หน วยงานท เผยแพร ส าน กสถ ต พยากรณ

⌫

หนวยงานเจาของเรื่อง กลุมสถิติแรงงาน สํานักสถิติเศรษฐกิจและสังคม สํานักงานสถิติแหงชาติ โทรศัพท 0 21421246 โทรสาร 0 21438134 ไปรษณียอิเล็กทรอนิกส : [email protected] หนวยงานที่เผยแพร สํานักสถิติพยากรณ สํานักงานสถิติแหงชาติ ศูนยราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา อาคาร B ชั้น 2 ถนนแจงวัฒนะ แขวงทุงสองหอง เขตหลักสี่ กทม. 10210 โทรศัพท 0 21417498 โทรสาร 0 21438132 ไปรษณียอิเล็กทรอนิกส : [email protected] ปที่จัดพิมพ 2553

⌫ _{} ¾ i

คํานํา

สํานักงานสถิติแหงชาติ ดําเนินการสํารวจภาวะการทํางานของ ประชากร เปนครั้งแรกตั้งแตป 2506 และเริ่มดําเนินการสํารวจเปน รายเดือนในป 2544 เปนตนมา เพื่อใหสามารถติดตามสถานการณ ดานแรงงานอยางตอเนื่องตลอดทุกชวงเวลาของป ซึ่งขอมูลที่ไดจากการ สํารวจที่สําคัญไดแก จํานวนประชากรอายุ 15 ปขึ้นไปที่อยูในกําลังแรงงาน จํานวนผูมีงานทําในแตละอาชีพ สาขาอุตสาหกรรม ระดับการศึกษา จํานวนชั่วโมงการทํางานและขอมูลจํานวนผูวางงานสาเหตุของการวางงาน ระดับการศึกษาเปนตนซึ่งขอมูลเหลานี้เปนที่ตองการใชของหนวยงานตางๆ โดยเฉพาะอยางยิ่งกระทรวงแรงงานสํานักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจ และสังคมแหงชาติ ธนาคารแหงประเทศไทย สํานักงานเศรษฐกิจการคลัง และหนวยงานที่ดูแลดานแรงงานในภาคเอกชน สําหรับใชเปนขอมูลติดตาม สถานการณดานแรงงาน เพื่อวางแผนและประเมินนโยบายของรัฐบาล ตอการสนับสนุนและสงเสริมการจางงานทั้งภาครัฐและภาคเอกชน สําหรับรายงานฉบับนี้ เปนการนําผลการสํารวจที่ไดรายงานใน แตละไตรมาสมาสรุป เพื่อเปนสารสนเทศสะทอนลักษณะการทํางานของ ประชากรเปนคาเฉลี่ยตลอดทั้งป 2552 รวมทั้งไดนําขอมูลในหลายๆปที่ผาน มา นํามาเปรียบเทียบ เพื่อใหไดทราบแนวโนมของการจางงานและการ วางงาน มีการเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางใด สํานักงานสถิติแหงชาติก็หวังวา รายงานฉบับนี้จะเปนการฉายภาพการทํางานของประชากรไดอีกในระดับ หนึ่งเพื่อหนวยงานตาง ๆจะไดนําไปใชเปนประโยชนไดตอไป สํานักงานสถิติแหงชาติ

⌫ _{} ¾ iii

บทสรุปสําหรับผูบริหาร

ผูอยูในกําลังแรงงาน

จํานวนประชากรอายุ 15 ปขึ้นไป หรือผูที่อยูในวัยทํางานในป 2552 มีจํานวนเฉลี่ยทั้งปประมาณ 52.82 ลานคน ในจํานวนนี้เปนผูอยูใน กําลังแรงงาน 38.43 ลานคนหรือรอยละ 72.8 ประกอบดวย ผูมีงานทํา 37.71 ลานคน ผูวางงาน 5.7 แสนคน ผูรอฤดูกาล 1.5 แสนคน สวนผูไมอยูใน กําลังแรงงาน 14.39 ลานคนหรือรอยละ 27.2 ซึ่งประกอบดวยทํางานบาน 4.67 ลานคนเรียนหนังสือ 4.20 ลานคนและอื่นๆ 5.52 ลานคน แผนภูมิ 1 จํานวนประชากร จําแนกตามสถานภาพแรงงาน ป 2552 ผูมีอายุ 15 ปขึ้นไป 52.82 ลานคน เรียนหนังสือ 4.20 ลานคน อื่นๆ 5.52 ลานคน ทํางานบาน 4 67 ลานคน ผูอยูนอกกําลังแรงงาน (ผูที่ไมพรอมทํางาน) 14.39 ลานคน (27.2%) ผูมีงานทํา 37.71 ลานคน ผูวางงาน 0.57 ลานคน ผูรอฤดูกาล 0.15 ลานคน ผูอยูในกําลังแรงงาน (ผูที่พรอมทํางาน) 38.43 ลานคน (72.8%)

⌫ _{} ¾ iv

การจางงานตามลักษณะทางเศรษฐกิจ

เมื่อพิจารณาถึงจํานวนผูทํางานตามลักษณะทางเศรษฐกิจตาง ๆ พบวาจากจํานวนผูมีงานทําเฉลี่ยทั้งป 2552 จํานวน 37.71 ลานคนสามารถแยกไดวา มีจํานวนผูทํางานในภาคบริการและการคามากที่สุด 15.19 ลานคนหรือคิดเปนรอยละ 40.3 รองลงมาเปนการทํางานอยูในภาคเกษตรกรรม 14.69 ลานคนหรือคิดเปนรอยละ 39.0 และภาคการผลิตประมาณ 7.83 ลานคนหรือคิดเปนรอยละ 20.7 แผนภูมิ 2 เปรียบเทียบจํานวนทํางานจําแนกตามภาคทางเศรษฐกิจ ที่สําคัญ ป 2548 - 2552 เมื่อเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงในชวง 5 ปที่ผานมาพบวาจํานวน ผูทํางานในภาคทางเศรษฐกิจตางๆมีแนวโนมเพิ่มขึ้น โดยภาคการบริการและ การคาเพิ่มมากที่สุด 1.43 ลานคน ภาคเกษตรกรรม เพิ่มขึ้น 1.07 ลานคน 7.83 7.83 7.93 7.82 7.88 13.76 13.70 14.01 14.49 15.19 13.62 14.17 _14.31 14.70 14.69 0.00 7.00 14.00 21.00 2548 2549 2550 2551 2552 ป ลานคน ภาคการผลิต ภาคการบริการและการคา ภาคเกษตรกรรม

