Hasan PEZÜK Hasan PEZÜK …../ ….. …../ …..// …..….. …../ …../ …..…../ …../ ….. …../ …../ …..…../ …../ ….. …../ …../ …..…../ …../ ….. İşin Adı İşin Adı İKİTELLİ
İKİTELLİ--ATAKÖY METRO HATTIATAKÖY METRO HATTI İNŞAAT VE ELEKTROMEKANİK SİSTEMLERİ İNŞAAT VE ELEKTROMEKANİK SİSTEMLERİ TEMİN, MONTAJ VE İŞLETMEYE ALMA İŞLERİ TEMİN, MONTAJ VE İŞLETMEYE ALMA İŞLERİ
Anahtar Plan Anahtar Plan
Yapı Denetim Görevlisi
Yapı Denetim Görevlisi Kontrol MühendisiKontrol Mühendisi Tasarım Kontrol ŞefiTasarım Kontrol Şefi ProjeProjeMüdürüMüdürü
Sinan Alemdar Sinan Alemdar
.../……../ …………
.../……../ ………. tarih …. tarih veve
………. sayılı yazımız ekidir
………. sayılı yazımız ekidir OnaylandıOnaylandı Şartlı OnaylandıŞartlı Onaylandı ReddedildiReddedildi Bilgi İçin AlındıBilgi İçin Alındı Yüklenici
Yüklenici Tasarım ŞefiTasarım Şefi Teknik Ofis MüdürüTeknik Ofis Müdürü Proje MüdürüProje Müdürü
.../……../ …………
.../……../ ………. tarih …. tarih veve
………. sayılı yazımız ekidir
………. sayılı yazımız ekidir Onay İçinOnay İçin Görüş İçinGörüş İçin Bilgi İçinBilgi İçin Sunum Adı
Sunum Adı
TBM İLE TÜNEL YAPIM METODOLOJİSİ TBM İLE TÜNEL YAPIM METODOLOJİSİ
Pafta Pafta Drawing Drawing Yüklenici Yüklenici Cont. Cont. Alt Yük. Alt Yük. Sub.-Cont. Sub.-Cont. Proje Proje Project Project Mahal Mahal Location Location Sistem Sistem System System Doküman Doküman Document Document Tarih Tarih Date Date Ölçek Ölçek Scale Scale Boyut Boyut Format Format Yapı, Bölge Yapı, Bölge Structure, Area Structure, Area Alt Alan Alt Alan Sub. Area Sub. Area
Seviye Ray Hattı Seviye Ray Hattı
Level, Alignment Level, Alignment Sistem Sistem System System Alt Sistem Alt Sistem Sub. System Sub. System Aşama Aşama Phase Phase Dİl Dİl Lang Lang Tipi Tipi Type Type Doküman Numarası Doküman Numarası Document Number Document Number Revizyon Revizyon Revision Revision 22.08.2016 - A4 22.08.2016 - A4 AGAG M09M09 G G 00 00 TBM TBM CP CP CW CW 15 15 G G T T 1G 1G 001 001 00
3.2.
3.2. Seçilen Toprak Basınç Dengeleyici Tünel Açma Makineleri (EPB/TBM) TanıtımıSeçilen Toprak Basınç Dengeleyici Tünel Açma Makineleri (EPB/TBM) Tanıtımı ... 10 ... 10
3.2.1 Ön Bölüm
3.2.1 Ön Bölüm ... ... ... 1111
3.2.2. Orta Bölüm
3.2.2. Orta Bölüm ... ... ... 1313
3.2.3. Kuyruk Bölümü Şasesi (Gantry)
3.2.3. Kuyruk Bölümü Şasesi (Gantry) ... ... ... 1414
3.2.3.1 Enjeksiyon pompaları
3.2.3.1 Enjeksiyon pompaları ... ... ... 1414 3.2.3.2
3.2.3.2Zemin Şartlandırma SistemiZemin Şartlandırma Sistemi ... ... ... 1515
3.2.3.3 Soğutma Sistemi
3.2.3.3 Soğutma Sistemi ... 19... 19 3.2.3.4 TBM
3.2.3.4 TBM Elektrik Sistemi ...Elektrik Sistemi ... 20... 20
3.2.3.5 Havalandırma sistemi
3.2.3.5 Havalandırma sistemi... ... 2121 3.2.3.6
3.2.3.6 Drenaj SDrenaj Sistemi istemi ... 21... 21
3.2.3.
3.2.3.7 Konveyör Bant Sistemi7 Konveyör Bant Sistemi ... ... ... 2222
3.2.3.8 TBM Çalışmasında Kullanılan Yardımcı Diğer
3.2.3.8 TBM Çalışmasında Kullanılan Yardımcı Diğer SistemlerSistemler ... ... ... 2222
3.2.3.9 Gaz İzleme Sistemi
3.2.3.9 Gaz İzleme Sistemi ... 23 ... 23
3.2.3.10 Haberleşme Sistemi
3.2.3.10 Haberleşme Sistemi ... 24 ... 24
3.2.3.11 Yangın Uyarı Sistemi
3.2.3.11 Yangın Uyarı Sistemi... 25... 25
4. TBM ile Tünel Yapımı
4. TBM ile Tünel Yapımı... 25... 25
4.1 Kazı Prensipleri
4.1 Kazı Prensipleri ... ... ... 2525
4.1.1 İlk Kazı Başlama Sistemi
4.1.1 İlk Kazı Başlama Sistemi ... 25 ... 25
4.1.2 Tünel Kazısı 4.1.2 Tünel Kazısı ... ... ... 2727 4.1.2.1 Dönme ve Yönlendirme 4.1.2.1 Dönme ve Yönlendirme ... 28 ... 28 4.1.3 Tünel Kaplaması 4.1.3 Tünel Kaplaması ... ... ... 3131
4.1.3.1 Bir Ring Kurulumunun Yapılması
4.1.3.2 Harç Enjeksiyonu
4.1.3.2 Harç Enjeksiyonu ... ... ... 3232
4.1.4 Aç
4.1.4 Aç--Kapa Yapılarda ve İstasyonlarda Birleşim DetaylarıKapa Yapılarda ve İstasyonlarda Birleşim Detayları ... ... ... 3333
4.2 Bakım Ve Onarım İşlemleri
4.2 Bakım Ve Onarım İşlemleri... ... 3535
4.2.1 TBM Vardiya Bakımı 4.2.1 TBM Vardiya Bakımı ... ... ... 3535 4.2. 4.2.1.1 Günlük Bakım1.1 Günlük Bakım ... ... ... 3535 4.2.1.2 Haftalık Bakım 4.2.1.2 Haftalık Bakım ... ... ... 3636
4.2.2 Kesici Kafa Bakımı Ve Kesici
4.2.2 Kesici Kafa Bakımı Ve Kesici Kafa Elemanlarının DeğiştirilmesiKafa Elemanlarının Değiştirilmesi ... 37 ... 37 5.
5. Lojistik ...Lojistik ... 42... 42
5.1 Saha Lojistiği
5.1 Saha Lojistiği ... ... ... 4242
5.2 EPB/TBM İşletme Personeli
5.2 EPB/TBM İşletme Personeli... 43... 43
5.3 Segment Lojistiği
5.3 Segment Lojistiği ... ... ... 4444
6. TBM Ekipmanlarının Sökülmesi
6. TBM Ekipmanlarının Sökülmesi ... ... ... 4646 7. TBM Teknik
7. TBM TeknikÖzelliklerÖzellikler ... ... ... 4747
7.1 Tünel Delme Makinesi
7.1 Tünel Delme Makinesi... ... 4747
7.2 Tünel 7.2 Tünel... 47... 47 7.3 7.3 Segmentler ...Segmentler ... 47... 47 8. 8. Kalkan ...Kalkan ... 47... 47
8.1 Kalkan Çelik Yapı
8.1 Kalkan Çelik Yapı ... ... ... 4747 8.2 K
8.2 Kalkan Mafsal alkan Mafsal Silindir. ..Silindir. ... 48... 48
8.3 İlerleme
8.3 İlerleme ... ... ... 4848
8.4. Basınç Odası
8.4. Basınç Odası ... ... ... 4848 8.5.
8.5. Helezon Konveyor ...Helezon Konveyor ... 48... 48
8.6 Segment Faktörü
8.6 Segment Faktörü ... ... ... 4848 9. Kesici
9. Kesici Kafa ...Kafa ... 49... 49
9.1 Kesici Kafa Çelik Yapısı
9.1 Kesici Kafa Çelik Yapısı... 49... 49 9.2
9.3 Güç Nakli
9.3 Güç Nakli ... ... ... 4949
10. İşlem Tekn
10. İşlem Teknolojisi ...olojisi ... ... 4949 10.1
10.1 Hidrolik ...Hidrolik ... 49... 49
10.2
10.2 Su Devresi...Su Devresi... 50... 50
10.2.1 Soğutma Suyu Dolaşımı
10.2.1 Soğutma Suyu Dolaşımı ... ... ... 5050
10.2.2 Endüstriyel Su Devridaimi
10.2.2 Endüstriyel Su Devridaimi ... ... ... 5050
10.2.3 Halka Aralığını Doldurma
10.2.3 Halka Aralığını Doldurma ... 50 ... 50
10.2.4 Köpük Tesisatı
10.2.4 Köpük Tesisatı ... 50 ... 50 10.2.5
10.2.5 Bentonit Bentonit Tesis Tesis ... 50... 50
10.2.6 Atık Su
10.2.6 Atık Su ... ... ... 5050
10.3 Pnömatik
10.3 Pnömatik ... ... ... 5151 10.3.1 B
10.3.1 Basınçlı Hava Sistemiasınçlı Hava Sistemi ... ... ... 5151
10.3.2 Basınçlı Hava Regülasyon Tesis
10.3.2 Basınçlı Hava Regülasyon Tesis ... ... ... 5151
10.3.3 İkincil Havalandırma
10.3.3 İkincil Havalandırma ... ... ... 5151
10.4 Güvenlik Tekniği
10.4 Güvenlik Tekniği ... ... ... 5151 10.5 E
10.5 Elektrik Tesisatlarılektrik Tesisatları ... ... ... 5151
11. Kazılan Madde Nakli
11. Kazılan Madde Nakli ... ... ... 5252
11.1 Tbm Geri Ekipmanı Konveyör Bandı
11.1 Tbm Geri Ekipmanı Konveyör Bandı ... 52 ... 52
12. Tbm Geri Ekipmanı Kapsamlı
12. Tbm Geri Ekipmanı Kapsamlı ... 52 ... 52
12.1 Tbm Geri Ekipman Çelik Yapı
12.1 Tbm Geri Ekipman Çelik Yapı ... 52 ... 52 12.2
12.2 Segment BSegment Besleyicisi esleyicisi ... 52... 52
13. Vinç Tesisatlarında Ve Kaldırma Tertibatlarında
13. Vinç Tesisatlarında Ve Kaldırma Tertibatlarında ... ... ... 5252 13.1 Segment
13.1 Segment Vinci ...Vinci ... 52... 52
13.2
13.2 Malzeme Malzeme Vinci Vinci ... 53... 53
13.3
13.3 Gres Varil Gres Varil Vinci Vinci ... 53... 53
13.4 Konveyör Bantlı Malzeme Vinci
13.5 Boru Döşeme
13.5 Boru DöşemeVinci ...Vinci ... 53... 53
13.6 Havalandırma Kaseti Strok Aygıtı
13.6 Havalandırma Kaseti Strok Aygıtı ... ... ... 5454
13.7 Vagon Rayı Vinci
2. KAPSAM
İkitelli-Ataköy Metrosu İnşaat Ve Elektromekanik Sistemleri Temin, Montaj Ve İşletmeye Alma
İşleri Projesi Sözleşme, Teknik Şartname ve ilgili projeleri kapsar.
