Monitoring of fisheries resources in artificial reefs in east of Kish Island waters

72  Download (0)

Full text

(1)

ترازو يزروﺎﺸﻛ دﺎﻬﺟ نﺎﻣزﺎﺳ تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﺞﻳوﺮﺗ و شزﻮﻣآ ، يزروﺎﺸ رﻮﺸﻛ ﻲﺗﻼﻴﺷ مﻮﻠﻋ تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻪﺴﺳﻮﻣ :ناﻮﻨﻋ

ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻲﺗﻼﻴﺷ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﺶﻳﺎﭘ

ﺶﻴﻛ هﺮﻳﺰﺟ قﺮﺷ يﺎﻬﺑآ رد

يﺮﺠﻣ : يردژا لﺎﻴﻧاد ﺖﺒﺛ هرﺎﻤﺷ

46257

(2)

ترازو دﺎﻬﺟ يزروﺎﺸﻛ يزروﺎﺸﻛ ﭻﻳوﺮﺗ و شزﻮﻣآ ،تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ نﺎﻣزﺎﺳ رﻮﺸﻛ ﻲﺗﻼﻴﺷ مﻮﻠﻋ تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻪﺴﺳﻮﻣ -نﺎﻤﻋ يﺎﻳرد و سرﺎﻓ ﺞﻴﻠﺧ يژﻮﻟﻮﻛا هﺪﻜﺸﻫوﮋﭘ ناﻮﻨﻋ هژوﺮﭘ : ﺶﻴﻛ هﺮﻳﺰﺟ قﺮﺷ يﺎﻬﺑآ رد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻲﺗﻼﻴﺷ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﺶﻳﺎﭘ : هژوﺮﭘ بﻮﺼﻣ هرﺎﻤﺷ 90099 -12 -75 -4 رﺎﮕﻧ ﻲﮔداﻮﻧﺎﺧ مﺎﻧ و مﺎﻧ : نﺎﮔﺪﻧرﺎﮕﻧ /هﺪﻧ يردژا لﺎﻴﻧاد : ( دراد كﺮﺘﺸﻣ و ﻲﻠﻣ يﺎﻬﺣﺮﻃ و ﺎﻫ هژوﺮﭘ ﻪﺑ صﺎﺼﺘﺧا ) لﻮﺌﺴﻣ يﺮﺠﻣ ﻲﮔداﻮﻧﺎﺧ مﺎﻧ و مﺎﻧ نﺎﻳﺮﺠﻣ / يﺮﺠﻣ ﻲﮔداﻮﻧﺎﺧ مﺎﻧ و مﺎﻧ : يردژا لﺎﻴﻧاد : (نا)رﺎﻜﻤﻫ ﻲﮔداﻮﻧﺎﺧ مﺎﻧ و مﺎﻧ يداﺰﻬﺑ ﻚﻣﺎﻴﺳ ،يﻮﻘﺗ ﻪﻟا ﻦﻴﻣا ﺪﻴﺳ ، هدازﺮﻴﻣ ...ا ترﺪﻗ ، ﺤﻣ ﺰﻳوﺮﭘ ﻲﺴﻴﻋ ،ﻲﺒ ،دﺮﻓ ﻲﻏوﺮﻓ ..ا ﺖﺠﺣ ،ﻲﻋﺎﺠﺷ ﻲﺗرﺪﻗ يﺪﻬﻣ ،هداز ﻲﻟﺎﻋ ﻢﻴﻫاﺮﺑا ،ﻲﻟﺎﻤﻛ ﺎﺿﺮﻣﻼﻏ ،ﻲﺸﻳورد ﺪﻤﺤﻣ ،ﻲﺠﻨﮔرا شورﻮﻛ ،يﺰﻌﻣ ﻢﻳﺮﻣ ،نﺎﻴﻠﻌﻟاﺪﺒﻋ ﻲﺴﻴﻋ ،ﺎﻴﻧ ﺐﻳﺮﻏ دﻮﻌﺴﻣ ،يداﺮﻣ ﺪﻴﺻ ماﺮﻬﺷ ،ﻲﻧﺎﻘﻫد ﺎﺿر ،ﻲﻤﻴﻫاﺮﺑا دﻮﻤﺤﻣ ﻣﻼﻏ ،رﻮﭘرﻻﺎﺳ ﻲﻠﻋ ،يرﻮﻧ ﻪﺟاﻮﺧ سﺎﺒﻌ ﻣار ،رﺎﻛﻮﺟ ﻢﻇﺎﻛ ،سﺎﻨﺷرز ،هداز ﺮﺒﻛا ﻦﻴ شرآ ﻲﻫﺎﻣ ﻢﻴﻫاﺮﺑا،ﻲﻳاﺪﺧ ﻮﺟ : (نا)روﺎﺸﻣ ﻲﮔداﻮﻧﺎﺧ مﺎﻧ و مﺎﻧ -: (نا)ﺮﻇﺎﻧ ﻲﮔداﻮﻧﺎﺧ مﺎﻧ و مﺎﻧ يرﺪﻨﻜﺳا ﺎﺿﺮﻣﻼﻏ ﻞﺤﻣ : اﺮﺟا نﺎﮔﺰﻣﺮﻫ نﺎﺘﺳا : عوﺮﺷ ﺦﻳرﺎﺗ 1 / 7 / 90 : اﺮﺟا تﺪﻣ 2 لﺎﺳ رﻮﺸﻛ ﻲﺗﻼﻴﺷ مﻮﻠﻋ تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻪﺴﺳﻮﻣ : ﺮﺷﺎﻧ ﺦﻳرﺎﺗ : رﺎﺸﺘﻧا لﺎﺳ 1395 ﭼ ﻖﺣ ﺬﺧﺄﻣ ﺮﻛذ ﺎﺑ ﺎﻫرادﻮﻤﻧ و ﺎﻫ ﻲﻨﺤﻨﻣ ، لواﺪﺟ ، ﺮﻳوﺎﺼﺗ ، ﺐﻟﺎﻄﻣ ﻞﻘﻧ . ﺖﺳا ظﻮﻔﺤﻣ ﻒﻟﺆﻣ ياﺮﺑ پﺎ . ﺖﺳا ﻊﻧﺎﻣﻼﺑ

(3)

» يﺮﺠﻣ / لﻮﺌﺴﻣ يﺮﺠﻣ و هژوﺮﭘ ﺎﻳ حﺮﻃ ﻖﺑاﻮﺳ « : هژوﺮﭘ ﺶﻴﻛ هﺮﻳﺰﺟ قﺮﺷ يﺎﻬﺑآ رد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻲﺗﻼﻴﺷ ﻊﺑﺎﻨﻣ : بﻮﺼﻣ ﺪﻛ 90099 -12 -75 -4 : (ﺖﺳوﺮﻓ) ﺖﺒﺛ هرﺎﻤﺷ 46257 : ﺦﻳرﺎﺗ 10 / 9 / 93 يﺎﻗآ بﺎﻨﺟ ﻲﻳاﺮﺟا ﺖﻴﻟﻮﺌﺴﻣ ﺎﺑ يردژا لﺎﻴﻧاد ﻲﻠﻴـﺼﺤﺗ كرﺪـﻣ ياراد يﺮﺘﻛد ﻪﺘﺷر رد ﻲﻠﺣﺎﺳ ﻖﻃﺎﻨﻣ ﻊﻣﺎﺟ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ (ICZM) ﻲﻣ .ﺪﺷﺎﺑ ﺶـﺨﺑ ﺐﺨﺘﻨﻣ نارواد ﻂﺳﻮﺗ هژوﺮﭘ ﻲـﺑآ ﻊﺑﺎـﻨﻣ يژﻮـﻟﻮﻛا رد ﺦﻳرﺎـﺗ 2 / 6 / 93 ﻪﺒﺗر و ﻲﺑﺎﻳزرا درﻮﻣ ﻲﻟﺎﻋ .ﺪﻳدﺮﮔ ﺪﻴﻳﺄﺗ ﭘ ياﺮﺟا نﺎﻣز رد : رد يﺮﺠﻣ ،هژوﺮ دﺎﺘﺳ هﺪﻜﺸﻫوﮋﭘ ﺰﻛﺮﻣ ﺘﺴﻳا هﺎ ﺖﻤﺳ ﺎﺑ سﺎﻨﺷرﺎﻛ رد رﻮﺸﻛ ﻲﺗﻼﻴﺷ مﻮﻠﻋ تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻪﺴﺳﻮﻣ .ﺖﺳا هدﻮﺑ لﻮﻐﺸﻣ

(4)

ناﻮﻨﻋ » ﺖﺳﺮﻬﻓ تﺎﺟرﺪﻨﻣ « ﻪﺤﻔﺻ هﺪﻴﻜﭼ ... ... ... ... ... 1 1 -ﻪﻣﺪﻘﻣ ... ... ... ... ... 2 1 -1 -اﺮﻴﭘ ﻲﺗﺎﻴﻠﻛ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز نﻮﻣ ... ... ... 3 2 -1 -ﻲﻳﺎﻳرد ﺖﺴﻳز ﻂﻴﺤﻣ و ﺮﻳﺎﺧذ ﻪﺑ نﺎﺴﻧا ﻂﺳﻮﺗ هﺪﺷ هدراو ﺐﻴﺳآ ... ... 4 3 -1 -ﻲﻳﺎﻳرد هﺎﮕﺘﺴﻳز ... ... ... ... 10 4 -1 -ﺶﻴﻛ هﺮﻳﺰﺟ ... ... ... ... 20 2 -ﻖﻴﻘﺤﺗ شور ... ... ... ... .... 24 1 -2 يﺎﻬﺷور ﻪﻧﻮﻤﻧ رادﺮﺑ ي ... ... ... ... 25 2 -2 ﻂﻳاﺮﺷ ﻲﻤﻴﺷﻮﻜﻳﺰﻴﻓ بآ ... ... ... ... 25 3 -2 -نﻮﺘﻜﻧﻼﭘﻮﻴﺘﻜﻳا ... ... ... ... 28 4 -2 -شرﺎﻤﺷ ﺰﺑآ ﻳ نﺎ ... ... ... ... 31 3 -ﺞﻳﺎﺘﻧ ... ... ... ... ... 34 1 -3 -بآ ﻲﻤﻴﺷﻮﻜﻳﺰﻴﻓ تﺎﻴﺻﻮﺼﺧ ... ... ... ... 34 2 -3 -ﺞﻳﺎﺘﻧ تاﺪﻫﺎﺸﻣ ﺎﻬﻴﻫﺎﻣ ... ... ... ... 45 4 ﺑ يﺮﻴﮔ ﻪﺠﻴﺘﻧ و ﺚﺤ ... ... ... ... 58 ﻊﺑﺎﻨﻣ ... ... ... ... ... 63 ﻲﺴﻴﻠﮕﻧا هﺪﻴﻜﭼ ... ... ... ... ... 65

(5)

/... رد  ه ز     ١ هﺪﻴﻜﭼ ﻲﻳﺎﻳرد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز ﻞﻣﺎﺷ يرادﺮﺑ هﺮﻬﺑ و ﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻪﻌﺳﻮﺗو دﻮﺒﻬﺑ ﺖﻬﺟ ﺎﻳرد رد ﺐﺳﺎﻨﻣ ﺎﻴﺷا راﺮﻘﺘﺳا نآ زا ﺮﺘﺸﻴﺑ ﺖﺳا . ﺗوﺮﭘ ﻦﻴﻣﺎﺗ ﻪﺑ زﺎﻴﻧ و نﺎﻬﺟ رد ﺖﻴﻌﻤﺟ ﺶﻳاﺰﻓا ﺌ ﻦﻴ ، زا هدﺎﻔﺘﺳا يﺎﻬﻜﻴﻨﻜﺗ و ﺎﻬﺷور ﻮﻧ ﺪﻨﻧﺎﻣ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻪﻛ ﺖﺳا لﺎﺳ ﺎﻬﻫد ﺎﺑ ﺑ و يراﺪﻳﺎﭘ فﺪﻫ اﺪﻴﭘ ﻪﻌﺳﻮﺗ و ﻒﻳﺮﻌﺗ ﻲﻌﻴﺒﻃ يﺎﻫ ﻂﻴﺤﻣ ﺎﻘ هدﻮﻤﻧ و صﻮﺼﺨﺑ درﻮﻣ رد يﺰﻔﻛ نﺎﻴﻫﺎﻣ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ راﺪﻳﺎﭘ يرادﺮﺑ هﺮﻬﺑ ﺎﺑ ﺪﻴﻟﻮﺗ ﺶﻳاﺰﻓا ﺷﺎﺒﻴﻣ ﺮﺛﻮﻣ ﻨ .ﺪ ﺳرد ﻮا ﻞﺣ و ﻤﺘﺴﻴﺳﻮﻛا زا ﻪﻳور ﻲﺑ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﻴﻟد ﻪﺑ ناﺮﻳا ﺮﻳاﺰﺟ يﺎﻬ ﻲﻌﻴﺒﻃ يﺎﻬﺘﻴﻟﺎﻌﻓ زا ﻲﺷﺎﻧ ﺮﮕﻳد ﻲﻠﻣاﻮﻋ و ﻲﺑآ اواﺮﻓ يﺎﻬﺒﻴﺳآ ،ﻲﻧﺎﺴﻧا و ﺮﻴﻣ و گﺮﻣ ﺐﺒﺳ و هﺪﺷ دراو ﻲﻧ ندﺎﺘﻓا ﺮﻄﺧ ضﺮﻌﻣ و هﺪﺷ نﺎﻳﺰﺑآ ﻪﻜﻳرﻮﻄﺑ، ﺎﻫرﺎﻣآ ترﺎﺴﺧ ﻪﻧﻻﺎﺳ ﻪﻛ ﺪﻫﺪﻴﻣ نﺎﺸﻧ ﻲﻧاواﺮﻓ ﻪﺑ ﻢﻴﻘﺘﺴﻣ رﻮﻄﺑ ﺮﺋﺎﺧذ نﺎﻳﺰﺑآ هﮋﻳﻮﺑ رد ﻒﻛ ﻚﻳدﺰﻧ و يﺰﻔﻛ يﺎﻬﻴﻫﺎﻣ ﻪﺑ نﺎﻤﻋ يﺎﻳردو سرﺎﻓ ﺞﻴﻠﺧ هﺪﺷ دراو ﺖﺳا ﺎﻬﻫار زا ﻲﻜﻳ . ﻳ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﺮﺛﻮﻣ ﻲ ﻣ ﻪﺑ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ،ﻆﻔﺣ رﻮﻈﻨ .ﺖﺳا ﻲﻳﺎﻳرد ﺖﺴﻳز ﻂﻴﺤﻣ دﻮﺒﻬﺑ و ءﺎﻴﺣا تﻼﻴﺷ نﺎﻣزﺎﺳ ناﺮﻳا لﺎﺳ رد 1388 ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز يﺎﻫ هزﺎﺳ راﺮﻘﺘﺳا ﻪﺑ ماﺬﻗا رد قﺮﺷ ﺶﻴﻛ هﺮﻳﺰﺟ فﺪﻫ ﺎﺑ و ﺶﻳﺎﭘ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ و ﻊﻤﺠﺗ رد ﺎﻫ هزﺎﺳ ﻦﻳا ﺮﺛا ﺎﻫزﻮﺘﻨﺑ وﺮﻛﺎﻣ و ﺎﻬﻴﻫﺎﻣ زا ﻢﻋا نﺎﻳﺰﺑآ ﺖﻴﻌﻤﺟ رد ﺪﻴﻟﻮﺗ ﺶﻳاﺰﻓا دﻮﻤﻧ . ﻟﺎﻄﻣ رﻮﻛﺬﻣ ﻪﻌ تﺪﻣ ﻪﺑ نﺎﺳﺎﻨﺷرﺎﻛ زا هوﺮﮔ ﻚﻳ ﻂﺳﻮﺗ لﺎﺳ ﻚﻳ رﻮﺸﻛ ﻲﺗﻼﻴﺷ مﻮﻠﻋ تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻪﺴﺳﻮﻣ رﻮﻄﺑ ﻲﻠﺼﻓ ﻲﺳرﺮﺑ ﻦﻳارد . ﺪﻳدﺮﮔ مﺎﺠﻧا ﺮﺛﻮﻣ يﺎﻫرﻮﺘﻛﺎﻓ ﻲﻀﻌﺑ هاﺮﻤﻫ ﻪﺑ ﺎﻬﻴﻫﺎﻣ ﺖﻴﻌﻤﺟ ،يرﻮﺷ ،ﺎﻣد ﻪﻠﻤﺟ زا pH ، ﻖﻤﻋ و ﺖﻴﻓﺎﻔﺷ رد ﺎﻬﻧآ و زا ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ ﻲﻌﻴﺒﻃ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﺪﻫﺎﺷ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ هدﺎﻔﺘﺳا .ﺪﺷ يﺎﻫ هداد ﺎﺑ هﺪﻣآ ﺖﺳﺪﺑ يﺮﻴﮔ هﺮﻬﺑ يﺎﻫ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ زا SPSS و Excel ﻞـﻴﻠﺤﺗ و ﻪـﻳﺰﺠﺗ و ﻲﺑﺎـﻳزرا درﻮـﻣ راﺮـﻗ يرﺎـﻣآ ﺖﻓﺮﮔ ياﺮﺑ و ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ ﺪﻫﺎﺷ ﺎﺑ نﻮﻣزآ زا T-test هدﺎﻔﺘﺳا ﺪﺷ . ﻠﺻﺎﺣ ﺞﻳﺎﺘﻧ ﻪ ﻪﻛ داد نﺎﺸﻧ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز و ﺎﻬﻴﻫﺎﻣ ﺖﻴﻌﻤﺟ ﺮﺑ ﻲﺸﻳاﺰﻓا ﺮﺛا ﻪﺘـﺷاد ﻢﺘﺴﻴﺳﻮﻛا رد ﺎﻫزﻮﺘﻨﺑ و ناﻮﺘﻴﻣ ﻚﻴﻨﻜﺗ ﻦﻳا زا ﻪﻌﺳﻮﺗ رد يراﺰﺑا ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻬ ﺎـﻳرد رد يﺰﻔﻛ نﺎﻴﻫﺎﻣ هﮋﻳﻮﺑ و نﺎﻳﺰﺑآ ﺪﻴﻟﻮﺗ ﺶﻳاﺰﻓا و ﺎ دﻮﻤﻧ يرادﺮﺑ هﺮﻬﺑ . : يﺪﻴﻠﻛ تﺎﻤﻠﻛ ﻲﻫﺎﻣ ﺪﻴﻟﻮﺗ ، ﻞﺣاﻮﺳ ﻪﻌﺳﻮﺗ ،ﺶﻴﻛ هﺮﻳﺰﺟ ، ﺘﺴﻳز سرﺎﻓ ﺞﻴﻠﺧ ،ﻲﻳﺎﻳرد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕ

(6)

٢    ح"#  $ شرا'( / 1 ﻪﻣﺪﻘﻣ و ﻪﺑ هﺪﻨﻳﻻآ ﻊﺑﺎﻨﻣ دﻮﺟو دﻮﻟآ هﮋﻳ ه ﻲﮔ ﺖﻔﻧ يﺎﻫروﺎﻨﺷ ددﺮﺗ ﻞﻣﺎﺷ ﻲﺘﻔﻧ يﺎﻫ نزاﻮﺗ بآ و ﻲﺘﻔﻧ يﺎﻫﻮﻜﺳ ،ﺶﻛ ﻲﺘﺸﻛ رد ﺎﻫ بآو سرﺎﻓ ﺞﻴﻠﺧ نﺎﮔﺰﻣﺮﻫ نﺎﺘﺳا ﻲﻠﺣﺎﺳ يﺎﻫ ﺎﺑ ار نﺎﻳﺰﺑآ عاﻮﻧا ياﺮﺑ ﺮﻳﺎﺧذ يزﺎﺳزﺎﺑ و ﺖﺴﻳز نﺎﻜﻣا يدﺎﻴﺻ شﻼﺗ ﺶﻳاﺰﻓا هﺪﺷ دﺎﻳ ﻞﻀﻌﻣ ﺮﺑ هوﻼﻋ .ﺖﺳا هدﻮﻤﻧ ﻪﺟاﻮﻣ ﻞﻜﺸﻣ ، ﻊﺑﺎﻨﻣ ﺖﻳدوﺪﺤﻣ نﺎﻳﺰﺑآ ﺶﻴﺑ ﺖﺷادﺮﺑ و زا ﺪﺣ زا ﻊﺑﺎﻨﻣ ، ﻪﻨﻳﺰﻫ ﺶﻳاﺰﻓا ﺐﺟﻮﻣ رد ﻪﻨﻳﺰﻫ ﺮﭘ ﻪﻓﺮﺣ ﻚﻳ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ار ﺖﻌﻨﺻ ﻦﻳا هزوﺮﻣا ﻪﻛ هﺪﺷ يدﺎﻴﺻ يﺎﻫ ﻪﻘﻄﻨﻣ ﻞﻳﺪﺒﺗ هدﺮﻛ ﺎﺑ ،ﻲﻓﺮﻃ زا .ﺖﺳا هﺮﺨﺻ نﺎﻴﻫﺎﻣ ﺪﻴﺻ ﻲﺸﻫﺎﻛ ﺪﻧور ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ،يﺪﻴﺷرﻮﺧ) يا 1384 موﺰﻟ و ( ﻪﻧﻮﮔ ﻲﺧﺮﺑ زا ﺖﻇﺎﻔﺣ بآ رد دﺮﻓ ﻪﺑ ﺮﺼﺤﻨﻣ يﺎﻫ ﻴﻠﺧ يﺎﻫ ﻲﻣ سﺎﺴﺣا ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻦﻳا ﺮﻳﺎﺧذ يزﺎﺳزﺎﺑ ،سرﺎﻓ ﺞ .ددﺮﮔ هﺎﮕﺘﺴﻳز ﻪﺑ ﻲﮕﺘﺴﺑ نﺎﻳﺰﺑآ ﻦﻳا ﻲﮔﺪﻧز ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻞﺣاﺮﻣ ،دراد ﺎﻘﺑ و ﻪﻌﺳﻮﺗ ياﺮﺑ ﻲﻠﺣﺎﺳ صﻮﺼﺨﻣ يﺎﻫ ﻪﻄﺑار ﻦﻳارد هﺎﮕﺘﺴﻳز ﻦﻳا زا ﻞﻣﺎﻛ تﺎﻋﻼﻃا ﻦﺘﺴﻧاد و ﺖﻇﺎﻔﺣ نداد ﺖﺳد زا .ﺖﺳا ﻢﻬﻣ رﺎﻴﺴﺑ ﻲﺗﻼﻴﺷ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻪﻌﺳﻮﺗ ياﺮﺑ ﺎﻫ هﺎﮕﺘﺴﻳز يﺎﻫ ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ ﺶﻫﺎﻛو ﻲﻠﺣﺎﺳ ﻲﻌﻴﺒﻃ ﻢﻫ و نﺎﻳﺰﺑآ ﺮﻳﺎﺧذ ياﺮﺑ گرﺰﺑ يﺪﻳﺪﻬﺗ ،ﺎﻬﻧآ يﺎﻫ يﺮﻄﺧ ﮓﻧز ﻦﻴﻨﭼ ﻲﻣ ﻲﺘﻨﺳ و ﻲﺘﻌﻨﺻ نادﺎﻴﺻ ياﺮﺑ .ﺪﺷﺎﺑ هرادا ﻢﻠﻋ ﺎﺑ نﺎﮔﺰﻣﺮﻫ نﺎﺘﺳا تﻼﻴﺷ ﻞﻛ ﻪﻛ عﻮﺿﻮﻣ ﻦﻳا ﻪﺑ شور ﺎﻴﻧد رد ﺮﻳﺎﺧذ يزﺎﺳزﺎﺑ و ءﺎﻴﺣا ياﺮﺑ ﻲﺗوﺎﻔﺘﻣ يﺎﻫ نﺎﻳﺰﺑآ ياﺮﺑ ﻦﻳارد ﻪﻛ ، دراد دﻮﺟو نﺎـﻳﺰﺑآ شروﺮﭘ ﻪﺑ ناﻮﺘﻴﻣ ﻪﻄﺑار ﺖـﻴﻋﻮﻨﻤﻣ ،نﺎـﻳﺰﺑآ ورﻻ يزﺎـﺳﺎﻫر ،ﺲـﻔﻗ رد ،ﺪﻴﺻ هﺪﻨﻫﺎﻛراﺰﺑا زا هدﺎﻔﺘﺳا ،ﺪﻴﺻ ﺖﻳدوﺪﺤﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا و ﺎﻫراﺰﺑا ﻲﺧﺮﺑ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻫ هﺮﻴﻏ و هرﺎﺷا اﺬﻟ .دﻮﻤﻧ ﺎﺑ ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ رد يراﺬﮔ و ﺖﺧﺎﺳ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا يﺎﻫ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎـﻳاﺰﻣ ﺎـﺑ ﻻﺎـﺑ نﺎﻣﺪـﻧار ، ﻪـﻨﻳﺰﻫ ﻦﺘـﺷاﺪﻧ يﺎـﻫ ﻪﮕﻧو ﻲﻠﻨﺳﺮﭘ حﺮﻃ وﺰﺟ ،ﺐﺼﻧ زا ﺲﭘ يراد ﺖﻳﻮﻟوا يﺎﻫ ﻲﻣ راد ﺪﺷﺎﺑ . حﺮﻃ ﻦﻳا رﺎـﺑ ﻦﻴـﻟوا ياﺮﺑ بآ رد نﺎﺘـﺳا يﺎـﻫ آرد اﺮﺟا ﻪﺑ نﺎﮔﺰﻣﺮﻫ ﺪﻣ . حﺮﻃ ﻦﻳا رد ﻪﮕﻨﻟرﺪﻨﺑ ﻊﺑاﻮﺗ زا ﻮﻠﻣ ﻪﻘﻄﻨﻣ و ﻪـﻴﻟوا تﺎـﻌﻟﺎﻄﻣ زا ﺲﭘ ﻞـﺤﻣ ﻦﻳﺮـﺘﻬﺑ بﺎـﺨﺘﻧا هﺎﮕﺘﺴﻳز راﺮﻘﺘﺳا ياﺮﺑ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻫ ﺮﺟا ا مود ﻪﻠﺣﺮﻣ .ﺪﻳدﺮﮔ بﺎﺨﺘﻧا ﺶﻴﻛ هﺮﻳﺰﺟ قﺮﺷ ﻪﻘﻄﻨﻣ زا نآ رد ﻪﻛ ،ﺪﻳدﺮﮔ هزﺎﺳ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ ياﺮﺑ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا عﻮﻨﺘﻣ يﺎﻫ ﺖﻬﺟ ﻦﻳا رد نﺎﻳﺰﺑآ ﺪﻴﻟﻮﺗ ﺶﻳاﺰﻓا ﻢﺘﺴﻴﺳﻮﻛا ﻪﻧﻮﮔ هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﻫ ﺪﺷ . حﺮﻃ ﻦﻳا ﻲﻜﻳژﻮﻟﻮﻛا تاﺮﺛا ﻲﺳرﺮﺑ ﺖﻬﺟ ،نﺎﻤﻋ يﺎﻳرد و سرﺎﻓ ﺞﻴﻠﺧ يژﻮﻟﻮﻛا هﺪﻜﺸﻫوﮋﭘ ﻲﺗﺎﻘﻴﻘﺤﺗ يﺎﻫ هزﺎﺳ ﺎﻫ ﻢﺘﺴﻴﺳﻮﻛا ﺮﺑ ﻢﻫ و ﻲﻌﻴﺒﻃ يﺎﻫ ،نﺎﻳﺰﺑآ ﺪﻴﻟﻮﺗ ﺮﻈﻨﻣ زا ﺎﻬﻧآ ﺶﻳﺎﭘ ﻦﻴﻨﭼ ﻪﻳﺎﻣﺮـﺳ ﺎـﺑ ،نﺎﺘـﺳا تﻼﻴـﺷ ﻞـﻛ هرادا يراﺬـﮔ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻪﺑ بﺮﺠﻣ نﺎﺳﺎﻨﺷرﺎﻛ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ و ﻒﻳﺮﻌﺗ ﺖﺧادﺮﭘ شراﺰﮔ . ﺮﺿﺎﺣ تﺎـﻌﻟﺎﻄﻣ ﺞﻳﺎﺘﻧ هژوﺮـﭘ " ﺶﻳﺎـﭘ ﻊﺑﺎـﻨﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز ﻲﺗﻼﻴﺷ ﺶﻴﻛ هﺮﻳﺰﺟ قﺮﺷ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻫ " ﺷﺎﺒﻴﻣ ﺮﻳز فاﺪﻫا ﺎﺑ ﻪﻛ ﺪ : ﺶﻴﻛ هﺮﻳﺰﺟ قﺮﺷ يﺰﻔﻛ نﺎﻴﻫﺎﻣ ﺮﻳﺎﺧذ ﺖﻴﻌﺿو رد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ثاﺪﺣا زا ﻲﺷﺎﻧ تاﺮﺛا ﻦﻴﻴﻌﺗ ، ﻒﻠﺘﺨﻣ لﻮﺼﻓ رد يﺰﻔﻛ نﺎﻴﻫﺎﻣ ﻲﺒﺴﻧ هدﻮﺘﻳز و ﻢﻛاﺮﺗ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻦﻴﻴﻌﺗ و يا ﻪﻧﻮﮔ عﻮﻨﺗ ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ ﺼﻣ يﺎﻫ هﺎﮕﺘﺴﻳز رد يﺰﻔﻛ نﺎﻴﻫﺎﻣ ﻲﺒﺴﻧ هدﻮﺘﻳز و ﻢﻛاﺮﺗ ،عﻮﻨﺗ ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ ﻲﻌﻴﺒﻃ ﻂﻴﺤﻣ ﺎﺑ ﻲﻋﻮﻨ .ﺪﻳدﺮﮔ مﺎﺠﻧا

(7)