⌫ _{} ¾ v สวนจํานวนผูทํางานในภาคการผลิตมีจํานวนผูทํางานลดลงเล็กนอยประมาณ 5 หมื่นคน โดยเฉพาะอยางยิ่งในชวงป 2551 – 2552 เกิดภาวะวิกฤตทาง เศรษฐกิจของโลก ซึ่งสงผลกระทบตอการจางงานในภาคการผลิตใน ประเทศไทยดวยเชนกัน ซึ่งถาพิจารณาในสาขายอยในภาคการผลิตที่สําคัญ เห็นไดวาจํานวนผูทํางานในสาขายอยการผลิตที่กระทบมากที่สุดจากการลดลง ไดแก สาขาการผลิตเครื่องแตงกาย 4.9 หมื่นคน การผลิตอุปกรณและเครื่อง อุปกรณวิทยุโทรทัศน 4.2 หมื่นคน การผลิตยานยนตรถพวงและรถกึ่งรถพวง 1.9 หมื่นคน และการฟอกและตกแตงหนังฟอก 1.7 หมื่นคน สวนสาขายอย การผลิตที่เพิ่มขึ้นไดแกการผลิตผลิตภัณฑอาหารและเครื่องดื่ม 5.7 หมื่นคน การผลิตผลิตภัณฑที่ทําจากโลหะประดิษฐ 1.7 หมื่นคน การผลิตเคมีภัณฑ และผลิตภัณฑเคมี 5 พันคนที่เหลือเปนสาขายอยการผลิตอื่น ๆ แผนภูมิ 3 เปรียบเทียบผูทํางานในสาขาการผลิตยอยที่สําคัญ ป 2551 - 2552 3.66 1.98 3.05 10.91 1.32 2.25 3.33 7.58 3.71 2.10 3.22 11.48 1.15 2.06 2.91 7.09 0.00 3.50 7.00 10.50 14.00 2552 2551 แสนคน การผลิตผลิตภัณฑอาหารและเครื่องดื่ม การผลิตเคมีภัณฑและผลิตภัณฑเคมี การผลิตผลิตภัณฑภัณฑที่ทําจากโลหะประดิษฐ การผลิตไมและผลิตภัณฑจากไมฯ การฟอกและตกแตงหนังฟอก การผลิตยานยนตรถพวงและรถกึ่งรถพวง การผลิตอุปกรณและเครื่องอุปกรณวิทยุโทรทัศนฯ การผลิตเครื่องแตงกาย

⌫ _{} ¾ vi

ระดับการศึกษาของผูมีงานทํา

จํานวนผูทํางานตามระดับการศึกษาที่สําเร็จเฉลี่ยทั้งป พบวาสวนใหญ เปนผูที่ไมมีการศึกษาและต่ํากวาประถมศึกษา 12.45 ลานคน หรือรอยละ 33.0 รองลงมาเปนระดับประถมศึกษา 8.52 ลานคน หรือรอยละ 22.6 ระดับ มัธยมศึกษาตอนตน 5.79 ลานคน หรือรอยละ 15.4 ระดับมัธยมศึกษาตอน ปลาย 5.03 ลานคน หรือรอยละ 13.3 และผูจบการศึกษาระดับอุดมศึกษา 5.80 ลานคน หรือรอยละ 15.4 ที่เหลือกระจายอยูในระดับการศึกษาอื่น ๆ แผนภูมิ 4 เปรียบเทียบจํานวนผูทํางานจําแนกตามระดับการศึกษาที่สําเร็จ ป 2548 - 2552 ลานคน 13.41 7.78 4.99 4.10 4.80 0.18 13.42 7.78 5.06 4.26 4.98 0.19 12.83 8.25 5.32 4.52 5.16 0.17 12.56 8.44 5.62 4.76 5.49 0.15 12.45 8.52 5.79 5.03 5.80 0.12 0.00 10.00 20.00 30.00 40.00 2548 2549 2550 2551 2552 อื่นๆ อุดมศึกษา มัธยมปลาย มัธยมตน ประถมศึกษา ไมมีการศึกษและ ต่ํากวาประถมศึกษา ป

⌫ _{} ¾ vii

ชั่วโมงทํางานของผูมีงานทํา

สําหรับจํานวนชั่วโมงทํางานในสัปดาหแหงการสํารวจ พบวา สวนใหญทํางานตั้งแต 35 ชั่วโมงตอสัปดาห ซึ่งถือวาเปนผูทํางานเต็มที่ใน เรื่องชั่วโมงทํางาน เฉลี่ยทั้งปประมาณ 30.88 ลานคน หรือรอยละ 81.9 สวนผูที่ทํางานนอยกวา 35 ชั่วโมงตอสัปดาห เฉลี่ยประมาณ 6.83 ลานคน หรือรอยละ 18.1 แผนภูมิ 5 เปรียบเทียบจํานวนผูทํางานจําแนกตาม ชั่วโมงทํางาน ป 2548 - 2552 6.96 6.60 6.76 6.50 6.83 28.30 29.09 29.49 30.52 30.88 0.00 10.00 20.00 30.00 40.00 2548 2549 2550 2551 2552 มากกวา 35 ชั่วโมง/สัปดาห นอยกวา 35 ชั่วโมง/สัปดาห ลานคน ป

