هلجم زكرم تاعلاطم و هعسوت شزومآ يكشزپ هرود مهد ، هرامش مود ، ص 46 -64 ، 9312
يگژيو
یاه
ناراتسرپ
ت
أ
راذگريث
يشزومآ
:
کي
هعلاطم
يفيک
یفطصم
یهوکش
1 *،
یلع
ربکا
قح
تسود
2،
اضر
هدازدجم
3،
غورف
ینایر
4 1 . تملاس رد یهوژپ هدنیآ هدکشهوژپ ،تملاس رد یزاس لدم تاقیقحت زکرم ، هاگشناد مولع یکشزپ ، ،نامرک ،نامرک ناریا 2 . يارتکد یصصخت رامآ و ،يژولويمديپا رايشناد ، هورگ رامآ و ،يژولويمديپا زکرم تاقيقحت تملاس رب رثوم یعامتجا لماوع ، هدکشناد ،تشادهب هاگشناد مولع یکشزپ ،نامرک ،نامرک ناریا 3 . يارتکد صصخت ی يژولويمديپا ، داتسا ، هورگ رامآ و ،يژولويمديپا زکرم قيقحت تا رهب ه يرادرب زا شناد ،تملاس هاگشناد مولع یکشزپ ،نارهت ،نارهت ناریا 4 . سانشراک دشرا ،يراتسرپ ناتسراميب یلضفا ،روپ هاگشناد مولع یکشزپ ،نامرک ،نامرک اریا ن تفایرد هلاقم : 42 / 2 / 19 نیرخآ حلاصا هلاقم : 6 / 8 / 19 شریذپ هلاقم : 03 / 9 / 14 * هدنسیون سم ؤ لو : زکرم تاقیقحت لدم یزاس رد ،تملاس هاگشناد مولع یکشزپ نامرک ، راهچ هار بسامهط دابآ ، ،نامرک ناریا نفلت : 4460180 -3029 ربامن : 4462312 -3029 Email: [email protected] فده و هنيمز : دارفا ای یرکف ناربهر ریثأت اب هک دنتسه یدارفا یشزومآ راذگ ریثأت ب دوخ ناراکمه ریاس درکلمع یور ه هژیو روط و شناد لاقتنا تهج یا رف ا هتفرگ رارق هجوت دوم شناد نامجرت دنی دنا . یگژیو زا یهاگآ نآ ییاسانش تهج یدارفا نینچ یاه کمک رایسب اه تسا هدننک . رد یدایز تاعلاطم هطیح نآ رتشیب هک دراد دوجو هعلاطم یدودعم دادعت یکشزپ مولع هطیح رد اما ،تسا هتفرگ ماجنا هنیمز نیا رد یعامتجا مولع یاه یکشزپ هتشر یور اه هتشاد زکرمت دنا . هعلاطم نیا ماجنا زا فده ، یگژیو ییاسانش نراتسرپ یاه ریثأت م کی رد یشزومآ راذگ دوب یناتسرامیب طیح . راک شور : شور اب یفیک شهوژپ کی هعلاطم نیا یهورگ ثحب یهورگ ثحب هک دوب زکرمتم هتفای راتخاس همین تروص هب تفرگ ماجنا . هعلاطم نیا رد ، 96 راتسرپ یلضفا ناتسرامیب رد راک هب لغاش نامرک یکشزپ مولع هاگشناد روپ دندش باختنا . س هعلاطم فده یاتسار رد دارفا نیا زا ؤ هک دش لا " هب امش هچ زا ینامرد و یتبقارم ،یشزومآ لکشم کی اب دروخرب ماگنه یدرف / یم هرواشم یدارفا دیریگ ؟ " . فده نیا یاتسار رد ، نآ زا یگژیو هک دش هتساوخ اه نآ هب هک ار یدارفا یم هعجارم اه دننک ، دنیامن رکذ . هداد حت قیرط زا اه سپس و زیلانآ اوتحم لیل رد هطیح هتسد یعرف و یلصا یاه دندش یدنب . هتفای اه : راتسرپ کی نیا یارب راتسرپ ناونع هب هک ریثأت یشزومآ راذگ دوش یفرعم ، زا ترابع هک دشاب هتشاد ار یلک یگژیو جنپ دیاب شناد لااب ، نتشاد تراهم میمصت ییاناوت ،یطابترا یاه یریگ و ،تکراشم هناتسود ناسنا یاهراتفر و نتشاد تراهم و هبرجت یکینیلک یاه تسا . هجيتن يريگ : یگژیو " ینیلاب هبرجت و تراهم نتشاد " دش ییاسانش هعلاطم نیا رد دیدج یگژیو کی ناونع هب . یگژیو ریاس تاعلاطم ریاس رد اه ( هورگ ه یا راتسرپ ریغ ) دندوب هدش ییاسانش زین . یم ناشن جیاتن نیا دهد نیا یارب راتسرپ درف کی هک رواشم کی ناونع هب دوخ راکمه فرط زا هک تروشم دروم رارق یگژیو راهچ دیاب اهنت هن ،دریگب تاعلاطم ریاس رد هدش ییاسانش هکلب ،دشاب هتشاد ار زا دیاب زین ینیلاب هبرجت و تراهم رادروخرب دشاب . تیمها هعلاطم نیا ناراتسرپ رد ینیلاب تراهم و هبرجت هطیح ریاس اب هسیاقم رد ار یم ناشن یکشزپ هلمج زا اه دهد . یگژیو ریاس رانک رد ینیلاب تراهم و هبرجت نتشاد ،اه هب مهم ناونع هصخاش نیرت ناراتسرپ یاه ریثأت دندش یفرعم یشزومآ راذگ . هژاو ديلک اه : دارفا ریثأت هبرجت و تراهم ،شناد نامجرت ،یکشزپ شزومآ ،راتسرپ ،راذگ ینیلابهمدقم