3. SİSTEM TANITIMI
3.1. Tünel Açma Makineleri (TBM) Tanıtımı ve TBM Seçimi
Tünel açma makineleri (Tunnel Boring Machine - TBM), zeminin özel jeolojik ve jeoteknik
parametrelerinden ötürü, klasik metotların (del-patlat, aç-kapa vb) çalışılamadığı durumlarda
tercih edilir. Bu makineler temelde, döner başlıklı kazıcı uçların yer aldığı kafa, kumanda odasının da bulunduğu orta ve kazı malzemesini tünel dışına aktaran taşıma bandının yer aldığı gövde bölümlerinden oluşur.
Bu yöntemde kullanılan ve açılacak tünel boyuyla aynı çapta imal edilen TBM araçları, tüneli ayna boyunca tam cepheli olarak sürekli kazmak suretiyle, eksen boyunca kesintisiz ilerleme sağlar. Aşağıda Şekil 1'de, bir çalışmaya hazır bit TBM verilmiştir.
TBM'ler proje bazında özel olarak imal edildikleri için, çeşitli tip ve özellikte olan modelleri
vardır. Bu modeller standart olmayıp, kullanılacak işin niteliği ve niceliğine bağlı olarak değişir. Bu yüzden, her proje için kullanılacak TBM'ler üretici firma tarafından, verilen proje
parametreleri doğrultusunda ayrı olarak tasarlanır.
Tasarım Kriterleri
Tünel açılması için en önemli parametreler zeminin jeolojik ve jeoteknik özellikleridir. Zira, zeminin kaya veya toprak olması; kaya ise süreksizlik ve bu süreksizlikleri dolduran malzemenin dayanımı; toprak ise tane boyu, taneler arası moleküler çekim gücü (kohezyon) gibi etkiler makinenin verimini, dolayısıyla kazının ilerleyişini doğrudan etkileyen faktörlerdir. Genel olarak,
tünel kazılarında TBM seçimi için izlenen metodoloji Şekil-2'deki gibidir.
süreksizlik durumları ve su ihtivası gibi temel parametreler araştırılır. Söz konusu özelliklere göre, projenin bütünlüğü de göz önüne alınmak şartıyla bir tünel açma makinesinin tipi ve
özellikleri belirlenir. Söz konusu zemin parametrelerine göre TBM seçimini de genel olarak Şekil
-3'deki gibi ele almak mümkündür.
Zemin sınıfı Tünel Çapı
(mm) 0-500 500-1000 1000-2000 2000-4000 4000-7000 7000-15000 >15000 Kil
Mikro-tünel açma makinası
Silt
Toprak basınç dengeli veya Karışım şerbet destekli mikrotünel açma makinası
Toprak basınç dengeli (EPB), (Slurry) Tam kapalı
Kum ve değişik kalkan sistemleri
Çakıl Çakıl kalkanı
Karışık toprak Enjeksiyonlu hibrid kalkan
Yumuşakkaya Yarı korumalı sistem Tam korumalı veya çift kalkan
Ortasert kaya
Sert kaya Açık tip TBM
Yumuşak Toprak Kazısı ve EPB Makineleri
EPB tip kazıcılar (Earth Pressure Balanced-Toprak Basınç Dengeli) genelde ince taneli ve suya
doygun zeminlerde, tünel ekseninde ilerleme sağlanırken kazının çökmeden devam etmesini sağlamak amacıyla kullanılır.
Bu tip makinelerin en önemli özelliği, sistemin kendinden kaynaklı hidrolik vibrasyon
mekanizmasıyla kazıcı uçlara bir basınç uygulayarak, bu sayede kazı aynasına temas eden genelde suya doygun kohezyonlu zeminlerin plastik davranışlarına karşı koymasıdır. Tipik bir EPB makinesinin iç kesiti ve çalışma prensibi Şekil-4'deki gibidir.
1) Ayna 5) İlerleme Silindiri
2) Kesici Kafa 6) Helezon Konveyör
3) Kazı Odası 7) Segmentler
4) Basınç Odası 8) TBM Bantı
Şekil4:EPB/TBM Kesiti
1 2 3 4 5 6 7 8
Kazı için hangi sistemin kullanılacağını (hidrolik vibrasyon veya kimyasal karışım) belirlemek için de güzergâh boyunca yapılmış olan jeoteknik etütlerden faydalanılır. Genel olarak yumuşak toprak tabakasının içindeki su muhtevası oranı, bu sistemlerden hangisinin daha ekonomik
olacağını belirler. Su muhtevası arttıkça, yatay zemin gerilmesi de artacağı için, buna karşı koyacak basınçlandırma işlemi de o oranda artacaktır. Her iki durumda da, EPB makinelerinin parçası olan elektronik sistemler, söz konusu basınçları kazı boyunca anlık olarak ve otomatik bir şekilde hesaplayarak, karşı basınç sistemini devreye sokar.
EPB makinelerinin kazıcı uçları, yumuşak toprağı kolayca sökebilecek tipte, ufak ancak sık aralıklı dişlerden oluşmaktadır. Söz konusu dişlerin aralığı ve boyu da yine kazılacak zeminin tane boyuna ve taneler arası sıkılık oranına göre belirlenmektedir.
Bir EPB'de bulunması gerekli minimum mekanik aksam ve aksesuarların listesi genel olarak aşağıdaki gibidir;
- Kesici uçlar (Uzun süreli aşınmaya dayanımlı, değiştirilebilir metal tırnaklar)
- Başlık (Zemin sertliğine göre hızı ayarlanabilir döner kesiciler)
- Kalkan (Zemin oturmasına karşı engelleyici ve koruyucu metal silindir)
- Konveyör (Kazıcıdan gelen küskülüğü tünel dışına tahliye etme sistemi)
- Mekanik vibratör (Karşı zemin Basıncı oluşturma amaçlı itki sistemi)
- Segment ekipmanları (Kazı süresince kalıcı beton tahkimatı yerleştirme sistemi)
- Elektromekanik aksam (Güç ve kontrol sistemleri)
- Tünel rehber sistemi (Tünel içinde hassas eksen tayini için lazer-video sistemi)
- Çevre gözlem sistemi (Metan ve oksijen dedektörü)
- Hidrolik yağ soğutucuları
- Operatör Kabini
- Havalandırma Sistemi
Yukarıdaki genel şekil ve kesitlerde de açıklandığı üzere EPB tünel açma makinelerinde, ön
odacıkta makineden gelen Basıncın tünel aynasına aktarıldığı bir ortamda zeminin kazılması
gerçekleştirilir. Aynadaki zeminde muhafaza edilen basınç, TBM'in ileriye doğru itkisine ve aynanın ön tarafındaki toprağın ön odacığına alınma hızına bağlıdır. Toprağın odacığa giriş hızı ise odacıktaki Basınç'a bağlı olup, bu da EPB'nin ilerleme hızının ve toprağın helisli konveyör ile atılma hızının bir fonksiyonudur. Kazı esnasında ayna yüzeyi stabilizesini muhafaza etmek ve aynadaki zemin kaybını önlemek için ön odacığın toprakla dolu kalması ve odacık basıncının kabul edilebilir belli limitler dahilinde tutulması gereklidir.
Tünel açma esnasında ve çalışmaya ara verildiğinde ön odacığın dolu kalması, zemin kayıplarını en aza indirmek ve zemin oturmalarını engellemek için gereklidir.
Kazı sırasında makinenin aşınmasını engellemek ve daha uzun ömürlü çalışmasını sağlamak için köpükler ve polimer esaslı katkılar kullanılır.
Bu köpükler, suyla birlikte disk uçlarındaki toprağı yağlayarak kafa torkunu azaltır. Polimerler ise
konveyörde tapa oluşmasına yardımcı olur ve kesici kafadaki toprak hareketinin akıcı olmasını sağlar.
3.2. Seçilen Toprak Basınç Dengeleyici Tünel Açma Makineleri (EPB/TBM) Tanıtımı
Projekapsamında 4 adet Toprak Basınç Dengeleyici Tünel Açma Makinesi(EPB/TBM) kullanımı
kararlaştırılmış olup, ekte bu TBM'ler hakkında bilgiler verilmiştir.
Değişken zemin tiplerine uygun kesici kafaya sahip olan makineler, bu özelliği sayesinde, kesici diskler, sıyırıcılar, tırnaklar ve kazıyıcılar yerleştirilebilir. Kesici kafa 8 (sekiz) adet hidrolik motor
Kesici kafa üzerinde 5 (beş) adet köpük hattı ve 6 (altı) adet zemin basıncı sensörü mevcuttur.
Tahrik ana rulmanı 3 eksenel makaralı rulmandır ve bağımsız yağlama sistemine sahiptir.
Rulman yağından numune almak için çıkışlar mevcuttur.