⌫ _{} ¾ viii

คาจางหรือเงินเดือนของลูกจาง

สําหรับการไดรับคาจางหรือเงินเดือนเฉลี่ยของลูกจาง พบวา ลูกจางไดรับคาจางโดยเฉลี่ยอยูที่ประมาณ 8,964 บาทตอเดือน โดยลูกจางที่อยู ในภาคการบริการและการคาจะไดรับคาจางเฉลี่ยมากที่สุด 11,292 บาทตอเดือน รองลงมาเปนภาคการผลิต 7,383 บาทตอเดือน สวนภาคเกษตรกรรมลูกจางจะไดรับ คาจางต่ําสุด 3,657 บาทตอเดือน เทานั้น แผนภูมิ 6 เปรียบเทียบคาจางหรือเงินเดือนเฉลี่ยของลูกจาง จําแนกตาม ภาคเศรษฐกิจ ป 2548 - 2552 2,867 3,343 3,524 4,266 3,657 6,289 6,580 6,811 7,422 7,383 9,946 10,497 10,656 11,642 11,292 0 5,000 10,000 15,000 2548 2549 2550 2551 2552 ภาคการบริการและการคา ภาคการผลิต ภาคเกษตรกรรม บาท : เดือน ป

⌫ _{} ¾ ix

แรงงานนอกระบบ

สวนการทํางานของผูทํางานนอกระบบ ในป 2552 ซึ่งเปนการสํารวจ ในไตรมาสที่ 3 ของป พบวา จากจํานวนผูมีงานทําทั้งสิ้น 38.37 ลานคน เปนผูทํางานนอกระบบรอยละ 63.4 สวนผูทํางานในระบบรอยละ 36.6 และหากพิจารณาเปรียบเทียบถึงการทํางานนอกระบบของผูทํางานจากขอมูล จะเห็นไดวาในชวง 5 ปที่ผานมา การทํางานนอกระบบมีสัดสวนเพิ่มขึ้น รอยละ 1.3 สวนการทํางานในระบบลดลงรอยละ 1.3 เชนกัน แมวากระทรวง แรงงานพยายามผลักดันใหแรงงานเขาสูการจางงานในระบบแลวก็ตาม แผนภูมิ 7 เปรียบเทียบรอยละของผูทํางานในระบบและนอกระบบ ป 2548 – 2552 + 37.9 62.1 38.5 61.5 37.3 62.7 36.3 63.7 36.6 63.4 0.00 25.00 50.00 75.00 100.00 2548 2549 2550 2551 2552 ในระบบ นอกระบบ ป รอยละ

⌫ _{} ¾ x เมื่อพิจารณาตามอุตสาหกรรมที่สําคัญพบวาสวนใหญแรงงานนอก ระบบจะทํางานอยูในภาคเกษตรกรรมรอยละ 59.1 ของแรงงานนอกระบบทั้งหมด รองลงมาอยูในสาขาขายสงและขายปลีกฯรอยละ 15.9 สาขาการโรงแรมและ ภัตตาคารรอยละ 7.8 สาขาการผลิตรอยละ 5.5 สาขาการกอสราง รอยละ 3.8 สาขาการขนสงรอยละ 2.4 ที่เหลืออยูในสาขาอื่นๆ เห็นไดวาแรงงานนอกระบบ เหลานี้มากกวาครึ่งหนึ่งเปนการทํางานในภาคเกษตรกรรม ดังนั้น การแกไข ปญหาการจางงานนอกระบบ หนวยงานที่เกี่ยวของอาจจะมุงเนนเขามาดูแล ภาวะการทํางานของเกษตรกร ก็จะสามารถแกไขปญหาการทํางานนอกระบบ ไดเปนอยางมาก แผนภูมิ 8 รอยละของแรงงานนอกระบบ จําแนกตามอุตสาหกรรมที่สําคัญ ป 2552 59.1 15.9 7.8 _5.5 3.8 _2.4 0.00 25.00 50.00 75.00 100.00 เกษตรก รรม ขายป ลีก ขา ยสง โรงแรม ภัตตา คาร การผล ิต การกอส ราง การข นสง รอยละ

⌫ _{} ¾ xi

ภาวะการวางงาน

สําหรับภาวะการวางานของประชากร จากผลการสํารวจในรอบ 5 ปที่ผานมา (2548 – 2552) พบวา จํานวนผูวางงานมีแนวโนมลดลง แตในป 2552 จํานวนผูวางงานเพิ่มขึ้น (ป 2551) 5 หมื่นคน (จาก 5.22 แสนคน เปน 5.72 แสนคน) ซึ่งเปนผลมาจากปญหาวิกฤตทางเศรษฐกิจของโลก และสงผล กระทบตอการจางงานในตลาดแรงงานในประเทศไทยทําใหการวางงานเพิ่มขึ้น แตไมรุนแรงมากเทาไหรนัก เมื่อเปรียบเทียบกับการคาดการณภาวะการวางงาน จากที่หลายหนวยงานคาดวา จํานวนผูวางงานจะสูงมากจากผลกระทบของ วิกฤตในปนี้ แตจากผลการสํารวจทําใหทราบวาผลของมาตรการตางๆ ที่รัฐบาล นํามาใชแกไขปญหาทางเศรษฐกิจของประเทศ ไดสงผลไปในทางที่ดีตอ การจางงานของประชากร ทําใหการวางงานที่คาดการณวาจะสูงมากกับ บรรเทาลงจํานวนผูวางงานไมสูงมากดังที่หลายฝายกลัว แผนภูมิ 9 เปรียบเทียบจํานวนและอัตราการวางงาน ป 2548 - 2552 6.63 5.52 5.09 5.22 5.72 1.8 1.5 1.4 1.4 1.5 0.0 2.0 4.0 6.0 8.0 2548 2549 2550 2551 2552 แสนคน รอยละ 0.0 1.0 2.0 ป จํานวน อัตรา