عوضوم لاقتنا ( Knowledge transfer ) و نامجرت ( Knowledge translation ) شناد رد لاس 9123 اب شیادیپ یکشزپ ینتبم رب دهاوش ب ه روط صخاش حرطم دش ( 9 ) و هب لابند نآ رد ههد یاه ریخا تاعلاطم یرایسب رد هنیمز هدافتسا زا شناد لصاح زا شهوژپ ماجنا هتفرگ تسا ( 4 ) . تیمها نیا عوضوم یارب میمصت ناریگ شخب ،تملاس رد یاهروشک هتفرشیپ و رد یاهروشک رد لاح تفرشیپ ور هب شیازفا تسا . ره دنچ ، یاهروشک مک دمآرد هب تلع دوبمک عبانم اب شلاچ یاه یرایسب یارب یدربراک ندرک شناد بور ه ور دنتسه ( 0 ). هب نیا روظنم ، یاهروشک هتفرشیپ و رد لاح تفرشیپ هب لابند هار یاه م ؤ رث یارب لاقتنا شناد دیدج دنتسه . تیزم یاه شزومآ موادم یتنس ار یمن ناوت هدیدان تفرگ ؛ ارچ هک نیا شور یاه یتنس زا یشخبرثا یدایز رادروخرب دن ، اما رد نیع لاح تهج ب ه یریگراک نآ اه هنیزه ییلااب زین مزلا تسا . هب نیمه لیلد ، زاین یارب هب راک نتسب یژتارتسا یاه رتهب تهج هعسوت و یارجا یاهدرکلمع ینتبم رب دهاوش زین ساسحا یم دوش ( 2 ). Lomas ناراکمه و داهنشیپ هدرک دنا هک یکی زا مهم نیرت یاهدربهار مک ،هنیزه شزومآ اب هدافتسا زا شور ییاه دننام " سامت هرهچ هب هرهچ " تسا ( 7 ). هدافتسا زا ناربهر یرکف ( OL’s ای Opinion leaders ) ای دارفا راذگریثأت یشزومآ ( Educational influential’s ی ا EI’s ) ، ارب ی یملع و یلمع یاهراتفر رییغت و شناد نامجرت تسا رادروخرب ییلااب تیمها زا دارفا ( 6 .) یسررب رد مولع یاه دارفا هک تسا هدش هداد ناشن یعامتجا یدیلک ( Key people ) شقن یمهم رد جیورت و راشتنا تاعلاطا دنراد ( 2 ). تاعلاطم ناشن هداد دنا یاهریسم ریغ یمسر ( 8 ) دننام طابترا اب ،ناراکمه یکی زا هار یاه رایسب م ؤ رث رد رییغت راتفر رد هیارا ناگدننک تامدخ تملاس تسا ( 93 ، 1 ) و رد هورگ فده دروم هعلاطم زین دراد دوجو ( 99 .) Rogers رد فیرعت EI’s یم دیوگ هک نیا دارفا اب هرواشم نداد هب ریاس ناراکمه ،دوخ هتفای یاه دیدج یتاقیقحت و شناد دوخ ار هب نآ اه لاقتنا یم دنهد ( 94 ). Lippet و ناراکمه داد ناشن دن نم هب ناکشزپ یضعب هک اقترا و شرتسگ روظ ی ناراکمه راتفر رد رییغت دوخ ، ییاناوت ت أ ریث یراذگ ار یور نآ اه دنراد ( 90 ). دوجو نینچ ناکشزپ ت أ یشزومآ راذگریث ، طسوت Wenrick ناراکمه و دروم هعلاطم رارق تفرگ ( 92 .) Greer هفرح عماوج هک داد ناشن ،یا لیامت هب تمس هعسوت ندیشخب و ب ه راک نتسب کی متسیس هتسب ار راد ن د . یو نایب یم دنک هک رد یرایسب زا عماوج ،کچوک یهورگ زا دارفا لقتسم دوجو دنراد هک یور رگید دارفا ت أ ریث یم دنراذگ . نینچمه یو اب هدهاشم میقتسم زا تیلاعف یاه رگید ناکشزپ ، ناشن داد هک نیا دارفا تأ راذگریث مه یور یهاگآ و شناد یروآون و مه یور تیلاعف یاه یکینیلک دارفا رگید تأ ریث یم دنراذگ ( 97 ). Hiss و ناراکمه یارب نیلوا راب موهفم OL’s ار رد هطیح یکشزپ رد هطبار اب ناکشزپ تبقارم یتشادهب هیلوا هعسوت داد دن ( 96 ). اب ییاسانش دارفا ت أ راذگریث رد کی هعماج ای هورگ کچوک یم ناوت اب دیدپ ندمآ ره ،یروآون تحار رت هب راگزاس ندرک و راشتنا نآ اه تخادرپ ( 92 ). هتکن مهم نیا تسا هک یارب راشتنا کی شناد ای روآون ی دج ی د یم یسک هچ زا درک هدافتسا ناوت . ی ک درف اب ی د هچ و ی گژ ی هتشاد دشاب هک دناوتب رد راشتنا و ی ا هب راگزاس ندناسر ی ا ذپ ی شر ی ک شناد دج ی د رد ب ی ن ی ک هورگ کمک دنک . لاح ا ی ن لاؤس رد حم ی ط اه ی کچوک رت لثم حوطس بی ناتسرام ی حرطم تسا هک رد ی ک نچ ی ن حم ی ط ی ی ک درف اب ی د هچ و ی گژ ی ی ا هصخشم یا هتشاد دشاب هک ریاس راکمه ا ن تهج تفایرد تاعلاطا ای هرواشم یملع و ینیلاب هب یو هعجارم دننک . ب ه یریگراک کی نینچ درف ای یدارفا اب نینچ یگژیو ییاه هک هب ناونع کی درف یدیلک زا یو دای یم ،دوش رد هرود یاه شزومآ ،موادم هیارا بلطم ای سردم رد همانرب یاه ،یشزومآ سلاک ،سرد ،اهرانیمس سنارفنک ،اه هاگراک یشزومآ و ... یم اوت ن د رایسب دیفم عقاو دوش . یتاعلاطم هک رد نیا هنیمز تروص هتفریذپ ،تسا رتشیب رب یور ناکشزپ هدوب تسا و تاعلاطم رایسب یکدنا رد هطیح یاه یکنیلکاراپ هب هژیو رد هطیح یراتسرپ ماجنا هدش تسا . زا نآ ییاج هک ناراتسرپ یکیزا هورگ یاه مهم و یلصا هیارا تامدخ یتملاس و یتشادهب رد حطس ناتسرامیب اه ،دنتسه اب ییاسانش یگژیو یاه ناراتسرپ تأ راذگریث یشزومآ و تیوقت نیا یگژیو یاه یدیلک ، یم ناوت یراکمه و تاطابترا نیب یهورگ یوق یرت ار رد نیب راتسرپ ا ن داجیا درک . نینچمه یم ناوت یدارفا ار هک یاراد نیا یگژیو یاه یصاصتخا دنتسه ، رد نیب هورگ یاه یراتسرپ ییاسانش و طابترا نیا دارفا ار اب ریاس راکمه ا ن هچ رد ثحابم یشزومآ و هچ رد ثحابم یکینیلک شیازفا داد . هب نیا ،روظنم فده زا ماجنا نیا هعلاطم ، ییاسانش یگژیو اه و تایصوصخ ناراتسرپ ت أ راذگریث رد نیب ناراتسرپ لوغشم هب راک ناتسرامیب یلضفا روپ هاگشناد مولع یکشزپ نامرک دوب .