Tünel aynasında kazı, kesici kafanın dönüşüyle yapılır. Kazılan hafriyat, EPB şartlarına bağlı kalarak helezon konveyör vasıtasıyla kazı odasından alınarak bant konveyöre aktarılır. Bant konveyör ise hafriyatı tünel bant ekleme şasesi üzerinden taşıma araçlarına aktarır.
3.2.1Ön Bölüm - Kesici Kafa
Değişken zemin kesici kafası elektrik motorlarıyla tahrik edilir ve tam değişken hızlarla, sağ ve sol yönde de kazı yapabilir.
- Ana Tahrik Sistemi
Ana tahrik sistemi 3 sıra keçe sistemi ile korumalı deplasmansız elektrik ana tahrik ünitesinden oluşmaktadır. Bu sistemdeki keçelerin 2 sırası dişli yağı ile yağlanır, 3. sıra ise gres ile yağlanır.
Bu sistem sayesinde zemin basıncına göre keçe sistemi PLC kontrolüyle otomatik olarak
yağlanarak ana rulmanı korur.
- Ön Kalkan
Ön Kalkan, TBM kesici kafasını ve ana tahrik ünitesini barındıran bölümdür ve bu bölüm orta kalkana 12 adet aktif artikülasyon pistonu vasıtasıyla bağlanır ve yönlendirilir.
- Orta Kalkan
Orta kalkan, ön kalkan aktif artikülasyon Pistonlarıyla, Kuyruk Kalkanına 16 adet çiftli itme pistonlarıyla bağlıdır. Ön Kalkan ile orta kalkan arasında kesici kafaya erişim için basınç odası, orta kalkan ile kuyruk kalkanı arasında ise itme pistonları, helezon konveyör ve erektörün ileri geri hareketini sağlayan köprü şasesi bulunmaktadır.
- Kuyruk Kalkanı
Kuyruk kalkanı, tünel segment kaplamasının gerçekleştirildiği bölümdür. Kalkan içerisine su almayı engellemek için üç sıra fırça bulunmaktadır ve bu fırçalar arasına gres portlarından sürekli olarak doğada çözünür gres yağı basılmaktadır. Aynı zamanda kuyruk kalkanı arkasından en son montajı gerçekleştirilen segment ringi arkasına enjeksiyon basılması işleri yapılır.
Aynı zamanda kuyruk kalkanın da segment montajı için segment erektör vinci ve bu vincin
üzerine Probe Drill Ekipmanı (Araştırma Delgisi Sistemi) montajı yapılabilmektedir. Delgi
ekipmanı hidrolik tahrik/kontrollüdür ve gerekli hidrolik tesisatı segment erektöründen alır. 46 ila 76 mm çapları arasında delgi yapabilen sistemde, yatay veya yatayda 10 metreye karşılık düşeyde 1 metre eğimle 60 kN baskı kuvveti ile 20 ila 600 devir/dk süratle 1350 Nm torka kadar
delgi yapılabilir. TBM üzerinde, kazı aynasının ilerisindeki veya shield etrafındaki zemine dair
araştırma/enjeksiyon delgisi yapmak için kullanılır.
Helezon Konveyör
Basınçlı kazı haznesinden hafriyatı TBM bant konveyörüne taşıma amaçlı kalkanın ön bölümüne flanş ile monte edilmiştir. Ağır yükte çalışmaya uygun imal edilmiştir. Değişken hızlı tahrik ünitesi küresel rulmanla yataklanarak, helezon şaftının, tahrik
ünitesine deformasyonları yansıtması engellenmiştir. Helezon yaprakları döküm çeliktir.
Şekil6: TBM Probe Drill ve Segment Erektörü
- TBMBant Konveyör
Bant konveyör, helezon konveyörden alınan hafriyatın TBM bantı üzerinden aktarılarak tünel içi pasa taşıma sistemine aktarılmasını sağlayan sistemdir. Elektrik tahrikli olan bant konveyör ünitesi, 800 mm genişlikte bir bantı ihtiva eder ve 0 ila 2,5 m/sn. hızlar arasında çalışır.
Maksimum 810 ton/saat teorik aktarma kapasitesine sahiptir. Taşınan hafriyatı m3 ve ağırlık
olarak hesaplayan sistemler mevcuttur.
3.2.2.Orta Bölüm
- TBM Kontrol ve Kumanda Kabini
Tünelin orta bölümünde Operatörün TBM’i kontrol edeceği kabin kesici kafa dönüşünü sağlaması için elektrik motorları, pompalar, hidrolik tank ve TBM’de kullanılan gres pompaları
yer almaktadır. Operatör, kesici kafaya makine kesme kafasında bulunan deliklerden içeriye
akan kazı malzemesini direk olarak görür ve bir segment genişliği kadar kazı işlemi yapıldıktan sonra segment halka montajını tamamlar.
Şekil8:TBM Bant Konveyor
- Segment İndirme Vinci ve Segment Besleme Platformu
Segment Besleme ve Montaj Sistemi, tünel içine segment araçları vasıtasıyla gelen segmentlerin segment vinci vasıtasıyla alınarak buradan segment montaj alanına iletilmesi ve burada tam ring segment kurulumunu gerçekleştirmesi işlerini yapar. Bunun için segment vinci, segment besleme ünitesine segment taşlarını dizer, segment besleme ünitesi segmentleri erektöre köprü bölümü alt bölgesinden aktarır ve segment erektör ünitesi ise 360 derece hareket kabiliyeti
sayesinde tam daire segment ring kurulumunu gerçekleştirir.
3.2.3. Kuyruk Bölümü Şasesi (Gantry) 3.2.3.1Enjeksiyon pompaları
Kazı sırasında döşenmiş segment arkasındaki boşluğu grout çimentolu, kumlu enjeksiyon ile
doldurmak ve hatların temizliği için bentonit kullanılır.
Harç Enjeksiyon Sistemi, kurulumu yapılan segment ringi arkasına, hem kazı çapı ile segment dış çapı arasında oluşan boşluğu doldurmak, hem segment betonunun zemine kalıcı olarak bağlanmasını sağlamak, hem de tünel içi sızdırmazlığı oluşturmak amacıyla harç enjekte etmek için kullanılan sistemdir. Tünel dışında istenen oranlarda hazırlanarak gelen harcın akışkan kalarak taşınması ve pompalanma kapasitesinin yüksek olması için akışkanlaştırıcı kimyasal kullanılır. Kuyruk kalkan hatlarında pompalanırken ise priz hızlandırıcı, kimyasal katkı ilave edilerek segment arkasına gönderilen harcın hızla priz alması ve mukavemetlenmesi sağlanır. İkitelli-Ataköy Metro Hattında tünel kazısında kullanılacak
TBM’ler üzerinde ki enjeksiyon pompaları onayı alınmış grout fo rmülü üzerinden kumlu karışımlı harç basma özelliğine sahiptir.
Enjeksiyon harcı basılırken istenilen basıncın korunmasına dikkat edilecektir. Kazı aşaması
biterken Hesaplanan enjeksiyon miktarının tamamına yakının basılmasına dikkat edilecektir.
Enjeksiyon harcı basımı bitirildikten sonra bentonit basılarak boru ve bağlantı elemanları temizlenecek sonrasında pompa durdurulacak ve takip eden işlemlere geçilecektir
3.2.3.2Zemin Şartlandırma Sistemi
Zemin Şartlandırma Sistemi, kesici kafa ve helezon konveyöre belirlenen kimyasal-hava-su
oranları ile basınçlı köpük enjekte edilerek aynada kazılan hafriyatın plastisitesini sağlayarak hem kazılan hafriyatın aktarma sistemlerinde kolay taşınmasını, hem zemin basıncının homojen olarak korunmasını, hem de kesici kafa ve helezon konveyör üzerindeki mekanik elemanların korunmasını sağlar. Kullanılacak kimyasallar karşılaşılan zemine göre değişmekle birlikte, genel olarak kum silt oranı yüksek çakıllı kayaçlarda polimer katkılı köpük, kil oranı yüksek kayaçlarda kil ayrıştırıcılı köpük, sert kayaçlarda kesici kafa ve keski elemanlarının aşınmasını azaltmak amacıyla aşındırmayı azaltıcı köpük ve yüksek su geliri olan bölgede ayna kohezyonunu sağlayarak su oranını azaltmak amacıyla jelleştirici polimer kullanılır. Kullanım oranları hafriyatı
bir kek hamuru kıvamında alabilecek şekilde değişmekle birlikte aşağıdaki oranlar arasında kullanılır. Parametre ayarları şu şekilde yapılır.
Parametrelerin Ayarları :
Köpük 3 farklı modda ayarlanabilir. • Manüel mod
Operatör hangi köpük jeneratörünün kullanılacağını ve her biri için istediği köpük ve hava akış değerini seçer.
• Yarı otomatik mod
Operatör hangi köpük jeneratörünü kullanacağını seçer ve FER değerini girer.
Segment montajı başladığında köpük üretimi otomatik olarak durur. Daha sonra gerektiğinde operatör tarafından tekrar açılır.
• Otomatik mod
Operatör hangi köpük jeneratörünü kullanacağını seçer ve yüzde oransal olarak köpük miktarını dağıtır. Köpük kalitesi otomatik olarak ilerleme hızına göre belli olur. 100% ilerleme hızı 100% seçilmiş köpük miktarını karşılar. 10% ilerleme hızı 10% seçilmiş köpük miktarını karsılar.
Köpük üretimi ilerleme hızına bağlıdır. Kazı durduğunda köpük de durur, kazı başladığında köpük üretimi de başlar.
Kimyasal :0,5% - 1%
Su :5% - 10%
Hava :90% - 95%
Hafriyatın kek hamuru kıvamında olmasının sağlanabilmesi için şantiye sahasında kazı esnasında
karşılaşılan zeminden alınan numunelerle mobil laboratuar testleri yapılarak zemine en uygun
kimyasal ve karışım oranları bulunur. Bu amaçla yapılan testlerde en önemli parametreler zeminle karşılaşan köpüğün genleşme oranı (FER) ve püskürtülme oranıdır (FIR). Bu oranlar aşağıdaki şekilde hesaplanır.
FER = kimyasal hacmi / hafriyatla karışan likit hacmi FIR = (köpük hacmi / kazılan hafriyat hacmi)*100
Zemin şartlandırma kullanılan bir diğer yöntem de bentonitle zemini şartlandırmaktır.
