio adecuacic permite la reducción de diversos indicadores del estrés, como tensrónnerJro-musculár, frecuencia c¿rdíaca
en
reposoy
algunas horinonas de! estrés. La opinlón médica actr¡¡isostiene que ei ejercicro tiene efectos emocionales benef iciosos en cualqu¡er sexo y edad.
il
Las personas físicamente saluciabies que requreren nredrcalon Lrs,cotróp¡ca (nrodrf rc¿dores dele:i¿ii¡
del ánimo) pueden elercrtarse de manera seqLirrr baio estricta supervisión médica
:..
fa¡tr
tli, r.r lli(lill{ll.l (lL l('\i\irrll. ('llr lli,lll.¡ l.r¡.1:r,ii.liril (l('llt)llllllil(l.l //tr ¡,r,;rl¡lflrlr t | ('l
r l'r'irit/zr'llt'. l')t)i: l.r)l)! r Sl:t"r'1.
l()t)¡ 1,,. I .,it,j,'1.,lltrtllr'ltl.
Ktl,tlzr
S.tl:rz:rl, ¡r,¡rll¡;¡'i
li¡5 t'r'r I'rrrllr'. llilr lirll\ ir' { \llr'llll\i ll \ \lL'l¡llr'll'
llutlr,' I l'iltltlle. lt)t)i¡,''11¡1itt,rt1 1ii¡ii'¡,1;¡' ;1
€nlft'
irjtr{}r l()()l r'()il!lu\!'¡i}t1 (lu! i:i tr.lrr
¡,l.rtiesllri.:l r t'lltt
iolllttllt
t, rtllit
l r'(itlr'r'lr',lltie
lrt :tll. i.-despLr.t. ,i,'1 ,'jctti. i,r lr t'l trll,) l(l' (lr'lllr]\ilr) llll
plrei;li tr ü:ll¡ . illlt ltt:iri¡l ) l,sl:ts l)tlhl it;t. irrllt'' riL'
it*pccl,, rld lrrs t'lecltrs ¡ltlstlir
()\
I('ll .!r'llll ltl
tlt,:,1,) tlcl tit'r¡ j¡ irt tll tr'tltlcit iltlllc llt llll.lt'ti:til t l()lljr'il
lil ltrlr,llr I tl{r \lll'lIlr'lllt'llll' ltl! ilrlllhlr' ii¡ lt('!lllr(, rla ns()).
\
(lue lr(lcrtt:'isirltlurcll
lc::i"'tlit'rtlt'
ltrrilrr,,adie io i::r !c: .
L0. ¡,¡rr!lillllit\ tlC etlltellltlllir'tllr,. J11;1' l,¡r1,'. (sd:ii'tle. I f lll i/.llrlil\ tlt¡1.:ttllc \!' ¡llil¡lil\. r'l) I llrill ri!
hrll'ir. ,l tiílt:) stltl lllii: elettitrr\ rillr' li,. ll) t. C()tir!\ l)irlir Il'{}(ltl!il lr'. .ltl)tlli,'. ¡r,r.¡¡¡i,r: 1'¡1 1'l bie ttr'.1ltt .
l-lr r.t.',itr.r'i,ilt L'tt r'i t'sllttlo rlt' :ttl'rr',1:t,i \ rlr'rlr'¡)lr' \i{itt 1l( \l)irLí\ tl.'l c.icreit i,r ltct r rhi,, r iltlr'tlr'il li r- l ¡¡l \r'
c()rt i:tl('tl\iil:r,lcs rlc ejeleiui¡r tlr' r'lliir' .'l il )', ;ll
7()', rir' llt Ircei¡cllr'ilr r'lrttillltr ttlririrtl:r r\'!l i)ir.\: ciriti :: l, r stt!t't'!rlo ¡'ro¡ l¡¡r Pt ilrtt'l¡ irtr r'.li!,rt r.itr'' tic t;l:r' tttt:t ltr'l\()tlil lt('r'r'\ilir r'ir'lr'ilill 'r' iri "{ )', (i{
llt !lcr'rrt'llt irt clrttlíltelt rtlii\ilr)ir ¡r¡¡t:r l,r¡'i.11 i.,'¡¡1 lj
Cio. i;r¡r'oliilittls). l)ltl.li C.¡r'tr'it i,r. iillir('i lrlri\ ( r\ l ir
ti.. lrr lrttlrrtltieltl() (lc ¡rc\it\ ). l0r r'lt't 1()\ rir' llt('i, :t.r
ttli,.'nl{} ,icl csllrtit, tlc li¡li¡lto rt' r'r lLifrtr i:rt , li lit
inlr'l', ltlo nttn()f t.l() i{)¡ / Itie llr llt't r.t,'ltt i;t ,. lrrir.L,..L
lltli i i nl:r
I [:], ::lli ililillitlllrr tlt Clt'lt ii iri\ i\ rr;!'l:. ::l,t: i:,. lll.
eir'r lrtrr l)iuir itt(li\ ir.iitt,. 1¡1¡¡' lir'rlltt tll\L IL'' L lr't.t
'l l ""i."l'l''. "'iltrlii.rr;¡¡li1,i l,r.;r:. r,l.,rlr:l
iri '|\L!!lil\ .,r¡1 lrlijrrr ili\r'lr'. tlr' .1.i,1
I i,',1,r. llrr t!11llttttrllr'r rlc t'jeir'tr lr) t( (11!( \ tl rir lrr,Lrlr'l i:
't:-:¡:lüirli\:r lrt lt¡:ictilrtl. i! llc\ r1 Llt'.til, l1'. ¡l¡¡1,r. lll.i. liil-!()\ \C c¡la()lltfri¡()11 ¡)ili,i ¡)a: lr)rirr. 1;q i¡.¡'¡¡¡ .i1t tllllltli()s (r'n r'sl)ecilll l-rlt.ltI ctltltlitirrlld: (ir.'Ml('ll\I(iil{i
lllt triL'l'ir(lll I
.t¡).id\litrl ILtrr'\,¡ ,rl :ll"i I i'li r'\l.l' llli ]J llr,t;t: l¡rttcrl.' .¡'¡ 11¡¡1 ;.i¡.111,! !rrlllr'
lalr itl,'\r'll\()r'l;l i('ll !il l.','tll!!\ lr\11 L'!l i r l( ¡r\i('lr
.irl,r
I :t lr',ltt. ' ),,i Lir' l.r,r¡t\ltrl;r,l ll,' ttt,. r'\;!t t.riltr,til(.(,\1.!
l itlt,llr :r l.r'-'.rt.rlt. l.r l)\l\ ( )l( r! t(,t tr'\¡li:¡tl\',1,.1 ¡¡.'t l
i1111, ,1, ('lr'l! l( lrr
l.tr l,,lil.r lr,lt rli l,r ;lll'it'rltril rlu!. .1:-lrr. .il r,lt,tr lt trr
r)! ur tr' ritil('|r'1)riit nlt n)r'nlr' (l(' l:t il)li.l)\lrt.r,l_ r!t¡l :r
r'iIJl rr Iill'r rlr' r'lt l! lr trr r,illtltlur' l',r ¡¡¡
',,'tr'. (,1(,r l1)\ \! lllrlrlil\('t¡ (r)l] lltr ;t.lirltltttlr': ;lt'lrrl¡it.:r. It.¡',r',,1. Lr :rll.r,l,'l'¡,.,.r
l:l t ¡r'l t tt t,,,t, l, rlrir,, llLlr'rlt plrrtittr lt I !'rlltr ! t,t) (l..
l;r :¡llrt, Ll:rrl \!¡r l:u ('t) t)l:rf nil[(l ;¡ l¡¡. r rir¡¡ ¡1¡¡i;1r ¡ ¡ r¡¡
(rlt()\ llitliil)tit'l)lrr: ¡1r¡1¡¡, llr l¡¡t:irtii;rti
I :i t-.''iLl,, i,rll LIL' l;t tlll'i.'rlltrl tl('\lrlt(;\ rlr'l r'lt'!r'it t,r
'r!uilr'¡rii¡:r l,'tlrr. ir'. lilr,r. tle lilr¡litilr;rlii(. (l) r'l ll)it\( ttiitl{) r) lr'ttl!'llitlr). tlt'lLiltl,r U (rl)r'\(r. i!r'li\l) {l
iillt.Iir,r. ;rrt\trr\rr ,, 'in :ilt:ietl:ttl. :trltttltrl.lt' (r I nlül
ttttzrr..jorúll r) rilil\1)1. !()tj t|l.t\loln()\ tic :il1'ic,llttl ,,
:in
tlio
rEl
r¡rncrcro
EN
LA REDuccróN
Dt.