شور
راک
هعلاطم رضاح ی ک شهوژپ ک ی ف ی دوب هک رب ور ی ناراتسرپ ناتسرامیب رد لغاش لضفا ی روپ هاگشناد مولع کشزپ ی نامرک دش ماجنا . گنهامه زا دعب ی اه ی دم اب مزلا ی ر ی ت راتسرپ ی ا ی ن بی ناتسرام ، 96 راتسرپ ( 4 راتسرپ درم و 92 راتسرپ نز ) تهج ماجنا ی ک هورگ ثحب ی زکرمتم ( Focus group discussionای FGD ) ب ه روط یفداصت باختنا دندش . زا نیا دادعت راتسرپ هک کردم یهاگشناد همه نآ اه سناسیل ،دوب 9 رزیاورپوس ،یشزومآ 0 راتسرپرس و 94 راتسرپ فاتسا دراو هعلاطم دندش . زا نآ ییاج هک هتفگ یاه ناراتسرپ رد یط FGD طبض یم ،دش هب همه ناراتسرپ نیا عوضوم حیضوت هداد دش و زا همه نآ اه تیاضر یهافش ( یملاک ) بسک دش . تدم نامز ماجنا ثحب یهورگ دودح کی تعاس و مین دوب . رد دروم هنامرحم ندوب ،تاعلاطا یب مان ندوب ( هدافتسا زا هرامش هب یاج مان ) ، فادها هعلاطم و یرایتخا ندوب تکرش رد هسلج تاحیضوت مزلا ارا ی ه گ در دی . ثحب یهورگ هب تروص همین راتخاس هتفای رازگرب دش . یامنهار یرگشسرپ اب ییامنهار کی راتسرپ و کی تسیژولویمدیپا نیودت و هیهت دیدرگ . رد نیا FGD س ؤ تلاا یزاب طسوت لیهست هدننک هدیسرپ دش ؛ هب نیا تروص هک " کی راتسرپ ت أ راذگریث دیاب یاراد هچ یگژیو ییاه دشاب ؟ " ، " امش هب ماگنه دروخرب اب کی لکشم ،یشزومآ یتبقارم و ینامرد زا هچ یدارفا هرواشم یم دیریگ ؟ " ، " یدارفا هک زا نآ اه تروشم یم دیریگ یتسیاب یاراد هچ یگژیو ییاه دنشاب هک امش ار هب تمس هرواشم نتفرگ زا نآ اه قوس دهد ؟ " . ثحب یهورگ اب نیا همدقم زاغآ دش هک " یخرب دارفا اب هرواشم نداد هب ریاس ناراکمه ،دوخ شناد دوخ ار هب نآ اه لاقتنا یم ،دنهد لاح کی درف زا هاگدید امش دیاب هچ یگژیو ییاه هتشاد دشاب هک امش ار یارب تفایرد شناد دیدج هب تمس دوخ بلج دنک ؟ هب یترابع رگید ، اب نتشاد هچ یگژیو ییاه امش تهج تفایرد هرواشم هب تمس نآ اه قوس هداد یم دیوش ؟ " گنهامه هدننک روط هب میقتسم اب دارفا تکرش هدننک ثحب یم درک و تهج اهوگتفگ ار یریگیپ یم ومن د ؛ هب یتروص هک ییایوپ هورگ دروم هجوت رارق یم تفرگ . رد نیا ثحب یهورگ ، یخرب دارفا دندوب هک زا یخرب رگید لاعف رت دندوب ؛ اما گنهامه هدننک اب حرط ددجم س ؤ تلاا زا یدارفا هک رتمک لاعف دندوب یعس یم درک هک نیا دارفا زین رد نتم یلصا ثحب رارق دنریگ . ثحب یهورگ هب یلکش دوب هک یخرب تاظحل ود ای هس تکرش هدننک رد تقفاوم ای تفلاخم اب یخرب یگژیو یاه حرطم هدش یارب ناراتسرپ ت أ راذگریث اب مه ثحب یم دندرک . رایعم مامتا ثحب ،یهورگ عابشا ندش تاعلاطا و مدع هیارا هداد یاه دیدج زا هعلاطم رد رظن هتفرگ دش . رد نیا قیقحت ، هداد اه اب هدافتسا زا طبض ندومن یادص تکرش ناگدننک و دعب زا نآ اب هدافتسا زا تشاددای یرادرب قیقد عمج یروآ دش . هلصافلاب دعب زا ثحب یهورگ ، هیزجت و لیلحت هداد اه ماجنا دش . همه دراوم و یگژیو ییاه هک طسوت تکرش هدننک اه حرطم هدش دوب ، یور ذغاک هدایپ یزاس دش . تاعلاطا عمج یروآ هدش رب ساسا فده یاه هعلاطم یراذگدک و مت یاه ( هطیح ) یلصا و یعرف نییعت دندیدرگ .
