Marredheniet Prind Femije

Download (0)

Full text

(1)

E DREJTA CIVILE E DREJTA CIVILE

E d r e j t a p r i n d ë r o r e ë s h t ë g r u m b u l l n

E d r e j t a p r i n d ë r o r e ë s h t ë g r u m b u l l n o r m a s h j u r i d i k e m e t ëo r m a s h j u r i d i k e m e t ë

cilatrregullohen marrëdhëniet ndërmjet prindërve dhe fëmijëve.Me LF rregullohen të cilatrregullohen marrëdhëniet ndërmjet prindërve dhe fëmijëve.Me LF rregullohen të gjitha marrëdhëniet në martesë dhe familje,ashtu që edhe përfaqëson një kodifikim gjitha marrëdhëniet në martesë dhe familje,ashtu që edhe përfaqëson një kodifikim të normave juridike me të cilatrregullohen këto marrëdhënie. Edhe marrëdhëniet ndërmjet të normave juridike me të cilatrregullohen këto marrëdhënie. Edhe marrëdhëniet ndërmjet  prindër

 prindërve dhefëmve dhefëmijëve dhe ijëve dhe persopersonave tjernave tjerë në gjini ë në gjini janë të rjanë të rregullregulluara me këuara me këtë ligj.të ligj. 1. Prezumimet e atësisë martesore

1. Prezumimet e atësisë martesore

Fëmijë martesor janë fëmijët e lindur gjatë ekzistimit të martesës Fëmijë martesor janë fëmijët e lindur gjatë ekzistimit të martesës ,,

edhe nëse ajo më vonë shpallet e pav

edhe nëse ajo më vonë shpallet e pavlefshme, si dhe fëmilefshme, si dhe fëmijët të cilët kanëlijët të cilët kanëli nn dudu r r   b

 b rr ee nn dd a a 33 00 0 0 dd ii tt ëë ss h h pp aa ss i i mm aa rr tt ee ss a a kk a a pp uu ss hh uu aa r r ss ë ë ee kk zz ii ss tt uu aa rr ii .. F

F ëë mm ii jj ëë martemartesor konsisor konsiderohet edderohet edhe fëmija i lhe fëmija i lindur jasindur jashtë martehtë martesës nëse prsës nëse prindërite tindërite tij lidhinij lidhin mar

martetesë nsë ndëdërmrmjejet vet vetiti. Në. Nëse fse fëmëmijija ka a ka lilindundur gr gjatjatë maë martrtesesës sës sëmëm ëë vv oo nn ss hh mm e e tt ëë n ë n ë s , n ë n ë s , p a s k a l i m ip a s k a l i m i t 2 7 0 dt 2 7 0 d e r i 3 0 0 de r i 3 0 0 d i t ë p a s i t ë p a s z g j i d h j ez g j i d h j e s s ë m as s ë m a r tr tee s ës ëss s ë s a j t ë m ë p a r s h m e , b a b ë i t i j k o n s i d e r o h s ë s a j t ë m ë p a r s h m e , b a b ë i t i j k o n s i d e r o h e t b u r r i i n ë n ë se t b u r r i i n ë n ë s n n gg aa m a r tm a r t e s a e s a e me m ë p a rë p a r s h m es h m e , p, p ë r vë r v e ç e ç n ë sn ë s e e b u r rb u r r i ii i n

n ëë nn ëë s s nn gg a a mm aa rr tt ee ss a a ee mmëëvvoonnsshhmmee, , mme e ppëëllqqiimmiin n e e nnëënnëës s ssë ë ffëëmmiijjëëss, , ee  pranon f

 pranon fëmijëëmijën për tën për tëvetin (nevetin (neni 99).ni 99). 2. Kundërshtimi i atësisë martesore 2. Kundërshtimi i atësisë martesore K u n d

K u n d ë r s h t ië r s h t i m i i m i i a t ë s ia t ë s i s ë ns ë n ë n k u pë n k u p t o n t o n k u n dk u n d ë r s h t ië r s h t i m i n m i n e p r ee p r e z u m i mz u m i m i t li t liiggjjoor r ssee  burri i

 burri i nënës ësnënës është i ati i htë i ati i fëmijëfëmijës të cils të cilin ajo e ka in ajo e ka lindur nëlindur nëmama rtrt eses ë ë osos e e 2270 70 ––30300 0 didi tëtë  pa

 pa s s zgzg jiji dhdh jjes es së së mama rtrteses ësës . . KuKu ndnd ërërshsh titi mi mi bëbë hehe tme padi në gjykatme padi në gjykatën e qartën e qarkut e cilkut e cila ea e ka

