www . cleverclass . gr - H έξυπνη τάξη! ΓΛΩΣΣΑ Συμπλήρωσε τα ρήματα των προτάσεων με: -τε ή -ται Ο Γιώργος διακρίνε __ για την εξυπνάδα του. Μην αργεί __ . Η ταινία έχει αρχίσει κιόλας να παίζε __ . Τι ενοίκιο πληρώνε __ γι’ αυτό το διαμέρισμα; Το σπίτι τους βρίσκε __ δίπλα στο ποτάμι. Η Ελλάδα στο μεγαλύτερο μέρος βρέχε __ από θάλασσα. Φοβάτ __ τα σκυλιά και κρύβε __ όταν τα βλέπει. Τι μαγειρεύ __ εσείς εκεί πέρα; Γιατί χάνε __ διαρκώς τα μολύβια σας; Συμπλήρωσε τον παρακάτω πίνακα χωρίς ν’ αλλάξεις το πρόσωπο και τον αριθμό των ρημάτων: Ενεστώτας Παρατατικός Αόριστος Υπερσυντέλικος ανεβαίνεις φτερουγίζει θυμάται κρεμιέμαι Ξανάγραψε το κείμενο μεταφέροντας τα ρήματα σε χρόνο Ενεστώτα: Η απαλή αύρα της θάλασσας μας δρόσιζε και νότιζε τα ρούχα μας. Νιώθαμε μια απερίγραπτη ηρεμία καθώς το μυρωμένο αεράκι μας χάιδευε το πρόσωπο. Τα μάτια μας ατένιζαν με συγκίνηση και δέος τον έναστρο ουρανό, που φαινόταν πιο λαμπερός από ποτέ, ενώ ο παφλασμός των κυμάτων ήχησε στα αφτιά μας σαν το τραγούδι των σειρήνων που μας καλούσαν κοντά τους. ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ * Στις παρακάτω προτάσεις να υπογραμμίσετε τα χρονικά επιρρήματα, τις φράσεις με προθέσεις που φανερώνουν χρόνο και τις χρονικές προτάσεις: α) Αύριο θα πάμε εκδρομή. β) Σε λίγο θα αρχίσει ο αγώνας. γ) Δε θα σε ξεχάσω ποτέ. δ) Ο Γιώργος θα γυρίσει κατά το βραδάκι. ε) Όταν έμαθε τα νέα ξέσπασε σε κλάματα. www . cleverclass . gr - Η έξυπνη τάξη!
www . cleverclass . gr - H έξυπνη τάξη! στ) Μόλις γυρίσεις, τηλεφώνησέ μου. Σχημάτισε σύνθετες λέξεις: Μηχανή + οδηγός _____________________________________ Όργανο + παίχτης _____________________________________ Κόσμος + πλημμύρα ___________________________________ Μεγάλος + καρχαρίας __________________________________ Μεγάλος + καρδιά _____________________________________ ΚΕΙΜΕΝΟ Η θάλασσα δεν ήταν μακριά, δέκα λεπτά τρεχαλητό [...] Όλοι ξέραμε κολύμπι. Απλωτές, σανίδια, βουτιές. Παραβγαίναμε στο μακροβούτι. Νικούσε πάντα ο Τζούβας κι ερχόμουν δεύτερος εγώ. Μας άρεσε να ‘ναι η θάλασσα φουρτουνιασμένη. Ακυμάτιστη ήταν για τους γέρους, για όσους δεν ήξεραν να κολυμπάν, βαρετή. [...] Ριχνόμαστε τ΄ αφρισμένα νερά της με ουρλιαχτά και γέλια. Δίναμε μια, πατώναμε και τιναζόμασταν στον αέρα, πιο ψηλά από τα κύματα που απανωτά έρχονταν καταπάνω μας κοχλάζοντας, μας προσπερνούσαν και ξεφούσκωναν πάνω στα βότσαλα του γιαλού, κουβαλώντας μαζί τους πράσινα γλιστερά φύκια. Όμως εμείς καρτερούσαμε το Μεγάλο Κύμα. Ανάμεσα στ΄ άλλα, το ξεχωρίζαμε από μακριά .Μούγκριζε σαν ζώα αφηνιασμένα κι όσο πλησίαζε τόσο άφριζε. Ζωρζ Σαρρή, Τα στενά παπούτσια Βάζω έναν τίτλο στο παραπάνω απόσπασμα. ______________________________________________________ Πώς ήθελαν τα παιδιά τη θάλασσα; Πώς τους φαινόταν όταν δεν είχε κύμα; www . cleverclass . gr - Η έξυπνη τάξη!
www . cleverclass . gr - H έξυπνη τάξη! ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ΓΛΩΣΣΑ 3. Προσπάθησε να συμπληρώσεις τα κενά με -αι ή με -ε * Το μήλο που τρώτ.... είναι άγουρο και δεν τρώγετ.... * Το φαγητό αυτό παρασκευάζετ.... εύκολα γιατί χρειάζοντ.... πολύ απλά υλικά. * Μη φωνάζετ...., μας είπε η μητέρα, γιατί ενοχλείτ.... τους γείτονες. * Σας παρακαλώ να δεχθείτ.... να έρθετ.... μαζί μας. * Η αδερφή μου δανείζετ.... τα ρούχα μου χωρίς να με ρωτήσει. * Πρέπει κάθε μέρα να πλένετ.... τα δόντια σας και να πηγαίνετ.... τακτικά στον οδοντίατρο. * Αν κρυώνετ...., ν’ ανάψετ.... το καλοριφέρ. * Ο Γιάννης δεν πληρώνετ.... καλά για τη δουλειά που κάνει και φοβάμ.... ότι τελικά θα παραιτηθεί. * Εγώ έρχομ...., αλλά εσείς φεύγετ.... * Δεν επιτρέπετ.... να ενοχλείτ.... σε ώρες κοινής ησυχίας.* Σχημάτισε φράσεις μεταφέροντας το δεύτερο ουσιαστικό στη γενική ενικού και πληθυντικού αριθμού: Το συνέδριο – η δήμαρχος _______________________________ Το μήκος – η λεωφόρος _________________________________ Ο εορτασμός – η επέτειος _______________________________ ο χορός – η υπάλληλος _________________________________ η αγάπη – η σύντροφος _________________________________ η αμοιβή – η οδοντίατρος ________________________________ www . cleverclass . gr - Η έξυπνη τάξη!