Bentonit kazılan malzemeye uygulanarak zemin şartlandırmasını da yapabilmektedir. Enjeksiyon noktaları kopuk enjeksiyon noktalarıyla aynidir. Bentonit hazırlanıp gantry üzerindeki tanka gönderilir. Tanktaki bir pompa vasıtasıyla bentonite istenilen noktalardan basılır.
Kazı Esnasında (EPB Açık Mod)
Tünel aynası sağlam, stabil olduğu durumlarda basınçlı bentonite sisteminin kullanılmasına ihtiyaç yoktur. Bentonit sadece kazı odasındaki sürtünmeyi düşürmek için kullanılabilir. Böylelikle gerekecek kazı tork değerleri düşecek, yapısal elemanlarda ve kesici uçlarda aşınmalar azalacaktır.
Kazı Esnasında (EPB Kapalı Mod)
Bentonit karışımı kazı odasının tepesinden kazılan malzemedeki boşlukları doldurmak için basilar. Tünel aynasını tutacak slurry bir yapı oluşturulur, içeriye su girişi engellenir. Tünel ayna Basıncından daha yüksek basınçta bentonit enjeksiyonunun avantajları, olması gerekenden fazla miktarda kazıyı engellemek ve kazı odasına istenmeyen malzemenin girmesini
engellemektir.
Durma Esnasında
Eğer makine bakım, arıza veya tatil gibi sebeplerle stabil olmayan bir zeminde durmak zorunda kalmışsa, ayna basıncının sabit ve kazı odasına su geçirgenliğinin engellenmesi gerekmektedir. Bu nedenle kazı odası bentonit ile doldurulmalı veya kalan malzeme bentonit ile şartlandırılmalıdır. Sistem, kazı odasında stabil şartlar için basınç modunda çalıştırılır ve aynaya
uygulanan zemin basıncı kaybının engellenmesi sağlanır.
Uygulama aralığı projeye bağlı tank hacmi ve pompa kapasitesine göre çeşitlilik gösterir. Uygunluk jeoteknik Zemin şartlarına göre değişir. Bentonit kullanımı kazılan malzemenin girişkenliğini artırarak vidalı konveyörden ve bantlı konveyörden taşınma özelliklerini iyileştirir. Ayni sistem kalkan ile kazılan zemin arasına basılabilir bu da makine ilerlerken kalkan ile zemin arasında yağlama sağlayarak sürtünmeyi azaltır.
3.2.3.3Soğutma Sistemi
TBM'lerin soğutma suyu için ekteki şemada görüleceği üzere kapalı devre çalışan bir Chiller
grubu sisteme eklenecektir. Chiller gruplarının teknik bilgileri aşağıda verilmektedir. Ayrıca ilave su ihtiyacını karşılamak için toplam 100 tonluk iki su deposu ve pompaları sisteme bağlı olacaktır.
Ana tahrik ünitelerinin, elektrik ve hidrolik bileşenlerin soğutulması için eşanjörlü kapalı çevrim soğutma sistemi vardır. Eşanjör, su sistemine tünelden gelen boru ve makine üzerindeki hortum makara sistemine bağlı olarak beslenir. Soğutma suyu dönüş hattı kullanım suyu sistemini
beslemek için kullanılır. Bir su pompası, suyu TBM ve back-up' taki noktalara taşır. Su kaynağı
olarak şehir şebeke suyu ve/veya kuyu suyu kullanılmaktadır.
3.2.3.4 TBM Elektrik Sistemi
TBM’i çalıştırmak için gerekli olan Güç ve kontrol sistemleri ve TBM içerisindeki elektrikli el aletlerini çalıştırmak için bir adet trafo, enerji beslemesini tünel boyunca sağlayan OG kablo
tamburundan oluşmaktadır.
TBM üzerinde bulunan trafo tünel içerisi kullanımına uygundur. TBM, yer üstünden makineye
kadar getirilen 34.5 kV OG kablosu ile beslenir ve TBM üzerindeki 2500 kVA trafo ile 400 V’ye düşürülerek kullanım ve kumanda noktalarına dağıtılır. Trafo ünitesi, dağıtım ve güç kontrol ünitelerini de içeren entegre bir sistemdir. Trafo ünitesi, acil stop düğmeleri, voltmetre, ampermetre, dijital termometre ve frekans ölçer ile entegredir. Elektrik kesintilerine karşı 1 adet Diesel Jeneratör bulunmaktadır. Bu jeneratör ile havalandırma, aydınlatma, TBM erektör
ve vakum sistemleri ile grout pompalarına enerji sağlanır.
3.2.3.5Havalandırma sistemi
Tünel içerisine dış saha portaldan hava akımını sağlayan fantüpü ve kaset sistemiyle TBM
içindeki havayı emip dışarı gönderen hava sistemi.
3.2.3.6 Drenaj Sistemi
TBM drenaj sistemi kuyruk kalkanında drenaj pompası, gantry üzerinde atık su tankı ve bu suyu dış sahaya atacak bir pompa sisteminde oluşur. Drenaj hattı tunel boyunca monte edilen 6" borularla dış sahaya taşınır ve burada bir çökeltme havuzuna alınır. Çökeltme yapılır, Çökeltmeden sonra su atıksu sistemine verilir.
Şekil16: TBM Havalandırma Sistemi
3.2.3.7Konveyör Bant Sistemi
TBM kesici kafasından helezon vasıtasıyla aktarılan posanın BM bantı ve tünel taşıma
bantları vasıtasıyla dışarıya aktarılması.
3.2.3.8 TBM Çalışmasında Kullanılan Yardımcı Diğer Sistemler
- TBM’de çalışan mekanik ekipmanların yağlama pompası ve ana rulmanı koruma ve
contalama pompası.
Şekil18:TBM Kuyruk Bölümü ve Şasesi
- Hidrolik Tank; TBM içerisinde özellikle TBM’in ilerlemesini sağlayan itme pistonları ve yönlendirme pistonlarına hidrolik yağ akışını sağlayan ve diğer hidrolik sistmelerin hortumlarının beslenmesini sağlayan ana tanktır.
3.2.3.9 Gaz İzleme Sistemi
TBM üzerinde sürekli olarak mevcut havayı ve kazıdan çıkan gazları takip etmek üzere kurulu bir gaz izleme sistemi bulunmaktadır. Bu sistem, oksijen, karbondioksit, metan ve karbon monoksit izlemesi yapmaktadır. Gaz izleme sisteminde yukarıda bahsedilen gazlar sınır değerlerini aştığı anda makine çalışmayı durdurmaktadır. Makinanın tekrar çalışması için İSG personelinin kontrolü altında bu gazların sınır değerlerin altına indirilmesi gerekmektedir. Gerekli görüldüğü
takdirde TBM personeli dışarı çıkarılır. Metan gazı için en düşük patlama seviyesi (LEL) hacimsel
olarak % 5 olarak tanımlanmıştır ve gaz izleme sistemi bu seviyede gaz ile karşılaşıldığında tüm makineyi çalıştırmayı keser. Oksijen dedektörünün de iki alarm ayarı bulunmakta olup bunlar,
oksijen hacmi yüzdesini izlemek üzere ayarlanmıştır. Düşük seviye alarm durumunda (%19) ana
elektrik motorlarını kapatacaktır. Gaz dedektörleri vidalı konveyörün alt ve döküş şutu noktalarına montelidir. Yukarıda bahsedşlen alarm durumları gerçekleştiğinde yapılması gerekenler şu şekildedir:
Hiçbir güvenlik ünitesi devre dışı bırakılmaya çalışılmaz.
Patlayıcı ortamda işletmeye uygun olmayan herhangi bir alet ya da ekipman makine içerisine
alınmaz ya da çalıştırılmaz.
Çelik aletler kesinlikle kullanılmaz. El aletiyle iş yapmak gerekiyorsa bronz ekipman kullanılır.
TBM içerisindeki havalandırma motorları dâhil, hiçbir motor çalıştırılmaz. TBM ve tünel
içerisindeki havalandırma, tünel dışarısındaki jet fan vasıtasıyla yapılır.
Tünel tamamen boşaltılıp jet fan kademesi artırılarak tünel içerisinde ki gaz seviyesi gerekli
tedbirleri almış, İSGÇ elemanının gaz izleme el aletleriyle takibinden sonra, gaz seviyesi
normal seviyesine inene kadar beklenir.
3.2.3.10 Haberleşme Sistemi
Haberleşme kabloları sabit olarak çekilecektir. TBM'e bağlandığı noktada kabloya destek arası sarkıtılarak boşluk verilecektir. OG ve aydınlatma kablolarından en az 30 cm uzağa gelecek
şekilde tünel duvarlarındaki deliklere sabitleneceklerdir. TBM' in günlük 15-20 mt lik ilerlemesi
durumuna göre desteklerin arasına kablo hareket sırasında kendiliğinden açılacak şekilde lehimlenecektir. Bu işi günlük olarak TBM elektrik teknisyeni yapacaktır.
Kablonun çekimi sırasında burulma olmamasına dikkat edilecektir. Haberleşme kablosu PD-PAP
4x2x0,5 tipidir. Bu kablonun 2 damarı TBM telefonu, diğer 6 damarı da TBM ana modemi ve
VMT sistemi tarafından ortak kullanılacaktır.
3.2.3.11 Yangın Uyarı Sistemi
TBM içerisinde oluşacak yangın sistemine karşı uyarı detektörleriyle donatılmış yağmurlama
yapacakşekilde tasarlanmış sistemdir.
4. TBM ile Tünel Yapımı 4.1 Kazı Prensipleri
Aşağıdaki kısımda TBM ile kazının temel prensipleri aktarılacaktır. Bir TBM iki fazda işletilir:
1. Tünel Kazısı
2. Tünel Kaplaması
4.1.1İlk Kazı Başlama Sistemi
Proje kapsamında çalışacak olan TBM'ler hareket sistemi olarak, ön kalkanın arka tarafında bulunan itme pistonlarının, yine TBM'in kendi tarafından döşenen prekast beton kaplamaları (segment) iterek ilerlemesidir. Dolayısıyla tünel aynasında bir TBM'in ilk hareketi yapabilmesi
için bir destek sisteme ihtiyacı vardır.
TBM'in anılan destek sistemi, çelik bir itme yapısı ve üzerine monte edileceği betonarme
radyeden oluşmaktadır. Projesine göre dökülen beton radye üzerine çelik itme yapısı mon te
edilecektir. Aşağıda şekil 23'de çelik itme yapısı ön ve yan görünüşleri verilmektedir.