/... رد  ه ز     ٣ 1 -1 نﻮﻣاﺮﻴﭘ ﻲﺗﺎﻴﻠﻛ ﺎﮕﺘﺴﻳز ﺎﻬﻫ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ ي ﺐﺟﻮﻣ ﻲﻨﻴﺌﺗوﺮﭘ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻪﺑ ﺮﺘﺸﻴﺑ ﻪﭼ ﺮﻫ زﺎﻴﻧ نآ ﻲﭘ رد و ﺖﻴﻌﻤﺟ ﺪﺷر ﺶﻳاﺰﻓا ﺶﻳاﺰﻓا ﻊﺑﺎـﻨﻣ ﻪﺑ ﺮﺘﺸﻴﺑ ﻪﭼﺮﻫ دﺮﻜﻳور ﻲﺑ ﺪﻴﺻ .ﺖﺳا هﺪﺷ ﺎﻫﺎﻳرد رد دﻮﺟﻮﻣ يﺰﺑآ يرﺎﻴـﺴﺑ ﻪـﻛ هﺪـﺷ ﺚـﻋﺎﺑ ﺎـﻴﻧد رد ﻲﻳﺎﻳرد ﻊﺑﺎﻨﻣ زا ﻪﻳور ﻪـﻧﻮﮔ زا يﺎـﻫ .ﺪﻧﺮﻴﮔ راﺮﻗ ضاﺮﻘﻧا و يدﻮﺑﺎﻧ ﺮﻄﺧ ضﺮﻌﻣ رد يﺰﺑآ يرﺎﺠﺗ يﺎﻫرﻮـﺸﻛ زا يرﺎﻴـﺴﺑ رد ﻞﻜﺸﻣ ﻦﻳا زا ﻲﻳﺎﻫر ياﺮﺑ ﻪﻧﻮﮔ زا ﻲﻀﻌﺑ ياﺮﺑ نآ ﺖﻴﻋﻮﻨﻤﻣ و ﺪﻴﺻ لﺮﺘﻨﻛ ﺮﺑ هوﻼﻋ ﻪﺘﻓﺎﻳ ﻪﻌﺳﻮﺗ يزﺎـﺳزﺎﺑ ﺖـﻬﺟ نﺎـﻳﺰﺑآ ورﻻ يزﺎﺳﺎﻫر ،ﺎﻫ ﻴﻣ ًﺎﺻﻮﺼﺧ نﺎﻳﺰﺑآ شروﺮﭘ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﻊﻳﺎﻨﺻ ﻪﻌﺳﻮﺗ ،ﺮﻳﺎﺧذ بآ رد ﻮﮕ راﺮـﻗ ﻪـﺟﻮﺗ درﻮـﻣ تﺎـﻳرﻮﺧ و ﻲﻠﺣﺎﺳ يﺎﻫ هدﻮﻟآ ﻞﻣاﻮﻋ زا ﻲﻜﻳ ﻪﺑ ﺖﻌﻨﺻ ﻦﻳا ﻪﻌﺳﻮﺗ هزوﺮﻣا .ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﮔ بآ هﺪﻨﻨﻛ ﺶﻫﺎـﻛ و يدﻮﺑﺎـﻧ ﻞﻣاﻮﻋ و ﻲﻠﺣﺎﺳ يﺎﻫ ﻪﺑ ﻦﻳاﺮﺑﺎـﻨﺑ .ﺖـﺳا هﺪـﻳدﺮـﮔ ﻞﻳﺪﺒﺗ نﺎﻳﺰﺑآ ﺮﻳﺎﺧذ ﻲﻣ ﺮﻈﻧ دوﺪﺤــﻣ ﻚﻳدﺰــﻧ هﺪــﻨﻳآ رد ﺖــﻌﻨﺻ ﻦﻳا ﺪﺷر ﻪﻛ ﺪﺳر ) ﺪـﺷ ﺪﻫاﻮـﺧ Raanback, 2001 يﺰﺑآ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﺎﺑ مﺎﮕﻤﻫ .( يﺎـﻫرﺎﻜﻫار زا ﻲﻜﻳ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا ،يروﺮﭘ ﻢﻬﻣ ياﺮﺑ ﻲﻣ بﻮﺴﺤﻣ ﺪﻴﺻ ﺶﻳاﺰﻓا و ﺮﻳﺎﺧذ ﺶﻫﺎﻛ ناﺮﺒﺟ دﻮﺷ زﺎﺳ ﻞﻴﻧ ﻪﻔﻠﺧ) نارﺎﻜﻤﻫ و 1382 (. هﺪﺷ ﻪﺘﺧﺎﻨﺷ ﻞﻴﺴﻧﺎﺘﭘ ياراد ،ﺮﺸﺑ ﺖﺳد ﻪﺘﺧﺎﺳ ﻪﭼ و ﻲﻌﻴﺒﻃ ترﻮﺼﺑ ﻪﭼ ﻲﻳﺎﻳرد يﺎﻫرﺎﺘﺧﺎﺳ ﻊـﻤﺠﺗ و بﺬﺟ رد يا .ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻲﻫﺎﻣ ﻲﻋﻮﻨـﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز ﻚﻳ ﻪﻛ ﺖﺳا راﻮﺘﺳا ﻞﺻا ﻦﻳا ﺮﺑ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز رد ﺪﻴﻟﻮﺗ ﺶﻳاﺰﻓا ﻪﻳﺮﻈﻧ ياﺮـﺑ ﺐـﺳﺎﻨﻣ ﺮﺘﺴﺑ ﻚﻳ ترﻮﺼﺑ و هﺪﺷ ﻪﻘﻄﻨﻣ نآ ﻲﻌﻴﺒﻃ ﻞﻴﺴﻧﺎﺘﭘ ﺶﻳاﺰﻓا ﺐﺟﻮﻣ ﻪﻛ ﻢﻳﺮﻴﮕﺑ ﺮﻈﻧ رد ﻲﻫﺎﮕﺘﺴﻳا ار ﻲﻣ ﻞﻤﻋ ﻚﻴﺘﻨﺑ ناراﺪﻧﺎﺟ ﻪﻳﺬﻐﺗ ﺮﺘﺸﻴﺑ ﻲﻳآرﺎﻛ و ﺮﺘﺸﻴﺑ ياﺬﻏ دﺎﺠﻳا و ﺪﻨﻛ ﻲﻣ ﺐﺟﻮﻣ ار ﻦـﻳا نآ ﺮـﺑ هوﻼـﻋ ،ددﺮﮔ نﺎـﻳﺮﺟ و نﺪـﺷ رﺎﻜﺷ ﺎﺑ ﻪﻠﺑﺎﻘﻣ رد نﺎﻳﺰﺑآ ياﺮﺑ ﻲﻫﺎﮕﻫﺎﻨﭘ ترﻮﺼﺑ ﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز رﺎـﺸﻓ ﺶﻫﺎـﻛ و يﺪـﻣ و رﺰـﺟ يﺎـﻫ ﻲﻣ ﻞﻤﻋ ﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻦﻳا ﺮﺑ ﺖﺷادﺮﺑ .ﺪﻨﻨﻛ ﺪﻴـﺻ عﻮـﻧ سﺎـﺳا ﺮﺑ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز هزوﺮﻣا و ﺖـﺴﻳز ﺖﻴﻌـﺿو ﻪﻘﻄﻨﻣ ﻲﻄﻴﺤﻣ ﺎﺑ حﺮﻃ ﻪﺋارا ﻲﻔﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ ﻲﻣ دﻮﺷ . ﻲﻣ ﻪﺘﻜﻧ ﻦﻳا ﻪﺑ نﺎﻣز لﻮﻃ رد ﺖﻌﻴﺒﻃ و نﺎﺴﻧا ﻞﻣﺎﻌﺗ ﻪﺑ ﻲﻫﺎﮕﻧ ﺎﺑ ﺖـﻌﻴﺒﻃ ﺐـﻳﺮﺨﺗ ،ﻲﺘﻌﻨـﺻ بﻼﻘﻧا زا ﺪﻌﺑ ﻪﻛ ﻢﻴﺳر نﺎـﻣز ﻦـﻳا رد .ﺖـﺳا ﻪﺘـﺷاد ﺪـﺷر ﻪﺑ ور يﺪﻧور ﺰﻴﻧ يژﻮﻟﻮﻨﻜﺗ و ﺖﻓﺮﺸﻴﭘ رد ﻦﻴﺷﺎﻣ ﻦﺘﻓﺮﮔ ﺖﻋﺮﺳ ﺎﺑ نﺎﺴﻧا ﻂﺳﻮﺗ ﺐﻴﺳآ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ نوﺪﺑ نﺎﺴﻧا ﻲﻣ دراو ﺖﻌﻴﺒﻃ ﻪﺑ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫ ﺎﺑ ،دﺮﻛ ﻲـﺑ ﻲـﺘﻤﻌﻧ ﺖـﻌﻴﺒﻃ ﻪـﻛ هﺎﮔﺪﻳد ﻦﻳا و ﺖـﺳا نﺎـﻳﺎﭘ ﻲﻣ ﻲـﻣ ﺶﻴﭘ ﻪﺑ ،ﺪﻳﺎﻤﻧ فﺮﺼﺗ و ﻞﺧد نآرد و هدﺎﻔﺘﺳا نآ زا ﺪﻫاﻮﺨﺑ ﻪﻛ هزاﺪﻧا ﺮﻫ ﺪﻧاﻮﺗ ﻲﻧﺎـﻣز كﺪـﻧا ﺎـﻣا .ﺖـﻓر نﺎﻳﺎﭘ و دوﺪﺤﻣ ﻲﻌﻴﺒﻃ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻪﻛ ،ﺪﺷ ﺖﻴﻌﻗاو ﻦﻳا شﺮﻳﺬﭘ ﻪﺑ رﻮﺒﺠﻣ ﻪﻛ ﺖﺷﺬﮕﻧ راﺪـﻳﺎﭘ ﻪﻌـﺳﻮﺗ ياﺮـﺑ و هدﻮـﺑ ﺮﻳﺬـﭘ ﺎﻨﻣ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺪﻨﻣزﺎﻴﻧ ﻲﻣ ﻊﺑ ﻪـﻧﻮﮔﺮﻫ و دﺮـﻛ اﺪـﻴﭘ ﺮﻴﻴﻐﺗ ﻲﻬﺟﻮﺗ ﻞﺑﺎﻗ رﻮﻄﺑ ﺎﻫدﺮﻜﻳور مود ﻲﻧﺎﻬﺟ ﮓﻨﺟ زا ﺪﻌﺑ .ﺪﺷﺎﺑ تﺎﻈﺣﻼﻣ ﺎﺑ هاﺮﻤﻫ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻂﻴﺤﻣ ﺘﺴﻳز هاﺮﻤﻫ ﻲ .ﺪﺷ ﻪﻛ ﻲﺑآ ﻂﻴﺤﻣ 4 / 3 ﺐﻴﺳآ ﻦﻳا زا ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﮔ اﺮﻓ ار ﻦﻴﻣز هﺮﻛ ﻲﺑ يﺎﻫ مﺪـﻋ .ﺖـﺳا هدﻮـﺒﻧ نﺎـﻣا رد ﺎﻬﻧﺎـﺴﻧا ﻪـﻧادﺮﺧ رد تﺎﻴﺣ و ﻲﮔﺪﻧز ﻪﺧﺮﭼ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺐﻴﺳآ ﻦﻳا ًﺎﻫﺎﮔ ﻪﻛ ،هدﻮﻤﻧ دراو نآ ﻪﺑ ﻲﻧاواﺮﻓ تارﺎﺴﺧ ﺎﻳرد نآ ﺎﻫ هدﻮـﺑ رﺪـﻗ ﻲﻣ ﺮﻈﻧ ﻪﺑ لﺎﺤﻣ ﺎﻳ و ﻞﻜﺸﻣ رﺎﻴﺴﺑ نآ ناﺮﺒﺟ ﻪﻛ ﻪﻧﻮﮔ زا ﻲﻀﻌﺑ ﻲﺘﺣ و ﺪﺳر ضﺮـﻌﻣ رد ﻪـﻘﻄﻨﻣ ﻚﻳ رد يﺰﺑآ يﺎﻫ ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ يدﻮﺑﺎﻧ ﺮﻄﺧ سﻮﻧﺎﻴﻗا و ﺎﻫﺎﻳرد رد ﺪﻴﺻ ﺪﻳﺪﺷ ﺶﻫﺎﻛ .ﺪﻧا ـﺳا ﺎﻋﺪـﻣ ﻦـﻳا ﺮـﺑ هاﻮﮔ ﻦﻳﺮﺘﻬﺑ ﺎﻫ نادﺎﻴـﺻ .ﺖ شﻼﺗ ﺪﺣاو رد ﺪﻴﺻ ﻲﻤﻠﻋ نﺎﺑز ﻪﺑ و ﺪﻧﺮﺒﺑ ﺎﻳرد ﻪﺑ يﺮﺘﺸﻴﺑ ﺪﻴﺻ تاودا ،ﻞﺒﻗ لﺎﺳ هزاﺪﻧا ﻪﺑ ﺪﻴﺻ ياﺮﺑ ﺪﻨﺘﺴﻫ رﻮﺒﺠﻣ

(8)

٤    ح"#  $ شرا'( /

(CPUE: Catch Per Unit Effort)

ﻲﻣ ﺎﻳرد ﻪﺑ ﻪﻛ ار ﺪﻴﺻ تاودا ﺮﮕﻳد و ﺎﻫرﻮﺗ ﻪﻜﻨﻳا ﻲﻨﻌﻳ ،ﺪﻨﻫد ﺶﻳاﺰﻓا ار زور ﺪـﻧﺮﺑ آ ترﺪﻗ و داﺪﻌﺗ ،عﺎﻔﺗرا ،لﻮﻃ ﻪﺑ زور ﻪﺑ دوﺪـﺤﻣ شﺪﻴـﺻ ﺎـﻳرد ﺎﻣا .ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ار ﻞﺒﻗ زور ﺪﻴﺻ ﺎﺗ ﺪﻨﻨﻛ ﻪﻓﺎﺿا ن هﺮﻬﺑ .ﺖﺴﻴﻧ رﺎﻛ هرﺎﭼ ﺪﻴﺻ تاودا ندﺮﻛ ﻪﻓﺎﺿا ﻪﻛ ﺖﺳا يزور ،زوﺮﻣا و ﺖﺳا ﻪـﻣﺎﻧﺮﺑ ﺪﻨﻣزﺎﻴﻧ راﺪﻳﺎﭘ يرادﺮﺑ يﺰـﻳر ﻲﻣ ﻲﺸﻳﺪﻧارود و ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ،ﻢﺠﺴﻨﻣ ﺎـﺑ و ﻲﻳﺎـﺳﺎﻨﺷ ﻲـﻧاﺮﺤﺑ طﺎـﻘﻧ ،ددﺮـﮔ ﺺﺨـﺸﻣ فاﺪـﻫا ﺪـﻳﺎﺑ رﻮـﻈﻨﻣ ﻦﻳﺪﺑ .ﺪﺷﺎﺑ ﺐﻴﺳآ زا ﺮﻳﺎﺧذ يزﺎﺳزﺎﺑ ﻦﻤﺿ ﺢﻴﺤﺻ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻪـﻳارا ﻲـﻘﻄﻨﻣ و لﻮـﻘﻌﻣ ﺖـﺷادﺮﺑ و هدﺮـﻛ يﺮﻴﮔﻮـﻠﺟ ﺮﺘﺸﻴﺑ يﺎﻫ ﺪﻳﺪﺠﺗ ﺮﻳد ،ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻦﻳا تادﻮﺟﻮﻣ ﺐﻠﻏا ﻪﻛ اﺮﭼ .ددﺮﮔ .ﺪﻨﺘﺴﻫ ﺪﻳﺪﺠﺗ ﻞﺑﺎﻗ ﺮﻴﻏ ًﻼﺻا ﺎﻬﻧآ زا ﻲﻀﻌﺑ ﻲﺘﺣ و هﺪﻧﻮﺷ زا :ﻪﻠﻤﺟ نآ 2 -1 هﺪﺷ دراو ﺐﻴﺳآ ﺖﺴﻳز ﻂﻴﺤﻣ و ﺮﻳﺎﺧذ ﻪﺑ نﺎﺴﻧا ﻂﺳﻮﺗ ﻲﻳﺎﻳرد 1 -ﻲﺑ ﺪﻴﺻ ﻪﻳور 2 -ﺐﻳﺮﺨﺗ و يرﺎﻔﺣ ﺖﻛﺮﺷ ﻂﺳﻮﺗ هدراو يﺎﻫ ﺎﻫﺎﻳرد رد زﺎﮔ و ﺖﻔﻧ يﺎﻫ 3 -ﺎﻫﺎﻳرد رد نزاﻮﺗ بآ ﻪﻴﻠﺨﺗ و ﺎﻳرد رد ﻲﻧاﺮﻴﺘﺸﻛ 4 -بﺎﺴﭘ دورو ﻲﺘﻌﻨﺻ يﺎﻫ 5 -بﻼﺿﺎﻓ دورو ﻲﻳﺎﺘﺳور و يﺮﻬﺷ يﺎﻫ 6 -هﺮﻬﺑ رد ﺰﻛﺮﻤﺘﻣ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ مﺪﻋ ﻲﺑآ ﻊﺑﺎﻨﻣ زا يرادﺮﺑ 7 -ﺮﻴﮔرد و ﮓﻨﺟ ﺎﻫرﻮﺸﻛ ﻦﻴﺑ يﺎﻫ 8 -هﺮﻬﺑ ادﺮﺑ ﻢﺘﺴﻴﺳﻮﻛا زا ﺐﺳﺎﻨﻣﺎﻧ ير ﻞﮕﻨﺟ نﻮﭽﻤﻫ ،ﻻﺎﺑ ﻪﻴﻟوا ﺪﻴﻟﻮﺗ ﺎﺑ ﻲﻳﺎﻫ ... و ﻲﻧﺎﺟﺮﻣ ﻖﻃﺎﻨﻣ ،اﺮﺣ يﺎﻫ 9 -ﺖﺳد يرﺎﻛ ﻲﻜﻴﺘﻧژ يﺎﻫ ﺖﺳد ﻲﭘ رد نﺎﺴﻧا ﻪﻛ ﺪﻨﺘﺴﻫ يرﺎﻤﺸﻴﺑ دراﻮﻣ ﻪﻠﻤﺟ زا ﺎﻬﻨﻳا ﻲﻣ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻪﻛ ﻪﭽﻧآ ﻪﺑ ﻲﺑﺎﻳ ﻪـﺑ ﻪﺘﺳاﻮﺧﺎﻧ ﺎﻳ ﻪﺘﺳاﻮﺧ ﺪﻣﺎﻧ ﻲﻣ ﻦﻣاد ﺖﺴﻳز ﻂﻴﺤﻣ ﺐﻳﺮﺨﺗ ﺮﺑ يﺎﻫﺪﻣﺎﻴﭘ ﻪﺑ .ﺪﻧز ﻲﻣ لﺎﻤﻋا ﻦﻳا زا ﻪﺘﺳﺎﺧ ﻦﻴـﺑ زا ﺎـﻳ ﻲﻳﺎﻳرد تﺎﻴﺣ ﺪﻳﺪﻬﺗ ﻪﺑ ناﻮﺗ ﻦﺘـﻓر ﻦﻴـﺑ زا ،هﺪـﺷ ﺖـﺷادﺮﺑ هزاﺪـﻧا زا ﺶﻴـﺑ تادﻮـﺟﻮﻣ تﺎـﻴﺣ ندﺎـﺘﻓا ﺮﻄﺧ ﻪﺑ ،ﺪﻴﺻ ﺶﻫﺎﻛ ،ﻲﺘﺴﻳز عﻮﻨﺗ ﻦﺘﻓر ﻪﻧﻮﮔ .دﻮﻤﻧ هرﺎﺷا ﻲﻋﺎﻤﺘﺟا و يدﺎﺼﺘﻗا تﻼﻜﺸﻣ ،ﺮﻘﻓ ،لﺎﻐﺘﺷا ﺶﻫﺎﻛ ،ﻪﻘﻄﻨﻣ صﺎﺧ يﺎﻫ ﻪﺠﻴﺘﻧ ﻦﻳا ﻪﺑ ﺮﺸﺑ هزوﺮﻣا ﺎﻣا و ﻲﻣ ﺖﻌﻴﺒﻃ يﺎﻘﺑ وﺮﮔ رد وا يﺎﻘﺑ ﻪﻛ هﺪﻴﺳر ﻲﻧﺎـﻣز ﺮـﻫ زا ﺮﺘـﺸﻴﺑ ﺮـﺸﺑ ﻦﻳاﺮﺑﺎـﻨﺑ .ﺪـﺷﺎﺑ ﻲﻣ سﺎﺴﺣا ار ﺖﺴﻳز ﻂﻴﺤﻣ زا ﺖﻇﺎﻔﺣ ﺖﻴﻤﻫا ﻪـﻠﻤﺟ زا ،ﻒـﻠﺘﺨﻣ يﺎـﻬﻫار ﻪـﺑ نﺪﻴـﺸﻳﺪﻧا ﺎﺑ و ﻞﻴﻟد ﻦﻴﻤﻫ ﻪﺑ ،ﺪﻨﻛ ا ﺮـﻴﻴﻐﺗ و يزﺎـﺳ ﻪﻨﻴﻬﺑ ،(ﺪﻴﺻ ندﺮﻛ ﻲﻠﺼﻓ) ﺪﻴﺻ ﺖﻳدوﺪﺤﻣ ،نﺎﻳﺰﺑآ ﺮﻳﺎﺧذ رد ﻲﻧاﺮﺤﺑ طﺎﻘﻧ ﻲﻳﺎﺳﺎﻨﺷ ،ﺪﻴـﺻ تاود ﺶﻴﭘ و لﺮﺘﻨﻛ بﻼﺿﺎﻓ دورو زا يﺮﻴﮔ ﻪﺑ و ﺎﻫ هﻮﻴﺷ ندﺮﺑ رﺎﻛ بﺎﺴﭘ ﻪﻴﻔﺼﺗ رد ﻦﻳﻮﻧ يﺎﻫ ﻲﻜﻳﺰﻴﻓ ﺖﻇﺎﻔﺣ لﺮﺘﻨﻛ ،ﺎﻫ هﺮﻬﺑ ﻪﺑ ﻲﻫﺎﮔآ نداد و هﺮﻬﺑ ﻲﮕﻧﻮﮕﭼ رد نارادﺮﺑ سﺎـﺴﺣ طﺎـﻘﻧ ﻦﻴـﻴﻌﺗ و ﺮﻳﺎـﺧذ زا ﻲـﻌﻴﺒﻃ ﺖـﻇﺎﻔﺣ ،ﻪﻨﻴﻬﺑ يرادﺮﺑ يﺰﺑآ ﻪﻌﺳﻮﺗ ،ﺎﻳرد ﺪﻨﻤﻧﻮﻧﺎﻗ ،يزﺎﺳﺎﻫر و ﺮﻴﺜﻜﺗ ،يروﺮﭘ هﺮﻬﺑ ندﺮﻛ ﻪﻳﺎﻣﺮـﺳ ﻖﻳﻮﺸﺗ و ﺐﻴﻏﺮﺗ ،ﻲﺑآ ﻊﺑﺎﻨﻣ زا يرادﺮﺑ -هﺮﻬﺑ ﻂﺳﻮﺗ ﺮﻳﺎﺧذ يزﺎﺳزﺎﺑ رد يراﺬﮔ شور زا ﻲﻜﻳ ﻪﻛ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا و نارادﺮﺑ يزﺎﺳزﺎﺑ رد ﺮﺛﺆﻣ يﺎﻫ