⌫ _{} ¾ xii ระดับการศึกษาของผูวางงาน ในป 2552 จากการสํารวจ พบวา ผูที่จบการศึกษาในระดับอุดมศึกษามีจํานวนของผูวางงานมากที่สุด 1.62 แสนคน หรือคิดเปนอัตราการวางงานรอยละ 2.7 รองลงมาเปนผูที่จบการศึกษาใน ระดับมัธยมศึกษาตอนตน 1.34 แสนคน คิดเปนอัตราการวางงานรอยละ 2.3 สวนระดับการศึกษาที่มีจํานวนผูวางงานนอยที่สุดเปนผูที่มีการศึกษา ในระดับไมมีการศึกษาและต่ํากวาประถมศึกษา 6.20 หมื่นคน หรือคิดเปน อัตราการวางงานรอยละ 0.5 แผนภูมิ 10 ผูวางงานและอัตราการวางงาน จําแนกตามระดับการศึกษาที่สําเร็จ ป 2552 1.62 1.05 1.09 1.34 0.62 2.7 2.1 2.3 1.3 0.5 0.0 0.5 1.0 1.5 2.0 ไมมีและต่ํากวา ประถม มัธยมตน มัธยมปลาย อุดมศึกษา แสนคน 0.0 1.0 2.0 3.0 รอยละ จํานวน อัตรา

⌫ _{} ¾ xiii สาเหตุการออกจากงานของผูวางงาน การออกจากงานของผูวางงาน มีหลายปจจัย ซึ่งจากการสํารวจ พบวา สาเหตุเนื่องจากการถูกลดคาจางหรือ สวัสดิการรอยละ 33.6 เปนอันดับแรก รองลงมาเปนการหมดสัญญาจางรอยละ 10.6 เลิกหรือหยุดกิจการรอยละ 8.3 ถูกใหออกรอยละ 7.6 ไมพอใจคาตอบแทน ที่ไดรับรอยละ 6.7 และงานเดิมเสร็จสิ้นรอยละ 5.8 ตามลําดับ สวนที่เหลือ มาจากสาเหตุอื่นๆ แผนภูมิ 11 รอยละของผูวางงานที่ออกจากงาน จําแนกตาม สาเหตุของการออกจากงาน ป 2552 10.6 8.3 7.6 6.7 5.8 27.4 33.6 ถูกลดคาจางหรือสวัสดิการ หมดสัญญาจาง เลิก / หยุดกิจการ ถูกใหออก ไมพอใจคาตอบแทน งานเดิมเสร็จสิ้น อื่นๆ

⌫ _{} ¾ xiv ความตองการความชวยเหลือจากภาครัฐ พบวา สําหรับความ ตองการการชวยเหลือจากภาครัฐของผูวางงาน ตองการใหรัฐชวยเหลือใน การชวยหางานใหทํามากที่สุด รอยละ 74.7 โดยในจํานวนนี้สวนใหญ ตองการใหรัฐชวยหางานใหทําภายในจังหวัดที่ตนอาศัยอยู รองลงมาเปน ตองการใหรัฐชวยเรื่องการใหทุนสําหรับประกอบอาชีพอิสระรอยละ 12.3 ชวยพัฒนาฝมือแรงงาน รอยละ 5.2 ชวยสนับสนุนอาชีพทางการเกษตร รอยละ 3.5 ใหขอมูลขาวสารตลาดแรงงานรอยละ 2.2 และใหเงินชวยเหลือ คาเลาเรียนบุตรและในเรื่องอื่นๆ รอยละ 2.1 ตามลําดับ แผนภูมิ 12 รอยละของผูวางงานที่ตองการความชวยเหลือจากภาครัฐ จําแนกตามเรื่องที่ตองการใหรัฐชวยเหลือ ป 2552 หางานใหทํา, 74.7 เงินชวยเหลือคาเลา เรียนบุตรและอื่นๆ, ใหขอมูลขาวสาร ตลาดแรงงาน, 2.2 สนับสนุนอาชีพการเกษตร, 3.5 ให ขอมูล ใหทุนประกอบอาชีพอิสระ , 12.3 หางานใหทํา 74.7% เงินชวยเหลือคาเลาเรียนบุตร และอื่นๆ 2.1% ใหขอมูลขาวสาร ตลาดแรงงาน 2.2% พัฒนาฝมือแรงงาน 5.2% ใหทุนประกอบอาชีพอิสระ 12.3% สนับสนุนอาชีพการเกษตร 3.5%

⌫ _{} ¾ xv

ผลกระทบจากปญหาเศรษฐกิจของแรงงาน

การไดรับผลกระทบจากปญหาเศรษฐกิจ ในป 2552 จากผูมีงานทํา ทั้งสิ้น 37.71 ลานคน พบวา โดยเฉลี่ยทั้งปผูมีงานทําสวนใหญ รอยละ 76.6 ตอบวาไมไดรับผลกระทบจากปญหาเศรษฐกิจ รอยละ 23.0 ที่ไดรับผลกระทบ จากปญหาเศรษฐกิจ ที่เหลืออยูในไมทราบ หากพิจารณาเปนรายไตรมาส พบวา ไตรมาสที่ 2 และ 3 เปนชวงที่ไดรับผลกระทบจากปญหาเศรษฐกิจ และไตรมาสที่ 4 การไดรับผลกระทบฯลดลง แผนภูมิ 13 รอยละของผูมีงานทํา จําแนกตามผลกระทบ จากปญหาเศรษฐกิจ ป 2552 ที่มา : การสํารวจผลกระทบจากปญหาเศรษฐกิจของแรงงาน พ.ศ. 2552 78.1 85.6 _{76.0 76.9} 20.9 23.9 24.0 23.1 1.0 0.5 0.0 0.0 0.0 25.0 50.0 75.0 100.0 ไมไดรับผลกระทบ ไดรับผลกระทบ ไมทราบ ไตรมาส 1 ไตรมาส 2 ไตรมาส 3 ไตรมาส 4 รอยละ