www . cleverclass . gr - H έξυπνη τάξη! Να συμπληρώσεις τον πίνακα: Ο επιμελής Οι Το Τα Ο θυελλώδης Η διαρκής Η πολυμελής Ο ειλικρινής Να συμπληρώσεις τις παρακάτω στήλες: απόλυτα τακτικά Πολλ/στικά αναλογικά 2 3 5 8 10 20 ΚΕΙΜΕΝΟ Τσαφ τσουφ! Τσαφ τσουφ! Ο οδοντωτός, το γραφικό τρενάκι που εκτελεί τη διαδρομή από το Διακοφτό στα Καλάβρυτα, ξεκίνησε. Σε λίγο ο οδοντωτός ανεβαίνει πάνω από το φαράγγι του Βουραϊκού. Σκαρφαλώνει στην απότομη πλαγιά του βουνού, περνάει μέσα από διάφορα τούνελ και χαράδρες. Στην περιοχή δεσπόζουν βράχια, ρυάκια και ψηλά πεύκα. Θα δεις ακόμα και μικρές κατσίκες που βόσκουν τους πυκνούς θάμνους. Μα, να και ο Βουραϊκός ποταμός. Σε μερικά σημεία τα νερά του ποταμού να αλλάζουν κατεύθυνση και να σχηματίζουν έναν καταρράκτη. Στις απόκρημνες όχθες του υπάρχουν πλατάνια, που ρίχνουν τη σκιά τους πάνω στα γαλαζοπράσινα νερά του Βουραϊκού. Τι απίθανη διαδρομή! Το θέαμα σου κόβει την ανάσα! Βάλε έναν τίτλο στο παρακάτω κείμενο. ______________________________________________________ Ποια διαδρομή εκτελεί ο οδοντωτός; Από πού περνάει; ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ● Να υπογραμμίσεις και να γράψεις τα επιρρήματα του κειμένου: www . cleverclass . gr - Η έξυπνη τάξη!
www . cleverclass . gr - H έξυπνη τάξη! ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ: Ο κόκορας, ο γάτος και το ποντίκι Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα μικρό σταχτί ποντικάκι που λαχταρούσε να βγει από τη φωλιά του για να γνωρίσει τον κόσμο. - Είσαι μικρό ακόμα, το συμβούλευε η μητέρα του. Πρέπει να μεγαλώσεις πρώτα και να μάθεις πολλά πράγματα. Μα το ανυπόμονο ποντικάκι αποφάσισε μια μέρα να βγει κρυφά από τους γονείς του. Ήταν μια όμορφη μέρα, ο ήλιος έλαμπε στον ουρανό και το ποντικάκι κοίταζε με θαυμασμό γύρω του. Τι ωραίος και πόσο μεγάλος ήταν ο κόσμος! Προχώρησε, προχώρησε κι έφτασε σ’ ένα εξοχικό σπίτι. Από μια τρύπα του φράχτη μπήκε στην αυλή. Εκεί, είδε δυο άγνωστα ζώα που τα ΄βλεπε για πρώτη φορά. Το ένα είχε τέσσερα πόδια και απαλό τρίχωμα, άσπρο στην κοιλιά και κανελί στη ράχη του. Είχε μακριά ουρά και στρογγυλό κεφάλι με μικρά αυτιά και μακριά μουστάκια. Ήταν ξαπλωμένο φαρδύ πλατύ στο χώμα και απολάμβανε τον ήλιο. - Τι όμορφο και ευγενικό ζωάκι! είπε μέσα του το ποντικάκι. Θα μπορούσα να παίξω μαζί του, τόσο ήσυχο που είναι! Λίγο πιο πέρα βρισκόταν ένα άλλο ζώο. Αλλά ήταν τόσο παράξενο! Είχε δύο πόδια, με πέντε δάχτυλα και σουβλερά νύχια, μια χρωματιστή και φουντωτή ουρά, πολύχρωμα φτερά και ένα κατακόκκινο λειρί. Τα μάτια του γυάλιζαν άγρια και η μύτη του ήταν σκληρή και σουβλερή. - Τι επικίνδυνο ζώο! είπε μέσα του το ποντικάκι. Το επικίνδυνο ζώο που ήταν ένας κόκορας, όταν είδε το ποντικάκι, προχώρησε προς το μέρος του, φούσκωσε κι ένα δυνατό «κικιρίκου!» βγήκε από το ανοιχτό ράμφος του. Το ποντικάκι τρόμαξε και το ΄βαλε στα πόδια. Όταν έφτασε στη φωλιά του, λαχανιασμένο από το τρέξιμο και κιτρινισμένο από το φόβο, διηγήθηκε την περιπέτειά του στους γονείς του. - Παιδί μου, του είπε η ποντικίνα, είδες πόσο λίγα πράγματα ξέρεις από τον κόσμο; Το δεύτερο ζώο που φοβήθηκες είναι ο κόκορας. Δεν είναι καθόλου επικίνδυνος, γιατί εμάς τα ποντίκια δε μας πειράζει. Το πρώτο όμως, που σου φάνηκε ήσυχο κι ευγενικό είναι ο γάτος, ο μεγαλύτερος εχθρός μας, γιατί μας κυνηγάει και μας σκοτώνει. Η Εγκυκλοπαίδεια των παραμυθιών, εκδ. Στρατίκη www . cleverclass . gr - Η έξυπνη τάξη!
www . cleverclass . gr - H έξυπνη τάξη! Στις δυο πρώτες παραγράφους του κειμένου υπογραμμίστε το οριστικό και κυκλώστε το αόριστο άρθρο. Βρείτε στο κείμενο τις επιθετικοποιημένες μετοχές και σχηματίστε τα τρία γένη: Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Γράψτε τα επίθετα του κειμένου που χαρακτηρίζουν το ποντικάκι, το γάτο και τον κόκορα: Ποντικάκι ____________________________________________ Γάτος _______________________________________________ Κόκορας _____________________________________________ Σχημάτισε τα τρία γένη των επιθέτων που είναι με έντονα μαύρα γράμματα: Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Δίπλα σε κάθε ανεξάρτητη πρόταση γράψτε μια αιτιολογική πρόταση για να εξηγήσετε το χαρακτηρισμό: Το ποντικάκι ήταν ανυπόμονο, γιατί www . cleverclass . gr - Η έξυπνη τάξη!
www . cleverclass . gr - H έξυπνη τάξη! _____________________________________________________. Τα ζώα στην αυλή ήταν άγνωστα, _____________________________________________________. Ο κόκορας δεν είναι επικίνδυνος για τα ποντίκια, _____________________________________________________. Ο γάτος είναι ο μεγαλύτερος εχθρός για τα ποντίκια, _____________________________________________________. Πώς περιέγραψε το ποντικάκι στους γονείς του το γάτο και τον κόκορα; ____________________________________________________ ____________________________________________________ ____________________________________________________ ____________________________________________________ ____________________________________________________ ____________________________________________________ ____________________________________________________ ____________________________________________________ ____________________________________________________ ____________________________________________________ Να ξαναγράψεις τις παρακάτω προτάσεις χρησιμοποιώντας δευτερεύουσες τελικές ή αποτελεσματικές προτάσεις. Κάνε επίσης, όποιες αλλαγές κρίνεις απαραίτητες. Είναι τόσο καλόψυχος και όλοι τον αγαπούν. ______________________________________________________ Πήγε και έφερε την απόδειξη. ______________________________________________________ Είναι τόσο ευκολόπιστος και τα πίστεψε όλα. ______________________________________________________ Λέμε την αλήθεια και μας εκτιμούν όλοι. ______________________________________________________ Ήταν τόσο ωραία στη γιορτή και δεν έφυγε κανείς. ______________________________________________________ Το αστείο ήταν τόσο καλό και όλοι ξεκαρδιστήκαμε στα γέλια. ______________________________________________________ Να μετατρέψεις τον ευθύ λόγο σε πλάγιο: «Θ’ αργήσεις να γυρίσεις;» ρώτησε ο πατέρας τη Μαρία. ______________________________________________________ «Θα πάμε στο πάρκο να παίξουμε» είπαν τα παιδιά. www . cleverclass . gr - Η έξυπνη τάξη!