tA
DI.PRESIÓN
l-;r tlt'¡rrtsiritl c\ url;i litelrlr' iricn dtit'unrtnl i.i, tlc .trlri I¡)ir'lll(). r rrlletJCrjt't ,ll t¡ll,t tle.i¡till \'llirl¡.() l){}¡'lr'ilrllüt'¡r'il-iros rrrlIcir (lc rl('l)rr'\r()il elr¡titlr clt ill,!tiD t1l()tltt't)lrr tl;.rtlo. .,r¡1 1,1 ¡r¡q r;llr'lr. t:t ,lr' ,lr'¡r¡¡.r¡,rn ilil|,rtl:tt)lC (1il\' \r. iltLt\. Illt'lll;r ('ll llrllllir \()tl\lillll!' iri llli\ill irr. i(i ltiior {Kt'srir't r
errl. . l(X).1 ). l-lt ,it'¡'tt''irr¡l r'\ f\l)r'!ri:t¡nt(nlc l)¡('\itlünir' r:ll
llrr tliiltr \ lttl¡i('t\'\. (lttr'lir'tt!'n r'l rlrrhlc ll,l.lr¡lolr'r ilr'l¡ ;riio')t ll:t:llt (l rr'.tr t])'.ai lritos¡i;¡ llt:lr tle tlc¡rtt.trrti tir'
lrr: ltiño. r itotlri¡tr'' rlir'i..itl'\ (r)l\. l(lSS) .\ilr'tn;i.. lri.
in,.iir i,lrr,rr,lt'l¡liltli,i,r\ !ir\litti I.5 rcr't'. nliis !!l .,rlr¡,1 ,lr¡. j()\ r)() tiu¡r¡inti,.lr'' .\rrttr¡itr' ilr ntlrrotítt tlcl iir'lltPo i:r r!t'It1'.1,,¡l .r' l]lii.i ttt.'rlilliili 1r'. r'lil\ !!e llle(lirilnlf!lli)\ r) lr'lirIril. Llllir c¡lLl:\'\l,r :r'r'ir¡li0.ic (.iallLr¡l it]!.rtt:llr'ri:ri ejr'r
titirr t'tt \!.!tlt)(lr) ltll;rl ,-1.'i¡iir tle llr lcligirilt. \'rlttli] trrlii
nri.illeIlr :rllcInirli\;r tlc;rlirriil lir rlcllrc\i,i'1 .-\.11¡r¡¡;1:. l::
iillr.iititl;rLl lí'itlr lt;r rlcttlrrslllrrjr' t:\liil telir!i1)rtlr!iil i(i!l ;iir. l,. tlt;i. illi,). rlt rlr'¡r¡¡.io¡¡
l:n till r'rlurii,, rnir'irrl inlr'rt''lrtilt'. iir. ¡r;¡¡lrt r¡r;¡¡1¡q.
,lt'l,lllllirlt,' lLltlIll iilr it!ltlil' t'll l()llllil illc.li\rllir ail tllli)rt'. rlr'lri ltr¡lt. lrr ¡r'¡¡,rlr'lill)l,l li¡llillr,llr i ri ¡rri.rri¡1,¡¡r;., tlililiÍ:ttltr I rrr Ii,¡¡¡'¡1')ir'\ \('r'tlr'1\llllltlritl) tltt ttlt r'i,r:\'(1,¡r
li!;rl\('ril.i irit;iii¡i:tt :i¡,,,;t':\;I i'll !ilitltit iltilt'.iiilt.:: i:,. \1,!L\ p(¡t .L'¡ti1l.t riLlt.rltli 1¡ ¡1¡¡11¡¡1¡r' j 1,.,¡1ri,i,. rtr':.r
¡)\itol('lillltil liil)lhiLitl \r' r't]r(\lllJ.llr ill t('lt Ull lüt:lltr,lllit !'n
iilttilll ¡¡itl¡r itlü;:i. t'li \C\!{!l}ü\ 1!¡ jfi ¡|j¡r¡¡11:¡ ¡.r¡¡¡¡¡ llrr q!¡i
Sl-lrn{r (l(' trÍrpilr lilillllr(i;r. r 'rrt iínrrtc rlt lrcrt't1ro |iilit ci !t"it-¡rrr q|¡' ¡¡¡;¡¡ri¡¡ ilillril:r,lrr. l)¡r¡tttti' ric .lir'z \cn)ilnit\. l()\ ( ()
¡lcrj(ltc\ llri)slfino¡I rrtil !li:lt)inLt!i,rtt r¡"rt¡,'.,,tirlt c¡l l.r.
ilill)illit!l()liL\ (ll l;t tlcllte:liiti. t'tr¡lll.lltlttl¡lr'e()it lri-
¡ti(.11r-rc. ¡L\[¡]l:.rrlo\ ,,1¡tc¡titkr: l){)t. Iuitlrlultlit !r)ll lr)\ stuPl'r ii(
P\rr()l\'rill)iit
r(iiit,'1.
Klc;ir.Li:tllerr.
r
I'rrr.ir i,)lSr
I tj ,'ll(' L\luril,' I l'illltltatrlit.il r i,,1. l()(/rlr lor ¡r.¡¡11. i1.:¡t1,' r,,tt r!;1:1t, ..r,1 r, ,1ü rlt'¡r¡¡'.i1'". . !illt.:' r',, t 't'
I
I II
rentoValosll
u" co9"4';1 )ne5 de la ; del ejer-ensledad, y al ejer-rros¡s Yla
,,i';
t-r,
teraplacomó
uri-,,;SÉ.-j ,:é ''f-)n
neuro-
ltu rcaactual
;: .e ..:+ ,L1 ':tl .n '4" lel estado¡
1 l!!:,Ii,11{)\ (l( 1,)llllil .ll(:ll(,tl:l il illl lll(r:-lillllil (i(
( l\ L' I
t lrl\ ;lr'¡1)lll( (r\ \lli)r'l \ 1\il(l() l¡!'\ \ l'!!'\ l){rl \\'ll}.¡llil. :l lll)
ll:ll;lllllr'tllL) r()l) lllr'(ll!,lrirltl 1.r'tlllrlll)ill i) il tlll llill,l !|lr'tll(r (i)llllrlll:lll(r tit ¡tlt'tiit;rti,,ll r r']r'ltit¡rr' |
"' t!\rllirilLr\ tr'\r'l.rl{\ll rltlr'. tl!\]lll(i\ ,1.' Il, tt'tllltl},tt ilr'
iltletrrtltir'rll. Irrs i!(\ rlll¡lltJ\ l|'(ltlir'l()ll tit'lll;tll.'l¡r '1.'tll lr!:rli\it l,,r tilll,rtll:t. tii'rlt'¡rtl\i()ll. \ r¡ttr't'l t'jtttitl" lttr'
l:ttl tlt'rllrrl r'(rlllr) lr,. trlltr: tl0r ltltl:tlllir'lllrrs ll¡l ttll
r':lLltlirr ttllir Ietitlllt. r'i tir'ltitiil tt'rltlio lll tic¡rtcttotl
t lílilr'lr. \ c\lit tü(lL¡!r'l()lt ltlt' illt il)lltilil ¡,-tt'tl'tltitt,titlt l)tüttlü irl erilo ,lt' r'llllr'lllill llt llttltleltttetlr'ilr {( lltll. ]{X)-s) lrinirlnlr'nlr'. rttlr \('tit riL'ttltlrlio. l.ü\r'lltl()ll rlLlr'
lir: ullcr\cllcioltr'r tlL' rrr'tivitllrtl lísictl Iucl()ll l'\iltt\,r' Illtrlt lctltlt il llr Lit'lll,'.itlll t'tl los lliño: \ lli¡lll\ lttiolt':ttll lcs. li¡l0s Iü\ullit(i()\ rlelllLtc:ll lttl. rlcsrlc tlllll l)t'1'|ut I ir li \crtlctlfiill. tltrr'cl t'.lt'ltitirr.'' lll'trio lt los tltllllritr: ctl lir tlc¡-rtc:iritt.
l'-tt trlrirs tslittlirl: tlrllllriÚrl ilililll!fll le\tlllii(|1)\ ilr'i)i(lt'\ icsllf{.t{) rlc Ilt lr'lrri tritl lll{xlt''il(lil (.llllr' r'l c¡t'ttiei,r r l;r rlcltrc:iritt. lllnlr) Ln te\l\ir,llr'\ llilllirli\il\ (ll r'.1 . itl:rtliiltell
r, .Stc¡rhcns. I()9J.
\lollr¡rr.
lt)(l J:\lr¡tlic.
l(Xll
. l\lrrtlrei
llititlie.
l!)t-)-i)rc\lrl(lí\tlr'il\
t('rrillrs-r'l'rtrlot'.
I9()-1.('rrllt
r'l-rtnrlcrs. l()(.)li: North. l\le('r¡llrrr:h r''l't
rtll.
l9r.){)). t{)lrr{jcn
I'lt('uestir\ ¡lolrl;¡q'jq¡¡¡',¡a.Nrjlr':c tltl(' ]il\ iclli!ii)il('\
cltrr
t:l cjcr-titirrr
!rr rlc¡rt csiittl \()!le()ll.r'l;llirlt.
t'lciclt;
eio cslrt lrsociltrltr lot) r'lltlll)i{)5 cll lil (l('l)la\i(ilt. llcto
tlrr,''
llt
cltt¡slt.Al!tttlo*
tir'lo: hlr]lltzl{)\
({)tlsliilllcsil l)illlit
tlr't:los lntllrjos ilr'
r r'riric¡r
rl,r l:r iilt'l ltltti rt illrleil('ll\l'alli!'tle llr rcllrtitil) r'lttt!' ci
cji'rtitio \ llt (l\tllt('\iiill roll
l,r. \isuicnlcs:I l.or clctlil: ¡rorilirri\ \r'lltla(lcti ll|:'('r'i:!l
llll.l\r''
tjc I0s
l¡til)r)s ülllll():.
clc:lllri() rir'\iliilri.