⌫ _{} ¾ xvi สําหรับเรื่องหรือสาเหตุที่ไดรับผลกระทบจากปญหาเศรษฐกิจ สวนใหญไดรับผลกระทบในเรื่องการลดรายได/คาจางมากที่สุดรอยละ 76.1 รองลงมาคือ การลดชั่วโมงการทํางานและรายได / คาจาง รอยละ 10.7 การลดชั่วโมงการทํางาน รอยละ 10.0 การลดโบนัส/สวัสดิการรอยละ 2.0 การลดชั่วโมงการทํางานโบนัส/สวัสดิการ รอยละ 0.7 และการลดรายได/ คาจาง และโบนัส/สวัสดิการ รอยละ 0.5 แผนภูมิ 14 รอยละของผูมีงานทําที่ไดรับผลกระทบฯ จําแนกตาม ผลกระทบที่ไดรับ ป 2552 69.3 13.9 11.8 3.1 1.3 0.6 74.0 12.5 10.6 1.8 0.7 0.4 82.7 6.3 8.5 1.7 0.40.4 78.4 7.5 12 1.5 0.3 0.4 0.0 25.0 50.0 75.0 100.0 Q1 Q2 Q3 Q4 รายได/คาจาง ชม.การทํางาน ชม.การทํางานและรายได/คาขาง โบนัส/สวัสดิการ ช.ม.การทํางานและโบนัส รายได/คาจางและโบนัส ไตรมาส รอยละ ที่มา : การสํารวจผลกระทบจากปญหาเศรษฐกิจของแรงงาน พ.ศ. 2552

⌫ _{} ¾ xvii

ปญหาของแรงงาน

ปญหาของแรงงานที่เกิดขึ้นนั้น สงผลใหเกิดความตองการความ ชวยเหลือของแรงงานจากภาครัฐ พบวา แรงงานสวนใหญตองการใหภาครัฐ มีมาตรการควบคุมราคาน้ํามัน รอยละ 13.2 รองลงมาเปน ตองการใหมีการ ควบคุมราคาสินคาอุปโภค บริโภค รอยละ 12.9 การแกปญหาราคาพืชผล ทางการเกษตรตกต่ํา รอยละ 11.9 ชวยเหลือดานเงินทุน รอยละ 11.5 สงเสริมและจัดหางานใหทําอยางตอเนื่อง รอยละ 9.0 และที่เหลือกระจาย อยูในความตองการอื่น ๆ แผนภูมิ 15 รอยละของปญหาของแรงงาน จําแนกตามความตองการ ความชวยเหลือของแรงงานจากภาครัฐ ป 2552 0.4 0.20.3 0.50.5 0.60.6 0.70.9 0.9 0.91.0 1.4 2.4 3.43.7 4.24.3 6.3 8.4 9.0 11.5 11.912.9 13.2 0.0 5.0 10.0 15.0 ใหมีมาตรการควบคุมราคาน้ํามัน ใหมีการควบคุมราคาสินคาอุปโภค/บริโภค แกปญหาราคาพืชผลทางการเกษตรตกต่ํา ชวยเหลือดานเงินทุน สงเสริม/จัดหางานใหทําอยางตอเนื่อง ชวยเหลือคาเลาเรียนบุตรแกผูมีรายไดนอย แกไขปญหาหนี้สินแกผูมีรายไดนอย ฝกอบรมพัฒนาฝมือแรงงาน แกปญหาราคาปุยอาหารสัตวราคาแพง จัดใหมีระบบประกันสุขภาพ ขยายระบบประกันสังคมแกผูมีรายไดนอย มีมาตรการคุมครองคาจางใหเปนธรรม แกไขปญหายาเสพติดในหมูบาน แกปญหาขาดแคลนและปรับปรุงสาธารณูปโภค แกปญหาไมมีที่ดินทํากิน ลดภาษีเงินได แกปญหาพวกมิจฉาชีพในหมูบาน จัดจําหนายสินคาราคาถูก (ธงฟา) จัดฝกอบรมดานความปลอดภัยและสุขอนามัยในแตละอาชีพ พัฒนาและสงเสริมรานคาปลีกในหมูบาน จัดสรางแหลงน้ําในทองถิ่น แกปญหาน้ําทวม สางเสริมสินคา OTOP อื่นๆ ไมทราบ ลานคน

⌫ _{} ¾ xviii

สารบัญ

หนา คํานํา i บทสรุปสําหรับผูบริหาร v สารบัญแผนภูมิ xxiii สารบัญตาราง xxvi บทนํา 1 สรุปขอมูลที่สําคัญจากการสํารวจ 1. กําลังแรงงาน 2 1.1 โครงสรางกําลังแรงงานของประชากร 2 1.2 กําลังแรงงานตามกลุมอายุ 5 2. ภาวะการทํางาน 8 2.1 ลักษณะทางเศรษฐกิจ 8 2.2 ลักษณะของอาชีพ 12 2.3 ลักษณะของระดับการศึกษาที่สําเร็จ 14 2.4 ลักษณะของสถานภาพการทํางานของผูทํางาน 17 2.5 ลักษณะของชั่วโมงทํางาน 20 2.6 คาจางเฉลี่ยของลูกจาง 23 2.7 แรงงานที่อยูนอกระบบ 25

⌫ _{} ¾ xix

สารบัญ (ตอ)

หนา 3. ภาวะการวางงาน 27 3.1 การวางงานตามภาค 27 3.2 การวางงานตามกลุมอายุ 30 3.3 ประสบการณการทํางานของผูวางงาน 32 3.4 ระดับการศึกษาของผูวางงาน 35 3.5 วิธีการหางานทําหรือสมัครงานของผูวางงาน 38 3.6 สาเหตุของการออกจากงาน 40 3.7 อาชีพที่ผูวางงานตองการทําและความชวยเหลือจากภาครัฐ 42 4. ผลกระทบจากปญหาเศรษฐกิจของแรงงาน 45 4.1 การไดรับผลกระทบจากปญหาเศรษฐกิจ 45 4.2 ผลกระทบที่ไดรับจากปญหาเศรษฐกิจ 46 5. ปญหาและอุปสรรคในการทํางาน 47 5.1 ปญหาที่เกิดจากการทํางานสภาพแวดลอมและ ความไมปลอดภัย 47 5.2 ปญหาและอุปสรรคในการทํางานจากการบาดเจ็บ หรืออุบัติเหตุ 49

⌫ _{} ¾ xx

สารบัญ (ตอ)

หนา 6 ความตองการพัฒนาขีดความสามารถของแรงงาน 50 7. ภาวะครัวเรือนของแรงงาน 51 7.1 ลักษณะที่อยูอาศัย 51 7.2 ลักษณะการมีและการใชสาธารณูปโภค 52 ภาคผนวก 55 ตารางสถิติที่สําคัญ 63