www . cleverclass . gr - H έξυπνη τάξη! ______________________________________________________ «Πότε θα γίνει το πάρτι;» ρώτησε ο Κώστας. ______________________________________________________ Να μετατρέψεις τον πλάγιο λόγο σε ευθύ: Τη ρώτησα τι δώρο θέλει για τα γενέθλιά της. ______________________________________________________ Μας ανακοίνωσαν ότι θα πάνε ταξίδι. ______________________________________________________ Οι μετεωρολόγοι προέβλεψαν ότι αύριο θα βρέξει. ______________________________________________________ Να χαρακτηρίσεις τις παρακάτω προτάσεις: (κρίσεως, επιθυμίας, ερωτηματικές, επιφωνηματικές) Φύγε αμέσως. _____________________ Αύριο θα χιονίσει. _____________________ Επιτέλους ήρθες! _____________________ Θα πάμε απόψε στο πάρτι; _____________________ Να με περιμένεις έξω από το σπίτι. _____________________ Κλείσε αμέσως την τηλεόραση. _____________________ * Να ξεχωρίσεις τα άρθρα από τους αδύνατους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας: Τον τελευταίο καιρό τον έχουν χάσει. (____________-__________) Τον ρώτησα, αν είδε τον αγώνα. (____________-__________) Την κανάτα την έσπασα κατά λάθος. (____________-__________) Τις έδιωξαν με τις κλωτσιές. (____________-__________) www . cleverclass . gr - Η έξυπνη τάξη!
www . cleverclass . gr - H έξυπνη τάξη! ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ: Ένα γράμμα στη Μίνα [Το γράμμα αυτό το απευθύνει ο Γ. Σεφέρης στη μικρή Μίνα Λόντου, κόρη της αγαπημένης του και αργότερα συζύγου του Μάρως Ζάννου – Λόντου. Ο ποιητής, που συνήθιζε να χρησιμοποιεί ψευδώνυμα, εδώ «μεταμορφώνεται», με το ψευδώνυμο, Τάκης Μαλικοκός, σ’ ένα παιδάκι που τάχα του φέρνει φράουλες.] Κορυτσά, 10 Ιουνίου 1937 Καλή μου Μίνα, Χάρηκα πάρα πολύ για το γράμμα σου, που ήρθε το σήμερα το πρωί. Σε λίγο θα πάτε στην Αίγινα και τότε θα έχεις καιρό να μου γράφεις περισσότερο. Θα σου γράφω κι εγώ. Εδώ, μόλις τώρα άρχισε το καλοκαίρι. Έρχεται αργά, γιατί, φαντάζομαι, ο κόσμος δεν το αγαπά πολύ. Οι Κυρίες για να προφυλαχτούν από τον ήλιο κρατούν ομπρέλες της βροχής κατάμαυρες και οι Κύριοι μοιάζουν πάρα πολύ κατσούφηδες, επειδή κάνει λίγη ζέστη. Εγώ λυπούμαι που δεν έχει θάλασσα για να κάμω το πρώτο μπάνιο. Πηγαίνω όμως μακρινούς περιπάτους μ’ ένα φίλο που είναι δυο φορές πιο μακρύς από μένα και γελά με μια ψιλή φωνίτσα «Χι χι χι» όλη την ώρα. Την άλλη φορά βρήκαμε ένα βουνό που ήταν όλο βυσσινί, πολύ όμορφο. Το περίεργο είναι όμως ότι και τ’ αρνιά βοσκούσαν πάνω σ’ εκείνο βουνό ήταν βυσσινιά και ο βοσκός. Σ’ ευχαριστώ που μου έστειλες τα ποιήματα. Τα έδειξα σ’ ένα παιδάκι που μου φέρνει φράουλες κάθε πρωί. Είναι τόσο μεγάλες, ώστε μοιάζουν με βερίκοκα. Τ’ όνομά του είναι Τάκης Μαλικοκός, έχει μια σουβλερή μυτίτσα, πολύ έξυπνο, θα είναι πάνω κάτω στην ηλικία σου. Αλλά ξέρει λίγα ελληνικά και αναγκάστηκα να του τα μεταφράσω. Τον διασκέδασαν πάρα πολύ. Τώρα το μεσημέρι ήρθε πάλι και μου έφερε ένα δικό του ποίημα. Μου είπε να σου το στείλω. Το μεταφράζω κι αυτό. [...] Γεια σου, Μίνα, τη Δευτέρα θα σου στείλω γραμματόσημα από τη Φλώρινα. Σε φιλώ www . cleverclass . gr - Η έξυπνη τάξη!
www . cleverclass . gr - H έξυπνη τάξη! ΓΙΩΡΓΟΣ Γ. Σεφέρης (διασκευή) Ποιος είναι ο αποστολέας και ποιος ο αποδέκτης της επιστολής; ____________________________________________________ ____________________________________________________ Βάλε τίτλο σε κάθε παράγραφο του κειμένου: α΄ παράγραφος: ________________________________________ β΄ παράγραφος: ________________________________________ γ΄ παράγραφος: ________________________________________ Να βρεις στο κείμενο τις τελικές και τις αποτελεσματικές προτάσεις: Τελικές: ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ Αποτελεσματικές: ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ Υπογράμμισε όλα τα ρήματα στο παρακάτω κείμενο και ξεχώρισέ τα σε μεταβατικά, αμετάβατα και απρόσωπα: Η βροχή αντί να κόψει, δυνάμωσε. Έριχνε ολοένα και πιο δυνατά και φυσούσε. Περπατούσαν βιαστικά κρατώντας τα ψώνια και τα κουτάβια. Στη μάντρα συνάντησαν το Ζήσιμο να τον σέρνει η μάνα του από το χέρι, ενώ εκείνος κρατούσε κόντρα με τα πόδια. Ο πάνοπλος πολεμιστής ούρλιαζε και χτυπιόταν για την αδικία να του διακόψουν τις πολεμικές επιχειρήσεις κι ορκιζόταν εκδίκηση. Μεταβατικά Αμετάβατα Απρόσωπα www . cleverclass . gr - Η έξυπνη τάξη!
www . cleverclass . gr - H έξυπνη τάξη! Σχημάτισε θηλυκά ουσιαστικά σε –ια ή –εια: Συνοδεύω _____________ Ελεύθερος _____________ Έφηβος _____________ Αδικώ _____________ Ασφαλής _____________ Ευφυής _____________ Γιατρεύω _____________ Οδηγώ _____________ Επιμελής _____________ Πολυτελής _____________ Δουλεύω _____________ Πρόεδρος _____________ Παιδεύω _____________ Υγιής _____________ www . cleverclass . gr - Η έξυπνη τάξη!