,.rtltli,r.
cl
csllrtl0s()flilr'i'()ll()lllieo \ tl
:errr.I
I:,1 c.!cletti,,('\ tilll eJt'tli\{) !(}lllt) l;t ¡rti.,rlt i,rIi,l
Iillil l!(ltl. il lii rlt'l)tt'irrtl
I hl
e.icrercio ¡tttrtitiet tllct'ltr: illllirlcl-r,:ir,'s
ctllllld()
cl llloulltllllt tlc ullllcllilllli(] ¡llri
e: titl.
ltilllcn()\.
nllf \ Ü\r'lllitllltt
tlc tittrltci0ll.t 'l-lrllo cl
e.jtttit'i¡ ltelollitr¡
e{llll().'l
;1¡1;¡¡';1ilri¡ rrc\ltin :l\()r'iir(lc\ r'i)!l llt lctlLtteiritt tlt' i:t r1t'Ilt''
sirin: l-lt
teLlt;..1r,:lrjt'
Lirlr'l):i¡\ii,t,
!, . ii'|rlr'llrirti,'l',1,'i
cictc:r'i,r ¡lir ilr'|r'!liia rll! lll\r'l
Llti lllltL
lllllllir'lll{i
El
rsrnoo
coN
Dt
AN|MO MtfORA
r.L
E|ERCTCIO
[::l t'stadtl dc
ánirllrl \c
l]tle(la tlcl-iltir c{)llrr) ttlt ltill!ll.tt)rr tlc ltrscrllttio\ :llr'ali\irs
i'l¡¡a1','".tt,l\\ llrlll\ilr)l;,'\. \
riLr( Jlucdcrt sr'rpt)siliror
1¡¡1¡"'¡lirtls {llclvcl. })ltlLllllttt
r \\'ci¡lrcrr. l(ltll I i lrr
.'r111¡lo:tic i'rli,'r'ilr. lt'l:i
irirrtl ,'lli\lü/lt
t¡tttrLlttl:til tlllli\ lr()r'i¡\ ll{)li!\ (r illLlll\(r
till{r\ |r)\(r\ rli:t. .\,ll r'i'
llli-rjt,. ,1,,''l:lrjr"
Llr'llllll:' ' I'"
, lrrilil l.lll() l.l trrlltl.til/.i \ Li,lll\rt\ttlljrt \{rJi l.i\_i)\(iaF
'{,n:lir(l:t(i I I r¡tr¡llllr'¡l'
l)li¡l:r¡i,r ¡lr' tl¡'tii¡i,,¡¡,¡.
¡r.tltll)i()\
r'il !'l r'rl.til,, ,lr' .llltltlr\ r'll l,r.
tl,'¡¡,,t,.'rt.
n r' jt't. tLir r'. .l
l)r'tlll,1,' l,r'
q sl¡¡¡11r. rl,'litlilttr,
¡ l)( )\lS r\r \r!lii
c¡rirrrl.;:l
r\it \lrr \ r{)l\ .
1()f l }.rlrc
lntlLrre,\lrl)('\r'illir\
rit' lr¡trltLilttl. Llr'¡)tt':jr¡¡1.l:rlil;t.
cttoir'. 1 ¡,,,, rlnlLr\i(rl
( )lt:r.t¡c:
illt'riir irrttr': lt;rl¡lltllrl.'r \()'t I-lt c\(,Llt':rli'r'lrrs lrrtsil¡'.os-itlt'r'lrrr
lle!itli\.rr:
l\\'lilsrr¡1-[l¡¡¡
.1.'llert'¡1.
I()filrr. i¡ttt'
tlljrlc iirr ltirt'lt's
¡rostlirrr:1¡t .'.,tr)!t\itir r llr:;rllcl.rr'ii)tli'\).
lir I.i¡trrrlt
f()tllrr)l[lf
ild',"\r)\(ir',t(li\ir(i()tt-(ir'\il(llrlr.i,rtttlllltir'1.
I9S(11.¡¡¡¡an-.,.
I .,
n.rlrl,r ,1,
1,' ;r. lri,r\ t,rl¡ rllLlfr:li.l¡ rl' r'r
i¡\'ltil¡li¡ll:t(l()) \
rlClit llrlii.lri,'ll l(ll\.1 ll) t'j..
tentctr. Ir'n\\) 1.r el
lllr L'lrllri{l rlt''t'lllitllir'ltiil:
illtlilr'irios p1r;\riri!
jr'i() t( jlrt¡ri¡t-r l(e
jr''ki.
lt)().1 ).t¡rc
¡llirle l.r lt-rii.,/ir!ir)lr. llr
l|lrrrt¡rrrirrllrLi.r'l tortt¡r()rtlis()
¡rosilrro r ..r¡..¡1.ir' lirl. '' \'¡ .'l
. lr't. r, r,'e5latio trar¡s¡toilr-r (ie É!.tr1;c
ó|
tit]ociorr¿l o a.fitt, .t r
j;' d,tr;cio¡
,;lf tirii)iírI-i::
tlil|hior t'!l t'l
t'.1:trirr Llt'riltiltic re
crlt:tljltn llnit \ iil i!'(iir(l (lr' r'\r'r'ttiil 1,,:.r
lli ¡,r¡1.i¡l¡¡ lrblc tVidclr'!'\i)erirttr'rtl'tl I
ltn.:etlrtli,.lt ltrltilt lll a\i\tcn(il!
deL lrntbiri:
t'lt
lor crl:rtlrrsrlr'lilliltto It)\ili\r)\
telitri()niirr
lr)
L'lt'jt'r'iit
i,, rlli,lrllr'.
l{}{)(}}
l}()leiallllll().
ios piiiil.tr]\ \ ¡r:itrttiltlllr:
e r ltlul¡rt.'l
e jtle ie irl eo¡tto ltt técntl¡ril:
eletlirlr ¡rllir
r'inrrlriiut'l rrltl
lttrlltot'. cs Ittii\ pt()! l¡lr'tlut cllos
Lrtrlit t'rrt'l
t'jt'rr rtiil.
liltlcs (lttc olriis l{'.r'ir\- l)iilir r'!lúl!i./ir!\r' il \l lll;\!ll()\
t Ill:tl
e¡. Nct|tll;li)r1.
( i.iii¡.
I tit)-lI .\ilr';lr::'
,ji',Ll.,:: crlLttlirlr
eonclr.:¡rj[ {iiir' l;i,l.liritllrrl li.trl t':ll:
i-.,1:illrllll]cllta !-elllrii;.rrl;l t r:n
ul
e:lrtt!rrtit lutirl,t
¡rr¡rilir o. c()llcl
iricnL'..!r'ilt
ii:l \
(rltl
\i,il¡)ilr.l\'L liiit\ iiill! tllr'
i¡litt'r'Ll,'lllC.itlt\ieriit(i
t
tl0|l.e:ltii:
{}ilr: rltsrrllll.illlielll{).
Ie\<l(tttc
ll c.j(¡rir'il) e\lii ltlirtl)lli!(l()
r'{rt}lli
tlis!llrliucl(in!:t lrttitlr I tlr'l t'itoio. ir\i
r'|1]l{r ! ()!lci
illclclllcnl(r Iri!ol. rlt
llrtllririlrri ilr'iliill. rjt'lrr lttclgíit r tlt'l
cs!.rrit';lit'ili1. \
r'|11llli rirlil!'lllLl (':l
lir\r'll\iir'i{')ll
tlC hlt'lt'iiit \tlr'lttii\. llltilrr'rt. \lt'ri'¡tt r ('r,;t.l ill)lll
) tlc¡lltrrl',,!i I'tr lr'l')r'ltlr'. r'n iL r'.1;:rir,. rlr' ;rlll¡llrr lr\rtili\'r'.