هتفای
اه
رد ا ی ن هعلاطم ک ی ف ی نتبم ی رب ثحب هورگ ی ، چنپ ح ی هط ی ا مت یروحم ( یلصا ) هب روظنم نییعت یگژیو یاه دارفا ت أ راذگریث یشزومآ هب تسد دمآ هک دندوب ریز حرش هب : 9 ) شناد لااب : تکرش ناگدننک دقتعم دندوب هک شناد یلمع و یروئت لااب ی کی درف یم دناوت زا ظاحل یشزومآ رایسب مهم دشاب . آ ن اه یم دنتفگ هک دارفا اب نینچ ییاناوت یم دنناوت یور درکلمع ینیلاب ام ریثأت راذگ دنشاب . یکی زا تکرش ناگدننک تفگ : " خ یل ی زا راتسرپ ا ن هک رد لاب ی ن لوغشم هب راک دنتسه ملع شهوژپ ی ،دنرادن رد ا ی ن دروم فعض ،دنراد نم رگا هجوتم موش مراکمه رد مز ی هن شهوژپ ی شناد بوخ ی ،دراد عس ی م ی منک هک ب ی رتش غارس و ی تهج بسک شناد مورب " . هب زور ندوب شناد و تراهم دارفا یکی رگید زا لماوع ریثأت راذگ یفرعم دش . ییاناوت ییاسانش تاهابتشا ،دوخ ناراکمه راتسرپ و ریاس راکمه ا ن ریغ راتسرپ زا رگید یدراوم دوب هک ناراتسرپ هب نآ هراشا دنتشاد . یکی زا نآ اه تفگ : " ره درف لاب ین ی هاوخ هاوخان بکترم تاهابتشا لاب ین ی م ی ،دوش ا ی ن هک نم هجوتم مشب هک مراکمه هچ راتسرپ و هچ غ ی ر راتسرپ راچد هابتشا هدش ،تسا هب ا ی ن نعم ی تسا هک نم تبسن هب آ ن عوضوم ی ا قافتا ، ملع بوخ ی مراد " . رد رانک نیا ،دراوم یکی زا راتسرپ ا ن دقتعم دوب هک " ی ک راتسرپ ی هک زا قلاخ ی ت لاب ین ی و تردق راکتبا ملع ی و لمع ی رادروخرب ،دشاب ی نع ی شناد لااب یی ،دراد ی نع ی ا ی ن هک م ی ناوت ی م ور ی ملع و ی و هرواشم اه ی لاب ین ی و ی باسح زاب نک ی م " . نآ هچ هک زا نیا گ ف هت اه هب تسد ،دمآ هب تروص تاقبط یعرف رد لودج 9 اب زج ی تای یرتشیب ارا ی ه هدش تسا . 4 ) نتشاد تراهم یاه یطابترا : یکی رگید زا هطیح یاه دروم رظن ناراتسرپ تهج ندیزگرب کی درف ریثأت راذگ ،یشزومآ نتشاد طابترا بوخ و تراهم یاه یطابترا دوب . یلیخ زا ناراتسرپ ملاعا دندرک هک مهم تسین نیا طابترا اب یسک هچ دشاب ( اب راتسرپ ،راکمه راکمه ،کشزپ راکمه هاگشیامزآ و )... ، مهم نتشاد نیا تراهم رد دوجو درف تسا . یکی زا نآ اه تفگ : " نم رگا رد لاب ی ن هب لکشم ی رب مروخب و رارق دشاب زا دنچ راکمه مراتسرپ کمک گب ی ،مر زا راتسرپ ی کمک م ی گ ی مر هک قلاخا ،رتهب طابترا ز ی رتاب و ملاک رتهب ی هتشاد دشاب " . نتشاد نف نایب بوخ یکی رگید زا یدراوم دوب هک راتسرپ نا هب ناونع کی یگژیو مهم یارب کی درف ریثأت راذگ رد رظن دنتشاد . یخرب رگید یم دنتفگ هک رگا نینچ یدرف اب نیا یگژیو ،اه زا دامتعا هب سفن یبوخ مه رادروخرب ،دشاب ییاناوت لاقتنا شناد یو رتلااب دهاوخ تفر . ریاس هورگ یاه یکشزپ مه هاگدید تبثم ت یر هب ملع یراتسرپ و راتسرپ ا ن دنهاوخ تشاد . دوجو نینچ یدارفا اب دامتعا هب سفن لااب ، ییاناوت یربهر ندرک هورگ ار دنراد . یکی زا ناراتسرپ هب رد سرتسد ندوب دارفا هراشا تشاد و ناعذا درک هک " هب رظن نم رگا درف ی د ی رگ زا و ی گژ ی اه ی مهم ی ک درف ثأت ی راذگر ار هتشاد ،دشاب رد سرتسد ندوب و ی ن ی ز م ی دناوت ی ک ی د ی رگ زا صخاش اه ی مهم دشاب " . 0 ) ییاناوت میمصت یریگ و تکراشم : یکی رگید زا هطیح یاه ییاسانش هدش هب ناونع یگژیو یدیلک کی راتسرپ ریثأت راذگ ، ییاناوت میمصت ،یریگ ییاناوت تکراشم رد رما میمصت یریگ و سم ؤ تیلو یریذپ یو تسا . ناراتسرپ ملاعا دندرک هک راکمه یراتسرپ هک ییاناوت میمصت یریگ ینیلاب یبوخ هتشاد ،دشاب تردق میمصت یریگ یبوخ هتشاد ،دشاب میمصت یریگ شیاه ینتبم رب دهاوش یملع و یلمع ،دشاب یم دناوت کی درف ریثأت راذگ ،دشاب یم دناوت کی رواشم ،دشاب دامتعا هب هرواشم یاه یو لااب دهاوخ تفر . یخرب زا نآ اه یم دنتفگ هک کی ربهر ،بوخ کی درف ریثأت راذگ ،یشزومآ یدرف تسا هک مصت ی تام لاب ین ی بوخ ی ذاختا دنک . یکی رگید زا ناراتسرپ تفگ : " ای ن دارفا نوچ للاقتسا