(9)

/... رد  ه ز     ٥ ﻲﻣ ﺎﻳرد رد نﺎﻳﺰﺑآ دﺪﺠﻣ ءﺎﻴﺣا و هﮋﻳو ﻪﺟﻮﺗ نآ ﻪﺑ ﺎﻴﻧد رد هزوﺮﻣا و ،ﺪﺷﺎﺑ رد ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫرﻮﺸﻛ ﺐﻠﻏا و ﺖﺳا هﺪﺷ يا ﺎﺳ ﻮﻧﺎﻴﻗا و ﺎﻫﺎﻳرد ﻞﺣ س هﺪﺷ ﻊﻗاو ﺎﻫ ﻪﺘﺴﻧاﻮﺗ ﻖﻳﺮﻃ ﻦﻳا زا و ﻪﺘﺧادﺮﭘ نآ ﻪﺑ ﺪﻧا ﻂﻴﺤﻣ يﺎﻴﺣا ﺮﺑ هوﻼﻋ ﺪﻧا ﺐﻴﺳآ يﺎﻫ .ﺪﻨﻫد ﺶﻳاﺰﻓا ﺰﻴﻧ ار ﺎﻳرد رد ﺪﻴﻟﻮﺗ ،هﺪﻳد ﻞﻜﺷ 1 هار زا يﺮﻳوﺎﺼﺗ ﻲﻳﺎﻳرد ﺖﺴﻳز ﻂﻴﺤﻣ ﺐﻳﺮﺨﺗ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ 1 -2 -1 دﺎﺠﻳا ﻪﭽﺨﻳرﺎﺗ نآ رد ﻳا و ناﺮ نﺎﻬﺟ ﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻪﻛ ﺪﻧدﻮﺑ ﻲﻧﺎﺴﻛ ﻦﻴﻟوا نﺎﻴﻧاﺮﻳا يﺎﻬ ﻲﻳﺎﻳرد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ ﺪﻨﺘﺧﺎﺳ

(Ajdari, 2009. Williams, 2006 and Hess, et

al., 2006) ﻪﺘﺷﺬﮔ ﺮﺑ يروﺮﻣ رود رﺎﻴﺴﺑ رد ﻲﻣ نﺎﺸﻧ ﺎﻴﻧد رد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﺦﻳرﺎﺗ ﻪﻛ ﺪﻫد ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ نﺎﻴﻧاﺮﻳا ﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻪﻛ ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻲﺘﻠﻣ ﻦﻴﻟوا ﻲﻳﺎﻳرد ﻲﻋ Artificial Reefs ﺪﻧدﺮﻛ دﺎﺠﻳا ار و ﻲﻌﺒﻨﻣ ﻪﻜﻨﻳا نآ ﻲﻤﻳﺪﻗ رد ﺦﻳرﺎﺗ ﺪﻫﺪﻴﻣ حﺮﺷ نﺎﻧﻮﻳ ﻪﻛ و ﺖﺳا هدﻮﺑ ناﺮﻳا ﻪﺑ ﻖﻠﻌﺘﻣ ﻲﻠﻌﻓ قاﺮﻋ ﻪﻘﻄﻨﻣ ﻪﻛ نﺎﻴﺸﻨﻣﺎﺨﻫ ﺖﻣﻮﻜﺣ نﺎﻣز رد ﻴﺘﺸﻛ يﺪﻨﻫ نادزد ﺪﻧدﻮﺑﺮﮕﻨﻟ رد تاﺮﻓ و ﻪﻠﺟد يﺎﻫ ﻪﻧﺎﺧدور رد ﻪﻛ مدﺮﻣ و ﺶﺗرا يﺎﻬﻴﺘﺸﻛ نﺎﻣز نآ رد يﺎﻬ ﺖﻬﺟ ﻪﻛ ﺪﺷ هداد رﻮﺘﺳد ﺪﻧدﺮﺒﻴﻣ و ﺪﻧﺪﻳدذﺪﻴﻣ ار ﻲﻧاﺮﻳا نﺎﻜﻣا لﺮﺘﻨﻛ ﺎﻫ ﻪﻧﺎﺧدور ﻪﻧﺎﻫد رد تاﺮﻓ و ﻪﻠﺟد ي ﻤﻧ ﮓﻨﺗ و ﺪﻧﺰﻳﺮﺑ ﮓﻨﺳ ﺪﻨﻳﺎ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻬﻧﺎﻜﻣ ﻦﻳا رد ﻪﻛ ﺪﻧﺪﻳد ناﺮﻴﮕﻴﻫﺎﻣ ﻲﺗﺪﻣ زاﺪﻌﺑ ﺪﺷﺎﺑ نﺎﺳآ لﺮﺘﻨﻛ ﺖﻬﺟ ﻪﻛ ناواﺮﻓ ﻲﻫﺎﻣ هﺪﺷ ﻪﺘﺨﻳر ﮓﻨﺳ ﻲﻧاواﺮﻓ ﺪﻴﺻ نادﺎﻴﺻ و دﻮﺸﻴﻣ ﺖﻓﺎﻳ ﻦﻳا ﻪﻜﻨﻳا ﺎﺗ ﺪﻧدروﺎﻴﻣ ﺖﺳﺪﺑ ﺎﻫ نﺎﻜﻣ ﻦﻳا زا ﺮﺒﺧ ﺪﻴﺻ ﺖﻬﺟ ﻪﻘﻄﻨﻣ رد يﺮﺘﺸﻴﺑ يﺎﻬﮕﻨﺳ ﺮﺘﺸﻴﺑ ﻲﻫﺎﻣ ﺪﻴﺻ ﺖﻬﺟ ﻪﻛ ﺪﻧداد رﻮﺘﺳد و ﺪﻴﺳر ﻦﻴﻟﻮﺌﺴﻣ ﻪﺑ ﻲﻫﺎﻣ

(10)

٦    ح"#  $ شرا'( / ياﺮﺑ ﻦﻴﻣﺎﺗ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻪﻛ ﻲﺘﻠﻣ ﻦﻴﻟوا ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ار نﺎﻴﻧاﺮﻳا ﻪﻛ دﻮﺑ ﻦﻳا و ﺪﻧﺰﻳﺮﺑ ﺎﻳرد ﻪﺑ ﺶﺗرا ﻪﻳﺬﻐﺗ ﻲﻳﺎﻳرد Artificial Reefs دﺮﻛ دﺎﺠﻳا ار ﺪﻧا ه يردژا لﺎﻴﻧاد) ﺪﻨﺳﺎﻨﺸﻴﻣ 2009 ( . زا يﺮﻴﮔﻮﻠﺟ ياﺮﺑ ﺎﻫ ﻲﻧﺎﻧﻮﻳ ﺎﻫﺪﻌﺑ رد ﺪﻨﺘﺷاد ﺎﻬﻧآ ﺎﺑ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻬﮕﻨﺟ و ﺎﻬﻛﺮﺗ ﻪﻠﻤﺣ ﻪﻧﺎﻫد ﻳا ياﺮﺑ ﺎﻫ رﻮﺧ و ﺎﻫ ﺞﻴﻠﺧ دﺎﺠ ﻊﻧاﻮﻣ رد ﻦﻤﺷد ﻲﻳﺎﻧاﻮﺗ مﺪﻋ و گرﺰﺑ ي ﺎﻫ ﺎﻬﮕﻨﺳ ،ﺎﻬﻧآ ﻪﺑ ﻪﻠﻤﺣ ﺖﺨﺳ مﺎﺴﺟا و ﺎﻬﻧﺎﻜﻣ ﻦﻳا رد ﻣ ﺨﻳﺮﻴ ﺪﻨﺘ ﻪﻛ مﺎﺴﺟا ﻦﻳا ﻪﺑ دﻮﺨﺑ دﻮﺧ هﺎﮕﺘﺴﻳز ياﺮﺑ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ آ ﺪﻧﺪﺸﻴﻣ ﻞﻳﺪﺒﺗ ﻢﻫ نﺎﻳﺰﺑ . ﻞﺣﺎﺳ ﻨﻴﺸﻧ نﺎ نﺎﻣز زا دﺎﺠﻳا ﻪﺑ ماﺪﻗا ﻲﺘﻨﺳ رﻮﻄﺑ رود رﺎﻴﺴﺑ يﺎﻫ ﻲﻣ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز هدﺮﻛ نﺎﻜﻣ ﺪﻧدﻮﺑ ﻪﺘﻓﺎﻳرد ﻪﺑﺮﺠﺗ ﻪﺑ نﺎﻧآ .ﺪﻧا ﻲﺘﺸﻛ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫ ﻞﻜﺷ) هﺪﺷ قﺮﻏ يﺎﻫ 2 رد ( هﺎﮕﻳﺎﺟ ﺪﻧراد راﺮﻗ نآ ﻲﻣ نﺎﻳﺰﺑآ عاﻮﻧا ﺪﻴﺻ ياﺮﺑ ﻲﺒﺳﺎﻨﻣ رﺎﻴﺴﺑ ﻲﻤﻳﺪﻗ زا ﻲﻜﻳ .ﺪﺷﺎﺑ بﺎﺘﻛ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﺎﻫﺪﻨﺳ ﻦﻳﺮﺗ ﻲﻫﺎﻣ لﺎﺳ رد ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﺑﻮﻨﺟ يﺎﻴﻧﺮﻔﻴﻟﺎﻛ ﻲﺳﺎﻨﺷ 1860 ،نﺎﻴﻤﺘﺳر) ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺎﻳ رﺎﺸﺘﻧا 1375 .( ﻞﻜﺷ 2 - دﺎﺠﻳا ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز زا يﺮﻳوﺎﺼﺗ قوﺮﻐﻣ ﻲﺘﺸﻛ ﺎﺑ هﺪﺷ ﻲﻨﭘاژ ﺎﻣا ﻲﻨﭘاژ رﺎﻛ عوﺮﺷ .ﺪﻨﺘﺴﻫ نرﺪﻣ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا و ﻲﺣاﺮﻃ ،ﺖﺧﺎﺳ يژﻮﻟﻮﻨﻜﺗ وﺮﺸﻴﭘ ﺎﻫ نﺮـﻗ ﻪﺑ ﺎﻫ ﻲﻣ ﺮﺑ يدﻼﻴﻣ ﻢﻫﺪﺠﻴﻫ هﺎﮕﺘـﺴﻳز دﺎﺠﻳا ياﺮﺑ سﻼﮔﺮﺒﻳﺎﻓ و ﻞﻴﺘﺳا ،ﻦﺘﺑ ﻪﻠﻤﺟ زا ﻻﺎﺑ ﺖﻴﻔﻴﻛ ﺎﺑ يداﻮﻣ زا ﺎﻬﻧآ .ددﺮﮔ هﺮﻬﺑ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ ﻲﻣ ﻘﻴﻘﺤﺗ ﻦﭘاژ .ﺪﻧﺮﻴﮔ هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ار رادرﺎﺧ ﺮﺘﺴﺑﻻ ياﺮﺑ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا يور ﺮﺑ ار دﻮﺧ تﺎ كﻮﻠﺑ زا لﺎﺳ زا ﻲﻧﺎﻤﻴﺳ يﺎﻫ 1933 ) ﺖـﺳا هدﺮـﻛ زﺎـﻏآ ﺎﻛوﺰﻴـﺷ يﺮﻴﮕﻴﻫﺎـﻣ ﻲﺗﺎـﻘﻴﻘﺤﺗ هﺎﮕﺘﺴﻳا رد 1994 Phillips et.al., ( ) و ﻦﻴﺟﻮﻳ ،مودوا 1913 ( ) هرﺎﻤﺷ ﻞﻜﺷ رد . 3 ﺘﺧﺎﺳ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز راﺮﻘﺘﺳا زا يﺮﻳوﺎﺼﺗ ( زا هﺪـﺷ ﻪ .ﺖﺳا هﺪﺷ هداد نﺎﺸﻧ ﻦﺘﺑ

(11)

/... رد  ه ز     ٧ ﻞﻜﺷ 3 -ﻦﺘﺑ زا هﺪﺷ ﻪﺘﺧﺎﺳ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز راﺮﻘﺘﺳا زا يﺮﻳوﺎﺼﺗ ﻪـﻫد زا و ﻒـﻳﺮﻌﺗ ار ﻲﺗﺪـﻣ ﺪـﻨﻠﺑ و ﻲﻠﻣ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﻲﺳﺮﺟﻮﻴﻧ و اﺪﻳرﻮﻠﻓ تﻻﺎﻳا رد صﻮﺼﺨﺑ ﺎﻜﻳﺮﻣآ رﻮﺸﻛ نآ زا ﺪﻌﺑ نﺮﻗ هﺎﺠﻨﭘ ﻲﻣ اﺮﺟا ،ﺮﻳﺎﺧذ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻪﻠﺣﺮﻣ ﻪﺑ دورو و ﺪﻴﺻ ﺶﻫﺎﻛ ﺎﺑ نﺎﻣز ﻢﻫ ،يدﻼﻴﻣ ﻢﺘﺴﻴﺑ ﻢﻫ .ﺪﻨﻨﻛ ﺎـﻬﻨﺗ نﻮﻨﻛا ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﺎﻜﻳﺮﻣآ و ﻦﭘاژ ﻢﺘﺴﻴﺑ نﺮﻗ ﺖﺼﺷ ﻪﻫد زا ﻲﻳﺎﭘورا يﺎﻫرﻮﺸﻛ .ﺪﻧراد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا ﻲﻠﻣ ﻪﻌﺳﻮﺗ يﺎﻫ ﻳﺪﻣ ﻞﺣاﻮﺳ رد صﻮﺼﺨﺑ ماﺪﻗا ﻦﻳا .ﺪﻧدﺮﻛ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا ﻪﺑ عوﺮﺷ ﺎـﺑ هاﺮـﻤﻫ ﺮـﺿﺎﺣ لﺎـﺣ رد ﻪـﻛ ﻪﻧاﺮﺘ ﻲﻣ ﻲﺗﺎﻘﻴﻘﺤﺗ و ﻲﻤﻠﻋ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ لﺎـﻌﻓ زا ﺎﻴﻧﺎﭙـﺳا و ﻪـﺴﻧاﺮﻓ ،ﺎﻴﻟﺎﺘﻳا .ﺖﻓﺮﮔ مﺎﺠﻧا ،ﺪﺷﺎﺑ رد ﻲﻳﺎـﭘورا يﺎﻫرﻮـﺸﻛ ﻦﻳﺮـﺗ ﻲــﻣ ﻲﻋﻮﻨــﺼﻣ هﺎﮕﺘــﺴﻳز ﺖﺧﺎــﺳ بآ رد ار ﻲﻋﻮﻨــﺼﻣ هﺎﮕﺘــﺴﻳز ،ﺎﻴﻧﺎﭙــﺳا .ﺪﻨــﺷﺎﺑ ﻲــﻣ دﺎــﺠﻳا ﻲﻠﺣﺎــﺳ يﺎــﻫ ﺪــﻨﻛ ) www.Artificialreef.org ( . ﻲﻣ تأﺮﺟ ﻪﺑ هژوﺮﭘ ﻲﻠﺣﺎﺳ يﺎﻫرﻮﺸﻛ قﺎﻔﺗا ﻪﺑ ﺐﻳﺮﻗ هزوﺮﻣا ﺖﻔﮔ ناﻮﺗ ﺖﻬﺟ رد ﻒﻠﺘﺨﻣ فاﺪﻫا ﺎﺑ ار ﻲﻤﻬﻣ يﺎﻫ ﻦﺘـﺑ دراد دﺮﺑرﺎـﻛ ﻲﻋﻮﻨـﺼﻣ هﺎﮕﺘـﺴﻳز دﺎـﺠﻳا ﺖـﻬﺟ ﻪـﻛ يداﻮـﻣ ﻦﻳﺮﺘﺸﻴﺑ زا ﻲﻜﻳ .ﺪﻧراد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا ﻲﻣ زا ﺶﻴﺑ نﻮﻨﻛا ﻢﻫ .ﺪﺷﺎﺑ 50 هزﺎـﺳ ود زا رﻮﺸﻛ Reef ball و Fish haven دﺎـﺠﻳا ياﺮـﺑ دﻮـﺳ ﻲﻋﻮﻨـﺼﻣ هﺎﮕﺘـﺴﻳز ﻲﻣ ﺪﻧﺮﺑ Reef ball.com) reef . www ( . Barber هزﺎﺳ ﺖﺧﺎﺳ ناﺮﻜﺘﺒﻣ زا نارﺎﻜﻤﻫ و يﺎﻫ Reef ball ﻪﻫد زا نﺮـﻗ دﺎﺘـﺸﻫ ﺪﻌﺑ ﻪﺑ ﻢﺘﺴﻴﺑ ﻲﻣ ﻲﻣ ﺖﻴﻟﺎﻌﻓ نﺎﻬﺟ طﺎﻘﻧ ﺮﺘﺸﻴﺑ و ﺎﻜﻳﺮﻣآ رد ﻪﻛ ،ﺪﻨﺷﺎﺑ ﺪﻨﻨﻛ ) www.ReefBall.com (. Seaman زا ﻲـﻜﻳ ﮕﺘـﺴﻳز ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ رد ﺪﻨﻤﻗﻼﻋ ﻦﻴﻘﻘﺤﻣ .دراد ﺖـﻴﻟﺎﻌﻓ ﻪـﻨﻴﻣز ﻦـﻳا رد ﻪـﻛ ﺖـﺳا ﺮـﻴﺧا لﺎـﺳ ﻞـﻬﭼ دوﺪـﺣ ﻲﻋﻮﻨـﺼﻣ هﺎ بﺎﺘﻛ ﺮـﺿﺎﺣ لﺎـﺣ رد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز ﻊﺟاﺮﻣ ﻦﻳﺮﺘﻤﻬﻣ زا ﻲﻜﻳ نﺎﻬﺟ ﻦﻴﻘﻘﺤﻣ زا ﻲﻌﻤﺟ يرﺎﻜﻤﻫ ﺎﺑ نﺎﺸﻳا يﺎﻫ ﻲﻣ ) ﺪﺷﺎﺑ Seaman,1996,2000 بآ رد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز هﺪﺷ ﺮﺸﺘﻨﻣ ﺐﺘﻛ ﺮﮕﻳد زا .( ﻲﻣ ﺎﭘورا يﺎﻫ ﻂـﺳﻮﺗ ﻪﻛ ﺪﺷﺎﺑ Jensen و لﺎﺳ رد نارﺎﻜﻤﻫ 1999 ﻲﻗﺮـﺷ لﺎﻤـﺷ و ﻪـﻧاﺮﺘﻳﺪﻣ رد تﺎـﻘﻴﻘﺤﺗ ﺞﻳﺎـﺘﻧ و عﻮﻨﺘﻣ ﺐﻟﺎﻄﻣ ﻞﻣﺎﺷ و هﺪﺷ ﻪﻴﻬﺗ ﻲﻣ ﻚﻴﺘﻧﻼﺗآ .ﺪﺷﺎﺑ