,rrt'1l,r' ll,' I {i ¡]lil.]r¡lor tl,' t icIt i. ir' lltrlrlclltrlo. r It'sl,l
i;t ilrrat,llt rlt'tlilt' i{,\ l}r'iiotiri\ ({1,iot tlt ¡iel' rrrit'LiLll 1'rIrjr:iii i',1:,1;.1,,' l'.:irrlri!!¡,'. ¡tr''ll .\i¡lt l:tll.. t'l ,'¡,'t. !r rI llti llrlr' ! ] r'.lrtt!rr ,iL' liil¡lllr' ;'
I l\ rr ritrjcpr'tltjit'rllt'¡ttr'ltir rl.' lr: t;lltltt!lrtl tid :tL.t'¡:t'
IlllClllr]\ lll!;lll\rls r lro.llirrr\ ull llll rli:t tiLtilt;'i elhhi. IIu,.l.r-ltl.llri,, l:rrr. l{}1 }¡I l;inill}llt-n1c. l)ilic \lir-r nlrltl ¡ ll){)l ) ('r)a()rtllllf{)it rJtll' ilt¡lllallllll l:ts ¡lostlr
tl;rtie: tie clctct¡tl tlcl lll,'t!" tlc.'¡cteit:io sc rclilüit)lti
¡'¡r1 iljr¡¡ri¡1¡¡¡ i,'1, ,j,' ¡., l,ti¡iii.t! t,,lt rla lr)\ ;tlciltl' lll' liros. eoltl¡tlltitrl(): r'()tl lrt¡tttllr,\ (Jllc il{) lellílltl eicttl i rlr ril;, ,1, \rr¡:tlj !l;rrr llr\'tiiil;iill 1 l()()!\ 't'ñltl:: tlili
i jr':Lltt,' .i' it'l.ltlr)lr,: rL'rr !illlliili'' r'll I'l drlltrlr' tlt :t:,'j,
1¡1q.¡,¡¡¡i,-iltr)\ l)()l('nriitlr'. tlt¡t' lrr. 1',,C:li:-ttrjrrltr l)t\rl){r¡j(n. \!.
¡lttcrlt'tt cr¡r11. " l,,. f i,'.1{,. It,\tlr\,t. (ltr( tr. I, tl i'jtr.t
t io :trlttc t'I lrrt'llt'rltlI |\t(r)l()!lLrr
Ii.v p I i ctt t' i r t tt t' r .l i t i t t I ri,r¿i t tt t
L\tilltt'tllI r'tt t'! llrt.jr, \i,n:duilla,, r't'!r'lri lrl
I ('lt¡llhlo. r'll lt)\ llalllr)ltltll'llli:r)l.r'. r('tr'lrt,rl1'r r¡r
ti.. ltrrlL'iritlclIiit;t. elirlolilli;i\ \ \!'ii,ii)niir,r ]
I .,\ttlllt'ltlo ell cl \ ()ll\ll¡11,, ¡llli\ilnr, (if ( r\iLr'll\r \ \t'
rli:tl'ihtre iiin;r Io' lcirtlo: ue lelrllrlr'' I Ilr'rlire t iolt !'lt lir lr'n\i(.)n ilrr\( ulil I ('lulllrlrlr c\lntr'lt!lirlr'\ r'lt r'l tctt'htrr
lIi
t l-ri ' úRA lP t';,r[
li ':li ll r\\.rrlson.Cl"ü".:
'l:'1::.):1r'
,j..ú
:Ii'tt
so l:-E%,Ff Ln, ¡,,t('II!,ltlt)1.'t
ll-ltltrr'l \ (()l\. It)()J)
l:trlll¡itill J'i¡ol¡an,,tlt.ttl¡' rlrlirlr ltitllielt\ Iilllr illlr'lill ul
t'¡l:ttltrl&dninr,.l
\
\,rl('!rrrt,/irl()rlI dritlttltlotl
llrclettir
itllrri ,lc ['¿rtot,,'.t','.:,''trtili,/iltl')\
l](irh,rlllhlt't \
!)lll.¡('lt'\ (it'tll-[.rc lO¡ fr) ,¡¡rrr l.;r
retttlltr'rrirttlr'l
crlltLlorlc
lilrirlto.f'diCen.
ri,'',
IIL\ e(,¡llll()llclltcs illlr'ltellttiolllttlor:
[ürn¡i,t'
.i ¡ll;tl lttrltl,,¡.
clerlr¡ cl llirr'l rlr'
e tteruílr
r!Íúduclr
li: :r'tl\t(ltl. l-os itlrcslillttloler
eotteltttr'¡otl,:{Ur. "(.tc
ttrii;t. llt'
(illc!ot
íii\
tlr'l t,rtll¡lot tlitltiettl() \cl)it:t¡drs
tlc..;'t:i\
llirtr! r-l csl;trlo
tlc
li¡ltttro,tttlrrnclttlirtlo.
,¡l'ejerci.i,, r': cl ttllis clt't
liro. l:slc
r'()t)tl)()t lirttlicttl()t¡1g
aut,,e
,':ili.lrtlrr t{)tll() cl llllis
e\il0srr
l)ilrirclr'\iu
tlr,;$!rgía.
r
eI lclcclo lllis
cliloso .'lr llr
rctirrecitill
rlt-l¡ lensiri¡t-r| ')l
I) ,'\lnrlrtc \c
\itl.re([tc r'l
r.ie rr'r( irI.cslá r.'1,,.',)rtil(io c()lt r'itttlbios
¡ro.ilirrs
t'n lrr.
ü:llttlos,,diáninr,,
t(ir¡tli itt.
Rc.icskir
li.cbtrLts:irt. lo( )0 1.totlrr-lí¡ e.xist.' ir()r'ir c\ itle ¡re ilr quc
\u!ie
rlr tirrccl
c¡crtitril
.por sírri't::o
t ittrsclrlr
hetttlit io.
-l'lrl
r c.t. ¡ror t'.icttt
plo. las ¡.1''\()llll\ (ltlü
cr¡rctitlunlun
lllü.iL)lr'\e:llltlo:
tle l{nimoslr:irlcllrenlc
se c.jcrcitrrnl¡lis lr
lrrclrrrtlr¡...\ lrrtliigo
.:1.
c\lr' riulrl){) rlr'
t¡lrlrlr.irr.l:r irlrcrtiSirtiirrl
¡1,jilelLrd,,
(iir('lr per!cl)r'i(in rlc lr rrplitutl Ii:it:r
JrLrerlefures¡t,,::'ltltlc
rlc llr¡ltttc tlt'lrrs elctlr,. titi .'.icr.i.i,'
'{üt
mc.ilrut
cl r\llrilo
rlt' rinilrto. lrttjittt'ntirr tlcl nircl
'.nal dc
;IiiiLrri rlr sí !l)i\r)!l Il)i:lrlt'.
irJ()(J
r i-o\
Lirr!l-biospor¡¡ir,,r
¡¡1cl tsllrrlo tlc
li nilrr,r rto rr¡rlrrcterr rlc ,fofmll¡r:lo¡llilicu
eoll cl
c.jclcitio \lrir
hie n. r'()JlosL-itdica e n llr "Guílr
l)il|il rrtili,/lil cl
e jc|r. it irr Piil irntr'.i{)-tl¡el
c.l.r,io tlciltiltt,r".
Iietl()\
li¡rosrlr e.jeleir'it,
.eonijerl¡s l
r rt'lt':
rlt. intt'ltririlrt!.
rlrr¡ lrti'rn. \
l l.!'r'trL ilr' iir-llás pl,,hl:hlcllrü'llcIl
( )(j u /( il n c\l(l\
r':ull lri()\ ¡rl:
i ¡ ¡ 1 111 tt¡ t-lt't;rrlr:
,1,' :illir¡l
ur.)nl r{ )l ,t,: ,,t¡¡¡¡r,il r . | (J u /r ). tlrrr Dirta , :, r'l.
le¡ne¡O*";.
rntlrrcidos ¡x¡ ¡i.i c rnitlc'll
revi6l¡::,¡\()
l)()sitivo y fl.l tl. def lne (orro
un.: mocional o afeC.''
l()
c
cslUdii.ln tft .lc¡;rble tvidenci¡, ,'r istcltcirr de lo! ivos rcllrcionldt¡ crtt¡rlo. los psir..ri') foDto
l¡
¡écnic¡. ,rr: cs lllris proba.l s quc 0tr'¡s técni. lll\ Cf. NL'\vlnan l trrtlitrs coltclul,s, r lrnrcntt relauio-e oncl
bienest¿r illl'rccr¡ente.sJt.
¡nric'ntos revelaf r dislninución tleI
inelenrcnlo dtl rgíu -\' de I cstsdo rrt irilr tle hicnel'l()()|
) dr-,r]ostr¿" rru prrsiIivos ctlfl r'r.ilrl().\
t r'sltll:lnor tlc
ci,,'reicirr fir'r]\ l1{).lli\1)\ r rlc llniltlrrPosi-iltl tlc
ltcotltt'ci-tlírl
tltrdtr (Ci¡' lnlr'lrlr'. DlrlcY t nlr¡rlls
posibilí' {) s!' rr'lilei()nilbilr: lrlcclttr
nc!il-Ir'níltlt clcccitifl' S ) .e ¡l:rllr ,lu¡ f !r'i trllttitr tJc'li'
Fendimrenlo académico -148a Aserliürdad : Conlianza ..:
E sta b j ! idad :en'rcc i o n a I
Funcionamieñ1o inieiectual
.i:
Centro intenio de conlrol
Merñoria
Percepciol
irnagen corporai pc)silrv¿i
Autoconlroi
Salisf acciór' scr :riri
Bienéstar Eficrenciá laboral Ausenirsmo laboral Abuso de alcohcl Enojo AnsieciarJ Confusrorr DePfésior Celaleas Hoslilrciari Fobias
Irl rl)(rl.l a rI¡gr'¡i¡¡ ¡,5r¡ ¡.rl ;1.i.r
jens't'''
Tipo de comporler'rienlc A
Errores láborates
CompnrNStóN
rlr
Los EttcTos DtL
t.fr.Rctcto
TN
t.L
BIENT.STARPSICOLÓGICO
l-a e'. rile
ltcil¡ quc
\c h¡
lulrliz,l¡tlo ht¡rtl¡cl
nt{)ntcnl() iU.€icrr irrrrr re llrcir'rn porj1j1,, cntrccl u.jcrti.io
r
r-l iricn tSl0r t¡ritolrioico {llt
l'igtrrrr I7.1
rcsLn¡c lo:. hcnclicio:Sictrl¡Li.¡s rlcl cjclcieir,l.