ΓΛΩΣΣΑ Να αναγνωρίσεις, αφού υπογραμμίσεις τις εξαρτημένες προτάσεις και να βρεις το συντακτικό τους ρόλο: Φαίνεται πως θα βρέξει σήμερα. ______________________________________________________ Ο Αντώνης ρώτησε αν είναι όλοι εδώ. ______________________________________________________ Φοβάμαι μήπως δεν τα καταφέρω. ______________________________________________________ Αυτό είναι ό, τι απέμεινε. ______________________________________________________ Χτυπούσε όποιον έβρισκε μπροστά του. ______________________________________________________ Δε θέλει να φύγει ακόμα. ______________________________________________________ Όποιος θέλει ας έρθει μαζί μου. ______________________________________________________ Απορώ γιατί δεν ήρθε στην εκδρομή. ______________________________________________________
ΓΛΩΣΣΑ Το αγαπημένο μου μουσικό όργανο ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________
ΓΛΩΣΣΑ * Μετατρέπω τις ρηματικές φράσεις σε ονοματικές: Επιθυμώ να πάω ταξίδι. _________________________________ Καλλιεργεί βιολογικά προϊόντα. ___________________________ Δουλεύει σε τράπεζα. ___________________________________ Γεννήθηκε στο χωριό. __________________________________ Ασχολείται με την κηπουρική. _____________________________ Περιγράφει τον αγώνα. _________________________________ * Μετατρέπω τις ονοματικές φράσεις σε ρηματικές: Νηστεία κρέατος. ______________________________________ Νοθεία λαδιού. ______________________________________ Περιοδεία θιάσου. ______________________________________ Επιστροφή στο σπίτι. _________________________________ Παρουσίαση βιβλίου. _________________________________ Ενδιαφέρον για το σπίτι. _________________________________ Φτιάχνω σύνθετες λέξεις με το συν-.
Συν + γνώμη ________ Συν + γράφω ________ Συν + χαίρω ________ Συν + κάτοικος ________ Συν + λόγος ________ Συν + μαθητής ________ Συν + νέφος ________ Συν + ρίζα ________
ΓΛΩΣΣΑ Συμπλήρωσε τις παρακάτω φράσεις με το επίθετο πολύς ή το επίρρημα πολύ: Για να φτιάξω κουλούρια, χρειάζομαι ______________ αβγά, _________________ αλεύρι και _________________ ζάχαρη. Ακούγονται φωνές __________________ παιδιών. Έπεσε _______________ βροχή και _______________ χαλάζι. Είμαι _______________ θυμωμένη μ’ αυτά που είπε. Σε χαιρετώ με _______________ αγάπη. Σ’ αυτή τη γειτονιά δεν υπάρχουν ________________ σπίτια και έτσι υπάρχει ________________ ησυχία. _______________ φορές βρέθηκε δίπλα μου σε _______________ δύσκολες στιγμές και μου συμπαραστάθηκε. * Χώρισε τις παρακάτω προτάσεις σε Ανεξάρτητες (Α) και Εξαρτημένες (Ε): Όταν φτάσω, θα σου τηλεφωνήσω. (____) (____) Πήγα στην τράπεζα για να πάρω χρήματα. → (____) (____) Αν και του το είπα, δε μ’ άκουσε. → (____) (____) Δεν τη μάλωσα, γιατί δεν το έκανε επίτηδες. → (____) (___) Για να φύγει η σκόνη, τινάζουμε τα ρούχα. (____) (___) Όποιος πεινάει, καρβέλια, ονειρεύεται. (____) (____) * Ένωσε τις παρακάτω προτάσεις κάνοντας τη μία από τις δύο εξαρτημένη χρησιμοποιώντας τους κατάλληλους συνδέσμους: (για να, αν, όταν, αφού, ώστε) Θα σου αγοράσω δώρο. Είσαι επιμελής. ______________________________________________________ Ντυνόμαστε ελαφρά. Κάνει ζέστη. ______________________________________________________ Έβρεχε τόσο πολύ. Πλημμύρισαν υπόγεια. ______________________________________________________ Δεν θέλεις να έρθεις. Μην έρχεσαι. ______________________________________________________ Έφερε στο σπίτι το φίλο του. Να παίξουν. ______________________________________________________
ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ: Ο λογοτέχνης Αντώνης Σαμαράκης Ο Αντώνης Σαμαράκης, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1919 και πέθανε στην Πύλο το 2003. Σπούδασε νομικά και εργάστηκε στο Υπουργείο Εργασίας. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε γράφοντας ποιήματα στα περιοδικά «Παιδικός κόσμος» και «Διάπλασις των Παίδων». Έγραψε διηγήματα και μυθιστορήματα, στα οποία εξετάζονται ζητήματα όπως η ειρήνη, η ελευθερία, η δημοκρατία, η κοινωνική δικαιοσύνη, και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 30 γλώσσες. Έργα του είναι: Ζητείται ελπίς, Σήμα κινδύνου, Αρνούμαι, Το λάθος κ.ά. Ο Αντώνης Σαμαράκης διακρίθηκε για την κοινωνική του δράση και υπήρξε ο πρώτος Έλληνας πρεσβευτής καλής θέλησης της UNICEF για τα παιδιά του κόσμου. Ποιες πληροφορίες μας δίνει το βιογραφικό αυτό σημείωμα για το συγκεκριμένο πρόσωπο; ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________
______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ΓΛΩΣΣΑ Να αντιστοιχίσεις τις υποθέσεις – αποδόσεις: Αν θέλεις να πάμε βόλτα, Αν δε δουλέψεις, Αν θέλεις να το συζητήσουμε, Εάν συμφωνείτε μαζί μου, Εάν χρειαστείτε χρήματα, δε θα βγάλεις χρήματα. έλα στο σπίτι μου. να σηκώσετε το χέρι σας. μπορώ να σας δανείσω εγώ. να ετοιμαστείς γρήγορα.