TBM aynada delme işlemi yaparak ilerlerken arkasına segmentleri döşeyecektir. Bu çalışma, tünel aynasına asgari TBM ön kalkan boyu kadar bir mesafeden segmentler açık alanda döşenmeye başlanacaktır. TBM tünel içerisinde segment döşedikçe kazı aynası ile segmentler arasında boşluk kalmaması için özel hazırlanmış enjeksiyon harcı (grout) enjekte edilecektir. TBM döşemiş olduğu segmentlerin sürtünme gücüyle ilerleyebilecek bir noktaya ulaştıktan sonra çelik itme yapısına ihtiyacı kalmayacak ve bu yapı bir sonraki aynada kullanılmak üzere sökülerek hazırlanacaktır.
Ş e k i l 2 2 : T B M Ç e l i k İ t m e Y a p ı s ı
4.1.2 Tünel Kazısı
Tünel kazısı ana tahrik ünitesi elektrik beslemesi çalıştırılarak başlar. Ana tahrik ünitesindeki motorlar redüktörler vasıtasıyla pinyon dişliye güç aktarır ve pinyon dişli kesici kafayı tahrik
eder. Böylece kesici kafanın dönmesi sağlanır. Aynada dönen kesici kafa üzerindeki keski
ekipmanları aynayı keser ve sıyırıcı elemanlar aynadan kafa haznesine kazısı yapılan hafriyatı alır. Bu esnada TBM itme pistonları baskı yaparak TBM'in kafasını aynaya sürekli olarak iter. Kesici kafadan kazı esnasında basınçlı su ve kimyasal karışımı sürekli olarak aynaya uygulanır. Böylece hafriyat homojen bir hal alır ve kazılan zeminin basıncını destekleyerek, yüzey basıncını sabit tutar. Kazısı yapılmış hafriyat, helezon konveyör vasıtasıyla makine gerisine aktarılır ve bant konveyöre dökülür. Bant konveyör ise tünel içine alınan pasanın hafriyat taşıma sistemine aktarılmasını sağlar.
TBM bir tünel segmenti genişliği boyunca kazı yapmaya devam eder. Bu ilerleme tamamlandıktan sonra, kazı işlemi son bulur.
4.1.2.1 Dönme ve Yönlendirme İtme Pistonları İle Yönlendirme
TBM, itme pistonları vasıtasıyla ilerletilirken pistonlara uygulanan basınçlar ayarlanarak tünel eksenindeki hareketleri de ayarlanır. TBM'in arkasında komple bir daire oluşturan pistonlardan bir yöndeki piston grubunun diğer yöndeki piston grubuna göre daha yüksek basınçlarla çalıştırılması makinenin düşük basınçla çalıştırılan yöne doğru hareket ve kazı yapmasını sağlar.
Tünel hattından istenmeyen eksenel ve kot bazında sapmalar, genellikle zemin koşullarından kaynaklanır. Tünel aynasının bir kısmının diğerinden daha sert olması, TBM'in yumuşak zemine doğru sapmasına sebep olur. Tünel kazısı esnasında sürekli olarak yönlendirme sisteminden
TBM pozisyonu izlenmektedir. Böyle bir durumla karşılaşıldığında ayna zemininde sert olan
kısımdaki pistonlara daha yüksek basınç uygulayarak bu sapmanın önüne geçilir.
Bu duruma örnek olarak, TBM kafası saat yönünde dönerek kazı yaparken aynanın alt yüzeyinin üst yüzeyinden daha sert olması halinde, TBM kafası yukarı ve sağa doğru sapma eğil imi gösterir (eğer kazı saat yönünün tersine doğru yapılıyorsa TBM yukarı ve sola doğru sapma eğilimi gösterecektir). Bu durumda üst sağ piston grubunun(saat yönünün tersine kazı için üst sol piston
grubunun) basıncını artırmak TBM'in hattından sapmasını engelleyecektir.
İtme pistonlarının basınç ayarlarıyla yönlendirmenin TBM'i hattında ilerletmeye yetmemesi durumunda yönlendirme pistonları, itme pistonları ile birlikte kullanılır.
Yönlendirme Pistonları İle Yönlendirme
İtme pistonlarının basınç değişiklikleriyle tünel hattı ve kotundaki sapmaların düzeltilemediği
durumda; özellikle aynada kohezyonsuz malzeme ve sert kumlu-killi malzemenin bir arada
olduğu durumlarda, yönlendirme pistonları ile kesici kafa yönü ayarlanır. Yönlendirme pistonları ile kesici kafa yönünün değiştirilmesi, itme pistonu ayarlarıyla benzer prensiple çalışır. Fakat yönlendirme pistonlarının kullanıldığı durumlarda azami dikkatle hareket edilmelidir. Çünkü kesici kafanın yönünün sert bir şekilde değiştirilmesi durumunda TBM'in sıkışması ihtimali vardır. Yönlendirme, düşük torkta ve baskı kuvveti altında; kademeli ve küçük piston stroku değişiklikleriyle yapılır.
TBM’in doğru hesaplama yapabilmesi için “Sürekli mesafe ölçme” modundan “Halkalara göre hesaplama” moduna geçmesi gerekir. Bu işlem yapıldıktan sonra son halkanın konumuna göre
devamındaki halkaların uzunlukları, itme pistonlarının uzatılması ve TBM sisteminin
başlangıçtaki kalibrasyonunda belirlenmiş diğer parametrelere göre hesaplama yapılır.
TBM Güzergâh Rotası Ve Tünel Kılavuz Sistemi
Yön verme sistemi TBM içinde sabitlenen total station ölçme aleti ve üstüne monteli lazer
hedefleme sisteminden oluşur. Bu sistem referans ve mevcut ölçü değerlerini dijital sisteme
aktararak on-line olarak uzaktan da yönlendirilebilmektedir.
Tünel kaplaması yönünün değiştirilmesi, yukarıda anlatılan tünel kesitinde tarif edilen açıya bir değer verilmesi ile olur. Bu açı, yeni yerine konulacak olan segment grubunun bir önceki halkaya göre nasıl konacağını gösterir ve tünel kaplaması son bölümünün son açılan tünel kazısını doğru olarak takip etmesini sağlar.
4.1.3 Tünel Kaplaması
4.1.3.1 Bir Ring Kurulumunun Yapılması
Segment montajı, TBM içerisine getirilen prekast segmentlerin segment erektörüne ulaştırılması ve 360 derece etki alanına sahip segment erektörü ile segment taşlarının kazılan kazının kurbuna uygun olarak yerlerine yerleştirilmesiyle yapılır. İlk segment taşının yerleştirileceği bölümdeki pistonlar kapalı hale getirilir. Yerine yerleştirilen segment taşı hem
yanındaki segment taşına, hem de bir önceki kazıda montajı yapılan segment ringine biblocklarla
sabitlenir ve pistonlar vasıtasıyla sıkıştırılır. Bu sıkıştırma vasıtasıyla bitişik segmentlerin contaları da birbirini sıkıştırarak segment taşları arasında sızdırmazlık sağlar. Daha sonra bir sonraki segment taşı yerleştirilir. Tüm segment taşları yerine yerleştirilip bir tam ring döşemesi gerçekleştirilmiş olur.
İkitelli-Ataköy Metro Hattı belirli bölgelerinde kazısı yapılan tünelin segmentlerinin doğru ve
toleranslar dâhilinde montajının yapılması elzemdir. Genel olarak, bir adımlık tünel kaplaması, altı adet prefabrik tünel segmentinden meydana gelen dairesel bir halkadan oluşur. Segmentlerin halka içinde birbirlerine göre pozisyonları sabit olmakla birlikte halka, tünel kesitinin meydana getirdiği düzlem içerisinde tarif edilen ve hesaplanan bir açı ile konur. Halkanın ortalama uzunluğu 1.50 metre olmakla beraber bir kenarı öbürüne göre 4 cm kısadır. Ekte verilen çizimlerden görüleceği üzere bir halka üzerinde birbirleri ile aralarında 22,5 o
bulunan 16 nokta tasarlanmıştır. Bu noktalarda birleştirme pimleri bulunmakta olup,
koordinatları önceden belirlenmektedir. Programda bu koordinat noktalarına göre önceden hattın geçmesi gereken güzergah verilmekte ve tek tek bu koordinatlar hesaplanmaktadır. Tünel kaplaması yönünün değiştirilmesi, yukarıda anlatılan tünel kesitinde tarif edilen açıya bir değer verilmesi ile olur. Bu açı, yeni yerine konulacak olan segment grubunun bir önceki halkaya göre nasıl konacağını gösterir ve tünel kaplaması son bölümünün son açılan tünel kazısını doğru
olarak takip etmesini sağlar. Yerleştirilen segmentler arasında diş olmamasına azami dikkat edilecektir. Aynı zamanda kurulan segment ringinde deformasyon olmaması için TBM kuyruğundan son ringe harç enjeksiyonu yapılacaktır.
Tünel içerisinde ringlerin konumu ve güzergahın kontrolü amaçlı belirli zaman aralıklarında ölçüm ekibi tarafından rasat yapılacaktır.
4.1.3.2 Harç Enjeksiyonu
Montajı tamamlanan segment ringi, kazı esnasında kuyruk kalkanından dışarı doğru çıkar. Bu esnada TBM, üzerinde bulunan enjeksiyon sistemi vasıtasıyla, tünel dışında belirlenen oranlara göre grout harç enjeksiyonunu segment arkasına enjekte eder. Segment arkasına harç enjekte edilirken harç karışımının hızlı bir şekilde mukavemetini alması için belli oranda priz hızlandırıcı katkı ilave edilir. Bu sisteme göre yapılan enjeksiyon oranları zemine göre değişiklik gösterir. Yerine konan segmentlerin zemin tarafında, kazı çapı ile ring arasında kalan boşluk alanı doldurma amacı ile enjeksiyon harcı pompalanır. Enjeksiyon harcı segmentlerin oluşturduğu halkanın dışına eş zamanlı olarak kazı yapılırken 4(dört) noktadan aynı anda 2 adet üst ve 2 adet alt olmak üzere birlikte yapılır. Bu şekilde tüm boşlukların aynı anda doldurulması sağlanmış
olur. Daha önce segmentlerin uç tarafına çepeçevre mekanik olarak yerleştirilen fırça
düzeneğine özel olarak imal edilmiş contalama gres pompalanır, bunun amacı segmentin arkasına basılan enjeksiyon harcının TBM’in ön tarafına gitmemesini sağlamaktır.