(12)

٨    ح"#  $ شرا'( / ﻪـﻨﻴﻣز رد ﻦﻴـﻘﻘﺤﻣ ﻂـﺳﻮﺗ ﻲـﻧاواﺮﻓ رﺎﻴـﺴﺑ تﺎـﻘﻴﻘﺤﺗ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا يﺎﺘﺳار رد ،ﺖﺧﺎـﺳ ،ﻲـﺣاﺮﻃ يﺎـﻫ ـﺳا هﺪـﺷ مﺎـﺠﻧا ﻂﻴـﺤﻣ رد ﻲﻋﻮﻨـﺼﻣ هﺎﮕﺘـﺴﻳز ... و تاﺮـﺛا ،فاﺪﻫا .ﺖ Pickering و Whitmarsh لﺎـﺳ رد 1996 ﺎـﺑ ﺮـﺛا و بﺬـﺟ ،ﺪـﻴﻟﻮﺗ ،نﺎـﻳﺰﺑآ ﺖـﺷادﺮﺑ رد ﻲﻋﻮﻨـﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز ﺮﺛا نﻮﻣاﺮﻴﭘ هﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﻒﻠﺘﺨﻣ تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﺮﺑ يروﺮﻣ ﺖﺳﺎﻴﺳ رد نآ ﺖﻴﻤﻫا و ﻲﺣاﺮﻃ يراﺬﮔ ﻦﻴـﻨﭽﻤﻫ .ﺪﻧداد راﺮﻗ ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ار ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا يﺎﻫ Baine لﺎﺳ رد 2001 دﺮﺑرﺎﻛ ،ﻲﺣاﺮﻃ هدﻮﻤﻧ ﻪﺋارا و ﻲﺳرﺮﺑ ار نﺎﻬﺟ ﺮﺳاﺮﺳ رد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ياﺮﺟا و ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ، .ﺖﺳا ﺎﻫ ﻪﺘﺷﻮﻧ و ﺦﻳرﺎﺗ ﻳ ﻲ رد نﺎﻧﻮﻳ ﻲـﻠﻌﻓ قاﺮـﻋ ﻪـﻘﻄﻨﻣ ﻪـﻛ نﺎﻴﺸﻨﻣﺎﺨﻫ ﺖﻣﻮﻜﺣ نﺎﻣز رد ﺪﻫﺪﻴﻣ حﺮﺷ ﻪﻛ دراد دﻮﺟو زا ﻲﺋﺰﺟ تاﺮـﻓ و ﻪـﻠﺟد يﺎﻫ ﻪﻧﺎﺧدور رد ﻪﻛ مدﺮﻣ و ﺶﺗرا يﺎﻬﻴﺘﺸﻛ نﺎﻣز نآ رد ﺖﺳا هدﻮﺑ ناﺮﻳا ﺪـﻧدﻮﺑﺮﮕﻨﻟ رد ﺎـﻫ ﻪـﻧﺎﺧدور ﻪـﻧﺎﻫد رد لﺮـﺘﻨﻛ ﺖـﻬﺟ ﻪـﻛ ﺪـﺷ هداد رﻮﺘﺳد ﺪﻧدﺮﺒﻴﻣ و ﺪﻧﺪﻳدذﺪﻴﻣ ار ﻲﻧاﺮﻳا يﺎﻬﻴﺘﺸﻛ يﺪﻨﻫ نادزد ﻪـﻛ ﻲﻳﺎـﻬﻧﺎﻜﻣ ﻦـﻳا رد ﻪﻛ ﺪﻧﺪﻳد ناﺮﻴﮕﻴﻫﺎﻣ ﻲﺗﺪﻣ زاﺪﻌﺑ ﺪﺷﺎﺑ نﺎﺳآ لﺮﺘﻨﻛ ﺖﻬﺟ ﻪﻛ هدﻮﻤﻧ ﮓﻨﺗ و ﺪﻧﺰﻳﺮﺑ ﮓﻨﺳ ناواﺮﻓ رﺎﻴﺴﺑ ﻲﻫﺎﻣ هﺪﺷ ﻪﺘﺨﻳر ﮓﻨﺳ هﺪﺷ ار ﺎﻬﻧآ و ﺖﺳا رﻮﺘـﺳد و ﺪﻴـﺳر ﻦﻴﻟﻮﺌـﺴﻣ ﻪـﺑ ﺮـﺒﺧ ﻦﻳا و ﺪﻧدﺮﻜﻴﻣ ﺪﻴﺻ ﺮﺘﺸﻴﺑ ﺪﻴﺻ ﺖﻬﺟ ﻪﻘﻄﻨﻣ رد يﺮﺘﺸﻴﺑ يﺎﻬﮕﻨﺳ ﺮﺘﺸﻴﺑ ﻲﻫﺎﻣ ﺪﻴﺻ ﺖﻬﺟ ﻪﻛ ﺪﻧداد نﺎﻴﻫﺎﻣ ﺎـﻳرد ﻪﺑ ﺶﺗرا ﻪﻳﺬﻐﺗ ياﺮﺑ ﻲﻳﺎﻳرد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻪﻛ ﻲﺘﻠﻣ ﻦﻴﻟوا ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ار نﺎﻴﻧاﺮﻳا ﻪﻛ دﻮﺑ ﻦﻳا و ﺪﻧﺰﻳﺮﺑ Artificial Reefs دﺎـﺠﻳا ار ﻛ يردژا) . ﺪﻨﺳﺎﻨﺸﻴﻣ ﺪﻧدﺮ 2009 ،

(Williams, 2006 and Hess, et al., 2006

ﺪـﻴﻨﻴﺒﺑ ﺪـﻴﻧاﻮﺘﻴﻣ ﺎﺠﻧآ رد ار ﺮﺘﺸﻴﺑ ﻊﺑﺎﻨﻣ و (

ﻦـﻳا ياﺮﺑ ﺎﻫ رﻮﺧ و ﺎﻫ ﺞﻴﻠﺧ رد ﺪﻨﺘﺷاد ﺎﻬﻧآ ﺎﺑ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻬﮕﻨﺟ و ﺎﻬﻛﺮﺗ ﻪﻠﻤﺣ زا يﺮﻴﮔﻮﻠﺟ ياﺮﺑ ﺎﻫ ﻲﻧﺎﻧﻮﻳ ﺎﻫﺪﻌﺑ ﻪﻛ دﻮﺧ ﻪﻛ ﺪﻨﺘﺷاﺬﮕﻣ ﺖﺨﺳ مﺎﺴﺟا و ﻲﮕﻨﺳ ﻊﻧاﻮﻣ رﺎﻛ ﺪﻧﺪـﺸﻴﻣ ﻞﻳﺪـﺒﺗ ﻢﻫ نﺎﻳﺰﺑا ياﺮﺑ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز ﻪﺑ دﻮﺨﺑ

(Ajdari, D., 2009. Williams, 2006 and Hess, et al., 2006).

بآ رد ﻲﻳﺎﻳرد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻪﻨﻴﺸﻴﭘ سرﺎﻓ ﺞﻴﻠﺧ يﺎﻫ نﺎﻤﻋ يﺎﻳرد و ﻪﻘﺑﺎﺳ ياراد ﻦﻳا و هدﻮﺑ ﻲﻧﻻﻮﻃ يا ﻞﺣﺎﺳ ﻂﺳﻮﺗ رﺎﻛ ﻲﻣ مﺎﺠﻧا نﺎﻨﻴﺸﻧ ﻛا و ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﮔ ﻦﻴﻨﭼ ﻪﺑ ماﺪﻗا ﻞﺴﻧ ﻪﺑ ﻞﺴﻧ ﺎﻬﻧآ نارﺪﭘ ﻪﻛ ﻲﻤﻳﺪﻗ نادﺎﻴﺻ نﻮﻨ ﻲﻣ يرﺎﻛ ﻲﻣ ﻒﻳﺮﻌﺗ و ﺪﻧراد دﺎﻳ ﻪﺑ زﻮﻨﻫ ،ﺪﻧدﺮﻛ ﻪﻣﺎﻧﺮﻔﺳ رد و ﺪﻨﻨﻛ نﺎﻬﺟ و نﺎﺣﺎﻴﺳ يﺎﻫ ﻲﺟرﺎﺧ و ﻲﻧاﺮﻳا نادﺮﮔ فﺪﺻ نادﺎﻴﺻ و نﺎﺻاﻮﻏ زا لﻮﻗ ﻞﻘﻧ ﻪﺑ ،ﺖﺳا هﺪﻧﺎﻣ يﺎﺟ ﻪﺑ ﺶﻴﭘ لﺎﺳ ﺎﻫﺪﺻ زا ﻪﻛ دﻮﺟو زا ،زﺎﺳﺪﻳراوﺮﻣ يﺎﻫ ﻴﻫﺎﻣ ﻪﺑﻻ رد ﻪﻛ ﻲﺘﺷرد و ﺰﻳر نﺎ هﺮﺨﺻ يﻻ نﺎﺟﺮﻣ و ﺎﻫ ﻲﻣ ﻲﮔﺪﻧز ﻲﺑآﺮﻳز يﺎﻫ ﻲﻣ ﺮﺒﺧ ﺪﻨﻨﻛ تاﺪﻫﺎﺷ ﻦﻳا و ﺪﻨﻫد ﻖﻳﺮﻃ زا ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا ﻪﺑ نادﺎﻴﺻ ﺐﻴﻏﺮﺗ و ﻖﻳﻮﺸﺗ ﻪﺑ ﺮﺠﻨﻣ سرﺎﻓ ﺞﻴﻠﺧ ﻲﻠﺣﺎﺳ ﻖﻃﺎﻨﻣ زا ﻲﺧﺮﺑ رد ﮓﻨﺳ ﻪﻌﻄﻗ ﻦﺘﺨﻳر ﻚﭼﻮﻛ يﺎﻫ و ،گرﺰﺑ و ﻞﺨﻧ نﺎﺘﺧرد نﺎﺘﺧرد ﻪﻨﺗ َُﻛ رﺎﻨ ﻲﺘﺣ و هزﻮﻛ ﻲﻣ ﻪﺘﺴﻜﺷ يﺎﻫ .ﺪﻳدﺮﮔ ﻪﺘﺷﺬﮔ زا ناﺮﻳا رد هزﻮﻛ نداد راﺮﻗ ﺎﺑ ﺮﻬﺷﻮﺑ نادﺎﻴﺻ رود يﺎﻫ گرﺰﺑ يﺎﻫ ﮓﻨﺳ ﻪﺘﺴﻜﺷ ﻪﻨﺗ و ﺎﻫ ﺎﻣﺮﺧ ﺖﺧرد يﺎﻫ ﻲﻣ ﺪﻴﺻ ﺶﻳاﺰﻓا ﺐﺒﺳ هﺎﮔﺪﻴﺻ رد ﺎﻳرد رد ءﺎﻴﺷا ﻦﻳا نداد راﺮﻗ ﺎﺑ ﺪﻨﺘﺷاد دﺎﻘﺘﻋا نﺎﻧآ .ﺪﻧﺪﺷ هﺪـﺷ دﺎﻳز ﺎﻳرد ﺖﻛﺮﺑ و ﻲﻣ ﺶﻳاﺰﻓا يزور ﺎﻳ ﻪـﻴﻬﺗ ﺎـﺑ ﻲـﻫوﺮﮔ رﻮـﻃ ﻪـﺑ ﻪـﻛ ﺪﻨﺘـﺴﻫ ﻲـﻧاﺮﻳا نادﺎﻴـﺻ هوﺮـﮔ ﻦﻴﻟوا نﺎﻧآ ﺮﺿﺎﺣ لﺎﺣ رد .ﺪﺑ ﻪﻠﺻﺎﻓ رد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا ﻪﺑ ماﺪﻗا ﻦﻴﺷﺎﻣ ﻚﻴﺘﺳﻻ 12 ﺎﺗ 15 هدﻮـﻤﻧ ﻞﺣﺎـﺳ زا ﻲﻠﻳﺎﻣ نآ رد ﺪﻴـﺻ زا و ﺪـﻧا ﻲﻣ ﻲﺿار نﺎﻜﻣ ﻞﻜﺷ) ﺪﻨﺷﺎﺑ 4 ( ﻲﻫﺎﻨﭘ دﺰﻳا) نارﺎﻜﻤﻫ و 1383 .(

(13)

/... رد  ه ز     ٩ ﻓا ياﺮﺑ ﻪﮕﻨﻟ رﺪﻨﺑ نﺎﻣدﺮﻣ فﺪﺻ ﺖﻴﻌﻤﺟ ﺶﻳاﺰ ﺪﻳراوﺮﻣ يﺎﻫ ﻞﻐﺷ زا ﻲﻜﻳ ﺎﻬﻧآ ﺪﻴﺻ ﻪﻛ زﺎﺳ نآ مدﺮـﻣ ﻲﻠـﺻا يﺎـﻫ ﻪﺧﺎﺷ ندادراﺮﻗ ﺎﺑ هدﻮﺑ رود ﻪﺘﺷﺬﮔ زا ﻪﻘﻄﻨﻣ رد صﻮﺼﺨﺑ ﺎﻳرد رد .... و رﺎﻨﻛ ،ﺮﻴﻬﻛ ﺪﻨﻧﺎﻣ ﻲﻠﺤﻣ نﺎﺘﺧرد عاﻮﻧا يﺎﻫ ﻢﺨﺗ ﻞﺼﻓ فﺪﺻ يﺰﻳر فﺪﺻ ﺖﻴﻌﻤﺟ ،ﺎﻫ ﻲﻣ يزﺎﺳزﺎﺑ هﺪﻨﻳآ لﺎﺳ ياﺮﺑ ار ﺎﻫ ﺎﻔﺳﺄﺘﻣ ﺎﻣا .ﺪﻧدﺮﻛ ﻞـﻴﻟد ﻪـﺑ نﻮـﻨﻛا ﻪﻧ ﻞﻐﺷ ﻪﺑ ﻦﺘﺧادﺮﭘ ﻦﻳا ﺮﮕﻳد يﺎﻫ ﻢﻛ رﺎﻛ ﺎﺑ نﺎﺘﺴﭼﻮﻠﺑ و نﺎﺘﺴﻴﺳ نﺎﺘﺳا رد ﮓﻨﺗ ﻪﻘﻄﻨﻣ نادﺎﻴﺻ .ﺖﺳا هﺪﺷ خﻮﺴﻨﻣ ﻢﻛ ﻲﻣ ﺶﻳاﺰﻓا ار ﺪﻴﺻ ﺖﺧرد ﻪﺧﺎﺷ ﺰﻴﻧ و ﻪﻘﻄﻨﻣ رد دﻮﺟﻮﻣ گرﺰﺑ ءﺎﻴﺷا ندادراﺮﻗ فوﺮـﻌﻣ ﻲﺑﺎـﻨﺣ ﻪﺑ رﺎﻛ ﻦﻳا .ﺪﻧداد ،يردژا) ﺖﺳا 1381 ( . ﻞﻜﺷ 4 ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا ياﺮﺑ ﺎﻳرد ﻪﺑ ﻚﻴﺘﺳﻻ ﻞﻤﺣ لﺎﺣ رد ﺮﻬﺷﻮﺑ نادﺎﻴﺻ زا يﺮﻳﻮﺼﺗ لﺎـﺳ رد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا صﻮﺼﺧرد ﻲﺗﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﻴﻟوا 1375 ﻂـﺳﻮﺗ ﻦـﺴﺣ سﺪـﻨﻬﻣ رد نﺎﻴﻤﺘـﺳر ﺗﻼﻴﺷ تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﺰﻛﺮﻣ ﻲ ﺞﻴﻠﺧ سرﺎﻓ ﺮﻬﺷﻮﺑ ﻚﻴﺘﺳﻻ زا يداﺪﻌﺗ نﺎﺸﻳا .ﺖﻓﺮﮔ مﺎﺠﻧا ﻣ يﺎـﻫ هزﺎـﺳ و ﻞﻤﻌﺘـﺴ يﺎـﻫ بآ رد ار ﻲﻨﺘﺑ ﺎـﻣا .ﺪﻧدﺮﻛ ﺮﻘﺘﺴﻣ ﺮﻬﺷﻮﺑ نﺎﺘﺳا ﻲﻠﺣﺎﺳ يﺎﻫ ﻲـﺻاﻮﻏ ﻢﻴـﺗ مﺪـﻋ هﮋﻳﻮـﺑ تﺎـﻧﺎﻜﻣا دﻮـﺒﻤﻛ ﻞـﻴﻟد ﻪـﺑ دروآ ﺖﺳﺪﺑ ﻲﻘﻴﻗد تﺎﻋﻼﻃا هﺪﺷ ﺮﻘﺘﺴﻣ يﺎﻫ هزﺎﺳ زا ﺖﺴﻧاﻮﺘﻧ . لﺎﺳ رد 1380 ﺮـﭘ ،ﺪﻴـﺻ رﺎـﻣآ و ﺮﻳﺎﺧذ ﺶﻫﺎﻛ لﺎﺒﻧﺪﺑ و ﺮﻳﺎﺧذ يزﺎﺳزﺎﺑ فاﺪﻫا يﺎﺘﺳار رد ناﺮﻳا تﻼﻴﺷ ﻲـﻠﻣ هژو ﻲﺑﻮﻨﺟ نﺎﺘﺳا رﺎﻬﭼ رد اﺮﺟا ياﺮﺑ ار ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز يردژا لﺎـﻴﻧاد ﺮـﺘﻛد ﻂﺳﻮﺗ ﻒـﻳﺮﻌﺗ اﺮـﺟا لﺎـﺳ ود ﻲـﻃ و دﻮﻤﻧ يردژا) ، 1381 ﻪـﺑ نﺎﺘﺴﭼﻮﻠﺑ و نﺎﺘﺴﻴﺳ نﺎﺘﺳا رد فﺪﻫ ﻪﻧﻮﮔ ﻚﻳ ناﻮﻨﻌﺑ ﺮﺘﺴﺑﻻ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا و ،( ﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﺮﻈﻧﺪﻣ ﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻪﻌﺳﻮﺗ و ﺮﻳﺎﺧذ يزﺎﺳزﺎﺑ رﻮﻈﻨﻣ .ﺪﺷ ﻪ