هفرح ا ی لااب یی ،دنراد مصت ی تام ی ار هک هاوخ ن د ،تفرگ امتم ی رتز زا اس ی ر مصت ی تام دهاوخ دوب " . ره دنچ یخرب رگید زا ناراتسرپ اب دروم للاقتسا هفرح یا فلاخم دندوب ؛ چ ار هک نآ اه یم دنتفگ نیا دروم یلیخ مک هب مشچ یم دیآ و زا نآ ییاج هک یلیخ ناراتسرپ للاقتسا هفرح یا یفاک ،دنرادن کی درف ریثأت راذگ اب نینچ یتیصوصخ تسا ردان . نآ اه دنتشاد هراشا هک رگا راتسرپ ملع یفاک رد هطیح یصصخت دوخ هتشاد ،دشاب نیا ییاناوت ار مه دراد هک ربتایمصت ینیلاب ریاس ناراکمه معا زا راتسرپ و ریغ راتسرپ تراظن دیامن ؛ هچنانچ یکی زا نآ اه تفگ : " راتسرپ ابن ی د ره نآ هچ هک شهب د ی هتک م ی دوش ار لوبق ،دنک راتسرپ اب ی د ملع فاک ی ارب ی لحت ی ل مصت ی تام لاب ین ی شناراکمه هتشاد ،دشاب راتسرپ اب ی د دنادب هک ارچ ی ک کشزپ ی ک مصت ی م لاب ین ی ارب ی ب ی رام ذاختا م ی دنک ی ا من ی دنک . رگا نچ ی ن درف ی راکمه هدنب دشاب ، م ی دناوت وگلا ی نم رد لاب ی من ،دشاب م ی دناوت ور ی درکلمع نم ثأت ی ر دراذگب " . یکی رگید زا دراوم رکذ هدش طسوت راتسرپ ا ن نیا دوب هک کی راتسرپ ریثأت راذگ مه رد لابق نارامیب و مه رد لابق ناراکمه دیاب سم ؤ تیلو ریذپ دشاب . یکی زا نآ اه یم تفگ : " راتسرپ ی هک رد مصت ی تا لاب ین ی تکراشم ،دراد هاوخ هاوخان ی ک درف لوؤسم ی ت ذپ ی ر مه تسه " ، اما راتسرپ رگید یم تفگ : " نم ساسحا م ی منک ا ی ن سح لوؤسم ی ت ذپ ی ر ی رد ب ی ن ناراتسرپ مک ،تسا نوچ مصت ی م گ ی هدنر اهن یی نآ اه ن ی دنتس " . 2 ) یاهراتفر ناسنا هناتسود : یخرب یگژیو یاه رایسب مهم رگید طوبرم هب ناراتسرپ ریثأت راذگ یشزومآ ، یاهراتفر تبثم و ناسنا هناتسود نآ اه ا تس . نآ اه هب قافتا یم دنتفگ هک زوسلد ندوب کی درف رد لابق ضیرم یم دناوت یور درکلمع ینیلاب نآ اه ریثأت تبثم دراذگب . تیاعر تایقلاخا هفرح یا و تیاعر قوقح نارامیب ءزج دراوم یرگید دندوب هک ناراتسرپ هب آ ن هراشا دندرک . یکی زا نآ اه یم تفگ : " رگا بب ی من هک مراکمه اب بی رام فارطاو ی نا هب بوخ ی طابترا رارقرب م ی دنک و قلاخا ی تا ار رد لابق هفرح و اظو ی شف اعر ی ت م ی ،دنک م ی دناوت ا ی ن درف وگلا یی بسانم ارب ی نم ،دشاب ا ی ن درف اب ا ی ن اهراتفر و قلاخا ی شتا م ی دناوت ی ک درف ثأت ی راذگر ،دشاب لاومعم نچ ی ن دارفا ی رد رانک ملع لااب و هبرجت ،لااب دارفا ی دنتسه هک م ی ناوت هب بوخ ی زا نآ اه هرواشم تفرگ " . 7 ) نتشاد هبرجت و تراهم یکینیلک : نتشاد تراهم و هبرجت یفاک رد نیلاب یکی رگید زا دراوم رکذ هدش طسوت راتسرپ ا ن هب ناونع یکی زا یگژیو یاه ناراتسرپ ریثأت راذگ یشزومآ یفرعم دش . یکی زا یدراوم هک همه تکرش ناگدننک هب آ ن هراشا ،دنتشاد نیا دوب هک راتسرپ ا ن دیاب رد لباقم ریاس هورگ یاه یکشزپ هژیو هب ناکشزپ ییاناوت یاه دوخ ار ناشن دنهد . نآ اه یم دنتفگ هک نب دیا راتسرپ ا ن رد لباقم ریاس هورگ اه ساسحا فعض ،دننک نآ اه دیاب مه ملع یفاک و مه تراهم و هبرجت یفاک ار رد رما نیلاب و ارا ی ه تامدخ یتبقارم نارامیب ارا ی ه دنیامن . یکی زا نآ اه هراشا تشاد هک " تقو ی م ی ب ی من مراکمه زا ظاحل لاب ین ی تراهم و هبرجت لااب یی ،دراد سب ی را لاحشوخ مهاوخ ،دش اصخشم تقو ی هک لکشم لاب ین ی ارب ی نم پ ی ش آی د لوا زا نچ ی ن راکمه ی کمک م ی گ ی مر ات اس ی ر هورگ اه ی د ی رگ لاب ین ی " . یکی رگید زا یدراوم هک رد نیا هطیح یاج ،تفرگ بحاص رظن ندوب کی درف ریثأت راذگ دوب . یکی زا نآ اه یم تفگ : " خ یل ی بوخ تسا هک ی ک راتسرپ ثأت ی راذگر ی ک درف بحاص رظن ن ی ز ،دشاب مروظنم ا ی ن تسا هک اوس ی زا ،ملع هبرجت و ،تراهم بحاص رظن ندوب و ی ن ی ز خ یل ی مهم تسا . هب رظن نم نچ ی ن درف ی م ی دناوت رد مصت ی تام لاب ین ی و غ ی ر لاب ین ی نی ز شقن هتشاد دشاب " .