Sr' hrrnIr()l¡uc\l()
.lir.'r'sls hipí-rtr'ri..trrnlo
¡rsicolrisieaseo¡n,r Ii:ioltisielts.
Piulr*Xpli,
,,
,!r' rIrri
l,rrnllr Cl ,'i,'l-. t.i,r rr('i¡r;ii
t'l
hiC;lC.l:il' 5in,',
i.ll!(
j. nin:-lnll lclr
irrc
lri¡r,,¡¡..¡' lrr ltllrti
ntctlr-tisltl r.. !ii,;r,' ,, l.till,;lii,,r] tr. i.r,,,l't. i ,..i,,' !:ritllrj(r.
Figura
J7.2
Ee:reirr-rl'. las polll(-ltrones Clilrrc¿: )iliira(-)lar{l (ll" rlP ?it:t t t..
¡¡ .
F:-i
{-+ri
l?¡
l¿i
lf{
r{{
l:iicit.
t'1i .¡¡
i,fi
I ÍtItt
t.'s ¡Itl
.t ¿. lJl; i'!,i . iiiÉt
l*t
iz!
1¡t
rrl I ,itt I t+ t nr l';i Iii
¡13; k*ú I *, i:¡¿ t¡F,Guía para
utilizar
el
ejercicio
para rnejorar el
estado
de
ánimo
.
.'
para las personas que quieren lograr cambios posrlivos cJel estacJo cle ánrnro, incluso la reduccrón de la ansr+ dad y la clepresión, los rnvestigadores recomiendan los srguierries procedimrentos y guías (Berger y Motl, 2001)
t
Respíracion abdominaliltmica
Muchos rnvestigadores esludiaron el papel del ejercicio aeróbrco lrenle .,. al anaeróbico en las modilrcacrorres del estado de ánirno Aurrque la investigación original sugirió que el ejer-.,crcio necesita ser aeróbico para producir beneficios psicologicos posttrvos, investrgaciones más recientes l
demuestran que ambos tipos de ejercicios pueden ser efectrvos Lo que parece ser más imporlante es que "r
se genere la resprracrón abdominal ritmica, como sucede en aclividades como el hatha yoga, el tai chi,
ia
. .: caminata, el trote, la biclcleta ergométrica con carg¿s de trabajo livianas y lanatacion
'l
)
Ausenc¡a relativa deconpetición
interpersor¡alA
pesar de que las personas encuentran drvenid¿ l¿ ;:...{competición, la gran mayorÍa de las investigaciones encontraron que la ausencia de competicron me.lorael .
i
bienestar psicoiógico. La competición puede producir sobreentrenamiento, presión por ganar yevaluación
,social, mientras que en un ambiente no competitivo los participanles pueden enlocarse en disfrutar la
acti-
;vidad en sí
misma.
.
I
Actividades cerradasy
predecibles Los ai¡bientes cerraclos(p
el , golf , rratación) permiten a losparti-
:cipantes planear sus movimientos,
y son
improbables los acontecimienlos inesperados. Estas act¡vidades ; autorreguladas permiten a los participantes dejar de prestar atencrón al ambientey
reahzar asociaciónlibre
,lmientra! se
ejercitan.
,,:
t
Movimientos repetidosy
rílmicos. El carácter ritmico de los movimientos repetidos, como caminaro
:, trotar, fomentael
pensamienio introspectivoo
creativo,o
ambos, durantela
partrcipación Este focode
i
atención puede liberar la mente de asuntos más
rmportanles
,:
r
Duración, íntensidad, frecuencia, Las investigaciones indican que el ejercicio debería durar al menos vernte ,,1iminutos y ser de moderada intensidad, y debería realizarse en lorma regular, dos o tres veces por
semana.
,,I
Esparcimiento- A pesar de que las características cJel ejercicio son importantes (como recién se se¡alé),i ,:;probablemente el componente más crÍtico es que el ejercico necesita ser disf rutado. A menos que un¿
acti-
,vidad sea agradable, no es probable que los individuos se ejerciten por un período largo de tiempo (vease,¿
cap.
18).
ii
".i
..+r )l\
Los ejercicios que se caracierizan
por
la respiraciónabdor¡inal
ritmicav
los movimientos repetitivos han demostrado que m€loran el estado de áninro.futar la ha crecido en lorma exponencial, así como ia cantidad de muertes. La percepción del
mejora-to
del bienestar es partrcularmente relevante para las personas con HIV-1 y SIDA (síndrome deinmu-n¿los
iciencia adguirida). la percepción del control sobre la s¿lud física es una cuestión primaria para eslos actvid¿des Si los lndividuos con HIV-1 y S|DA sienten algún tipo de control sobre su salud y brenestarpsicoló-qico, esto puede afectar proíundamente la lorma en que enlrentan la enfermedad
cración libñ:
,.-
f n
,n
estudio (Lox, McAuley y Tucker, 1995), se asignaron indíviduos con HIV-1 a un grupo deentren¿-c caminar ó ste foco de
rniento aeróbrco, a un grupo de entrenamiento con resistencia de peso, o a un grupo control con
elonga-ibn.
Los resultados reveiaron que los grupos de entrenamiento aeróbico y de peso, cornparados con elgrupo control, experimenlaron un incremento en-b_a_q1og_o¡full¿g_fl-s"jlg,_De¡9l-estado dg án',mo'.-y, fnqypt
IAilsfacrión
en*la-vrda
Enun
estudio más recientede
intervenciónde
l6
semanas, Rolas, Schlicht y'),
¡enos veinle ,lauizinger (2003) encontraron que el grupo de ejercicio experimentó mejoramientos significativos
en
landela
'lvlotl, róbiro f ó qt¡e el rás r tante es e' rat chi; I divertidaln
mejora v3mana
':ii r se señaló), Je una adi; mpo (vease : , i ,lr.ltLrt.il
ejercicio para
mejorar el bienestar
en
casos
espec¡ales
s
de la inmunodeficiencia humana
de ias enfermedades más morlales que ha aparecido en escena recientemente es el SIDA, usualmente
ido por el carácter de portador del HIV-1 (5igla en inglés para virus de la rnmunodelicjencia humana)
el primer caso reporlado de infección por HIV-1 en 1981,1a cantidad de individuos que contraen la
trnentaria para ellos
-aptrtud f isica cardiopulmonar y--gn-Ja-caId¿d _de VfdafSlacionada¡or:*lá sEJg-d, en comparación con el grupo Íonrrot
"foiáüióies
sugrerélqué el e¡erciZ6Tñ6dEiloo pueoe.pqrenoai.iá-c¡lrdg!-gé"vi.d-ar-elacionadá cor¡-ia saiud en individuos con
HIV-l
positivo y,por
lo tanto, debería considerarse como una terapiacomple-.' ' :'',.}'
ffi
*aqsmc
q;#,;'6*',i
Esclerosis
múltiple
t¿ esclerosis múltiple (EM) es olra enfermedad para la cual no se conoce cura: se caracteriza en su
anato-moDatología por lesiones rnllamatorias que se disemjnan en distintas partes de la materia gris del encéfaio
y }a médula espinal. Aunque se encuentran disponibles nuevas terapias farmacológicas, ninguna detiene clai'amente el progreso de las deficiencias neurológicas primarias a largo plazo {Johnson, 1996). En
conse-cuencia, la calidad de vida de estos individuos suele estar comprometida por los síntomas de la esclerosis multiple.
Debido a que uno de los síntomas princrpaies de la EM es la fatiga crónrca, muchas personas con EM
evrtan el ejercicro regular. Pero en vista de los rnuchos beneficios del ejerricropalgunos creen que
al
llevaruna vida relativamente sedentaria se exacerban los efectos del debilitamiento de la EM. En consecuencia,
Sritherland, Andersen
y
Stoove (2001) investigaron si la actividad física regular-en
este caso, gimnasiaó(irática- podría melorar la calidad de vida de las personas con f M. Después de un programa de diez sema-nas, los resultados revelaron que el grupo de ejercicio, en comparación con el grupo control, presentó nive-les más altos de energia y vigor, mejor vida social
y
funcionamiento sexual,y
menos dolor ylatiga.