⌫ _{} ¾ xxi

สารบัญแผนภูมิ

หนา แผนภูมิ 1 จํานวนประชากรจําแนกตามสถานภาพแรงงาน ป 2552 2 แผนภูมิ 2 จํานวนของกําลังแรงงาน จําแนกตามกลุมอายุป 2552 5 แผนภูมิ 3 จํานวนผูมีงานทําจําแนกตามลักษณะทางเศรษฐกิจ ที่สําคัญ ป 2552 8 แผนภูมิ 4 เปรียบเทียบจํานวนผูทํางาน จําแนกตามภาคทาง เศรษฐกิจที่สําคัญ ป 2552 10 แผนภูมิ 5 เปรียบเทียบจํานวนผูทํางานในสาขาการผลิตยอย ที่สําคัญป 2551 - 2552 11 แผนภูมิ 6 จํานวนผูทํางานจําแนกตามอาชีพป 2552 12 แผนภูมิ 7 จํานวนผูทํางาน จําแนกตามระดับการศึกษาที่สําเร็จ ป 2552 14 แผนภูมิ 8 เปรียบเทียบจํานวนผูมีงานทําจําแนกตามระดับ การศึกษาที่สําเร็จป 2548 - 2552 16 แผนภูมิ 9 จํานวนผูทํางาน จําแนกตามสภาพการทํางานป 2552 17 แผนภูมิ 10 เปรียบเทียบจํานวนผูทํางาน จําแนกตามสถานภาพการ ทํางานป 2548 - 2552 19 แผนภูมิ 11 _{จํานวนผูทํางาน จําแนกตามชั่วโมงทํางานตอสัปดาห} ป 2552 20

⌫ _{} ¾ xxii

สารบัญแผนภูมิ

(

ตอ

)

หนา แผนภูมิ 12 เปรียบเทียบจํานวนผูทํางาน จําแนกตามชั่วโมงทํางาน ป 2548 - 2552 22 แผนภูมิ 13 _{คาจางเฉลี่ยของลูกจาง จําแนกตามอุตสาหกรรม ป 2552 23} แผนภูมิ 14 _{เปรียบเทียบคาจางเฉลี่ยของลูกจางจําแนกตามอุตสาหกรรม} พ.ศ. 2548 - 2552 24 แผนภูมิ 15 _{รอยละของผูทํางานในระบบและนอกระบบ ป 2548 - 2552 25} แผนภูมิ 16 _{รอยละของแรงงานนอกระบบจําแนกตามอุตสาหกรรมที่สําคัญ} ป 2552 26 แผนภูมิ 17 เปรียบเทียบจํานวนผูวางงานรายภาค ป 2551 - 2552 28 แผนภูมิ 18 จํานวนผูวางงานและอัตราการวางงานป 2548 - 2552 29 แผนภูมิ 19 _{ผูวางงานและอัตราการวางงาน จําแนกตามหมวดอายุ} ป 2552 30 แผนภูมิ 20 _{ผูวางงาน จําแนกตามประสบการณการทํางาน} และอุตสาหกรรม ป 2552 32 แผนภูมิ 21 เปรียบเทียบจํานวนผูวางงานจําแนกตามประสบการณ การทํางาน ป 2548 - 2552 33 แผนภูมิ 22 _{เปรียบเทียบจํานวนผูวางงานที่เคยทํางานมากอน} จําแนกตามอุตสาหกรรม ป 2548 - 2552 34 แผนภูมิ 23 _{ผูวางงานและอัตราการวางงานจําแนกตามระดับการศึกษา} ที่สําเร็จ ป 2552 35

⌫ _{} ¾ xxiii

สารบัญแผนภูมิ

(

ตอ

)

หนา แผนภูมิ 24 _{รอยละของผูวางงานที่หางานทํา จําแนกตามวิธีการหางาน} หรือสมัครงาน ป 2552 38 แผนภูมิ 25 _{รอยละของผูวางงานที่ออกจากงาน จําแนกตามสาเหตุของ} การออกจากงาน ป 2552 40 แผนภูมิ 26 _{รอยละของผูวางงาน จําแนกตามอาชีพที่ตองการทํา ป 2552 42} แผนภูมิ 27 _{รอยละของผูวางงานที่ตองการความชวยเหลือจากภาครัฐ} จําแนกตามเรื่องที่ตองการใหรัฐชวยเหลือ ป 2552 44 แผนภูมิ 28 _{รอยละของผูมีงานทํา จําแนกตามผลกระทบจาก} ปญหาเศรษฐกิจ ป 2552 45 แผนภูมิ 29 _{รอยละของผูมีงานทําที่ไดรับผลกระทบฯ จําแนกตาม} ผลกระทบที่ไดรับ ป 2552 46 แผนภูมิ 30 _{รอยละของผูที่อยูในวัยทํางาน (ผูที่มีอายุ 15 ปขึ้นไป)} จําแนกตามความตองการตามหลักสูตรที่ตองการพัฒนา ป 2552 50 แผนภูมิ 31 _{รอยละของครัวเรือนแรงงานจําแนกตามลักษณะของ} ที่อยูอาศัย ป 2552 51 แผนภูมิ 32 _{รอยละของผูมีงานทําจําแนกตามลักษณะการใชสวม} ป 2552 52 แผนภูมิ 33 _{รอยละของครัวเรือนแรงงาน จําแนกตามลักษณะน้ําดื่ม} และน้ําใช ป 2552 53