لودج 9 . هقبط یاه یروحم ( یلصا ) و ریز هقبط اه ( یعرف ) مت یاه یلصا مت یاه یعرف 9 شناد لااب نتشاد شناد ینیلاب لااب رد درکلمع ینیلاب نتشاد شناد هب زور کی عبنم یتاعلاطا لباق نانیمطا یارب ریاس ناراکمه نتشاد شناد یشهوژپ نتشاد شناد یروئت لااب یرادروخرب زا تردق راکتبا و تیقلاخ لااب رد درکلمع ینیلاب ییانشآ اب یروآون ینامرد -یتبقارم نتشاد ملع یفاک تهج ییاسانش تاهابتشا ینیلاب ( لنسرپ یراتسرپ و ریغ یراتسرپ ) 4 نتشاد تراهم یاه یطابترا یرارقرب طابترا بسانم اب ریاس ناراکمه ( راتسرپ و ریغ راتسرپ ) یرادروخرب زا طابترا یمومع لااب یرادروخرب زا نف نایب بوخ هب ماگنه لاقتنا شناد و هئارا هرواشم ییاناوت یرارقرب طابترا م ؤ رث اب نارامیب نتشاد دامتعا هب سفن لااب هب ه ن ماگ ذخا تامیمصت ینیلاب یسرتسد ناسآ هب یو نییعت نامز یفاک یارب ارا ی ه هرواشم هب ریاس ناراکمه دوخ هقلاع دنم ندوب هب لاقتنا بلاطم یملع دوخ 0 ییاناوت میمصت یریگ و تکراشم ییاناوت لااب رد میمصت یریگ یاه ینیلاب هدافتسا زا تارظن و تکراشم ریاس راکمه ا ن هب ماگنه ذاختا تامیمصت ینیلاب نتشاد شقن یتیامح یارب ریاس ناراکمه یرادروخرب زا تعرس لمع لااب هب ماگنه ذخا تامیمصت ینیلاب ییاناوت تراظن رب تامیمصت ینیلاب ریاس ناراکمه ریغ راتسرپ نتشاد للاقتسا هفرح یا لااب ییاناوت میمصت یریگ ینیلاب ینتبم رب دهاوش یملع نتشاد سح سم ؤ تیلو یریذپ تبسن هب نارامیب و دنور ینامرد -یتبقارم نآ اه 2 یاهراتفر ناسنا هناتسود زوسلد ندوب یارب نارامیب تیاعر تایقلاخا هفرح یا طوبرم هب نارامیب تیاعر قوقح نارامیب 7 نتشاد هبرجت و تراهم یکینیلک نتشاد هبرجت ینیلاب لااب بحاص رظن ندوب رد هنیمز یصصخت دوخ مدع ساسحا فعض رد لباقم ریاس هورگ یکشزپ یرادروخرب زا تراهم ینیلاب لااب
ثحب
و
هجيتن
يريگ
نیا هعلاطم یفیک ناشن داد هک کی راتسرپ ریثأت راذگ یشزومآ ای کی راتسرپ اب هصخشم یاه ربهر یرکف دیاب جنپ هصخشم یلک هتشاد دشاب هک لماش شناد و تیقلاخ ؛ طابترا و تراهم یاه ،یطابترا یسرتسد ؛ ییاناوت میمصت ،یریگ تکراشم و سم ؤ تیلو یریذپ ؛ یاهراتفر ناسنا هناتسود و هبرجت و تراهم یکینیلک یم دشاب .رد یوجتسج نیا س ؤ لا هک هنوگچ سم ؤ نیلو تبقارم یتشادهب نکمم تسا ثعاب رییغت راتفر ،دنوش یسررب یضعب موهفم اه و تاکاردا ت أ یعامتجا تاریث ( Social influence ) دیفم یم دشاب . Kannouse ناراکمه و هس عون زا ت أ تاریث یعامتجا ار داهنشیپ درک دن هک یکی زا نیا دراوم ، ریثأت یملع ( Information influence ) دوب . ت زا عون نیا أ ریث ، دوخ هک دراد هعومجم ریز نیدنچ ثأت ی ر درف صصختم ( Expert influence ) و ریثأت راکمه ( Peer influence ) زا یدراوم دنتسه هک هب موهفم ت أ ریث یریذپ دارفا زا دارفا رگید هک ای صصختم نآ راک دنتسه و ای راکمه درف یم اب ،دنش یقلت یم ددرگ . ت أ ریث یعامتجا ، یعوضوم تسا هک هزورما رد ،راشتنا ب ه یریگراک و ای هدافتسا زا هتفای یاه یملع دم رظن رارق هتفرگ تسا ( 98 ). Hiss ناراکمه و یط کی هعلاطم شسرپ همان یا هب مسا Sociometric تهج ییاسانش دارفا ت أ ریث راذگ یشزومآ رد نیب ناکشزپ یحارط دندرک . نیا ناققحم هراشا دندرک هک کی کشزپ ت أ راذگریث یشزومآ یتسیاب یاراد 0 یگژیو ( هطیح ) زراب شناد ،لااب تاطابترا یملع و یمومع بوخ و تایقلاخا شزومآ یکشزپ دنشاب . ناققحم اب هدافتسا زا نیا رازبا و اب هجوت هب هطیح یاه دوجوم دنتسناوت دارفا ت أ راذگریث ار رد نیب ناتسرامیب یاه کی هیحان ییاسانش دننک ( 96 ). و یهوکش ناراکمه ( 91 ) اب ماجنا ی ک اب هعلاطم آن زیلا لیلحت زیامت هک یور ناکشزپ کی ناتسرامیب یلحم تروص تفرگ ، ناشن دنداد یسک یم دناوت رب درکلمع ینیلاب نایوجشناد یکشزپ ت أ ریث دراذگب هک یاراد 2 یگژیو شناد ،لااب تاطابترا م ؤ رث نیب یدرف و ،یهورگ تکراشم رد تیلاعف یاه شزومآ یکشزپ و قلاخا بسانم رد هنیمز شزومآ یکشزپ دشاب . هطیح یاه ییاسانش هدش رد نیا هعلاطم یدودح ات هیبش هطیح اه و یگژیو یاه ییاسانش هدش رد تاعلاطم یلبق یارب ناکشزپ دوب . یتوافت هک نیا هعلاطم اب طم ا هعل Hiss ناراکمه و ( 96 ) و هعلاطم هوکش ی راکمه و ا ن ( 91 ) دراد رد نیا تسا هک هن اهنت نیا تاعلاطم هب