Tünel içine giren MSV’de bulunan enjeksiyon harç kazanı, şerbet pompalarının yanına getirilir. Şerbet pompasının emiş hortumları kazan çıkış noktasına bağlanır ve uygun dozajlama ile priz hızlandırıcı harcın içine bu esnada konur, enjeksiyon harcı uygun zaman karıştırıldıktan sonra segmentlerin geri tarafına kadar giden enjeksiyon boruları, enjeksiyon pompalarına önceden
bağlıdır ve son kontroller yapıldıktan sonra enjeksiyon pompaları çalıştırılarak segment halkası arkasındaki yuvarlak boşluğa enjeksiyon harcı basılmaya başlanır. Bu arada da basılan enjeksiyon harcının miktarı ve basıncı göstergelerden gözlenmektedir. Enjeksiyon pompa
basıncının 2,5-3 bar olmasına dikkat edilir. Aynı zamanda fırçalara karşı basınç yaratması için
özel gres yağı basılacaktır.
4.1.4 Aç-Kapa Yapılarda ve İstasyonlarda Birleşim Detayları
TBM ile delme işlemi Aç-Kapa istasyonlarda son bularak istasyonun güzergah üzerindeki diğer
ucuna gerekli ilk kazı başlama sistemi kurularak tekrar başlayacaktır. Aç-Kapa istasyonu kazı
destek amaçlı kazıkları çakılırken TBM'in geleceği kısımda donatısız beton dökülecektir. TBM o
noktaya geldiğinde henüz istimlak vb sorunlar yüzünden Aç-Kapa çalışmaları yapılamamışsa
TBM tünel açma işlevine durmaksızın devam edecektir.
TBM'in Aç-Kapa istasyonda durmaksızın tünel açmaya devam etmesi durumunda kazıkların
açılmasına büyük itina gösterilerek prekast beton kaplamalara değmemesine dikkat edilecektir. Tünel ile Aç-Kapa istasyon duvarı birleşim bölgesi kazı ve ankraj çalışmalarını müteakip projelerine uygun biçimde açılıp beton ile kaplanacaktır.
TBM'li tünelde özellikle TBM makinesinin tünele girme noktasındaki yapı (TBM makinesinin tünele başlamasına imkan verecek şekilde tünel giriş portal yapısı), tünel çalışmaları biten hatta TBM makinesinin tünelden çıkışını sağlayan yapı (yine giriş yapısına benzer uygun bir TBM çıkış portal yapısı), istasyon baş ve sonundaki geçici baş duvarlarının yapımı önem arz etmektedir. Tünel çalışmalarına başlamadan önce zemin durumuna uygun olarak iksa sistemi ile destekli tünel giriş portal yapısı, TBM montajına da imkan verecek şekilde tasarlanarak yapımı tamamlanmalıdır. Bu aşamada TBM makinesinin tünele gireceği noktadaki destek sistemlerinin
(kazıklı duvar, diyafram duvar vb. diğer destek yapıları) TBM kazı çapı kadar kısmının makine
aynaya yaklaşmadan önce söküm yada kırma işleminin yapılması gerektiği düşünülerek bu bölgedeki destek sistemlerinde donatı kullanmadan daha düşük mukavemetli beton kullanılması göz ardı edilmemelidir.
TBM makinesinin EPB modunda kazıya başlayabilmesi için aynadan itibaren TBM boyuna ilave olarak en az iki segment döşeyecek mesafe kadar olan bölgede çok iyi bir zemin araştırmasına ihtiyaç vardır. Çalışmaların başlangıcında yapılacak jeolojik etütler sonucu bu bölgede EPB moduna geçmeden TBM'in kazı yapmasını zorlaştırıcı zemin (kumlu, siltli, sulu akışkan zemin)
çıkması durumunda portal inşaatı ile birlikte aynadan itibaren TBM boyu+minimum iki segment uzunluğu kadar bölgede TBM tünel güzergahı boyunca zeminin iyileştirilerek (amaca hizmet edecek şekilde projelendirilerek tekniğine uygun konsolidasyon enjeksiyonu yapılması yada diğer zemin iyileştirici uygulamalar) TBM makinesinin EPB moduna geçene kadar sağlıklı olarak ıslah edilmiş bu zeminde tünel çalışmasının yapımı sağlanacaktır.
TBM tünel kazısı tamamlanmadan önce kazısı tamamlanan TBM makinesinin çıkışına imkan verecek şekilde giriş yapısına benzer ve aynı özelliklerde TBM tünel çıkış portal yapısı teşkil edilecektir. Tünel kazısını tamamlayan TBM bu çıkış portalinden çıkarılarak demontajı yapılacaktır. TBM çıkış portali makinenin demontajına imkan verecek uzunluk ve genişlikte olacaktır.
Giriş ve çıkış noktaları yukarıda izah edilen TBM'li tünel çalışmaları esnasında diğer önemli bir husus tünel güzergahı boyunca yapılacak olan istasyon inşaatlarının başlangıç ve sonlarındaki geçici baş duvar yapılarının teşkilidir.
Normal bir TBM'li tünel çalışması esnasında ideal olan TBM yer altı istasyonlarından geçmeden önce o istasyonun bütün destek inşaatıyla birlikte kazısının da tamamlanarak TBM'in istasyon boyunca boş geçmesidir. İstasyon inşaatı TBM istasyon başlangıç noktasına gelinceye kadar bu aşamaya getirilirse, istasyon başlangıcındaki geçici baş duvar yapısı çıkış portal duvar yapısı görevi görecek olup istasyon sonundaki geçici baş duvar yapısı da devam eden tünelin giriş portal yapısı olarak hizmet görecektir. İstasyon inşaatının TBM'li tünelin geçişine imkan verecek şekilde tamamlanmasının mümkün olmadığı durumlarda (istimlak vb. diğer sebeplerden dolayı) en azından istasyon başlangıç ve bitişindeki tünel aynasındaki destek yapısının (kazık, diyafram duvar yada diğer uygun iksa sistemleri) yapılması sonradan doğabilecek birçok sorun ve detayın bertaraf edilmesi açısından ehemmiyet arz etmektedir. Burada göz ardı edilmemesi gereken tek şey her iki durumda da aynadaki iksa sistemlerinin TBM giriş ve çıkış esnasında kırılma yada sökülmesinin göz ardı edilmeden donatısız ve düşük mukavemette destek sisteminin yapılmasıdır.
TBM'li tünel inşaatı esnasında TBM makinesinin istasyona girmeden önce istasyon inşaatının TBM geçişine imkan verecek şekilde yapılamaması yada istasyon giriş ve çıkışlarındaki ayna geçici baş duvar iksa yapısının dahi teşkilinin mümkün olmadığı durumlarda TBM normal tünel çalışmasına istasyonlar boyunca da devam edecektir. TBM makinesi geçtikten sonra istasyon inşaatının yapılacağı durumlarda istasyon baş ve sonundaki geçici baş duvarlarının teşkili ciddi manada bir proje çalışmasını gerektirmektedir. Projelendirme çalışmalarında istasyon giriş ve
çıkışındaki kalıcı tünel aynasının, istasyon baş duvar iksa yapımı aşamasında zarar görmemesi için detaylı destek projesi hazırlanacak ve ayna stabilitesi için içten uygun yöntemlerle enjeksiyon işlemleri yapılacaktır. Bu manada istasyon giriş ve çıkış noktalarındaki en az 2 takım halkayı oluşturan segmentlerin imalatı esnasında sahada enjeksiyon yapımına imkan verecek enjeksiyon deliklerinin bırakılması gerekmektedir. Bırakılan bu deliklerden tünel içinden enjeksiyon yapılarak iksa sistemi ile ayna arasında kalan kısımların stabilitesi sağlanacaktır.
4.2Bakım Ve Onarım İşlemleri
4.2.1TBM Vardiya Bakımı 4.2.1.1Günlük Bakım
TBM ekibi, her vardiya başında aşağıdaki listeyi uygulayarak günlük bakım işlemlerini yapacaktır.
• Ana rulman gresleme veyağlama sistemleri kontrol edilecektir. Yağlama basıncı kayıt altına
alınacaktır.
• Hidrolik yağ seviyesi kontrol edilecektir.
• Hidrolik tank üzerindeki kurutucu filtre kontrol edilecektir.
• Hidrolik yağ sıcaklığı kontrol edilecek ve kayıt altına alınacaktır.
• Kesici kafa çevrilerek yağlama ve gresleme işleminin yapıldığı kontrol edilecektir.
• Ana rulman sıcaklığı kontrol edilecek ve kayıt altına alınacaktır.
• EP2, Kuyruk Gresi ve HBW Gresi seviyeleri kontrol edilecektir.
• Su soğutması hattı basınç ve debileri kontrol edilecek ve kayıt altına alınacaktır.
• Hidrolik tesisat, genel kaçaklar için kontrol edilecektir.
• Pilot hidrolik hatlar üzerindeki filtre öncesi ve sonrası basınçlar kontrol edilecek ve kayıt
altına alınacaktır. Basınçlar arasındaki fark 25 psi'yi geçerse filtreler değişim programına alınacaktır.
• Pompa motorları milleri yağ kaçağı için kontrol edilecektir.
• Kazı esnasındaki gerilim ve akım değerleri kontrol edilecek ve kayıt altına alınacaktır.
• Kuyruk kalkanı invert alanı temizlenecektir.
• Helezon kapaklarının tam olarak açılıp kapandığı kontrol edilecektir, kapak yolları
greslenecektir.
• Helezon motoru yağ seviyesi ve kaçakları kontrol edilecektir.
• Segment vinci kablosu darbe için kontrol edilecektir.
• Segment erektörü eksenel hareket bölgesinde herhangi bir engel olup olmadığı kontrol
edilecektir. Varsa engeller kaldırılacaktır.
• Segment erektörü acil durdurma fonksiyonu kontrol edilecektir.
• Segment erektörü rulman bağlantı cıvataları kontrol edilip gevşeme olan yerler
torklanacaktır.
• Gantryler boyunca yürüyüş yolunda herhangi bir engel olup olmadığı kontrol edilecektir ve
varsa engeller kaldırılacaktır.
• Bant konveyör gerilimi ve konumu kontrol edilecektir. Ayar gerektiriyorsa yapılacaktır.