⌫ _{} ¾ xxiv

สารบัญตาราง

หนา ตาราง 1 จํานวนและรอยละของประชากรจําแนกตามโครงสราง กําลังแรงงาน รายไตรมาส ป 2552 3 ตาราง 2 จํานวนและรอยละของกําลังแรงงานจําแนกตามสถานภาพ แรงงานป 2548 - 2552 4 ตาราง 3 จํานวนและรอยละของกําลังแรงงานจําแนกตามกลุมอายุ รายไตรมาส ป 2552 6 ตาราง 4 จํานวนและรอยละของกําลังแรงงาน จําแนกตามภาค รายไตรมาส ป 2552 7 ตาราง 5 จํานวนและรอยละของผูทํางานจําแนกตามอาชีพ รายไตรมาส ป 2552 13 ตาราง 6 จํานวนและรอยละของผูทํางาน จําแนกตามอาชีพ ราย ไตรมาส ป 2552 13 ตาราง 7 จํานวนและรอยละของผูทํางานจําแนกตามระดับการศึกษา ที่สําเร็จ รายไตรมาส ป 2552 15 ตาราง 8 จํานวนและรอยละของผูทํางาน จําแนกตาม สถานภาพทํางาน รายไตรมาส ป 2552 18 ตาราง 9 จํานวนและรอยละของผูทํางานจําแนกตาม ชั่วโมงทํางานตอวัน รายไตรมาส ป 2552 21

⌫ _{} ¾ xxv

สารบัญตาราง (ตอ)

หนา ตาราง 10 คาจางเฉลี่ยของลูกจางจําแนกตามอุตสาหกรรม รายไตรมาส ป 2552 23 ตาราง 11 จํานวนผูวางงานและอัตราการวางงาน จําแนกตามภาค รายไตรมาส ป 2552 27 ตาราง 12 จํานวนผูวางงานและอัตราการวางงาน จําแนกตามหมวดอายุ รายไตรมาส ป 2552 31 ตาราง 13 จํานวนและรอยละของผูวางงาน จําแนกตามประสบการณ การทํางานและสาขาอุตสาหกรรมรายไตรมาส ป 2552 33 ตาราง 14 จํานวนและอัตราการวางงาน จําแนกตามระดับการศึกษา ที่สําเร็จ รายไตรมาส ป 2552 36 ตาราง 15 จํานวนและอัตราการวางงาน จําแนกตามระดับการศึกษา ที่สําเร็จ ป 2548 - 2552 37 ตาราง 16 จํานวนและรอยละของผูวางงานที่หางานทํา จําแนก ตามวิธีการหางานทําหรือสมัครงานรายไตรมาสป 2552 39 ตาราง 17 จํานวนผูวางงานที่เคยทํางานมากอน จําแนกตามสาเหตุของ การออกจากงานหรือหยุดทํางานครั้งสุดทายรายไตรมาส ป 2552 41

⌫ _{} ¾ xxvi

สารบัญตาราง (ตอ)

หนา ตาราง 18 จํานวนและรอยละของผูวางงาน จําแนกตามอาชีพที่ ตองการทําป 2552 43 ตาราง 19 จํานวนและรอยละของผูวางงานที่ตองการความชวยเหลือ จากภาครัฐ จําแนกตามเรื่องที่ตองการใหรัฐชวยเหลือ ป 2552 44 ตาราง 20 จํานวนและรอยละของผูมีงานทํา จําแนกตามปญหา ป 2552 47 ตาราง 21 จํานวนและรอยละของผูมีงานทํา จําแนกตามการไดรับ บาดเจ็บหรืออุบัติเหตุจากการทํางาน ป 2552 49

⌫ _{} ¾ 1

บทนํา

การติดตามสภาวะการจางงานเปนสิ่งสําคัญมาก ในภาวะวิกฤติ เศรษฐกิจโลก ที่สงผลกระทบกับหลายประเทศรวมไปถึงประเทศไทยดวย เชนกัน ที่ไดมีนักวิชาการตางคาดการณถึงสถานการณการวางงานที่อาจจะ เพิ่มขึ้นในป 2552 ซึ่งเปนผลกระทบจากวิกฤติเศรษฐกิจโลก ดังนั้น ขอมูล ดานแรงงาน จึงเปนขอมูลที่สําคัญเปนตัวบงบอกถึงสถานะทางเศรษฐกิจ และความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจไดมากนอยเพียงใด นอกจากนี้ ยังถือเปน สัญญาณแสดงความอยูดีมีสุขของคนในประเทศไทยไดเชนกัน หากสถานการณ จางงานดี คนตกงานนอยลง แสดงวาเศรษฐกิจในประเทศดี และหมายความวา คนในประเทศอยูดีมีสุขดวยดังคําที่วา “ เงินคืองานบันดาลสุข ” ตราบใดที่สภาวะ การจางงานนอยลง คนตกงานมีอยูทั่วไป แสดงวาเศรษฐกิจเริ่มถดถอย คนใน ประเทศเริ่มเกิดความทุกข ปญหาสังคม ก็จะตามมาอีกมากมาย ดังนั้น เพื่อมี ขอมูลและติดตามสถานการณดานแรงงานอยางตอเนื่อง สํานักงานสถิติแหงชาติ จึงไดดําเนินการ สํารวจภาวะการทํางานของประชากรเปนประจําทุกเดือน สําหรับ หนวยงานภาครัฐ เอกชน และหนวยงานอื่น ๆ ที่สนใจ นําไปวางแผนกําหนด นโยบายตาง ๆ เพื่อสงเสริมการจางงานในกิจกรรมทางเศรษฐกิจตาง ๆ ของ ประเทศอยางมีประสิทธิภาพตลอดจนการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไดถูกทิศทาง

⌫ _{} ¾ 2

สรุปขอมูลที่สําคัญจากการสํารวจ

1.