(14)

١٠    ح"#  $ شرا'( / 3 -1 هﺎﮕﺘﺴﻳز ﻲﻳﺎﻳرد 1 -3 -1 -ﻲﻓﺮﻌﻣ ﻲﻌﻴﺒﻃ هﺎﮕﺘﺴﻳز Natural habitat ﺖﻐﻟ ﻒﻳﺮﻌﺗ سﺎﺳا ﺮﺑ ﻪﻣﺎﻧ .ﺪﻫﺪﺑ ار ﺖﻌﻴﺒﻃ رد ﺎﻳﻮﭘ ﺪﺣاو ﻚﻳ ﻞﻴﻜﺸﺗ ﻪﻛ مﻮﺑ زا ﻲﺸﺨﺑ زا ﺖﺳا ترﺎﺒﻋ هﺎﮕﺘﺴﻳز ﺎﻫ و ﺖـﻴﻟﺎﻌﻓ و ﺖـﺳا ﻲﻫﺎـﻴﮔ و يرﻮﻧﺎـﺟ هﺪـﻧز تﺎـﻋﺎﻤﺘﺟا زا ﻲﻤﺘـﺴﻴﺳﻮﻛا (ﻲـﺑآ ﻪـﻘﻄﻨﻣ ﺎـﻳ ﻦﻴـﻣز) ﻲـﻌﻴﺒﻃ هﺎﮕﺘﺴﻳز ﻪﻳﺎﭘ و ﻲﺳﺎﺳا تاﺮﻴﻴﻐﺗ نﺎﺴﻧا يرﺎﻜﺘﺳد ﺎـﻳرد رد ﺎﻬﻫﺎﮕﺘـﺴﻳز ﻦـﻳا .ﺖـﺳا ﻪﺘـﺷاﺪﻧ نآ ﻚـﻳژﻮﻟﻮﻛا دﺮﻜﻠﻤﻋ يور يا ﺞﻨﻔﺳا ﻞﺜﻣ ﻻﺎﺑ ﻪﻴﻟوا ﺪﻴﻟﻮﺗ و تﺎﻧاﻮﻴﺣ ياﺮﺑ ﻲﻳﺎﻬﻫﺎﮕﻫﺎﻨﭘ ناﻮﻨﻌﺑ نﺎﺟﺮﻣ ،ﺎﻫ ﻪـﭙﺗ و ﻖﻳﺎﻘﺷ ،ﺎﻫ ﻪـﻛ ﺖـﺳا ﻲﮕﻨـﺳ يﺎـﻫ ﻲﻣ ﺐﻠﺟ دﻮﺧ ﻪﺑ ار نﺎﻳﺰﺑآ ﻞﻜﺷ) ﺪﻨﻨﻛ 11 ﻞـﻣاﻮﻋ نﺎـﻣز لﻮـﻃ رد .( يرﺎﻜﺘـﺳد صﻮـﺼﺨﺑ و ﻲـﻌﻴﺒﻃ ﻲﻧﺎـﺴﻧا يﺎـﻫ ناﺮﺒﺟ تارﺎﺴﺧ .ﺖـﺳا هدﺮﻛ دراو تادﻮﺟﻮﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز و ﺖﺴﻳز ﻂﻴﺤﻣ ﻪﺑ يﺮﻳﺬﭘﺎﻧ ﻪـﻫد رد زا ﺶﻴـﺑ ﺮـﻴﺧا يﺎـﻫ 35 رﺎﺘﻜﻫ نﻮﻴﻠﻴﻣ زا ﻖﻃﺎﻨﻣ ﻧﺎﺟﺮﻣ ﻲ ﻪﻛ 25 ﺪﺻرد ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻲﻳﺎﻳرد تادﻮﺟﻮﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز ﺖـﺳا هﺪـﺷ ﺐﻳﺮﺨﺗ نﺎﺴﻧا ﻂﺳﻮﺗ . ﻪﻜﻳرﻮﻄﺑ هﺮﺨﺻ رد ﻲﻧﺎﺟﺮﻣ يﺎﻫ 93 آ رﻮﺸﻛ ﺖﺳا هﺪﻳد ﺐﻴﺳ (www.artifisial reef.org) رﻮـﺼﻨﻣ و ﻪﻔﻠﺧ) و 1379 (. ﻂﻴﺤﻣ ﻪﻛ ﺐﺳﺎﻨﻣ ﻲﺘﻴﻌﻗﻮﻣ ﻦﻴﻣﺄﺗ زا ﺖﺳا ترﺎﺒﻋ ﻲﻌﻴﺒﻃ ﺖﻇﺎﻔﺣ ار يﺮﺘـﺸﻴﺑ ﺖـﺻﺮﻓ ﻚـﻳژﻮﻟﻮﻴﺑ ﺮـﻈﻧ زا ﻲـﺑآ يﺎﻫ ﺐـﺳﺎﻨﻣﺎﻧ ﻂﻳاﺮـﺷ ﺎـﺑ ﻪـﻠﺑﺎﻘﻣ و ﺪﻴﻟﻮﺗ ﺶﻳاﺰﻓا و يراﺪﻳﺎﭘ ﺖﻬﺟ رد دﻮﺧ ﻪﻌﺳﻮﺗ و ﺎﻴﺣا ،يزﺎﺳزﺎﺑ و تﺎﻴﺣ ﻪﻣادا ياﺮﺑ ﺤﻣ ﻪﺑ ﻲﻄﻴ ﺖﻴﻓﺮﻇ دﻮﺒﻬﺑ و ﺎﻫﺎﻳرد رد ﻪﻴﻟوا تاﺪﻴﻟﻮﺗ ﺖﻴﻓﺮﻇ ﺶﻳاﺰﻓا .ﺪﻧروآ ﺖﺳد ﺖﺻﺮﻓ دﺎﺠﻳا و ﺎﻬﻧآ ﺶﻳﻻﺎﭘ يﺎﻫ ﻞـﮕﻨﺟ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻖﻳﺮﻃ زا يزﺎﺳزﺎﺑ و ﻢﻴﻣﺮﺗ ياﺮﺑ شور ﻪـﻠﻤﺟ زا ﻲﻳﺎـﻳرد ﻲﻋﻮﻨـﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘـﺴﻳز و اﺮـﺣ يﺎـﻫ يﺎـﻫ ﺖﻇﺎﻔﺣ ﻲﻣ هدﺎﻔﺘﺳا نآ زا ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻞﻠﻣ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﻌﻴﺒﻃ ﺪﻨﻨﻛ (www.shilat.com) . ﻞﻜﺷ 5 -هﺎﮕﺘﺴﻳز زا يﺮﻳوﺎﺼﺗ (سﺎﺒﻋرﺪﻨﺑ) ناﺮﻳا و يﺰﻟﺎﻣ رد ﻲﻳﺎﻳرد هﺮﺨﺻ زا ﻞﺻﺎﺣ ﻲﻌﻴﺒﻃ يﺎﻫ ﻓﺮﻃﺮﭘ و سﺮﺘﺳد ﻞﺑﺎﻗ يژﻮﻟﻮﻨﻜﺗ ﻚﻳ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز هزوﺮﻣا ﺪ رد ﻪـﻛ ﻲـﺑآ ﻢﺘـﺴﻴﺳﻮﻛا حﻼﺻا ياﺮﺑ ﺖﺳا يرا ﻲﻠﺣﺎﺳ يﺎﻬﺑآ ﻖﻃﺎﻨﻣ مﺎﻤﺗ هرﺎﺣ ﻖﻃﺎﻨﻣ ﻲﺳﻮﻧﺎﻴﻗا ﺮﻳاﺰﺟ فاﺮﻃا و هﺪـﺷ ﻪﺘـﺷﺬﮔ ﻪﻫد ود رد ﺮﻳﺎﺧذ ﺶﻳاﺰﻓا ﺚﻋﺎﺑ يا ﺖﺳا (Seaman, 2000) . ناﺮﻳا -سﺎﺒﻋرﺪﻨﺑ يﺰﻟﺎﻣرد ﻲﻧﺎﺟﺮﻣ ﻪﻘﻄﻨﻣ

(15)

/... رد  ه ز     ١١ هﺮﻬﺑ و هدﺎﻔﺘﺳا ﻲﮕﻧﻮﮕﭼ ﻪﺑ ﻪﺘﺴﺑ و ﺪﻧراد يدﺎﻳز ﻒﻳرﺎﻌﺗ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز فﺪـﻫ و ﺮﻈﻧ ﻖﺒﻃ ،ﺎﻬﻧآ زا يرادﺮﺑ ﻳز ﻲﻳﺎﭘورا ﻲﺗﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﺮﺘﻓد ﻒﻳﺮﻌﺗ سﺎﺳا ﺮﺑ .ﺖﺳا هﺪﺷ ﻒﻳﺮﻌﺗ نﺎﺣاﺮﻃ نداد راﺮﻗ زا ﺖﺳا ترﺎﺒﻋ ،ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴ هﺮﻬﺑ رد ﺪﻴﻔﻣ ﺮﺛا ﺪﻧاﻮﺘﺑ ﻪﻛ ﺎﻳرد رد ﻲﻌﻴﺒﻃ هﺎﮕﺘﺴﻳز ﻪﺑ ﻪﻴﺒﺷ ﻲﻳﺎﻫرﺎﺘﺧﺎﺳ ﺮﺛا ﻪﻜﻨﻳا ﻦﻤﺿ ،ﺪﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ﺎﻳرد زا يرادﺮﺑ ﺪﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاﺪﻧ ﺎﻳرد رد ءﻮﺳ (Jensen,1998) يراﺪـﻬﮕﻧ و ﻆـﻔﺣ ﺖـﻬﺟ ﺎـﻳرد رد زﺎﺠﻣ ءﺎﻴﺷا ندادراﺮﻗ ﺮﮕﻳد ترﺎﺒﻋ ﻪﺑ و ﺎﻳرد ﻂﻴﺤﻣ هﺮﻬﺑ .يردژا) نآ زا ﻪﻨﻴﻬﺑ يرادﺮﺑ 1381 .( 2 -3 -1 هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ داﻮﻣ و ﺢﻟﺎﺼﻣ هﻮﻘﻟﺎـــﺑ داﺪﻌﺘـــﺳا ﻲﻋﻮﻨـــﺼﻣ ﺎـــﻳ و ﻲـــﻌﻴﺒﻃ هاﻮـــﺧ ﺎﻬﻫﺎﮕﺘـــﺴﻳز ﻪـــﻛ ﺪـــﻧراد نﺎـــﻳﺰﺑآ ﻊـــﻤﺠﺗ و بﺬـــﺟ رد يا

Rounsefell,1972; Wyche,1984; Collins & Mallinson,1984; Bohnsack et al.,1991)

ﺶﻳاﺰـﻓا رد ﺎـﻬﻧآ ندﻮـﺑ ﺮﺛﺆـﻣ (

ﻟﻮﺗ ناواﺮـﻓ ﻲﮕﺘـﺴﺑ ﺪـﻴ دراد ﺎـﻬﻧآ ﻲـﺣاﺮﻃ ﻪـﺑ

(Scarratt, 1973; Fabi& Fiorentini , 1994)

. زا ﻲـﻜﻳ دروﺎـﻫر ﻦـﻳا رد يﺎـﻬﻫوﺮﮔ ﻪـﺑ نﺎـﺸﻫﺎﮕﺘﺴﻳز سﺎـﺳا ﺮـﺑ نﺎـﻳﺰﺑآ .ﺖﺳا نﺎﻳﺰﺑآ يژﻮﻟﻮﻛا و رﺎﺘﻓر ﻦﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ رد تﺎﻈﺣﻼﻣ ﻦﻳﺮﺘﻤﻬﻣ ﻲﻣ ﻢﻴﺴﻘﺗ (ﻚﻴﺘﻨﺑ و لﺎﺳﺮﻣد ،نﻮﺘﺳﻮﻴﻧ ،نﻮﺘﻜﻧ) ﻒﻠﺘﺨﻣ يرﻮﺸﻛ ﺮﻫ .ﺪﻧﻮﺷ ﻒـﻴﻃ زا ،فﺪـﻫ يﺰـﺑآ هوﺮـﮔ ﻪﺑ ﻪﺘﺴﺑ مﺮﻓ ﺎﺑ داﻮﻣ زا ﻲﻌﻴﺳو ﻲـﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا ﺖﻬﺟ ﻒﻠﺘﺨﻣ لﺎﻜﺷا و ﺎﻫ ﻪـﻌﻟﺎﻄﻣ رد .ﺪـﻨﻛ بآ رد يا -هﺮﺨﺻ نﺎﻴﻫﺎﻣ ﻪﻠﻴﺳﻮﺑ ﻞﻜﺷ ﻲﺳاد ﻲﻳﺎﻳرد يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻪﻛ ﺪﺷ ﺺﺨﺸﻣ هﺮﻛ يﺎﻫ ﻲـﻣ هداد ﺞﻴﺟﺮـﺗ يا ﺎـﻳ و ﺪﻧﻮـﺷ كﻻ لﺎﻜﺷا يزﺮﺘﺴﺑ نﺎﻴﻫﺎﻣ ﻪﻠﻴﺳﻮﺑ ﻲﺘﺸﭘ ﻲﻣ لﺎﻐﺷا ﻲﺗرﻮـﺻ رد ﺪﻧﻮـﺷ تﺎـﺼﺨﺸﻣ ﻞﻜـﺷ ﻲﻠﻧﻮـﺗ يﺎﻫرﺎﺘﺧﺎـﺳ ﻪـﻛ ﻲﻣ ﻪﺋارا ار ﻲﻨﻴﺑﺎﻨﻴﺑ ﺪﻨﻫد

(Lee & Kang, 1994)

ﻪﻧاﻮﺘﺳا لﺎﻜﺷا . خارﻮﺳ ﺎﺑ يا درﻮـﻣ ،ﻲـﻬﺗ نﺎـﻴﻣ و فﺮـﻃ ود رد ﻲﻳﺎـﻫ ﻪﻧﻮﮔ ﻪﺟﻮﺗ ﻲﻣ نﺎﻴﻫﺎﻣ زا ﻲﻔﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ د نﺪـﺷ نﺎـﻬﻨﭘ و ﻲﻠﺧاد يﺎﻀﻓ رد نﺪﺷ نﺎﻬﻨﭘ ياﺮﺑ لﺪﻣ ﻦﻳا ًﻻﺎﻤﺘﺣا .ﺪﺷﺎﺑ ر ﻞﺧاد رد ﺮﺗﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳ رد رﻮﻧ ﺮﺑاﺮﺑ et al.,1994; Marinaro, 1995) Kuwantani, 1980; kim ﻲﮕﺘﻓر وﺮﻓ ( ﺐـﺳﺎﻨﻣ ﺎﻫ ﺮـﺗ ﻪﻫد ﻞﻳاوا ﻲﻃ رد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز يﺎﻫرﺎﺘﺧﺎﺳ زا يرﺎﻴﺴﺑ .ﺖﺳا 1900 ،ﻲﻗاروا داﻮﻣ ﻞﻣﺎﺷ ﻪﻛ ،ﺪﻧﺪﺷ دﺎﺠﻳا ﻚﻴﺘﺳﻻ ﺪﻨﻧﺎﻣ ﻦﻴﺷﺎﻣ ﻪﻧﺪﺑ ،ﺎﻫ دﻮـﺑ ... و تﻻآ (Dean,1983) ﻪـﻫد زا ﻞـﺒﻗ ﻦـﭘاژ رد . 1790 هزﺎـﺳ ناﺮﻴﮕﻴﻫﺎـﻣ ﺎـﺑ يﺎـﻫ ﻲﻣ راﺮﻗ ﺎﻳرد ﻞﺧاد ار ﻮﺒﻣﺎﺑ بﻮﭼ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﻦﻳﺪﺑ و ﺪﻧداد ﻲـﻣ ﺶﻳاﺰـﻓا ار ﺪﻴـﺻ ناﺰﻴﻣ ﻪﻠﻴﺳو ﺪـﻧداد (Dean, 1983) . ﻲﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا ياﺮﺑ داﻮﻣ ﻦﻳا زا ﺰﻴﻧ هزوﺮﻣا ﻲﺘﺣ ﺪـﻨﻨﻛ

(Young , 1988;. Seaman et al., 1989)