Losresultados de esle estudio inicial son alentadores independientemente del papel posrtivo que el ejercicio prreda tener para las personas con EM, aunque se necesita una investigación a largo plazo para determinar
sr el ejercicio puede realrrente ayudar a lentilicar la progresión de la enfermedad
¡i
Cáncer
.j',
Un revisión de 47 estudios investigó los efectos dei ejercicio sobre lá calidad de.vida de los sobrevivientes al.:-
cáncer de mama y otros cánceres [Courneya, 2003).ios
resultados revelaron que el ejercicio fue beneficioso.'
en ambos grupos, durante y después del tratamiento contra el cáncer. Esto es así debido a que cada vezmás personas sobreviven al cáncer; de hecho, la tasa de sobrevída de cinco años para todos los cánceres es
-.
del 620/o, y ésta se ha elevado al 90o/o para algunos de los cánceres máscomunes-p. ej., próstata, mama,'
;, colon-, si es que se Cetectan tempranamente. Por lo tanto, el ejercicio parece of recer un mecanismo viablepara potenciar la calidad de vlda en esta población, a pesar de que se necesrtan mas estudios de
interven-cion (llcTiernan. 2003\ titivos
4
t:, .a
:!
¡+.
*l¿-l:r: ',
Cn¡*nlos
IF,¡
LA
PtRSoNALtDAD
Y
IN
It
fTINCIONAMIT.NTO
COC,NITIVO
coN
ÉL
tft.Rclclo
\rlr'lllJr il,' ;r¡:;tllz.tl l;r\ t! lll! i{}lll\ ctlttt' t'l ('lr'l\ lr l{' \ l:l
.rll\lr'iiirri. l.t ri.¡r1,.¡,ril i i l t'l:ltlrr ll!'illllll){r. lr)\ lll'.\ \ll-',1
rlrrlr'. :e Ir(':t!illl.rltrll ri t'l .'jel, i.trt llttt'tlt' r';tllll'llll l,r l)r't\(rnirlt(lir{l \ r'l lllll! i()l);ttlliÜllltr lllr'lllill !,)!lllii\ir \\' \\'¡.r r'll lrrllll.r irlIrt l., ll1\L\ll!,1\'lt'll r'11 ('l.r' rl\"' .\ '! ()ll!'r'alill) \tl1-'('lt'tlr r.i' .¡ i,,. l)l iitiir'i¡¡lli\
PrnsoNRLrDAD
t'tt crlt¡tlio rllirie¡ l¡ltlli tlctr'tlllillltt lrit r'lürl()\ (l!'il¡l
l)t-()sjillltil rle r''lrrLlo Ií:tr'rr
rit' llotllhtct tit'
tllr'tlirttllt ttilrtl r'oltrluec lrcit'lllr
rnl'i,r'nrlrririn ltccrclt tlcaolito'¡l
r'¡r'rt ir'i,, ¡rrirltíltelttttirlit
lrt|,'¡rr,ltlr!itiltti tlsltllrti \ \'rrlitlr,. lt)-lr
l-lt t'l,,rrtr,l rir'l
¡r¡1r¡¡illtlit.l(): ht,llll.lt': tll('i{rliii\rit
\iL\nir.'1.-i'
tir'lii¡tilrrri li.itlt
e ittlrrlillltr()¡.1 \erlil
!'lr'riLr\ Ir\rrr,lriliui): nrillrl¡lt'. lltlrrillllrlrI] tlltclt'.
llt:isltllo:
rir' itUlr).erllllltnz-lr. !nir\(rrr'\ \e
!lliltticrtlo\
tlc coltlrol. ttte ¡,rrtit ,1t'l;rilrlllLil)ireirrlt
\ rlil\ r)! :t'rtlirlrr ilt' llt
ltttt,r:ttll. rellt!rr
Sr'hlill llcrltrlo il tlllrrr,¡llris
csltttlirr: Piultin\c.1r.'lu
ilr lt'i;r ,.rtitl tlel c.ic't,.iti,; eorrrllios
l'ltclolcr tlr.lli
¡rcr\(rilirll(iii'i.l.¡i
Lnlir pttblitrit rott rlc lcr irtírtr tle c:1oscsittrjj¡'. \lr'l),r
lllrltl
r'llotltrlolt
{ It)(}i)t'lleolltlltrr¡r) tluc clr'nlr'( nirnilLill(r rtr'ltibir't) tnLt.('l)lanliiitii iirs ilUllttlll! i()nC\(lü I:i
lr.rlr,.ul r'icnt'i;rr
ilrilllriire¡lcili. r
r¡ite tjisrllinttírrnllr.
rlL'lrr irtsr'ruti(lit(1...\tjcllli.. li;r
usltitiiirs (lur:utili/iur'¡ |r,lrirlrir)ir!\
tlílliclrs
tlcl]tt,rlllit(]l (ittll[)i(r\ |trrillros !li \.:lir)\
i,\irr'l Ior rlt'l lt.!ttrlt'tlt
ll¡ irctsnnlrlitllrrl.E¡rnaao
v
DESARRoLLo
DEL EGo
Llt
lrtlirirllrtl li.i.lr r
e iuj.'tti.i,t
\e Irur'\lr'tt tr'liiLl(ltt.it \rlt!tl
u()net'lll() (k- u11() nli\rlt{r. llrltttlot.lirtlr I
itrltrrl¡r'llt
lt tr-r'iltrlt'l
Pirrllcilllrrltc t l:Lrr. I (J()lj. Iisl,r:
r'(ilrr'cl]l()\ iie!e!,'
\c
inleni'llrci()nrr)cn li¡llt:r tlistilliti.
ltun(luelotlrrr
rt'lcllctcn
ii r'rilttr)\('\i('ltlfit l('\l)ir'!()
ltcllr'. illi'ilt,!\ \
ir\lt\
r'illrll!
l(lil(lc\ l:l
;tlli, rr'r,llt t'i¡i¡, iiit rrl lr, ]t :l i()(l{)\l¡,r
r.tr1 i lostlt'lo tltlt
rt'¡li¡¡1'.¡r (lt¡ü t¡tt(ifs.
Cr r'ltünltri
rlt lilrt''ilir
\iriit t()tt:Llctiit. I)lt
ail\la. iiii.trlllt\, ¡¡¡¡t\(,rrir\ r rrr\!(l{ r,rtl riUa CI irLtirr(irtlLr'Ii{ri'' iti :Ir',ltriti Ilii. intl¡|rl,illlr
r!, iltir'ltt''ltil ¡.t\
()lr,1.)L rlCOna (Ofl Url aLlrllelltO tiÉ ici dLrtUesirrrr.'
St':ttr'lc
i.rr'ltvu(ltlc l{)\
clllttlrr()\ r'ncl
elr('lP(). r'()n)r} rc.ultirrj{) ,lel unllcnltlltjg¡11¡llri¡rr
¡,Lrt'tlt'n ,rll.'llrr' lrrinili-!ctt
cot'p1r¡¡¡lr.
¡'ror lrr lttttlo. lltcioril¡ lil
irul()l)et!'c|lLr'lt \llr
.trtitrtsttitlr .\l tr'c\rttllillltl l:r iili'til!rlt , ilq'
¡q r r.11t¡;\1r¡1.1¡rr¡'¡1¡
r \1,'t!ltll
( l()Sqjr'l)((jllll.tllrll
rlir, l,r.
¡ri¡,.11;;li.,rl'r.' ,t: ..r ., ,r , l. ::,.:.,,, '.frr''-ilrlllrt'llt( i\l('llllll\'l,rrl,'. q'¡¡¡r,' lr,. ¡¡,,¡,r:t,,:: * l:11\ I:lilll('lll( 11 ¡Jl.ll; Llll.l jll('1){!l ilt¡11!('\lll|:t S01,,, j,.W ,l. iltr.rli!tirt,,l(! njil\ tr'\t(¡ti(\. S()n\ltrJr.¡t''
¡'¡k
¡ r¡r.¡-lr 1 t.rltf r.,r .,. r,i,r. i \ir(.i(rlle\ illit i:rl,,r,,j'.' lhf{
rtllr' lr,. :rltl,. tll,,. . l' l.r .'tl',{ \ltttt;l t¡ti.. r,. ...,,,1,r[t# (lr'\iltl!\ tlr'i t li tt jL t,, lr('(l|.ln \!'l !il lil:t\r,¡ lffCtlidf .i li.trillrtio rlr' l.r. Irr'ti r'nr ir¡nt.' ,lt'l rnc.ionu¡li.',t,, ¡ g¡{
l:rr. 1ote. ,lt l ¡.¡,):lt:ilt:r lrtolr,.-itr)\ {) ll\tr'.1(l!ta()\-.. qlts tlt l r'ttllr'lllt¡lll! ill() Il\j!(! ( ll .l llti\11]() ..\tlclüli.
ilt\'tll\'
l;ilrll)ir:rl.,
lt:ritr'Ii
()nlt'it(lt) (;il]lht()s,r,rr,,,illtii;
irill(iC\liil)ir r'tl Pl)lrl.lrlr)ti!\ "t){)t ll)lllC:". lltlCs t.ilt\'\. t'\1,(ii:t,1..