ΓΛΩΣΣΑ Να υπογραμμίσεις στο παρακάτω κείμενο τις γενικές και τις αιτιατικές που φανερώνουν χρόνο: Το πρωί η Μαρίνα ξυπνάει στις 7:30 π.μ., ετοιμάζεται και φεύγει για το σχολείο. Θέλει μόνο λίγα λεπτά μέχρι να φτάσει εκεί. Στο σχολείο κάνουν μάθημα αρκετές ώρες και κάθε μάθημα διαρκεί σαράντα πέντε λεπτά. Το μεσημέρι, όταν τελειώσει το σχολείο, γυρίζει στο σπίτι. Το απόγευμα διαβάζει τα μαθήματά της, ενώ το βράδυ κοιμάται νωρίς. Την προηγούμενη χρονιά δεν πήρε καλούς βαθμούς, αλλά του χρόνου θα προσπαθήσει περισσότερο. * Ένωσε τις παρακάτω προτάσεις, για να σχηματίσεις υποθετικούς λόγους: α) Θα πας εσύ. Θα έρθω κι εγώ. ______________________________________________________ β) Θα γελάσεις. Θα σου πω τι έγινε. ______________________________________________________ γ) Θέλεις να παίξουμε μπάλα. Να έρθεις στο γήπεδο. ______________________________________________________ δ) Πήρες καλούς βαθμούς. Θα σου πάρω ό, τι δώρο θες. ______________________________________________________ Να μεταφέρεις το παρακάτω κείμενο σε μελλοντικούς χρόνους: Το διαστημόπλοιο με τουρίστες ξεκινά το μακρινό του ταξίδι για να φτάσει στα όρια της γήινης ατμόσφαιρας. Οι επιβάτες του έχουν πληρώσει μία μικρή περιουσία για να πάρουν μέρος στο ταξίδι. Στη μισή ώρα που διαρκεί, προλαβαίνουν να πάρουν μια γεύση από έλλειψη βαρύτητας, μερικοί αρρωσταίνουν, βλέπουν το απόλυτο σκοτάδι σε απόσταση εκατομμυρίων χιλιομέτρων, θαυμάζουν τη θέα της γης από ψηλά και επιστρέφουν στα... πάτρια εδάφη. ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ Να βάλεις τόνο ή διαλυτικά όπου χρειάζεται: Χαιδεμα, διυλιστηριο, ευνοικος, ζωικο, βουιζω, ευρωπαικος, βοιδι,
βολει, προιον, ηρωικος, πλαι, αυπνος, μυικος, καικι, υιοθεσια ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ: Ταξίδι στην Αφροδίτη Στις 9 Νοέμβριου2005 η ευρωπαϊκή διαστημική συσκευή «Venus Express» ξεκίνησε για την Αφροδίτη, το γειτονικό μας πλανήτη. Στην Αφροδίτη η διαστημική αυτή συσκευή θα φτάσει τον ερχόμενο Απρίλιο, ύστερα από ταξίδι 162 ημερών, και θα τεθεί σε ελλειπτική τροχιά. Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι με την αποστολή αυτή θα αποκαλύψουν πολλά από τα μυστήρια που κρύβει η συνεχώς καλυμμένη με σύννεφα Αφροδίτη. Παλιά θεωρούσαμε την Αφροδίτη έναν όμορφο και φιλόξενο κόσμο λόγω του μεγέθους της που είναι το ίδιο με της Γης. Οι διαστημικές συσκευές που την επισκέφθηκαν στο μεταξύ ανακάλυψαν ότι η θερμοκρασία στην επιφάνειά της είναι 480 και η ατμοσφαιρική πίεση 90 φορές μεγαλύτερη από της Γης. Η αποπνικτική της ατμόσφαιρα αποτελείται από διοξείδιο του άνθρακα, άζωτο και θειικό οξύ. Η χαρτογράφηση του «Μαγγελάνου» από το 1990 έως το 1994 με ραντάρ υψηλής ανάλυσης μας αποκάλυψε τρία υψίπεδα σε μέγεθος ηπείρων, ενεργά ηφαίστεια ψηλότερα από την οροσειρά των Ιμαλαΐων, χαράδρες βάθους τριών χιλιομέτρων και μεγάλου πλάτους κρατήρες που προήλθαν από τη σύγκρουση μετεωριτών. Αν κάποτε οι άνθρωποι επισκεφθούν την Αφροδίτη, θα αντικρίσουν μια καυτή έρημο με ασθενείς ανέμους, που, κι αν ακόμα περάσουν εκατομμύρια χρόνια, οι άνεμοι δε θα κατορθώσουν να διαβρώσουν τα βράχια. Ο πλανήτης που του δόθηκε το όνομα της θεάς της ομορφιάς θα μοιάζει περισσότερο με τη βιβλική περιγραφή της κόλασης παρά του παραδείσου. Να χωρίσετε το κείμενο σε παραγράφους και να βρείτε έναν τίτλο για κάθε παράγραφο. ____________________________________________________ ____________________________________________________ ____________________________________________________ ____________________________________________________ ____________________________________________________ Πώς θα περιγράφατε σε κάποιον την Αφροδίτη; _____________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ _____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ ΓΛΩΣΣΑ * Υπογράμμισε τα απρόσωπα ρήματα, τις απρόσωπες εκφράσεις των προτάσεων και κύκλωσε τα υποκείμενά τους: α) Μας κάνει καλό να διαβάζουμε εξωσχολικά βιβλία. β) Είναι αλήθεια ότι ξεχάστηκα. γ) Φαίνεται πως θα έχουμε ζεστό καλοκαίρι. δ) Καλό είναι να γυμνάζεσαι και να περπατάς καθημερινά. ε) Πρέπει να είσαι συνεπής στις υποχρεώσεις σου. Να συλλαβίσεις τις παρακάτω λέξεις:
Πέτρα ___________________________ Σκορπίζω ___________________________ Βαθμός ___________________________ Υπόσχομαι ___________________________ Νεράιδα ___________________________ Κάποιος ___________________________ Έκθεση ___________________________ Κάστρο ___________________________ Κορόιδο ___________________________ Αγκάθι ___________________________ Γυάλα ___________________________ Σπρώχνω ___________________________ Άνθρωπος ___________________________ Ξανθός ___________________________ Να μεταφέρεις τις παρακάτω φράσεις στον άλλο αριθμό: Ο τροπαιούχος στρατηγός ______________________________________________________ Της κυπελλούχου ομάδας ______________________________________________________ Του ταλαντούχου ηθοποιού ______________________________________________________ Τα ανθρακούχα ποτά ______________________________________________________ Οι ενεργοί πολίτες ______________________________________________________