• Sıyırıcılar kontrol edilecek ve temizlenecektir.
• Gergiler kontrol edilip gerekiyorsa torklanacaktır.
• TBM üzerindeki tüm gres noktaları greslenecektir
4.2.1.2Haftalık Bakım
TBM ekibi, haftada bir defa aşağıdaki listeye uygun bir şekilde haftalık bakım işlemlerini yapacaktır.
Kesici kafa içerisine girilerek diskler, sıyırıcılar ve kazıyıcılar aşınmaya karşı kontrol
edilecektir. Açıklıklar ve disk yuvaları birikerek sertleşen hafriyattan temizlenecektir.
Kesici kafayı ana rulmana bağlayan saplamaların gergin olduğu kontrol edilecektir.
Gres filtresi elemanları kontrol edilecek ve gerekirse değiştirilecektir.
Ana rulman yağ ve gres sistemleri kontrol edilecek, kafa içerisinden gres çıkışı görülerek
teyit edilecektir.
Ana tahrik ünitesinin TBM kalkanine bağlandığı saplamaların gerginliği kontrol edilecektir.
Ana motorların redüktörlerinin pinyon dişliye bağlantıları kontrol edilecek ve
torklanacaktır.
Pinyon dişli ve rulman yağı seviyeleri kontrol edilecektir.
Yönlendirme pistonları bölgesi temizlenecektir.
Tüm hidrolik hortumlar kontrol edilerek yaralı veya darbe görmüş hortumlar değiştirilmek
üzere tespit edilecektir.
Bütün vinç halatları, mapalar ve kancalar kontrol edilerek yaralı veya darbe görmüş olanlar
değiştirilecektir.
Isı eşanjörleri kontrol edilecek, tıkanma başladıysa sökülüp temizlenecektir.
Tüm aydınlatmalar kontrol edilecek, çalışmayanlar değiştirilecektir.
Erektör dişlisi yağ seviyesi kontrol edilecektir.
Erektör vakum contaları kontrol edilecektir. Darbeli veya eriyen contalar derhal
değiştirilecektir.
Erektör kablosu darbeye karşı kontrol edilecektir.
Segment besleyicisi temizlenecektir ve hareketli noktalardaki gresörlükler kontrol
edilecektir.
Helezon redüktöründeki yağ seviyesi kontrol edilecektir.
Sistemdeki tüm 380 V kabloları izolasyonu kontrol edilecektir.
OG hattı kontrol edilecektir.
Tüm motorlar boşta çalıştırılarak boşta akım değerleri kayıt altına alınacaktır.
4.2.2Kesici Kafa Bakımı Ve Kesici Kafa Elemanlarının Değiştirilmesi
TBM ile kazı kesici kafadaki kesici elemanların aynada kesici kafanın dönüşü ile kesim yapması ve kazılan hafriyatın sıyırıcı elemanlar vasıtasıyla kazı haznesi içerisine alınması prensibine
dayanır. Bu süreçte kesici kafadaki elemanlarda aşınma gözlenir. Ayrıca keski diskleri rulmanlar
vasıtasıyla yataklandıkları için bu rulmanlardaki mekanik aksamalar sonucunda disklerin kilitlenmesi durumuyla da karşılaşılır. Zamanında kontrol edilip değiştirilmeyen kesici kafa elemanları, TBM kazı torkunun artmasına, kesici kafa ana gövdesinde hasarlara veya çeper disklerdeki aşınma/kilitlenmeler TBM'in kazı esnasında sıkışmasına sebebiyet verir. Bu sebeplerden dolayı kesici kafa azami her kazıda bir muayene ve kontrol edilmelidir.
Zeminin kendisini tutmayı müsaade etmediği durumlarda TBM kesici kafasına ulaşılabilmesi ve kontrol, revizyon yapılabilmesi için, TBM üzerinde iki bölmeli bir basınç od ası bulunmaktadır. Bu basınç odası TBM işletme EPB basıncı olan 4 bar basınca kadar işletilmeye müsaittir. TBM basınç odasındaki basınç ölçülerek, atmosferik basınç altında basınç odasına geçen personel, oda kilitleri kapanıp mühürlendikten sonra, solunabilir hava üreten kompresör sistemi ve tesisatı vasıtasıyla basınçlandırılan odada TBM kazı haznesindeki basınca eşdeğer basınç seviyesine ulaştırılır.
Daha sonra TBM kazı haznesi kapısı açılır ve personel kesici kafaya müdahale edilerek gerekli
değişiklikleri yapar. TBM basınç odası içerisinde oda dışarısındaki personelle haberleşmek için telefon tesisatı, kesici kafayı hareket ettirebilmek için yönlendirme tertibatı ve eski kafa elemanları ile yeni kafa elemanlarının kesici kafa ve basınç odası arasında transferini sağlamak için 6 disk kapasiteli bölme mevcuttur.
Kesici kafanın muayenesinin yapılması ve üzerindeki kesici aletlerin değiştirilmesinin TBM kesici
kafasına zarar gelmeyecek ya da TBM’in performansını etkilemeyecek şekilde yapılması aşağıda
tariflendiği biçimde yapılmaktadır.
Kesici kafaya girmeden önce TBM’in kapalı olduğundan ve bakımın saha güvenlik
düzenlemelerine uygun yapıldığından emin olunur.
Kesici kafadan mümkün olduğu kadar çok malzeme boşaltılır.
Kesici kafası, radyal kol 1 en üstte olacak şekilde yerleştirilir. İşlemi kilitleyebilecek bir
şalter vardır. Ana kontrol konsolunda yerleştirilmiş olup, seçici bir şalterdir. Güvenli (on)
konumuna getirilerek sabitlenir.
Düzgün muayene sağlayacak yeterli seyyar ışık sağlanır. Tercihen ark projektör lambaları
yerine ampul kullanılır. Ampuller ark projektör lambalarından daha iyi aydınlatma sağlayacaktır.
Ölçümü alınan kesici aparatlar, belirlenen sınır değerlerini aştıysa sırasıyla yenileriyle
değiştirilir.
Aşağıda disk değişimine ait şekiller gösterilmektedir.
Şekil29:Cıvataları Çıkarılması
Şekil31:Diskin Çıkarılması
Şekil 33 :Yeni Diskin Yuvasına Yerleştirilmesi
5. Lojistik
5.1Saha Lojistiği
Tünel girişinde ve TBM işletim Sahasında şunlar vardır;
Kazı malzemesini şaft sahasına aktaran Bant Sistemi Kaseti ve Kontrol Kabini, Şaft
sahasından da boşaltım bantına taşıyan transfer bant sistemi,
Enjeksiyon karışım santrali,
Enjeksiyon ara karıştırıcısı,
Havalandırma fanları,
Portal vinç
Segment stokları
TBM Sarf Malzemeleri Stok Alanları
Pasa Sahasında ki malzemeyi taşıyan Kamyonlar
TBM Basınç Odası ve Pnömatik sistemlerin kullanılması için Kompresör.
Soğutma Suyu sistemini düzenleyici Chiller sistemi, Su Tank ve Hidroforlar
TBM ve Saha İçindeki Enerji sistemleri için Elektrik Trafoları
Elektrik Kesintilerine Karşı Çalışması elzem ekipmanlar için uygun Jeneratör.
Tünel, Şaft Kullanım Alanı ve Pasa Sahasından gelen atık suların deşarjı ve atılması için
pompa ve çökertme, dinlendirme havuz veya kazanları.
TBM'in doğru ve verimli bir şekilde işletilebilmesi için lojistik ve beslemenin en doğru şekilde yapılması elzemdir. TBM kazısı için gerekli olan segmentler, gantry taşıma rayı, soğutma, kullanım suyu ve drenaj sistemi boruları, köpük kimyasalları, TBM kullanım gres yağları ve hidrolik yağları, enjeksiyon malzemeleri, kablo, aydınlatma, havalandırma fan tüpleri vb. Malzemelerin en hızlı şekilde tedarik ve beslemesinin yapılması gerekmektedir. Bunun için işletme sahasına portal vinç kurulacaktır.
Günlük ilerlemeyi sağlayacak şekilde segment stok sahası ve kazıdan çıkan hafriyatın döküme gönderilmesi öncesinde günlük olarak depolanması için hafriyat sahası belirlenecektir. TBM ve tünel içi havalandırılmasını sağlamak için işletme sahasına bir jet fan kurulup, fanda üretilen havanın fantüpler vasıtasıyla TBM içerisine kadar ulaştırılması sağlanacaktır. Ayrıca işletme bölgesinde bir enjeksiyon hazırlama ve karıştırma tesisi kurulacaktır.
TBM kullanımı ve soğutması için özel bir su tankı ve soğutucu ünite (Chiller) kurulacaktır ve su tankı devamlı dolu tutulacaktır. Tanktan alınan su, borular marifetiyle TBM içerisindeki soğutma ünitesine ve kullanım suyu olarak aktarılacaktır.
TBM işletme sahasında olan 34,5 kV enerjiyi TBM'de kullanılan 380 V ve 220 V enerjiye dönüştürmek için bir adet trafo kurulacaktır.
TBM üzerindeki ekipmanlarda olan arızalar ve bakımlar için mekanik, elektrik ve kaynak atölyeleri işletme sahasına kurulacak ve bu gibi durumlara anında müdahale edilecektir. Şantiyenin çevreye olan etkisinin minimuma indirilmesi için gerekli her türlü önlem alınacaktır. 5.2 EPB/TBM İşletme Personeli
TBM'in en verimli şekilde işletilmesi için gerekli sayıda operatör, kalifiye personel, tünel ve saha
personeli her daim şantiyede bulunacaktır. Her vardiyanın bir adet vardiya çavuşu ve bir adet vardiya mühendisi bulunacaktır. Bunun dışında her vardiyada iki adet elektrik ustası ve iki adet mekanik ustası bulunacaktır. Her vardiyada ölçüm personeli bulunup sürekli TBM içerisinde kontrolü sağlayacaktır.
Bu personel makine kurulumundan itibaren şantiyede hazır bulunacaktır ve vardiyalı sistemde kurulum/demontaj yapılarak en kısa sürede makine kazıya hazır hale getirilecektir; kazının tamamlanmasının ardından makine hemen sökülerek daha önceden belirlenmiş alana nakledilmesi sağlanacaktır.