. ﻲـﻣ نﺪـﺷ ﻲـﺻﺎﺼﺘﺧا ﺖﻤـﺳ ﻪﺑ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻲﺣاﺮﻃ لﺎﺣ ﺮﻫ ﻪﺑ زا ﻒـﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫرﻮـﺸﻛ زﻮـﻨﻫ ﺎـﻣا دور ﻲﻨﭘاژ تﺎﻴﺑﺮﺠﺗ ﻲﻣ هدﺎﻔﺘﺳا صﻮﺼﺧ ﻦﻳا رد ﺎﻫ ) ﺪﻨﻨﻛ Seaman, 1996 (. ﻪـﻧﻮﮔ يﺎﻫزﺎﻴﻧ صﻮﺼﺧ رد ﻲﺘﺴﻳز تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﺎﺑ ﻲﺣاﺮﻃ و ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ندﻮﺑ ﻪﺘﺴﺑاو ﻢﻬﻣ ﺐﻠﻄﻣ ﻲـﻣ ﺎـﻫ .ﺪـﺷﺎﺑ ﻠﻛرﻮــﻄﺑ هزﺎــﺳ ،ﻦﻴــﻘﻘﺤﻣ ﻲ هدﺮــﻛ ﻢﻴــﺴﻘﺗ ﻞــﺴﻧ ﻪــﺳ ﻪــﺑ ار ﻲﻋﻮﻨــﺼﻣ هﺎﮕﺘــﺴﻳز دﺎــﺠﻳا رد هدﺎﻔﺘــﺳا درﻮــﻣ يﺎــﻫ ﺪــﻧا

(www.history and types)

:

(16)

١٢    ح"#  $ شرا'( / :لوا ﻞﺴﻧ ﻲﻣ راﺮﻗ هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ ﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﺖﺧﺎﺳ ياﺪﺘﺑا رد ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﻫوﺮﮔ ﻞﻣﺎﺷ ﻪﻟﺎﺨﻧ ﻞﻣﺎﺷ ﻪﻛ ﻪﺘﻓﺮﮔ زا قوﺮـﻐﻣ يﺎـﻫ ﻲﺘﺸﻛ ﻪﻠﻤﺟ ﻪﻜﺸﺑ ،ﻦﻴﺷﺎﻣ ،ﻚﻧﺎﺗ ،ﺮﻳﺎﺗ ،ﺎﻫ ﻪﻟﺎﺨﻧ ﺮﻳﺎﺳ و ﻲﺘﻔﻧ يﺎﻫ ﻞﻜﺷ) ﺖﺳا هدﻮﺑ ﺮﮕﻳد يﺎﻫ يﺎﻫ 12 و 13 .( ﻞﻜﺷ 6 -لوا ﻞﺴﻧ رد ﻪﺘﻓر رﺎﻜﺑ داﻮﻣ زا يﺮﻳوﺎﺼﺗ ﻲﺘﺸﻛ و ﻚﻴﺘﺳﻻ ،ﻚﻧﺎﺗ

(17)

/... رد  ه ز     ١٣ ﻞﻜﺷ 7 ﺮﮕﻳد يﺮﻳوﺎﺼﺗ لوا ﻞﺴﻧ رد ﻪﺘﻓر رﺎﻜﺑ داﻮﻣ زا هزﺎﺳ و ﺎﻤﻴﭘاﻮﻫ ،رﺎﻄﻗ ﻦﮔاو هﺪﺷ جرﺎﺧ هدر زا يﺎﻫ بآ ﻢﺘﺴﻴﺳ ،نﺎﺘﺳزﻮﺧ) ﻲﻧﺎﺳر 1382 ( :مود ﻞﺴﻧ هزﺎﺳ ﻞﻣﺎﺷ ﻲﻣ ﻞﻘﺘﻨﻣ ﺎﻳرد ﻪﺑ ﺲﭙﺳ و ﻪﺘﺧﺎﺳ ﻲﻜﺸﺧ رد ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﻳﺎﻫ هزﺎـﺳ ﻦـﻳا ﺖﺧﺎﺳ ياﺮﺑ .ﺪﻧﻮﺷ نﺎﻤﻴـﺳ ،ﺎـﻫ دﻻﻮﻓ و سﻼﮔﺮﺒﻳﺎﻓ يدوﺪﺣ ﺎﺗ ،ﻚﻴﺘﺳﻼﭘ ،ﻚﻴﻟورﺪﻴﻫ ﻲﻣ رﺎﻜﺑ ﻞﻜﺷ) دور 14 فوﺮﻌﻣ .( عﻮـﻧ ﻦﻳﺮـﺘﻤﻬﻣ و ﻦﻳﺮﺗ هوﺮﮔ ﻦﻳا رد هزﺎﺳ Reef ball ﻞﻜﺷ) ﺖﺳا 15 .( ﻞﻜﺷ 8 -هزﺎﺳ زا يداﺪﻌﺗ ب ،ﻒﻟا مود ﻞﺴﻧ رد هﺪﺷ ﻪﺘﺧﺎﺳ يﺎﻫ ﻪﻟﻮﻟ ث .ﻦﺘﺑ ﺲﻨﺟ زا يﺎﻫ ﻲﺣاﺮﻃ هزﺎﺳ ت .دﻻﻮﻓ ﺲﻨﺟ زا هﺪﺷ سﻼﮔﺮﺒﻳﺎﻓ زا هﺪﺷ ﻲﺣاﺮﻃ هزﺎﺳ (artificial.image) ج . هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ هﺪﺷ ﻲﺣاﺮﻃ هزﺎﺳ ﻦﺘﺑ و ﻦﻫآ زا ﻒﻟا ب ت ث ج

(18)

١٤    ح"#  $ شرا'( / :مﻮﺳ ﻞﺴﻧ هزﺎﺳ هزﺎﺳ ﺖﺧﺎﺳ ياﺮﺑ قﺮﺑ نﺎﻳﺮﺟ زا ناﺪﻨﻤﺸﻧاد .ﺖﺳا هﺪﺷ ﻪﺘﺧﺎﺳ ﻚﻫآ و ﮓﻨﺳ زا ﻞﺴﻧ ﻦﻳا يﺎﻫ ﻪﺑ ﻲﻜﻫآ يﺎﻫ ﻲﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا رﻮﻈﻨﻣ ﻞﻜﺷ) ﺪﻨﻨﻛ 16 ﺶﻨﻛاو .( يﺎﻫ ﻲـﻣ ﺚـﻋﺎﺑ بآ ﺮﻳز ﻲﻜﻳﺮﺘﻜﻟا ﻪـﻛ دﻮـﺷ ﮓﻨﺳ ﻞﻜﺷ ﻪﺑ ﺎﻳرد بآ ﻲﻌﻴﺒﻃ ﻲﻧﺪﻌﻣ داﻮﻣ آ ﻲﻧﺪـﻌﻣ داﻮـﻣ ﻊـﻤﺠﺗ ار يژﻮـﻟﻮﻨﻜﺗ ﻦﻳا .ﺪﻧﻮﺷ ﻞﻳﺪﺒﺗ ﻚﻫ (mineral accretion) ﻲﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ﻪﻛ ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻲﺒﻳﺎﻌﻣ و ﺎﻳاﺰﻣ ياراد هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ داﻮﻣ مﺎﻤﺗ .ﺪﻨﻣﺎﻧ و فاﺪـﻫا سﺎـﺳا ﺮﺑ نﺎﮔﺪﻨﻨﻛ ﻪﺟدﻮﺑ ﻔﺘﺳا درﻮﻣ نﺎﺷ ﻲﻣ راﺮﻗ هدﺎ ﻢﻴﺴﻘﺗ .ﺪﻨﻫد قﻮﻓ يﺪﻨﺑ ﻞـﺴﻧ رد هدﺎﻔﺘـﺳا درﻮـﻣ داﻮـﻣ ﻪﻛ ﺖﺴﻴﻧ ﻲﻨﻌﻣ ﻦﻳﺪﺑ ﺮﻛﺬﻟا ﻪﺑ ناﺪﻨﻤﺸﻧاد داﻮﻣ ﻦﻳا زا هدﺎﻔﺘﺳا رﺎﻨﻛ رد ﻪﻜﻠﺑ ،ﺪﺷﺎﺑ هﺪﺷ خﻮﺴﻨﻣ مود و لوا ﻢﻛ و ﺮﺗﺪﻴﻔﻣ يﺎﻬﻫار لﺎﺒﻧد ﻪﻨﻳﺰﻫ ﺰﻴﻧ ﺮﺗ ﻲﻣ .ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻞﻜﺷ 9 -هزﺎﺳ زا يﺮﻳﻮﺼﺗ يﺎﻫ ﻲﻜﻫآ (www.artificial.org) 3 -3 -1 -هزاﺪﻧا ﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز يﺎﻬﻫﺎﮕﺘـﺴﻳز .ﺖـﺳا ﺖﻓﺮـﺸﻴﭘ لﺎـﺣ رد و ﺚـﺤﺑ ﻞـﺑﺎﻗ ﻞﺋﺎﺴﻣ زا ﻲﻜﻳ نﺎﻳﺰﺑآ ﻲﻧاواﺮﻓ ﺮﺑ نآ ﺮﻴﺛﺄﺗ و هﺎﮕﺘﺴﻳز هزاﺪﻧا ًﻻﻮﻤﻌﻣ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ رﻮﻃ ﻪﺑ 1 و ضﺮﻋ ﺮﺘﻣ 10 دوﺪﺣ و عﺎﻔﺗرا ﺮﺘﻣ 1 ﺎﺗ 70 ﺪـﻧراد نزو ﺮﺘـﺸﻴﺑ ﺎـﻳ و ﻦﺗ ,1992)

Baine & Heaps

( . دوﺪــﺣ هزاﺪــﻧا رد ﻲﺗوﺎــﻔﺘﻣ يﺎﻫرﺎﺘﺧﺎــﺳ ﻲﻋﻮﻨــﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘــﺴﻳز زا ﻲــﻀﻌﺑ ﻦــﭘاژ رد 30000 و هﺪﻧز هدﻮﺗ ﺮﺑ يدﺎﻳز راﺪﻘﻣ ﻪﺑ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز هزاﺪﻧا ﻪﻛ هﺪﺷ ﺺﺨﺸﻣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﻳﺪﻨﭼ رد .ﺪﻧراد ﺐﻌﻜﻣﺮﺘﻣ ﻪﻧﻮﮔ داﺪﻌﺗ ﻞﻛ ﺗ ﻪﻧﺎﮔاﺪﺟ رﻮﻄﺑ ﺎﻫ ﻲﻣ ﺮﻴﺛﺄ دراﺬﮔ

.(Campos & Gamboa, 1989; 1994; Bombace et al. 1994)

ﺮﺑ ﻎﻟﺎﺑ ﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻪﻌﺳﻮﺗ و ﺪﻴﻟﻮﺗ ﺶﻳاﺰﻓا ﻦﻴﺑ ﻢﻴﻘﺘﺴﻣ ﻪﻄﺑار ﻚﻳ 4000

رد ﻪـﻛ ﻲﻟﺎـﺣ رد.دراد دﻮـﺟو ﺐـﻌﻜﻣ ﺮـﺘﻣ

ﺪــﻧراد دﻮــﺟو نﺎــﻴﻫﺎﻣ بﺬــﺟ ياﺮــﺑ يﺮﺘــﺸﻴﺑ ﻖﻃﺎــﻨﻣ ﺮــﺘﮔرﺰﺑ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘــﺴﻳز

(Ambrose & Swarbrick, 1989)

، رد ـﺴﻳز ﻚـﭼﻮﻛ يﺎﻫﺎﮕﺘ ﺪﻨﺘـﺴﻫ ﺮﺘـﺸﻴﺑ نﺎـﻳﺰﺑآ ﻢﻛاﺮـﺗ ﺮـﺗ .(Bohnsack et al., 1994) دﺎـﺠﻳا يﺮﻴﮕﻴﻫﺎـﻣ فاﺪـﻫا ياﺮـﺑ گرﺰﺑ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻲﻣ ﻪﻴﺻﻮﺗ ﺮﺗ ﻪـﻧﻮﮔ ﻪﺑ ﻪﺘﺴﺑ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز ﺐﺳﺎﻨﻣ هزاﺪﻧا .دﻮﺷ ﻪـﺟﻮﺗ ﺐـﻠﺟ و نﺎـﻴﻫﺎﻣ يﺎـﻫ ﺖﺳا توﺎﻔﺘﻣ نﺎﻧآ

(Grove et al., 1991; Bombace et al.,1995)

. هﺪﺷ ﺖﺑﺎﺛ ﻢﺴﻴﻧﺎﮔرا ياﺪﺻ نﺪﻴﻨﺷ ﻪﺑ ردﺎﻗ نﺎﻴﻫﺎﻣ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲـﻣ ﻲﮔﺪـﻧز ﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز يور ﺮﺑ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫ ﺪـﻨﻨﻛ ﺪﻨﺘـﺴﻫ ، (Dean,1983) دراد يدﺎﻳز ﺖﻴﻤﻫا يﺰﻔﻛ و يز ﺮﺘﺴﺑ نﺎﻴﻫﺎﻣ بﺬﺟ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ ﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز عﺎﻔﺗرا ﻲﺳرﺮﺑ . (Stephens et al., 1994) .

(19)

/... رد  ه ز     ١٥ و ًﺎﺻﻮﺼﺨﻣ ﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﻲﺒﻴﻛﺮﺗ رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻪﻛ هداد نﺎﺸﻧ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ فﺎﻜﺷ دﻮﺟ ﺐـﻴﻛﺮﺗ يور ﺮﺑ توﺎﻔﺘﻣ يﺎﻫزرد و ﺎﻫ ﻪﻧﻮﮔ ﻲﻣ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﻲﺘﺴﻳز تاﺪﻴﻟﻮﺗ و يا دراﺬﮔ

(Potts & Hulbert, 1994)

هﺮﻔﺣ نﺎﻳﺰﺑآ ﻪﻛ دراد دﻮﺟو ﻲﻤﻬﻣ ﺞﻳﺎﺘﻧ . يﺎـﻫ ﻲﻣ ﺢﻴﺟﺮﺗ ار دﻮﺧ نﺪﺑ هزاﺪﻧا ﺎﺑ ﺐﺳﺎﻨﺘﻣ ﻚـﭼﻮﻛ نﺎﻴﻫﺎﻣ ياﺮﺑ ﻦﻳا ﺮﺑﺎﻨﺑ .ﺪﻨﻫد هﺮـﻔﺣ ﺮـﺗ ﻚـﭼﻮﻛ يﺎـﻫ ياﺮـﺑ و ﺮـﺗ گرﺰﺑ نﺎﻴﻫﺎﻣ ﺮﺗ هﺮﻔﺣ گرﺰﺑ يﺎﻫ ﻲﻣ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ رد ﺮﺗ هزﺎﺳ ﻲﺣاﺮﻃ رد .دﻮﺷ هﺮـﻔﺣ ًﺎﺤﻴﺟﺮﺗ ﺎﻫ ﻚـﭼﻮﻛ يﺎـﻫ ار ﺮـﺗ ناﻮﺟ ياﺮﺑ ﻲﻣ ﺮﻈﻧ رد ﺎﻫﺮﺗ يوﺎـﺣ ﻪـﻛ ﻲـﺒﻴﻛﺮﺗ حﺮـﻃ ﻚﻳ ﻲﻠﻛرﻮﻃ ﻪﺑ و دﻮﺷ يﺮﻴﮔﻮﻠﺟ ﺮﻴﻣ و گﺮﻣ زا ﺎﺗ ،ﺪﻧﺮﻴﮔ هﺮﻔﺣ ﻲـﻣ دﺎﻬﻨـﺸﻴﭘ ﺖـﺳا گرﺰـﺑ و ﻚﭼﻮﻛ يﺎﻫ ددﺮـﮔ

(Shulman,1984; Bohnsack et al.,1994)

، ﻚـﻳ يﺎـﻫزﺎﻴﻧ ﺎـﺗ ﻪﻧﻮﮔ زا يدﺎﻳز داﺪﻌﺗ ياﺮﺑ ار هﺎﮕﻫﺎﻨﭘ هوﺮﮔ و ﺎﻫ ﺎﻴﻬﻣ ﻲﻨﺳ يﺎﻫ .ﺪﻨﻛ 4 -3 -1 ﺮﺘﺴﺑ و ﺐﺼﻧ ﻖﻤﻋ ﺐﺳﺎﻨﻣ ﺎﻳرد ﺮﺘـﺴﺑ زا ﻲـﻔﻠﺘﺨﻣ قﺎـﻤﻋا رد ﻲﻋﻮﻨـﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘـﺴﻳز 7 ﺮـﺘﻣ ) (Frazer & lindberg, 1994

، 10 ﺎـﺗ 11 ﺮـﺘﻣ (Fabi& Fiorentini , 1994) ، 14 ﺮﺘﻣ (Ardizzone et al., 1989) ، 16 ﺎﺗ 20 ﺮﺘﻣ

(Bain & Heaps , 1992)