'¡¡i.,r'trtflili.r.
\ilt()n(.\,,,,,,,...]]..ll.lf.
ros. l¡1¡¡1¡l¡¡.'' \i'Ilu tilr'r) il l(r\. niillr\ cll ctlltrl
i)it(
ir'tllr'\
¡11¡¡.1. 11li¡1¡,'t'lt
lt'lllrhilitlre irilt. lrsí.,,
r.,:t:;',ll
\ ttl¡tr¡r (llr( itli\ t,rjnt( t)l( lrt\ ¡( l{ril irtiltr('\lilll:r h;ril. lUn-tl¡t' l¡, i¡,lir itlrr,!\ (()n t)t('lt()t ltJrtilU(l lírit.;i I t.lrpl.itlaj
IllltllriLin (lr'illr).ti.ii,il r';tirlhir)\ :illlille:rlir()\ r'n li! Sltl{_tdi. l r nttt
l)(' ll( ll!'liitr trrtl ¡i tlilti,'l,r r'tltttlirr. l¡s ¡lt¡¡1it¡,11 .,¡¡ 1.
itulr)ariirlt;r r.' ll:rit i'!t:trilr'ltir!(r rlt¡l-¡utlc Un PcrÍrlrlo di, id il)r])r)\. un itnr). ir,'1 1¡¡;¡1¡rlqr. i¡¡t Ciiiirlitl lit titil-jrrcS,.[
ctllrti lllctlilul¡r r
lrr;¡¡tzlrti;r tHlrrtle trstlcr
'l-lrrlor.
lffJ¡
r'll(rllll!(i
tlllt'r'i r'ltrr'tr;r:;¡
l1' l;¡¡.1¡.lt'l liCril¡r,, ('\lu\i)rlla-r'itrlllrtli, L{¡I
r irrt)lrir ¡: t ¡r j;t ¡rrrlrlitlcl':litl;rtl li tttcriitlil t¡ilt laiP:u'l
i('iltinrlcr
n{ }lrrhir,rr'iunl)i()\
L'nl()\
\cntiiltrcnto5 dc ;clrlizirtitirr.el .tnlirlr) \l!'
Pr'llcnanetit\ lil\
it)talilccionc,.rit
i;rlr': it\t rr)!]l() r';r|lllrirrr Cll el
itUt()f()n(leill)itnhtrr'tLI;tl.
lii¡iltllll!lll(. r)it'!
tlt()(ir'i(l tir'cstt¡tlip tlc ¡truebar.k ilt ltUlrrr':lil1lltrl! \r,ll\ltilLl)t
ünL{rnli(; (lt¡U. l)iilti llrS tnUje.tt':. llt
ittr'¡rllt(i('tl
i t\!(il
\i\lit
l)()t llts ttttt.jercslnirft6
rtttlC¡rtlttlicrll!'ill( rlir'
!i(
\rr\ !ti.t'll{rs
IUC ull ¡ttrrn,rsliCltdrrliiti¡t'r¡¡¡1¡;¡i'
Lii i;, :¡r!'rL.liri);r tl-cvr l
J::bl-¡cr.ll. ]il!5t lr:tl;til,'lc:rlr'. lirt:r rr'\i.i¡rt
Llt'trrlllttlll r.lcll¡
l¡lcrilluru quriltroluct:r
li
I Il r'rli¡r!il:
r'n\()lllt.(i r¡rtet'l
c.jclti',io rcgul:l it.¡a ll¡l!:r!1tir;r,i,,.::irr: \t)l:\::litid
lti:!l(lti(, 11r.r1!L.it(F{l !ltltttltir':lllilll tl, i,,.
n],llrltlrirr:.
Sinclllbll:.','.
fst;.t r{lJ. irii'l
..
ir{)ir'll! r() l)rrr i:rili.|orit
irilt tlc losilltiir
itlti,¡r ¡ !,1Il()!lit,)lll\ rlr'tjr'tt
ir';r). Ln !r)r)ll)1il':rtirin coti ci riC luhii,lltrl,' tl.
i'iliir'rtiill¡r'n11,i\¡r¡'¡¡¡q'. Ilt(ilUln,,;t r I',':
ll)í l< r
l:tt
ttll:t !i \ I\l(rll(i! ¡)t(rtlit¡!til\
Liilo: riilr'
;':tllllil\.:, tllñrr:.(i¡i¡lr.t
ri';\l',,ir'..rrl'li¡
rlrte lqr5 ¡;¡¡r:irrlr ¡ri'rilr' r'll t'l ltLt!,rr,,ilrririt, \ i^i.iiil()ü:lllllit \t il'.r,!l.rrtrll l\r:il.t.i¡ ¡i, iirllt tr,¡ ii¡ i . 1.: i 1 lr,\ liri-.!(,\ \ ¡li)!l i¡lri:. (iü a\i,;!
q ¡r''11 l1.i¡:r i ,,. ,1. li,, ltl.rrlr'. rl!' !ltlt( ilitillt!'i i" li': iitlllirli,il iilr'ir'¡.ii:ri rr,!r!\.t l(i\ illtrr\ r(rltji)r,li!;.ir'. rl¡l irl{\:ilt'¡rl¡ir\ rjr' ,',iir.ii! t(}¡ ltrlrit rlt' iit\ l\tt¡ulit. l}lifli;:fl
i),rlil fI ! iü! :iill!ii1,' rlt i lrLrlr,rI)l]r'('|l(r
,'\ ll!'\itl tiC t'.ir ir,ir'.t Uirl ill ile nl( r\ ir{ r\l t i\ r r-.,'i ; (r\ !'fl
tlirls rlc lttrr.li.Lrr. iiin /¡/, r'nr'()ntl'ltron rcllteit)llL'\ f)t)\ili\
cll{lr'cl c.icltitlr, \ lli |ale('l'r'lt,¡l tlc ttt.lr, llli\lll(i. l':i! \
c\lit ltl¡r'i()lt
\:llrir (lü iirltüt(.i()({)|
al nl(,tlr, tlat'it'f.l'"
a(rttlit\
e()lt(ltrtilrlr'.
iriltlriürttlrlr\. l--tt csuttt irr. i:i .iittt'¡rtüfl¡!¡r¡1
f. ]|lIiit(lillr\'il\lrrllirl. I tiellrr. ll\llcctt\'
tlc ii{1.
.'l.
r'illtlt,'r
t','ri;ilr:lr'.lltl
l1llt.l¡lt'rltltir''
¡t"r'i ii"t
¡tl)
or
¡qd,dli: ol'il nl tC¡.tt¡¡ g ¡¡j¿j rslcologicor_ Atlcmiir. ,"^;'_ 'tos prrri¡l1,g5 Cü lltles c¡lDrl,u
ird( )lcscenlesi()ltr,. jt\ir'il\ ) lll ltttl0tolll'[t¡lzlt ll;trllr ( r¡;rlClllil
n
editds tk's¡rrrt's
rlt lclrllilllrrlr) url
l)r'i)!riil)rrrtlc
u.ietui-trsí corno en iiüSde die z \e
lllilllil\.
lJcrr:el
t l(19(r ¡ pll)pt¡\t)(ltlt
l()\ l)lt)e\tint¿t biljt,
l'ísica o c¡nr v l0 lrrri,r¡r.'t ecle rJc
.'jerr'ir'io
tltscñlrrlos iti¡l tlelte¡ ílltl ¡lltt.lr r'tt lItl!'i()ritt
ill i,/lrr c\ ltcticnct¡slil
itttlrlcsll\o\
r.lt la 1ü{Xi{o. :c'¡rtjrlriclll()\ (lc itllll)clll(} rlc ! (rlllJlctcllcilr l'ísielr
izu¡,,it
(lr' nlftit\. \\ itlrlt'r r Sllritlrl
ll(){}¡
IcnL(}n-rlul t'l
¡lra.lolit¡llielll(rLlc ll¡'
llttlollcrtcllciotlr-surr perfudo d¿
1997). l',,¡ 1'iq'¡¡¡¡rlrr. \r'llil (iL'll)r¡\¡littlo 1¡1¡.' Ilt
:tttl,r-iti¡l 1 i.l, .i lllr'lll\ e tl¡lil \ ltl lctl:ltl (il' l:lL I{)l t'\ t t)1ll() t)\l,r .l\';\r\lll\:t. l.t t,'llrllr i,\l) ll'it:l l:r ,rtl,rttirill y lir li;ctz;r
lfritlt: r r'l llrtlol tlc
llrt,riltlitiritl
lí-p¡ln terlllrnltctllc i llllLtcltcilrtlr ) p()¡ lir lrt t ir itlutl lísi-. lt)ul r
l('nla. lil]it itull)llcrf\'l)(.l{i¡l Itlellc t-s t'rílicll ll:lrrt ¡ll,r
¡r-tr','lo:'i.,'
.;lltttllrhlt')
¡;tl ;r I:r lttllr¡rl;tei,ittniñor.
r
ci
c.¡clt ieio
¡lLtctlc:cr
un
irtrle (licntrltlC l);r¡ lr rltla l()\ tliñl]s r lttlttll,i. :t' siclllltlt tllc.irlt tlc
'r :lli¡lllor. l)c
llcth,,.
l rtrl,tl r l:tlr
t l{){)5 )aron
r'i(\'l()\ ¡losiliros rlcl
ejctr'i. r,lt'tl
lllsilLll()-uJti DClsrrir,t il.ll-,1 \rrl)()llitl r1
t'lilt.fllliii
rrri)r:\llil lil.