تروص یمک ماجنا هدش دنا ، هکلب زا یاهزیلانآ هتفرشیپ یرت نوچمه لیلحت یلماع و زیلانآ لیلحت زیامت یارب ییاسانش یگژیو یاه یدیلک و زراب ر ناربه یرکف هدافتسا هدش تسا ؛ رد یلاح هک نیا هعلاطم هب تروص یفیک ارجا هدش تسا . Holmboe یط کی هعلاطم یفیک ناشن داد هک رد نورد کی ناتسرامیب کشزپ یاه ت أ راذگریث یتسیاب یاراد یگژیو ییاه نوچمه تادهعت ،یصخش رابتعا هفرح ،یا تراهم و یاهراتفر اقترا ی تیفیک و لماعت مه اب ناکشزپ و مه اب ریغ ناکشزپ ( ،اهراتسرپ شیامزآ گ ها اه و ناریدم یناتسرامیب ) دنشاب ( 43 ) . هتکن لباق هجوت رد نیا تاعلاطم و هعلاطم رضاح نیا تسا هک یخرب یگژیو اه نوچمه ،شناد تایقلاخا و تراهم یاه یطابترا ، ءزج یگژیو ییاه دندوب هک مه رد نیب راتسرپ ا ن و مه رد نیب هورگ یاه یکشزپ یلیخ مهم هدوب تسا . نیا هجو کارتشا رد نیا یگژیو اه ناشن یم دهد هک رد هورگ یاه یکشزپ زا هلمج یکشزپ و یراتسرپ هک روط هب میقتسم اب نارامیب رد طابترا ،دنتسه نیا یگژیو اه زا تیمها ییلااب دنرادروخرب . کی درف ریثأت راذگ ای کی ربهر یرکف اب نتشاد نینچ یگژیو ییاه یم دناوت ثعاب رییغت راتفر یصخش و یدرکلمع ناراکمه دوخ دوش . رب ساسا جیاتن هب تسد هدمآ زا تاقیقحت رد هنیمز OL’s ، ناشن هداد هدش تسا هک نآ اه هب تروص یساسا رت رب میمصت یریگ ییاهن دارفا ت أ ریث یم دنراذگ و ببس رییغت راتفر ( Behavioral change ) و درکلمع یم دنوش ( 94 ، 93 ) . نیرتزراب یگژیو OL’s ، نتشاد تیعقوم ت أ یراذگریث لااب ( Influential position ) رد راتخاس متسیس یطابترا ناش یم دشاب . نیا دارفا ، رد زکرم هکبش یاه یطابترا نیب یصخش رارق دنراد ( 49 ). یکی رگید زا نیرتزراب یگژیو یاه شور هدافتسا زا ناربهر یرکف هب ناونع کی یژتارتسا نامجرت ،شناد هدافتسا زا تاطابترا ریغ یمسر و نیب یدرف ( Informal and interpersonal communication ) هب یاج تاطابترا یمسر ( Formal ) و رگید اسو ی ل یطابترا ریظن هناسر اه ( Media ) تسا . تیمها طابترا ریغ یمسر و نیب یدرف رد راشتنا یروآون اه زا ظاحل یبرجت هب تابثا هدیسر و زا ظاحل
یرظن ب ه هلیسو نیدنچ هعلاطم دروم دییأت رارق تفرگ ه تسا ( 40 ، 44 ، 8 ) . Thomson O’Brien تارثا هک داد ناشن OL’s هجوت اب هورگ هب هفرح یاه مه اب نآ یاوتحم و یکینیلک تلاکشم ،یا اد قرف در ( 40 .) ربانب رظن Hiss ناراکمه و ( 96 ) ، ناکما نیا دوجو هک یناراکمه هک دراد یور رگید ناشناراکمه ت أ ریث یم دنراذگ ، اب هجوت هب عون صصخت نآ ،اه یگژیو یاه توافتم زین رد عون OL’s هتشاد دنشاب . تاعلاطم یرتشیب یارب نییعت نیا هک ایآ OL’s رد نایم همه عاونا صصخت یاه یکینیلک ( صصخت یاه نوگانوگ ) یم دنناوت ییاسانش دنوش و نینچمه نیا هک ایآ نآ اه هدنیامن کی هورگ نگمه هب روظنم نییعت یگژیو یاه نیا دارفا هدوب دنا ریخ ای و رد رخآ نیا هک ایآ همه هورگ یاه یکشزپ و ینامرد هب روط یهباشم هب تلااؤس نیا خساپ یم ،دنهد مزلا تسا ( 42 ). هجیتن یریگ : یگژیو ای هصخشم یاه هب تسد هدمآ یارب ناراتسرپ ریثأت راذگ یشزومآ روط هب بیرقت ی هیبش هصخشم یاه ناکشزپ ریثأت راذگ یشزومآ ،دوب اب نیا توافت هک یگژیو نتشاد هبرجت و تراهم یکینیلک هب ناونع کی یگژیو دیدج یارب ناراتسرپ ییاسانش دش . ره دنچ نکمم تسا هک صخاش یاه هب تسد هدمآ رد نیا هعلاطم یفیک ب ه روط لماک لباق لوبق ،دنشابن اما داهنشیپ ماجنا کی هعلاطم یمک اب شور یاه یرامآ هتفرشیپ یرت لثم زیلانآ لیلحت یلماع یم دناوت رد ت أ دیی و تیامح ره هچ رتهب نیا یگژیو اه کمک هدننک دشاب . References:
1. Landry R, Amara N, Pablos-Mendes A, et al. The Knowledge-Value chain: a conceptual framework for Knowledge translation in health. Bulletin of the World Health Organization 2006; 84(8):597-602.
2. Estabrooks C, Wallin L. Where do we stand on the measurement of research utilization? Peper prepared for 4th Annual knowledge utilization Colloquia (KU04), Belfast, North Ireland 2004. 3. Santesso N, Tugwell P. Knowledge Translation in Developing Countries. Journal of Continuing Education Health Professions 2006; 26(1):87-96.