Τις αδειούχους υπαλλήλους ______________________________________________________ Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων: Τα __________________ θηλαστικά (πρωτεύων) Οι __________________ απόψεις (ενδιαφέρων) Τον __________________ αριθμό (τυχών) Οι __________________ γιατροί (θεράπων) Την __________________ συμπεριφορά (πρέπων) Τις __________________ μαθήτριες (απών) ΓΛΩΣΣΑ * Να συμπληρώσεις τις καταλήξεις των παρακάτω ρημάτων (–είτε, -είται, -ήστε, ή –είστε): Απαιτ___ μεγάλη προσοχή όταν οδηγ____ αυτοκίνητο. Προσπαθ___ να μην μετακιν____ άσκοπα όταν έχει πολλή ζέστη. Φανταστ___ πως ένα ζωάκι σας διηγ____ την ιστορία του. Τοποθετ___ τα πράγματα στη θέση τους και μετά ξεκουραστ____ . Να εξασκ___ όσο περισσότερο μπορ____ . Διατηρ___ τις παραλίες καθαρές και σεβαστ____ τη φύση. Μετέτρεψε τις μεταφορές σε παρομοιώσεις και αντίστροφα: Μεταφορές Παρομοιώσεις Αυτός είναι μια αλεπού! Ο καφές είναι πικρός σαν φαρμάκι. Έχει κορμί λαμπάδα. Είναι γενναίος σαν λιοντάρι. Αυτή έχει βελούδινη επιδερμίδα. Είναι άνθρωπος σαν αρνάκι. Κλίνω το ρήμα διηγούμαι στον Ενεστώτα: ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ
ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ: Το παιχνίδι παίζεται από δυο ομάδες των πέντε έως δέκα παιχτών. Οι παίχτες της κάθε ομάδας στέκονται γύρω από κολώνες ή δέντρα που βρίσκονται αντικριστά, τουλάχιστο είκοσι βήματα μακριά. Η κάθε ομάδα προσπαθεί να καταπατήσει την περιοχή της αντίπαλης κολώνας. Κάθε παίχτης, πριν φύγει από την κολώνα του για επίθεση, πρέπει πρώτα να χτυπήσει με το χέρι του και να πει: «Παίρνω αμπάριζα και βγαίνω». Στη μέση της διαδρομής, «έπαιρνε αμπάριζα» και έβγαινε για κυνήγι ο αντίπαλος, που μπορεί να ήταν ένας ή και δύο. Όποιος παίχτης δεν προλάβαινε μετά το κυνηγητό να γυρίσει και να ακουμπήσει την κολώνα του ή ένα συμπαίκτη του που ακουμπούσε σ’ αυτήν πιανόταν αιχμάλωτος. Νικήτρια ομάδα είναι αυτή που θ’ ακουμπήσει την αντίπαλη κολώνα και θα φωνάξει: «Αμπάριζα». Όσο πιάνεις αιχμαλώτους, τόσο αποδυναμώνεται η φύλαξη της κολώνας του αντιπάλου και κάνεις πιο εύκολα την «Αμπάριζα». Οι αιχμάλωτοι μπορούν να σχηματίσουν «αλυσίδα», έτσι ώστε να ελευθερωθούν ομαδικά και πιο εύκολα από τους παίχτες της δικής τους ομάδας, όταν πλησιάσουν και τους ακουμπήσουν στο χέρι, πράγμα δύσκολο, γιατί κινδυνεύουν να πιαστούν κι αυτοί. dim-ag-marin-lerou.dod.sch.gr Δώστε έναν τίτλο: ______________________________________________________
Ποια στοιχεία μας δίνει η περιγραφή του παιχνιδιού; ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ Δώστε από έναν τίτλος σε κάθε παράγραφο: 1η παράγραφος: ________________________________________ 2η παράγραφος: ________________________________________ 3η παράγραφος: ________________________________________ 4η παράγραφος: ________________________________________ ΓΛΩΣΣΑ * Να μετατρέψεις την ενεργητική σύνταξη σε παθητική και αντίστροφα: Οι επιστήμονες ανακάλυψαν νέα φάρμακα για τις ασθένειες. ______________________________________________________ Η αδερφή μου φανέρωσε την έκπληξη. ______________________________________________________ Η γειτονιά αναστατώθηκε από τους πυροβολισμούς. ______________________________________________________ Τα νερά του ποταμού μολύνθηκαν από τα απόβλητα του εργοστασίου. ______________________________________________________ Γράψε με μια σύνθετη λέξη τα αριθμητικά: Ένας και μισός αιώνας _________________________________ Μία και μισή φέτα _________________________________ Ένα και μισό μήλο _________________________________ Τρεις και μισή ώρες _________________________________
Τέσσερις και μισή μέρες _________________________________ Εννέα και μισό χρόνια _________________________________ * Συμπλήρωσε τις προτάσεις βάζοντας το ρήμα της παρένθεσης στο σωστό τύπο: Μην _________________ συνεχώς τις επισκέψεις σου στο γιατρό. (αναβάλλω) Κατόρθωσαν να ________________ τις δυνάμεις του εχθρού. (καταβάλλω) Υποσχέθηκε ότι αυτή τη φορά θα _________________ στην κοινή προσπάθεια. (συμβάλλω) Αισθάνθηκα ότι με ____________________ . (προσβάλλω) Του ___________________ μήνυση, γιατί με έβρισε. (υποβάλλω) * Να ενώσεις τις παρακάτω προτάσεις σε περιόδους που να περιέχουν μία ανεξάρτητη και μια αναφορική πρόταση: Το σπίτι μου είναι πολύ μεγάλο. Το σπίτι μου έχει τεράστιες βεράντες. ______________________________________________________ ______________________________________________________ Θα ταξιδέψω με αεροπλάνο. Το αεροπλάνο θα φύγει την Τρίτη το απόγευμα. ______________________________________________________ ______________________________________________________ Ήρθε έντονο κύμα κακοκαιρίας. Η μετεωρολογική υπηρεσία είχε προβλέψει το κύμα κακοκαιρίας. ______________________________________________________ ______________________________________________________ Τον κουράζει πολύ ο θόρυβος. Ο θόρυβος προέρχεται από τα αυτοκίνητα. ______________________________________________________
______________________________________________________ Συμπληρώνω στον πίνακα τη συντακτική θέση των λέξεων: Κάνει ο καθένας τη δουλειά του. Ο μαθητής τον χτύπησε. Ο Αλέξανδρος ονομάστηκε μέγας. Φαίνεται ότι θα έχει ζέστη σήμερα. Αυτή η γυναίκα μου φαίνεται γνωστή. Έλεγε πως δε φοβάται. Το τρέχω είναι ρήμα. Λέξη Συντακτική θέση Δε θέλω να έρθεις μαζί μας.
ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ: Η λαϊκή αρχιτεκτονική Ενώ στην εποχή μας ο σχεδιασμός ενός οικοδομήματος είναι έργο ενός επώνυμου σπουδαγμένου επιστήμονα, του αρχιτέκτονα, και η οικοδόμηση του ευθύνη του πολιτικού μηχανικού, παλιότερα δε συνέβαινε κάτι τέτοιο. Τότε τα οικοδομήματα, είτε επρόκειτο για σπίτια είτε για μοναστήρια, εκκλησίες, μύλους, γεφύρια, χτίζονταν από πλανόδιους εμπειρικούς τεχνίτες, που αξιοποιούσαν την πείρα των παλιότερων γενιών. Παράγοντες, όπως το κλίμα, η μορφολογία του εδάφους, τα υλικά, ο τρόπος ζωής και οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, επιδρούσαν στη διαμόρφωση των κτισμάτων και ταυτόχρονα έδιναν την ποικιλία στη λαϊκή αρχιτεκτονική. Όπου κι αν ταξιδέψεις στην Ελλάδα, μπορείς εύκολα να ξεχωρίσεις τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε περιοχής. Διαφορετικά έχτιζαν τα σπίτια τους οι νησιώτες, αλλιώς εκείνοι που κατοικούσαν στα πεδινά ή σε ορεινές περιοχές. Πλησιάζοντας με το πλοίο σε κάποιο από τα νησιά του Αιγαίου, θα δεις οικισμούς που λες και είναι φτιαγμένοι από λευκούς κύβους. Πουθενά δε θα δεις πέτρινες σκεπές. Όλα τα σπίτια έχουν επίπεδες ταράτσες για να μαζεύουν τα νερά της βροχής, μικρά παράθυρα για να προστατεύονται από τους αέρηδες του πελάγους και ασβεστωμένους τοίχους για να απορροφούν λιγότερη ζέστη. Στην ηπειρωτική χώρα το κλίμα και η μορφολογία του εδάφους επέβαλλε άλλο είδος χτισίματος. Τα σπίτια έχουν ξύλινη δίρριχτη στέγη, καλυμμένη με σχιστόπλακες ή κεραμίδια για να κυλάει το νερό της βροχής και το λιωμένο χιόνι. Στα ορεινά τα σπίτια είναι συχνά διώροφα. Το ισόγειο το χρησιμοποιούσαν σαν αποθήκη για τη σοδειά και τα γεωργικά εργαλεία, καθώς και στάβλο για τα ζώα. Έτσι η οικογένεια κατοικούσε στον πρώτο όροφο. Χαγιάτια, μπαλκόνια σκεπασμένα ή ανοιχτά στόλιζαν τα διώροφα σπίτια. Στα πεδινά, τα σπίτια ήταν μονώροφα, χτισμένα γύρω από μια αυλή που, σχημάτιζε Π ή Γ, ενώ η στέγη προεκτεινόταν με ξύλινους πασσάλους και δημιουργούσε υπόστεγο. Σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας έχτιζαν τα λεγόμενα πυργόσπιτα. Στη Μάνη ή στη Χίο μπορείς να δεις τέτοιους πύργους, μέχρι και τέσσερις ορόφους ψηλούς, που σκοπό είχαν να προστατέψουν την οικογένεια απο τους εχθρούς της. Τα σπίτια της λαϊκής αρχιτεκτονικής δεν έχουν πλούσια διακόσμηση. Ωστόσο, οι ξύλινες πόρτες, οι λιθόχτιστοι σκαλιστοί φεγγίτες και τα πλακό-στρωτα δάπεδα κάνουν το κάθε σπίτι μοναδικό. Οι λαϊκοί τεχνίτες έβρισκαν στο περιβάλλον τα υλικά που ήταν αναγκαία στο χτίσιμο του σπιτιού. Οι εξωτερικοί τοίχοι κατασκευάζονταν από χοντροπελεκημένη πέτρα, ενώ τα χωρίσματα στο εσωτερικό του σπιτιού από άψητα τούβλα ή ξύλο. Το σίδερο, που ήταν πολύ ακριβό, το χρησιμοποιούσαν για τις κλειδαριές, τα κιγκλιδώματα, τις σιδηροδεσιές κ.λπ. Σοβάτιζαν με ασβέστη ανακατεμένο με άμμο και νερό. Μαρίζα Ντεκάστρο, Λαϊκή Τέχνη, εκδ. Κέδρου
Ποιοι παράγοντες διαμόρφωσαν τη λαϊκή αρχιτεκτονική; ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ Πώς είναι τα σπίτια στα νησιά και γιατί; ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ Να διακρίνετε τα μαυρισμένα ρήματα του κειμένου σε μεταβατικά και αμετάβατα: Ρήματα Μεταβατικά Αμετάβατα
ΓΛΩΣΣΑ Υπογραμμίστε τα ουσιαστικά και κυκλώστε τα επίθετα στο παρακάτω κείμενο: Η καινούρια χρονιά αρχίζει! Οι μαθητές της πέμπτης τάξης, εφοδιασμένοι με μεγάλες δόσεις ξεκούρασης, αφήνουν πίσω τους τις καλοκαιρινές διακοπές και καλωσορίζουν την σχολική ζωή. Μπορεί το καλοκαίρι να ήταν μια απολαυστική περίοδος ξεγνοιασιάς για αυτούς, όμως σίγουρα απο δω και πέρα τους περιμένουν πολλές και πλούσιες διδακτικές εμπειρίες! Να χωρίσετε τις παρακάτω μετοχές σε παθητική και ενεργητική φωνή: παίζοντας, χαρούμενη, κουρασμένο, γελώντας, επιτυχημένος, κυνηγώντας Παθητική Φωνή Ενεργητική Φωνή Να κάνετε χρονική αντικατάσταση το ρήμα: αγαπώ Ενεστώτας: Αγαπώ Συνοπτ. Μέλλοντας: Παρατατικός: Παρακείμενος: Αόριστος: Υπερσυντέλικος: Εξακολ. Μέλλοντας: Συντελ. Μέλλοντας: Συμπληρώνω τα παρακάτω κενά ώστε να προκύψουν ορθογραφικά σωστές λέξεις:
η δημ_ουργ_α του κόσμου η πολυσ_χναστη γ_τονιά η μεγάλη θορυβ_δης πόλη η αναδάσ_ση της πλαγιάς η κ_νωνική εκδ_λωση ο ευτ_χισμένος γάμος η σ_ναρπαστ_κή ταινία το αξ_χαστο καλοκ_ρι
ΓΛΩΣΣΑ Να μετατρέψετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο και αντίστροφα: Ο πατέρας λέει: «Το πλοίο φεύγει σε δέκα λεπτά.» _______________________________________________________________ Ρώτησα: «Γιατί δεν παίζεις μαζί μας, Ελένη;» _______________________________________________________________ Τους προειδοποίησε ότι το λιμάνι είναι κλειστό. _______________________________________________________________ Τους παρακάλεσε να μη μιλούν. _______________________________________________________________ Ο γιατρός λέει: «Αν γυμνάζεσαι, θα χάσεις βάρος». _______________________________________________________________ «Αν δεν κοπιάσεις, δε θα προοδεύσεις» λέει ο παππούς. _______________________________________________________________ Είπε ότι δεν έχει μιλήσει με τους δικούς της. _______________________________________________________________ Ο Κώστας απάντησε ότι θα διαβάσει αργότερα. _______________________________________________________________ Να γράψεις τι είδους σύνδεσης έχουμε στις παρακάτω προτάσεις. Βάλε Π για παρατακτική, Υ για υποτακτική και Α ασύνδετο σχήμα: [ ] Μίλησαν μαζί και κατέληξαν σε συμφωνία. [ ] Θα θέλαμε να ερχόσουν μαζί μας. [ ] Ήταν κοντός, ξανθός, με μούσι. [ ] Αν ήξερες την πραγματική αλήθεια, δεν θα μιλούσες έτσι. [ ] Λυπάμαι που φεύγεις [ ] Τους ειδοποίησαν, τους συγκέντρωσαν, τους ενημέρωσαν. [ ] Έδειχναν κατάκοποι, αλλά ήταν ικανοποιημένοι από το αποτέλεσμα. [ ] Φοβάται μήπως δεν προλάβει τον αγώνα. Συμπληρώστε τα κενά βάζοντας τα επίθετα στο σωστό τύπο (γένος – πτώση - αριθμό): Όλοι οι συμμαθητές του του ευχήθηκαν __________ (ταχύς-εία-ύ) ανάρρωση. Οι δημοσιογράφοι άσκησαν ___________ (οξύς-εία-ύ) κριτική στον υπουργό για τον τρόπο που χειρίστηκε το θέμα. Το θέμα της ασφάλειας των μέσων μαζικής μεταφοράς είναι ____________ (πρωτεύων-ουσα-ον) σημασίας για το υπουργείο μεταφορών. Η ανάπλαση της πλατείας προχωρά με _____________ (ταχύς-εία-ύ) ρυθμούς. Οι ___________ (επιζών-ουσα-ον) κατηγορούν την πολιτεία για αμέλεια. Κατάλαβε πως είχε να κάνει με ______________ (θρασύς-εία-ύ) ανθρώπους κι αποφάσισε να τους βάλει στη θέση τους.