กําลังแรงงาน

1.1 โครงสรางกําลังแรงงานของประชากร ประชากรอายุ 15 ปขึ้นไปเฉลี่ยทั้งป 52.82 ลานคน ป 2552 มีผูอยู ในกําลังแรงงานเฉลี่ย 38.43 ลานคนหรือคิดเปนรอยละ 72.8 ซึ่งประกอบดวย ผูมีงานทําเฉลี่ย 37.71 ลานคน ผูวางงานเฉลี่ย 5.7 แสนคน ผูรอฤดูกาลเฉลี่ย 1.5 แสนคน อีกสวนหนึ่งเปนผูไมอยูในกําลังแรงงาน 14.39 ลานคนหรือคิดเปนรอยละ 27.2 ซึ่งเปน ผูที่ทํางานบาน 4.67 ลานคน เรียนหนังสือ 4.20 ลานคน และอื่น ๆ 5.52 ลานคน แผนภูมิ 1 จํานวนประชากร จําแนกตามสถานภาพแรงงาน ป 2552 ผูมีอายุ 15 ปขึ้นไป 52.82 ลานคน เรียนหนังสือ 4.20 ลานคน อื่นๆ 5.52 ลานคน ทํางานบาน 4 67 ลานคน ผูอยูนอกกําลังแรงงาน (ผูที่ไมพรอมทํางาน) 14.39 ลานคน (27.2%) ผูมีงานทํา 37.71 ลานคน ผูวางงาน 0.57 ลานคน ผูรอฤดูกาล 0.15 ลานคน ผูอยูในกําลังแรงงาน (ผูที่พรอมทํางาน) 38.43 ลานคน (72.8%)

⌫ _{} ¾ 3 ตาราง 1 จํานวนและรอยละของประชากร จําแนกตามโครงสรางกําลังแรงงาน รายไตรมาส ป 2552 ไตรมาสที่ สถานภาพแรงงาน 1 2 3 4 เฉลี่ยทั้งป หนวย : พันคน ประชากรอายุ 15 ปขึ้นไป 52,565.2 52,735.4 52,903.5 53,063.0 52,816.8 1. ผูอยูในกําลังแรงงาน 37,530.0 38,562.9 38,879.4 38,734.8 38,426.8 - ผูมีงานทํา 36,502.8 37,699.3 38,371.5 38,251.6 37,706.3 - ผูวางงาน 779.4 673.0 456.1 380.9 572.3 - ผูรอฤดูกาล 247.8 190.6 51.8 102.3 148.1 2. ผูไมอยูในกําลังแรงงาน 15,035.3 14,172.5 14,024.1 14,328.2 14,390.0 - ทํางานบาน 4,927.0 4,598.4 4,515.0 4,639.5 4,669.9 - เรียนหนังสือ 4,407.4 3,966.1 4,175.5 4,246.3 4,198.8 - อื่นๆ1/ 5,700.9 5,608.0 5,333.6 5,442.5 5,521.2 หนวย : รอยละ ยอดรวม 100.0 100.0 100.0 100.0 100.0 1. ผูอยูในกําลังแรงงาน 71.4 73.1 73.5 73.0 72.8 - ผูมีงานทํา 69.4 71.5 72.5 72.1 71.4 - ผูวางงาน 1.5 1.3 0.9 0.7 1.1 - ผูรอฤดูกาล 0.5 0.4 0.1 0.2 0.3 2. ผูไมอยูในกําลังแรงงาน 28.6 26.9 26.5 27.0 27.2 - ทํางานบาน 9.4 8.7 8.5 8.7 8.8 - เรียนหนังสือ 8.4 7.5 7.9 8.0 8.0 - อื่นๆ1/ 10.8 10.6 10.1 10.3 10.5 1/ (รวมยังเด็กชรา/ไมสามารถทํางานไดเกษียณการทํางาน)

⌫ _{} ¾ 4 ถาพิจารณาผูอยูในกําลังแรงงานเปนรายไตรมาส ของป 2552 พบวา ผูอยูในกําลังแรงงาน มีจํานวนนอยที่สุดในไตรมาสที่ 1 ซึ่งเปนชวงฤดูแลง นอกฤดูการเกษตร และกําลังแรงงานจะเพิ่มขึ้นเล็กนอยในไตรมาสที่ 2 เปนชวงที่ กําลังแรงงานใหมเพิ่งสําเร็จการศึกษาเขาสูตลาดแรงงาน และเมื่อยางเขาสูชวง ฤดูการเกษตรในไตรมาสที่ 3 เปนชวงที่ผูอยูในกําลังแรงงานมีจํานวนมากที่สุด สวนไตรมาสที่ 4 เปนชวงฤดูเก็บเกี่ยวผลผลิตทางการเกษตร กําลังแรงงานลดลง เล็กนอย ตาราง 2 จํานวนและรอยละของกําลังแรงงานจําแนกตามสถานภาพแรงงาน ป 2548 - 2552 ผูอยูในกําลังแรงงาน 2548 2549 2550 2551 2552 หนวย : พันคน ยอดรวม 36,132.0 36,429.0 36,942.0 37,700.4 38,426.8 1. ผูมีงานทํา 35,257.2 35,685.5 36,249.5 37,016.6 37,706.3 2. ผูวางงาน 663.0 551.7 508.5 522.0 572.3 3 ผูที่รอฤดูกาล 211.8 191.7 184.1 161.8 148.1 หนวย : รอยละ ยอดรวม 100.0 100.0 100.0 100.0 100.0 1. ผูมีงานทํา 97.6 98.0 98.1 98.2 98.1 2. ผูวางงาน 1.8 1.5 1.4 1.4 1.5 3 ผูที่รอฤดูกาล 0.6 0.5 0.5 0.4 0.4

⌫ _{} ¾ 5 1.2 กําลังแรงงานตามกลุมอายุ เมื่อพิจารณากําลังแรงงานตามกลุมอายุ พบวา กําลังแรงงานจะอยู ในกลุมอายุ 25 – 59 ป ซึ่งเปนประชากรที่อยูในวัยผูใหญมากที่สุดมีจํานวน เฉลี่ยทั้งป 30.35 ลานคน หรือรอยละ 79.0 รองลงมาเปนกําลังแรงงานใน กลุมอายุ 15 – 24 ป หรือกลุมวัยเยาวชนเฉลี่ย 5.13 ลานคนหรือรอยละ 13.3 กลุมสุดทายเปนกลุมอายุ 60 ปขึ้นไป หรือวัยผูสูงอายุที่ยังสามารถทํางานได มีประมาณ 2.95 ลานคน หรือรอยละ 7.7 แผนภูมิ 2 จํานวนของกําลังแรงงาน จําแนกตามกลุมอายุ ป 2552 5.13 30.35 2.95 0.00 10.00 20.00 30.00 40.00 15 - 24 ป 25 - 59 ป 60 ปขึ้นไป ลานคน