5.3Segment Lojistiği
Portal vinç segmentleri depolama yerinden alır ve MSV’ye yükler.
Enjeksiyon üretim tesisinde üretilen enjeksiyon harcı MSV grout kazanına yüklenir.
Bir dolu enjeksiyon kazanı, iki dolu prekast segment platformu ve TBM kazı sarf
malzemelerini alan (Gres, Köpük, Boru vs.)MSV, Enjeksiyon pompalarının hizasında durur ve Segment Vinci ile Üzerindeki Segmentler, ve ihtiyaca göre istenen gres,köpük
gerekliplatformlara aktarılır.
MSV, boş enjeksiyon kazanı, ve boş prekast segment platformu ile tünel dışına çıkarak
portal alanında durur veya Yeniden içeri girmek için enjeksiyon kazanı temizliği yapılıp
segment ve gerekli malzemelerin yüklenmesi için hazır hale gelir.
Kazı bitiminde eğer varsa enjeksiyon kazanı üzerindeki boru ve veya gantry ray bant malzemeleri
aktarılır.
EPB TBM İŞLETME GRUBU
1 EPB TBM Operatör 14 Boru / Pompa Sorumlusu 27 Pim / Segment Temizlik İşçisi
2 EPB TBM Operatör 15 Disk/montaj Demontaj Ustası 28 RayMontajcısı
3 Konveyör Operatörü 16 Disk/montaj Demontaj Ustası 29 Ray Montajcısı
4 Konveyör Operatörü 17 Enjeksiyon Pompacısı 30 Ray Montajcısı
5 Segment Erektör Operatörü 18 Enjeksiyon Pompacısı 31 Ray Montajcısı
6 Segment Erektör Operatörü 19 Konveyör Montaj Ustası 32 Segment Montaj Ustası
7 Segment Vinç Operatörü 20 Konveyör Montaj Ustası 33 Segment Montaj Ustası
8 Segment Vinç Operatörü 21 Konveyör Montaj Ustası 34 TBM Mekanik Bakımcısı
9 Bentonit Hazırlayıcı 22 Konveyör Montaj Ustası 35 TBM Mekanik Bakımcısı
10 Bentonit Hazırlayıcı 23 Konveyör Montaj Ustası 36 Elektrik Ustası
11 Boru / Pompa Sorumlusu 24 Pim / Segment Temizlik İşçisi 37 Elektrik Ustası
12 Boru / Pompa Sorumlusu 25 Pim / SegmentTemizlik İşçisi
Bundan sonra, yukarıda anlatılan işlemler sıra ile tekrarlanır.
Şekil 35:MSV Aracı
6. TBM Ekipmanlarının Sökülmesi
TBM ve ilgili ekipmanın görevinin tamamlanması ve sökülmesi ile bunların şantiyeden uzaklaştırılması için aşağıdaki aşamalar uygulanır.
Kesici kafa, ön kalkandan ayrılır. Tek parça olarak kesici kafa şafttan çıkartılır.
Ön kalkan, sabit kalkan bağlantısı eklem silindirlerinin demontajıyla ayrılır. Ön kalkan tek parça
olarak şafttan çıkarılır.
Orta kalkan, kuyruk kalkan bağlantısı bağlantı kollarındaki pimlerin sökülmesiyle ayrılır.
Sırasıyla orta kalkan ve kuyruk kalkanı şafttan çıkarılır.
Back-up sistemini oluşturan her bir şase (gantry) sırasıyla tek tek şafta doğru çekilerek dışarı
7.TBM Teknik Özellikler 7.1 Tünel Delme Makinesi
Makina Tipi Zemin Basınç Kalkanı
Monte Edilen Güç 2000 kW
TBM Uzunluk + Römork Yaklaşık 96 m.
TBM Ağırlığı + TBM Geri Ekipmanı 657.6 t
Viraj Yarıçapı Düzeltmesi(min.) 300 m
İşletme Basıncı (orta aksta) 4.0 bar
7.2Tünel
Tünelin Toplam Uzunluğu 2 adet 9500m
Artış (maks) %5 Düşüş (maks) %5 7.3 Segmentler Dış Halka Çapı 6300 mm İç Halka Çapı 5700 mm Segment Uzunluğu 1500 mm Segment Kalınlığı 300 mm Halka Dağılımı 5+1 Segment Ağırlığı(maks) 3976 kg
Komple Halka Ağırlığı 21206 kg
8. Kalkan
8.1 Kalkan Çelik Yapı
Ön Kalkan Çapı (KaplamaOlmadan) 6550 mm
Ön Kalkan Uzunluğu 3445 mm
Orta Kalkan Çapı 6530 mm
Orta Kalkan Uzunluğu 2600 mm
Kuyruk Kalkanı Çapı 6520 mm
Kuyruk Kalkanı Uzunluğu 2940 mm
8.2 Kalkan Mafsal Silindir.
Sayı 12
Kaldırma 220 mm
Silindir Kuvveti 350 bar’da 28150 kN
8.3 İlerleme
İtme Silindiri Sayısı 2×16
Kaldırma 2200 mm
İtme Silindiri nominal ilerleme kuvveti 350 bar’da 42575 kN
8.4. Basınç Odası
Sayı 1
Tipi Paralel Bölme
Ön Bölme Hacimleri 2 m3
Ön Bölme Personeli 2
Ana Bölme Hacimleri 3,1 m3
Ana Bölme Personel Sayısı 3
Çalışma Basıncı 4,0 bar
8.5. Helezon Konveyor Sayı 1 Uzunluk 13572 mm Güç 2×110 kW Devir Sayısı 0-221/ dk Tork (nominal) 199 kNm Kopma torku 224 kNm Teleskopik Strok 1000 mm 8.6 SegmentFaktörü Güç Nakli Hidrolik
Ağırlık (Taşıyıcılı Segment Erektörü) 29 t.
Kavrama Sistemi Vakum
Hareket Yolu 2000 mm
Dönme Hızı (Segmentli /Segmentsiz) 1(1/
dk)/2(1/dk)
9. Kesici Kafa
9.1 Kesici Kafa Çelik Yapısı
Delme Çapı 6570 mm
Ağırlık (İş aletleriyle Birlikte) 63 t.
Aşınma Önleyici Koruyucu Saclar
9.2 Kesici Aletler
Kesici Diskler (1 Halka) 32
Kesici Diskler (Merkez) 4×2 Halka Kesici Disk
Aşırı Kesici Disk 1×4 Katlı Kesici Disk
Strok Aşırı Kesicisi 50 mm.
Kesici Disk Çapı 17"
İz Mesafesi 90/95/100 mm
Kesme Bıçağı 72
Taraklar 8
Aşınma Algılayıcısı 2 Sensor, 1 Kanal
Ekstra Çap Açıcı Disk 1 adet uzama miktarı 50 mm
9.3 Güç Nakli Tipi Hidrolik Motorlar 7 Güç 1200 kW Devir Sayısı 0-4,5 (1/dk) Tork (nominal) 5538 kNm Kopma Torku 6621 kNm
Krank Mili Yatağı Çapı 3000 mm
Conta Sistemi (iç/dış) İkili/Dörtlü
10. İşlem Teknolojisi 10.1 Hidrolik
Toplam Güç 1819 KW
10.2 Su Devresi
10.2.1 Soğutma Suyu Dolaşımı
Hacim Akışı (min.) 45
3
⁄
Besleme Sıcaklığı (maks) 25oC
Hortum Makarası 1×çift Hortumlu Tambur
Hortum Uzunluğu Her Biri 25 m.
10.2.2 Endüstriyel Su Devridaimi
Hacim Akışı (min.) 30
3
⁄
Hortum Makarası 1
Hortum Uzunluğu 25 m.
10.2.3 Halka Aralığını Doldurma
Malzeme Harç Pompalar 2 adet KSP45 Güç 50 kW Hacim Akışı 45
3⁄
Tank 7 m3 10.2.4 Köpük Tesisatı Jeneratör Sayısı 5Polimer Tank Hacmi 2 adet 1 m3
Polimer Pompa 2×0,75 kW 10.2.5 Bentonit Tesis Pompalar 1×5,5 kW, 10
3ℎ
⁄
Tank 4 m3 10.2.6 Atık SuSu Boşaltma Pompası 1×pnömatik
Kirli Su Tankı Hacmi 5 m3
10.3 Pnömatik
10.3.1 Basınçlı Hava Sistemi
Kompresör Gücü 55 kW
İşletme Basıncı 7,5 bar
Hacim Akışı S-1001:9,4
3
⁄
S-1002:9,12
3⁄
10.3.2 Basınçlı Hava Regülasyon Tesis
Tipi İkili Giriş Hava Sahası
10.3.3 İkincil Havalandırma
Vantilatör Gücü 15 kW
Havalandırma Borusu Çapı TBM:600 mm
Tünel:1400 mm
10.4 Güvenlik Tekniği
Ölçülen Gazlar 2×CH4, 1×CO, 1×CO2
Yangın Söndürme Aletleri ABC, CO2
Duman Isı Detektörü ile
Su Perdesi SonTBM geri ekipmanın sonunda
Yangın Söndürme Sistemi Aerosol Söndürme Tesisatı
10.5 Elektrik Tesisatları
Birincil Gerilim 20000 kV
İkincil Gerilim 400 V, 230V
Kumanda Gerilimi 24 V, 230 V
Şebeke Frekansı 50 Hz
11.Kazılan Madde Nakli
11.1 Tbm Geri Ekipmanı Konveyör Bandı
Bant Konveyörü Uzunluğu Yakl. 60m.
Kemer Genişliği 800 mm.
Bant Hızı 0-2,5 m/sn.
Sevk Gücü 810t/
s
12. Tbm Geri Ekipmanı Kapsamlı
12.1 Tbm Geri Ekipman Çelik Yapı
TBM Geri Ekipman Sayısı 5+köprü
Toplam Uzunluk Yakl. 85 m.
Geri Ağırlık 295 t.
12.2 Segment Besleyicisi
Kapasite 1 Halka
13. Vinç Tesisatlarında Ve Kaldırma Tertibatlarında
13.1 Segment Vinci
Pozisyon Köprü – Vagon 2
Güç Nakli Elektrik
Kavrama Sistemi Vakum
Taşıma Yükü 4 t. Hareket Yolu 23 m. Kaldırma Yüksekliği 3 m. Hareket Hızı 4 / 50m/ dk Kaldırma Hızı 1/4m/ dk