Το _____________ (τρέχων-ουσα-ον) εξάμηνο παρουσιάστηκε μείωση των τροχαίων ατυχημάτων. ______________ (παρών-ούσα-ον) στην εκδήλωση ήταν και γυναίκες μέλη των τοπικών πολιτιστικών συλλόγων. Οι προτάσεις σας για τη διακόσμηση της τάξης μας είναι ______________ (ενδιαφέρων-ουσα-ον). Συμπλήρωσε τα παρακάτω κενά με έναν προσδιορισμό του χρόνου: Θα συναντηθούμε ___________. Δε θα παίξουμε ποδόσφαιρο ___________. Μου τηλεφώνησε ___________. Θα τελειώσουμε τα μαθήματα ___________ θα παίξουμε μπάλα. ____________ θα διαβάσω και ___________ θα δω τηλεόραση. Ελέγξτε αν οι παρακάτω λέξεις είναι σωστά χωρισμένες και σημειώστε στη διπλανή στήλη Σ η Λ. Αν είναι λάθος, γράψτε τον σωστό χωρισμό των λέξεων στην Τρίτη στήλη: Λέξεις Σημειώστε Σ η Λ Σωστός Χωρισμός Αέ-ρας Πέτ-ρα Πέ-νθος Ε-χθρός Θάρ-ρος Ε-κστρατία Πο-ρθμός άν-θρωπος Καινούρι-α Συγ-χίζομαι
ΓΛΩΣΣΑ Μεταβατικά Μεταβατικά λέγονται τα ρήματα που φανερώνουν ότι η ενέργεια που κάνει το υποκείμενο πηγαίνει σ’ ένα πρόσωπο, ζώο ή πράγμα. Παραδείγματα: Η μητέρα χτενίζει την Ελένη. Η ενέργεια που κάνει το υποκείμενο (η μητέρα) πηγαίνει στην Ελένη. Η Ινώ χαϊδεύει το σκύλο. Η ενέργεια που κάνει το υποκείμενο ( η Ινώ) πηγαίνει στο σκύλο. Η Σοφία έκοψε το λουλούδι. Η ενέργεια που κάνει το υποκείμενο ( η Σοφία) πηγαίνει στο λουλούδι. Αμετάβατα Αμετάβατα λέγονται τα ρήματα που η ενέργειά τους δεν πηγαίνει πουθενά, ούτε σε πρόσωπο, ούτε σε ζώο, ούτε σε πράγμα. Παράδειγμα: Το παιδί χαμογέλασε Η ενέργεια που έκανε το υποκείμενο (το παιδί) δεν πήγε σε κάτι έξω από αυτό. Τα αμετάβατα ρήματα δεν έχουν αντικείμενο!!! Αντικείμενο είναι το πρόσωπο, το ζώο ή το πράγμα στο οποίο πηγαίνει η ενέργεια που κάνει το υποκείμενο. Μπαίνει συνήθως σε αιτιατική και το βρίσκουμε αν απαντήσουμε στην ερώτηση τι; ποιον; ποια; Εντόπισε τα μεταβατικά και τα αμετάβατα ρήματα: Το σπίτι γέμισε πουλιά. Η πληγή αιμορραγεί ασταμάτητα. Ο αστροναύτης πάτησε το πόδι του στη σελήνη. Κάποιος μεγάλος ζωγράφος φιλοτέχνησε αυτό τον πίνακα. Ηρέμισε πια! Μου ζήτησε το εισιτήριο. Κλείνει το μικρό τσαντάκι και ανοίγει τη μεγάλη τσάντα. Λυπάμαι, αλλά είναι αδύνατο να βρω τη λύση. Η δασική υπηρεσία φροντίζει το δάσος. Θα κοιμηθώ τώρα επειδή κουράστηκα σήμερα. Θα καθίσω για να διαβάσω ένα βιβλίο που μου αρέσει πολύ! Αυτές τις μέρες βήχω πολύ. Ο Γιάννης ροχαλίζει κάθε βράδυ.
Κάνε προτάσεις με τα ρήματα: αναπνέω, χαμογελώ, δακρύζω, μένω. Τι παρατηρείς; ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ Κάνε προτάσεις με τα ρήματα: μαθαίνω, χάνω, βρίσκω, φτιάχνω, λέω. Τι παρατηρείς; ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________
ΓΛΩΣΣΑ Τα χρονικά επιρρήματα φανερώνουν χρόνο και απαντούν στην ερώτηση πότε; Μερικά από αυτά είναι: σήμερα, αύριο, τώρα, πέρσι, φέτος, κάποτε, ύστερα, κάπου κάπου, μετά, τότε, νωρίς, αργά, ξανά, συχνά κλπ. Οι δευτερεύουσες χρονικές προτάσεις φανερώνουν χρόνο, συμπληρώνουν δηλαδή χρονικά μια άλλη πρόταση και αρχίζουν με τους χρονικούς συνδέσμους: όταν, σαν, ενώ, καθώς, πριν(να), μόλις, προτού ώσπου, ωσότου, όσο που, άμα, όποτε. Π.χ Θα φύγω, όταν έρθει ο Γιάννης. Να βρεις και να γράψεις τα χρονικά επιρρήματα και τις χρονικές δευτερεύουσες προτάσεις από το παρακάτω κείμενο: Κάποτε, στην άκρη ενός χωριού φύτρωσε μια γέρικη ελιά, με χοντρό ροζιασμένο κορμό, γεμάτο κουφάλες. Όταν ερχόταν η μέρα, κανένα πρόβλημα: όλο και κάποιο σπουργίτι κάπου κάπου θα ξέπεφτε κατά κει, όλο και κάποια σουσουράδα θα της έλεγε ένα νέο. Άπλωνε τότε η ελιά τα ασημοπράσινα φύλλα της και πάσχιζε να φτιάξει όσο πιο παχιά σκιά μπορούσε. Σαν, όμως, σουρούπωνε και έπεφταν αργά οι πρώτες σκιές της νύχτας, την τύλιγε η σιωπή και η μοναξιά και μετά την έπαιρνε το παράπονο. Σύνθεση λέξεων: Με τις λέξεις της παρένθεσης, σχηματίζεται μια σύνθετη λέξη. Να τη συμπληρώσεις στις προτάσεις: (βαθύς-πλούτος) Αυτός ο κύριος λένε ότι είναι _________________________ (συν-λέγω) Έχω μια μεγάλη _________________ από γραμματόσημα. (εν-πιστός) Ο Χρήστος είναι __________________ φίλος. (συν-γνώμη) Μου ζήτησε ________________ γι’ αυτό που έκανε. (γυναίκες-παιδιά) Στους πολέμους τα περισσότερα προβλήματα τα ζουν τα __________________ Τελικές προτάσεις: Οι δευτερεύουσες τελικές προτάσεις φανερώνουν σκοπό και ξεκινάν με το να ή το για να. Π.χ Έτρεχε, να μη χάσει το λεωφορείο. Αποτελεσματικές ή Συμπερασματικές προτάσεις: οι δευτερεύουσες συμπερασματικές προτάσεις φανερώνουν αποτέλεσμα, συμπέρασμα, και ξεκινάν με το ώστε.