\llllil-gilne. |.l r':i¡.'r ¡ttotlttuc cli't lr:r ,!.' ,!r'lrrlillulle¡tl,r
.míni¡11,,,ri il!ti! l¡t't:iltl;riitlltrj lt¡ctle.I .li'rl t'r rr'\l\tcrtlr \i
IISCC C.i.r- i! d' ( i!i:!\'lar i\lir'r\
I)ef\()tti!l \{)htt' l()\ ii((}ttlCt
j-Li
c\ltt(it() til(itr'ir (lut r'i r'¡t.trttlil ¡rr¡¡¡1,¡¡¡.¡1lr¡ (!rlt ill)()-\r,
s.ri;rl ritr r'()iltr) tr'\ullittl,t ¡1i¡,,,,, \ i'r¡t(li^l rlr, t,ltJcl¡¡lerl;t.
rlt: Clt l,t. ir,,lir i,lrr,rr !r)t} l)r't\()ltillitllril lt,.tslr.¡tlr. { Kostrltlr.
\llrtltlr. l)rrttr'lli r lrtllr. l()Nii l.'n \.\r'l\ r.r. Lll:l \(rllrhinir tltill r!e ¡r¡'¡rrrtttrlttl:ttl l\'\t\lLItlr' \ ('lr'tr r\ ¡,' .rr¡ l¡ii\
r,lr,r.-liro: ¡r;¡¡ir l)rt\ct\rrr l:r .lrlllti (lrtr' \'u.tirlUir'lii rir, lrrr rlor
C()lllllr)llClllr's solor
FuncroruaMrrNTo
cocNtnvo
l)ttrlrlltc
'l)tl!l){) lir'll)ll{) \ü il(cl)l(i rluü r'l
l¡li}!lr'\¡\
nlr)l{)l (,\ il¡tP,l;ilrttt,'¡tittil c] rie:lrrollil tlt' l;r
intt'ltLt'nt i;rr,n
l¡sniñtr:
tl)[r.-r'1.lt)l6i )
(luü L'l l)rrl('nr't:lirlt. ilIl!'lt(lil
I-\itt'íll r'()tt el
ltircl
tlt':rPIilurllí:it:t
tlr'uniti)!'f\()ltil
l)!-\(lcllt
tltítl¡tllt rlc
l()70. lo:
ittr t'rli!lr,l,ir.'' lt;rn
hrrrt':rrltrLr\i(lcrtciir t¡tte ¡ttietllr
rltlitlltrasli!s
(lr!\llr¡titt'.r'
..\Lrrtt¡¡clrls
tir':et¡l¡liltlit'¡llor
lotlirrflr Itr) \on ,lr'iiltitir rr'. ¡1i¡¡,'
lrl!ultl
it¡rcrli.-rrr'irin(lur'il\iriir
l;rir'ilrti,r:t
(ilir\,\'l
clr'r'(i eitrI llt ltttlr'ltill r't)rllitl\ll. Llr
lcri.lritl itltlllrlitii.
l)()rc-jcltl¡llo. ll{) hi!
pl{)lriltlotltl lotlltll.iitt'lt,t rr)tt\'ltt\i\'l
clcli'cl()
bL-rt¡'lir'rt rlt'l
c.it'rticio
:()lrta ('i,
ull( i{ rllrnltcnl()e()rt)ili\rr
1('!lori,tktr /,1r.¡kor \lt,ilr'. iL)t)l
-l-(,r11|1)t()\\\kit l:]lrs. Iuli(rl
I lrlcri:irilt
tt:llrtlislit;rtlr'lilir
i1('r!Lt.r (t\lutlios
{l:tlticr ) r'ol:..
l()()7: 'lltr;iltlr.. Lrrit,i,'r.. \:iilrzlrr
r i:itrlicr. I()()Jltlerltr,.llr'r¡¡1¡.'a¡e.ir'rritiIiii\r,i¡ilil
it'.,r'lr'l:¡-cirirl |rl'ilirir r(jll lll rtlr'i¡tílr ,le llr li:1,:,,1 1,,-rllilir;r
l-.1ejt'teitiirrl(il)l!rt.üllti)llllliliiitliiii!r'llil.:,-irrj,,.iir'll](l.i!()
illil\()lC\ tlüait)\
üll c! riL-\etttPq'¡1r ¡rr1r1¡l;rr, q-
1l¡'qi¡.
l¡¡rlll()!lil')llt\
tiC e ¡Cttir'i0r'(tlltlli!i(lo\ |r,t
l)('t;rrrir,. i,il:-rr.'t
ltS()!iitll !()!l d lll rt)r' t\ r'¡l \'l ii:t:r:,'it,rl:¡t i:1,' . !lliil\..
los ci¡nthioi
rurocon0cint{n#;i
rtli<1 de
pruehds:
v¡.ls tn ir,: lttlull0s tlli.t-\ ()fc\ (lilr' \!' L'lllr)r'itirlt¡t ct) ltrt
lio
dL- ¡¡r¡anzit\ irirnr sí
lllislltit:
tP.ci
. l¡t'r'nllulr!t. r sr¡u(lllhlcsr
li¡_rlor.:itri¡i,:
f.i¡depCritiir'rrtc\l Cll {}l)():}r'lttll lt
l,tt
¡)lr)llit}\ lllictl1¡s{ll
clnl)o esluv0
evit:lr
jii
tic¡retttictttill \ l(r\ tr'\trll:r(l¡s
ql¡' ¡¡¡1'¡ r¡¡l¡¡,1I r¡ nretlida qüeH!ffi
senritniento¡
dli
ivttl
t,t,',ltt,.¡ltll rlirclc.
¡11¡ir ¡¡i¡1rstic
cj.'r'e
ici¡
rIils interacciorr*:é.
u;hmacto
Y
REstsrENCtA
.rL-. pant las rnup.,.¡r'i nt u-iercs lnis$lgrr;t' ' tl n prol lostiCdütri.i.t Ebbeck. 2t}l)5},,,.
l:r
literutura qt8,i I c' jcrcicio regula¡, " qirr' pequeñFü
r'lbilrgo. esta nl& i,,s intliviriuos a
l*
r con e l tle
htbil¡-(irulnoll
v
Poir¡L q t¡e pirrlrr'rpilllll¡ . iUnl)ios posititcl :rsociilr()n con l¡!flUlril\
df arluc.:' -'lllllllietll')
I Í)la\] llll)()l¡Cl)tCs (lt' l0r.cuclil\
pl irrtilria''jli\
()s. {)lros cstu'irci()nes positivl; .r nlisnl0.
l:tl
lcl,tlo clt- .'icl t icro ,' tncilt. ¡lt lut()pt'r' ir\lrcelo\ (lc rí:t.:
tlo.
¡r1r¡ cl cicl'ci' ,r'!ilI:
li()\
I ()(.)-.I
á I t +t.
t, + Ít
i L ¡ ttt
'
l-,ti,iÉ,r_ti-r r C)tllfrt lclS , ¡:: ¡,.ir:.:. i,r-,ÉSl_lF-.{llLlllrr
ln\ c\tigirdi(lrtcs rr' ltlrlt at)1i)( iril(t cn rrirllr¡ cl ejert r,i,,
r'n r'(intlrlltilcirln t rrn lrt r r::l:lr-tltill
IufdL- lL'rlit-cit'lrllrrnrr. tlc
losclr'cttt:
ncrllli\rt:
rjülc:l¡ú¡.
L.'llcsttl-dir'
'.1,:lllrrcrlt:!rlirr' l¡r
,-j¡¡rttir ir: tli:
llf !()LI\)\. (llü
lltlrrr,t lril¡ilio'
t'li.,llr's 1lilliil (lcir'\l\!r'Jlrl:l
t{Jlllrr tlceicl-eir',
¡.r't lllitllr'r ('lllllJ' 'tlltt,i;llrlr''
rlilr' irLilit llLr'' \ .)l'lll'
! ]C. :rl).. r,'t \{,i(, Lttlrt ii,,ii!,,1, i,,. ir!:i,l)rrll!';l;i'. ()!:tlFl
eterl,c,.
tlltcCp tenprr!:n-irpr't jar I atr jrl ir.rO rje
r lrr pll.alci l-rr¡<rii
1L,,. arrl,-ri1,t. ', ,-,
.1r i,