و 117 ﻪﺘـﺷاﺬﮔ رﺎـﻛ ﺮﺘﻣ ﻲﻣ بآ رد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز ﺎﻜﻳﺮﻣآ رد .ﺪﻧﻮﺷ ﻪﺘﺧﺎﺳ ﻞﺣﺎﺳ زا رود ﻖﻴﻤﻋ يﺎﻫ ﻲﻣ رﺎﻜﺑ و هﺪﺷ داﺪـﻌﺗ و ﺪـﻧور بآ رد ﻲﻤﻛ رﺎﻴﺴﺑ ﺪـﻧراد دﺮﺑرﺎـﻛ ﻞﺣﺎﺳ ﻪﺑ ﻚﻳدﺰﻧ ﻖﻤﻋ ﻢﻛ يﺎﻫ (Cummings,1994) ﺮـﺑ ﻲﻋﻮﻨـﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘـﺴﻳز . ﺳا ﻲﻣ ﻪﺘﺷاﺬﮔ رﺎﻛ ﻒﻠﺘﺨﻣ قﺎﻤﻋا رد ﺎﻫرﻮﺸﻛ فاﺪﻫا سﺎ عﻮـﻨﺗ ﺮـﺑ يﺮﻴﺛﺄـﺗ ﺎﻣا دراد فﺪﻫ ﻪﻧﻮﮔ ﻪﺑ ﻲﮕﺘﺴﺑ و ﺪﻧﻮﺷ ﻪﻧﻮﮔ زا ﻞـﺻﺎﺣ تارﺎـﺴﺧ ﻪـﻛ ﻲﻳﺎـﺟ رد و ﺐﺳﺎﻨﻣ ﻖﻤﻋ رد ﺪﻳﺎﺑ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘﺴﻳز .ﺖﺷاد ﺪﻨﻫاﻮﺨﻧ ﻪﻘﻄﻨﻣ يا جﻮﻣ ،ﺮﺘﺴﺑ .ﺪﻨﺑﺎﻳ راﺮﻘﺘﺳا ﺪﺳﺮﺑ ﻞﻗاﺪﺣ ﻪﺑ نﺎﻓﻮﻃ نﺎﻳﺮﺟ و نﺎﻓﻮﻃ زا ﻞﺻﺎﺣ يﺎﻫ هزﺎﺳ نزو ﺪﻳﺎﺑ ﺮﺘﺴﺑ يﺎﻫ ﻞﻤﺤﺗ ار ﺎﻫ تﺎﺑﻮﺳر ﺶﻳﺎﺳﺮﻓ .ﺪﻨﻨﻜﻧ ﻪﺑ و ﻲﻣ ﺎﻬﻧآ ﻲﮕﺘﺳﻮﻴﭘ ﻢﻫ ﻚـﻤﻛ ﺎـﻳرد ﺮﺘـﺴﺑ رﺎﺘﺧﺎﺳ نﺪﺷ مﺮﻧ ﺎﻳ و ندﺮﺑ ﻦﻴﺑ زا رد ﺪﻧاﻮﺗ ﺪﻳﺎﻤﻧ (Dean, 1983) . ﺶﺧﺮﭼ ﻒـﻛ كﺮـﺤﺘﻣ تادﻮـﺟﻮﻣ ﺶﻨﻛاﺮـﭘ و ﻲـﻧاواﺮﻓ ﺮـﺑ تﺎﺑﻮـﺳر و بآ يﺎـﻫ ﺮﻴﺛﺄـﺗ يز ﻲﻣ ﺪﻧراﺬﮔ Szmant, 1989) (Baynes & هزﺎﺳ يﺮﻴﮔراﺮﻗ هﻮﺤﻧ و رﺎﺘﺧﺎﺳ ﺖﻴﻌﺿو ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ نﺎـﻳﺮﺟ ﻪـﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﺎﻫ ﺮـﺑ ﺎـﻫ ﻪﻧﻮﮔ ﺶﻨﻛاﺮﭘ يور ﻒﻛ يﺎﻫ ﻲـﻣ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﻲﺤﻄﺳ و ﻒﻛ ﻚﻳدﺰﻧ ،يز نﺎـﻳﺰﺑآ يﺎـﻫرﺎﺘﻓر يور ﺮـﺑ تﺎـﻌﻟﺎﻄﻣ .دراﺬـﮔ ﻢﺴﻴﻧﺎﻜﻣ ﻪﻛ ﺖﺳا هدﺮﻛ ﺺﺨﺸﻣ ﻲـﻣ ﻲﻋﻮﻨـﺼﻣ هﺎﮕﺘـﺴﻳز يﺎﻫرﺎﺘﺧﺎـﺳ ﻪـﺑ نﺎـﻴﻫﺎﻣ بﺬـﺟ ﺚﻋﺎﺑ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫ ﻪـﺑ ﺪﻧﻮـﺷ ﺖﻴﻌﺿو ) ﺪﻧراد ﻲﮕﺘﺴﺑ ﻖﻤﻋ و ﻲﻳﺎﻨﺷور

Grove & Sonu, 1985 ; Bohnsack,1989

( . 5 -3 -1 دﺮﺑرﺎﻛ ﻪﺘﺳاﻮﺧ و تﻼﻜﺸﻣ سﺎﺳا ﺮﺑ ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻞﻠﻣ ﻲـﻣ لﺎـﺒﻧد ار هﺎﮕﺘـﺴﻳز دﺎﺠﻳا زا ﻲﻔﻠﺘﺨﻣ فاﺪﻫا دﻮﺧ ﻊﻣاﻮﺟ يﺎﻫ .ﺪـﻨﻨﻛ ﻲﻨﭘاژ ﻢﻬﻣ ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا وﺮﺸﻴﭘ ﻪﻛ ﺎﻫ ﺪﻴﺻ ﺶﻳاﺰﻓا ﺖﻬﺟ رد نﺎﺸﻓﺪﻫ ﻦﻳﺮﺗ ﻲﻣ ﻪﻧﻻﺎﺳ ﺪﻴﻟﻮﺗ و ﺪﺷﺎﺑ ﻪﻠﻤﺟزا ﻒﻠﺘﺨﻣ داﻮﻣ زا و ﻲﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ... و بﻮﭼ ،دﻻﻮﻓ ،سﻼﮔﺮﺒﻳﺎﻓ ،ﻦﺘﺑ ) ﺪﻨﻨﻛ Tsumura, 1999 ﻲﻳﺎﻜﻳﺮﻣآ .( ﺎﻫ ﺑﻪ -هدﺎﻔﺘﺳا لﺎﺒﻧد ﻪـﻟﺎﺨﻧ ندﺮﻛ موﺪﻌﻣ ،يرﺎﺠﺗ ﺪﻴﺻ نآ رﺎﻨﻛ رد و هدﻮﺑ ﻲﺤﻳﺮﻔﺗ و ﻲﺷزرو يﺎﻫ ﻪـﺑ ﺐﻴـﺳآ ﺶﻫﺎـﻛ ،ﺎـﻫ

(20)

١٦    ح"#  $ شرا'( / ﺖﺴﻳز ﻂﻴﺤﻣ .دراد راﺮﻗ ﻨﻣ ﻦﻳا ياﺮﺑ ،ﻞـﻴﺒﻣﻮﺗا ،ﻲﻜﻴﺘـﺳﻼﭘ داﻮـﻣ ،ﻪـﻴﻠﻘﻧ ﻞﻳﺎـﺳو ﻚﻴﺘـﺳﻻ ﻞﺜﻣ ﻒﻠﺘﺨﻣ داﻮﻣ زا رﻮﻈ ﻦﮔاو ﻲﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ... و ﻲﻧﺎﻤﻴﺳ داﻮﻣ ،رﺎﻄﻗ يﺎﻫ ) ﺪﻨﻨﻛ

www. Artificial reefs. Org

( ) و ، نارﺎﻜﻤﻫ و ﺎﻫ ﻲﻧﺎﺑر 1377 (. ﺘـﺴﻳز ﺮﺘـﺸﻴﺑ ﺖﺧﺎـﺳ ياﺮـﺑ ﻦﻴـﺷﺎﻣ ﻚﻴﺘـﺳﻻ ﻞـﺜﻣ جرﺎـﺧ هدر زا داﻮﻣ زا ﻦﻴﭙﻴﻠﻴﻓ و يﺰﻟﺎﻣ يﺎﻫرﻮﺸﻛ هدﺎﻔﺘـﺳا ﺎﻬﻫﺎﮕ ﻲﻣ ﻲﻣ ﻲﺻاﻮﻏ و ﻲﺷزرو ﺪﻴﺻ يور ﺰﻛﺮﻤﺗ ﺎﻴﻟاﺮﺘﺳا فﺪﻫ .ﺪﻨﻨﻛ هدﺮـﻛ هدﺎﻔﺘـﺳا جرﺎﺧ هدر زا داﻮﻣ زا ﺮﺘﺸﻴﺑ و ﺪﺷﺎﺑ ﻞﺣاﻮـﺳ ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ فﺪـﻫ ﺎﺑ ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا ﺎﭘورا رد .ﺖﺳا يﺎـﻳرد لﻮـﻃ رد لاﺮـﺗ ﺪﻴـﺻ زا يﺮﻴﮔﻮـﻠﺟ و ﻪﻫد زا ﻞﺒﻗ زا ﻪﻧاﺮﺘﻳﺪﻣ 1960 ﻢﻫ و هﺪﺷ دﺎﺠﻳا ﺗ ﺎﺑ نﻮﻨﻛا ﻊﻴﺳو تﺎﻘﻴﻘﺤ هاﺮﻤﻫ ﻲﻣ ﺪﺷﺎﺑ .(Seaman,1996) ناﺮﻳا فﺪﻫ ﻲـﻣ ﺪﻴـﺻ ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ ﻪـﺑ ﻚـﻤﻛ ﺲﭙـﺳ و ﺮﻳﺎﺧذ يزﺎﺳزﺎﺑ لوا ﻪﺟرد رد ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا زا ، يردژا) ﺪـﺷﺎﺑ 1383 ( . ﻲﻣ ﻲﻠﻛرﻮﻄﺑ ﻪـﺑ ﻲﺘـﺴﻳز ﻪـﺧﺮﭼ دﺎـﺠﻳا و ﺎﻳرد ﺢﻄﺳ ﺶﻳاﺰﻓا ﺮﺑ هوﻼﻋ ار ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز دﺎﺠﻳا فاﺪﻫا ﻢﻫا ناﻮﺗ ﺗ ﺮﻳز ترﻮﺻ ﻢﻴﺴﻘ :دﺮﻛ يﺪﻨﺑ 1 ( نﺎﻳﺰﺑآ عاﻮﻧا ﺮﻳﺎﺧذ ﺶﻳاﺰﻓا رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ

(Soyer, 1985 ; Kasprzak et al., 2003)

. 2 ( ) ناﻮﺟ نﺎﻳﺰﺑآ صﻮﺼﺨﺑ لﺎﺳ ﻒﻠﺘﺨﻣ لﻮﺼﻓ رد نﺎﻳﺰﺑآ ﺮﮕﻳد و ﻲﻫﺎﻣ عاﻮﻧا هﺎﮕﻫﺎﻨﭘ (Frank et al., 1978 . 3 ( ﻲـﺻاﻮﻏ تﺎـﻴﻠﻤﻋ رد ﺮﺛﺆـﻣ ﺪـﺷر و ﺶﻳاﺰـﻓا

(Davis et al, 1982 ; Chojnacki,2000)

ا و و ﻲـﺳﺎﻜﻋ نﺎـﻜﻣ ﻢﻠﻴﻓ گرﺰـﺑ ﻲﻋﺎﻤﺘﺟا هﺪﻫﺎﺸﻣ و ﻲﻧﺪﻳد ﻖﻃﺎﻨﻣ يﺎﺷﺎﻤﺗ ﺎﺑ هاﺮﻤﻫ بآﺮﻳز زا يرادﺮﺑ ﺮـﮕﻳد و نﺎـﻴﻫﺎﻣ زا ﺮـﺗ .نﺎﻜﻣ ﻚﻳ رد نﺎﻳﺰﺑآ 4 ( ﻊﻤﺟ ﻪﻧﻮﻤﻧ ندﺮﻛ ﺖﺨﺳ عاﻮﻧا ،فﺪﺻ ﺪﻨﻧﺎﻣ هﺪﻧز و ﺐﻟﺎﺟ يﺎﻫ ﻚـﻳ رد ... و ﺮﺘـﺴﺑﻻ ،ﻲﻫﺎـﻣ عاﻮﻧا ،نﺎﺘﺳﻮﭘ نﺎﻜﻣ (WWW.artificialreef.org) . 5 ( هﺮﻬﺑ يﺮﻴﮔ ﺶﻧاد ياﺮﺑ يژﻮﻟﻮﻴﺑ ﻢﻠﻋ شزﻮﻣآ رد و ﺪـﻨﻤﻗﻼﻋ داﺮـﻓا و نﺎﻴﻫﺎﮕـﺸﻧاد و نﺎﻳﻮﺠـﺸﻧاد ،نازﻮـﻣآ ﺖﻟﺎﺣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ نﺎﻜﻣا نﺎﻳﺰﺑآ عاﻮﻧا رد ﻲﻠﺜﻣ ﺪﻴﻟﻮﺗ و يرﺎﺘﻓر يﺎﻫ .(Whitmarsh, 1997) 6 ( ﻲﺷزرو و ﻲﺤﻳﺮﻔﺗ يﺮﻴﮕﻴﻫﺎﻣ

(Ambrose & Anderson, 1990 ; Kelch et al., 1999)

. 7 ( ﺖﺴﻳز ﻂﻴﺤﻣ يزﺎﺳزﺎﺑ (Bombace, 1989) . 8 ( ﻲــــﻌﻴﺒﻃ ﻊﺑﺎــــﻨﻣ ﺖﻳﺮﻳﺪــــﻣ (Seaman, 2000) ﻲــــﻌﻴﺒﻃ يﺎﻬﻫﺎﮕﺘــــﺴﻳز زا ﺪﻴــــﺻ رﺎــــﺸﻓ ﺶﻫﺎــــﻛ و (Foster et al., 1995) . 9 ( يﺰﺑآ يروﺮﭘ

(www. Artificial reef. Org)

. 10 ( و ﻲﻳﺎـﻳرد ﺖـﺴﻳز ﻂﻴـﺤﻣ ﻆـﻔﺣ و ﺖـﺳاﺮﺣ ،ﺮﻳﺎﺧذ ﺶﻳاﺰﻓا رد ناﺪﻨﻤﻗﻼﻋ و نادﺎﻴﺻ ﻖﻳﻮﺸﺗ و ﺖﻛرﺎﺸﻣ ﻲﺘﺴﻳز عﻮﻨﺗ (Azhdari, 2002) . 11 ( جﻮـــﻣ ناﻮـــﻨﻋ ﻪـــﺑ ﺪـــﻧراد راﺮـــﻗ ﻦﻴﮕﻤﻬـــﺳ جاﻮـــﻣا ﺮﻴﺛﺄـــﺗ ﺖـــﺤﺗ ﻪـــﻛ ﻞﺣﺎـــﺳ زا ﻲﻘﻃﺎـــﻨﻣ رد ﻦﻜـــﺷ (Seaman, 2000) . 12 ( لاﺮﺗ ﺎﺑ ﺪﻴﺻ زا يﺮﻴﮔﻮﻠﺟ

(21)

/... رد  ه ز     ١٧ 6 -3 -1 ﺪﻳاﻮﻓ و تاﺮﺛا ﺖﺳا ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ هﺎﮕﺘﺴﻳز فاﺪﻫا زا ﻲﻜﻳ هﺎﮕﻫﺎﻨﭘ دﺎﺠﻳا . نﺎﻳﺮﺟ نﺪﻧﺎﺸﻧوﺮﻓ ﺎﺑ رﺎﻛ ﻦﻳا ﺎﺑ ﻪـﻛ نﺎﻳﺰﺑآ يژﺮﻧا ،ﻲﺑآ يﺎﻫ ﻞﺑﺎﻘﻣ رد ندﺮﻛ ﺎﻨﺷ فﺮﺻ نﺎﻳﺮﺟ ﻲﻣ ﻲﺑآ يﺎﻫ ﻲﻣ هﺮﻴﺧذ ﺪﺷ نﺎـﻳﺰﺑآ ياﺮـﺑ ﻲﺒـﺳﺎﻨﻣ هﺎـﮕﻫﺎﻨﭘ ﺮﮕﻳد فﺮﻃ زا .ددﺮﮔ هﺪﻧﺎﻣ زﺎﺑ ﻪﻠﮔ زا ﻪﻛ يداﺮﻓا و ناﻮﺟ ﻲﻣ ﺪﻧا ﺪـﻨﻧﺎﻣ ﺎـﻳرد رد هزﺎـﺳ راﺮﻘﺘـﺳا زا ﻲﻫﺎـﺗﻮﻛ تﺪـﻣ ﺖـﺷﺬﮔ زا ﺲـﭘ .دﻮﺷ مﺰﻴﻧﺎﮔرا ﻲﻌﻴﺒﻃ هﺎﮕﺘﺴﻳز ﻲﻣ نآ بﺬﺟ ﻚﭼﻮﻛ يﺎﻫ ﻪﻧﻮﮔ ياﺮﺑ ﻲﺳﺎﺳا ياﺬﻏ ﻊﺒﻨﻣ ﻪﻛ ،ﺪﻧﻮﺷ ﺨﻣ يﺎﻫ ﻲﻳﺎـﻳرد ﻒﻠﺘ ﻲﻣ رﺎﻤﺷ ﻪﺑ ﻲﻣ اﺪﻴﭘ ﻪﻣادا ﻲﻌﻴﺒﻃ هﺎﮕﺘﺴﻳز ﻞﺜﻣ نآ رد ﻲﮔﺪﻧز و ﺪﻧور ﻞﻜﺷ) ﺪﻨﻛ 17 يرﻮـﻄﺑ .( ﻲﺑاﺬـﺟ هﺎـﮕﻳﺎﺟ ﻪـﻛ ﻲﻣ ﻲﻣ اﺬﻏ لﺎﺒﻧد ﻪﻛ ارﺬﮔ نﺎﻴﻫﺎﻣ ياﺮﺑ دﻮﺷ ﺪﻧدﺮﮔ ﻞﻜﺷ) 18 ﻲـﻣ و ( ﺪـﻳﺎﻤﻧ ﻪـﻳﺬﻐﺗ ار ﺎـﻬﻧآ زا يدﺎـﻳز هوﺮـﮔ ﺪـﻧاﻮﺗ ) .(www.artificial reef.org ﻞﻜﺷ 10 -هزﺎﺳ تاﺮﻴﻴﻐﺗ زا يﺮﻳﻮﺼﺗ ﻞﻗاﺪﺣ ﺖﺷﺬﮔ زا ﺪﻌﺑ ﺎﻳرد رد ﺮﻘﺘﺴﻣ يﺎﻫ 5 هﺎﻣ )

artificial reef. Image

(

Figure

Updating...

References

Related subjects :