4. Doumit G, Gattellari M, Grimshaw J, et al. Local opinion leaders: effects on professional practice and health care outcomes. Cochrane Database of Systematic Reviews 2011; (1). 5. Lomas J, Enkin M, Anderson G, et al. Opinion
leaders vs. audit and feedback to implement practice guidelines: delivery after previous cesarean section. The Journal of the American Medical Association 1991; 265(17):2202–7. 6. Valente T, Pumpuang P. Identifying opinion
leaders to promote behavior change. Health Education & Behavior. 2007;34(6):881-96. 7. Telch MJ, Miller LM, Killen JD et al. Social
influences approach to smoking prevention: the effects of videotape delivery with and
without same-age peer leader participation. Addictive Behaviors 1990; 15(1): 21–8. 8. Tardy RW, Hall CL. Bonding and cracking:
The role of informal interpersonal networks in health care decision making. Health Communications 1988; 10(2):151-73.
9. Grimshaw JM, Eccles MP, Walker AE, et al. Changing physician's behavior: what work and thoughts on getting more things to work. Journal of Continuing Education Health Professions 2002;22(4):237-43.
10. Geertsma RH, Parker RC, Whitbourne SK. How physicians view the process of change in their practice behavior. J Medical Education 1982;57(10):752-61.
11. Starkey F, Audrey S, Holliday J, et al. Identifying influential young people to undertake effective peer-led health promotion: the example of A Stop Smoking In Schools Trial (ASSIST). Health Education Research 2009; 24(6): 977–88.
12. Rogers EM. Diffusion of Innovations. 5 ed. New York: Free Press; 2003.
13. Lippet R, Watson J, Westley B. The Dynamic of Planned Change. Harcourt, Brace and World, Inc., New York. 1958.
14. Wenrick J, Mann F, Morris W, et al. Informal educators for practicing physicians. Journal of Medical Education 1971;46(4):299-305.
15. Greer AL. The state of the art versus the state of the science. The diffusion of new medical technologies into practice. International Journal of Technology Assessment Health Care 1988;4(1):5-26
16. Hiss R, Stross J, Davis W, Macdonald R. Development and evaluation of a community-based pulmonary education system. Annual Conference on Research in Medical Education 1979; 18:264-9.
17. Rohrbach LA. Intermedia processes in the adoption of tobacco control activities among opinion leaders in California. Communication Theory 2006;16(1):91-117.
18. Kannouse DH, Kallich JD, Kahan JP. Dissemination of effectiveness and outcomes research. Health Policy 1995; 34(3):167-92. 19. Shokoohi M, Nedjat S, Golestan B, et al. Can
Criteria for Identifying Educational Influentials in Developed Countries be Applied to Other Countries? A Study in Iran. Journal of Continuing Education in the Health Professions 2011; 31(2):95-102.
20. Holmboe ES, Bradley EH, Mattera JA, et al. Characteristics of physician leaders working to improve the quality of care in acute myocardial infarction. Joint Commission Journal on Quality and Patient Safety 2003; 29(6):289-96. 21. Schuster DV, Valente TW, Skara SN, et al. Intermedia processes in the adoption of tobacco control activities among opinion leaders in California. Communication Theory 2006; 16(1):91-117.
22. Grzybowski S, Lirenman D, White MI. Identifying educational influentials for formal and informal continuing medical education in the province of British Columbia. Journal of Continuing Education Health Professions 2000;20(2):85-90.
23. Thomson O'Brien MA, Oxman AD, Haynes RB, et al. Local opinion leaders: effects on professional practice and health care outcomes. Cochran Database of Systematic Reviews 2000;(2).
24. CHSRF. Canadian Institutes of Health Research: The Theory and Practice of Knowledge Brokering in Canada; Health System. 2013. Available From: http://www.cihr-irsc.gc.ca/e/193.html
Journal of Medical Education Development Center
2013; 10(2):56- 64
Identifying the Characteristics of Educational Influential Nurses:
A Qualitative Study
Mostafa Shokohi1*, Ali Akbar Haghdost2, Reza Majdzadeh3, Forough Reiani4 1. Research Center for Modeling in Health, Institute for Futures Studies in Health, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran
2. PhD in Epidemiology, Associate Professor, Department of Biostatistics and Epidemiology, Center for Modeling in Health, School of Public Health, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran
3. PhD in Epidemiology, Professor, Department of Biostatistics and Epidemiology, Health Knowledge Utilization Research Center, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran
4. MSc in Nursing, Afzalipour Hospital, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran
Received: 14 Jul, 2012 Received Corrected Version: 27 Oct, 2012 Accepted: 20 May, 2013
٭Correspondence: Research Center for Modeling in Health, Kerman University of Medical Sciences, Tahmasabad Intersection, Kerman, Iran
Tel: (+98) 341 226 3983 Fax: (+98) 341 226 4097 Email:[email protected]
Background & Objective: Educational influentials (EI’s) are individuals who can positively
influence their peers. These individuals play a key role in knowledge transfer and knowledge translation process. Having knowledge of their characteristics is very important in detecting these people. There is a paucity of information in the medical field, especially in nursing, regarding this context. The aim of this study was to find the main features of an EI nurse in a local hospital setting.
Methods: This research was a qualitative study that was performed by a focus group discussion
(FGD) method. Sixteen nurses who worked in Afzalipour Hospital, affiliated with Kerman University of Medical Sciences, Iran, were selected. The main question was “when you face a clinical problem, who do you consult with for the answer?”, which meant “what kind of characteristics does this person have?”. The content of the interview was recorded and analyzed by content analyses method after documentation and finally main themes and their sub-categories were obtained.
Results: The main characteristics of EL nurses were classified as following: high knowledge,
communicative skills, decision-making, humanistic behaviors, and clinical experience and skills.
Conclusion: Apart from clinical experience and skills, the other characteristics identified for EI
nurses were obtained in other studies. The new feature that is explored in this study may indicate the fact that clinical skills and experiences have an important role among nurses.
Keywords: Opinion leaders, Educational influential, Medical education, Knowledge translation,