ka kokommpepetetencncëën n ttokokësësorore, e, ngnga a këkëta ta peperrsosonana:Bu:Bu rr rr i i mumu nn d d të të kk uu nn dd ëë rsrs hh tt oo j j aa tt ëë ss ii nn ë ë ee ff ëë mm ii jj ëë s s tt ë ë cc ii ll ii n n e e kk a a ll ii nn dd uu r r grgruauaja ja e e titij j gjgjatatë ë mamartrtesesës ës osose e papas s kakalilimimit t të të 30300 0 diditëtëveve  pas zgj

 pas zgjidhjes sidhjes sëmarteëmartesës. Afatsës. Afati i padi i padisë ështisë është 6 muaë 6 muaj nga marj nga marrja në dirja në dijeni për jeni për faktin i faktin i ciliecilie ve në dyshim atësinë e tij, por jo pasi fëmija t’i mbush 10 vite. Nëna mund të kundërshtoj ve në dyshim atësinë e tij, por jo pasi fëmija t’i mbush 10 vite. Nëna mund të kundërshtoj se

se ësështë htë i ai ati ti i fi fëmëmijëijës ss së së saj aj pepersrsoni oni icili icili sipsip as as liglig jijit t konkon sidsid eroero hehe t t se se ëshësh të të i i ati ati ii fëmijës.. Afati për paraqitjen e padisë është 6 muaj nga lindja e fëmijës.Fëmija mund fëmijës.. Afati për paraqitjen e padisë është 6 muaj nga lindja e fëmijës.Fëmija mund të kundërshtojë se është i at i tij personi i cili me ligjkonsiderohet at i tij. Padinë mund ta të kundërshtojë se është i at i tij personi i cili me ligjkonsiderohet at i tij. Padinë mund ta  paraqe

 paraqes deri në ms deri në moshën 25 voshën 25 vjeçare.jeçare. 448

448

E DREJTA CIVILE E DREJTA CIVILE

3. Kundërshtimi i atësisë jashtëmartesore 3. Kundërshtimi i atësisë jashtëmartesore Personi që e k

Personi që e konsideronsideron veten at i fëmon veten at i fëmijës së liijës së lindur jashtndur jashtë marteë martese,muse,mund nd t’t’ iaia kundërsh

kundërsh tojë tojë atësinë atësinë personit personit i cili i cili e ka e ka pranuar pranuar atë fatë f ëmijë sëmijë s i tëveti tëvetin in mme e kukushsht t qëqë të

të këkërrkokojjë ë eeddhe he vvëërrtteetitimmiin n e e aattëëssiissë ë ssë ë ffëëmmiijjëëss. . AAffatati i pp ëë r r pp aa rr aa qq ii tt jj ee n n ee  p

 p aa dd ii ss ë ë ëë ss hh tt ë ë nn jj ë ë vv ii t t nn gg a a rr ee gg jj ii ss tt rr ii mm i i i i aa tt ëë ss ii ss ëë

ss ëë kkuunnddëërrsshhttuuaarr..E dE d hh e e g rg r uu a ja j a a e e c ic i l a l a ë së s h th t ë ë r er e g jg j i si s t rt r uu aa r r nn ë në n ë ë ee ff ëë mm ii jj ëë s s mm uu nn d d tt aa kkunundëdërrshshtotojë jë amamëësisinë në e e vevetë të brbreendnda a 6 6 mmuauajvjve e ngnga a mamarrrrja ja nënë dijeni tëfaktit se nuk është nënë e fëmijës, e më së voni brenda 10 viteve ngalindja e dijeni tëfaktit se nuk është nënë e fëmijës, e më së voni brenda 10 viteve ngalindja e f ë m i j ë s . G r u a j a e c i l a e k o n s i d e r o n v e t e n n ë n ë t ë f ë m i j ë s , m u n d f ë m i j ë s . G r u a j a e c i l a e k o n s i d e r o n v e t e n n ë n ë t ë f ë m i j ë s , m u n d tt ’’ ii aa kundkundërsërshtojhtojë amësë amësinë grinë gruas tjeuas tjetër në emtër në emër të së ciër të së cilës ëslës është rehtë regjisgjistrutruar fëar fë mimija ja meme kusht që të kërkojë edhe vërtetimin e amësisë, brenda 6muajve nga marrja në kusht që të kërkojë edhe vërtetimin e amësisë, brenda 6muajve nga marrja në dijeni se ajo është nënë e fëmijës, deri sa fëmijanuk i mbush 10 vjet.Fëmija mund ta dijeni se ajo është nënë e fëmijës, deri sa fëmijanuk i mbush 10 vjet.Fëmija mund ta

(2)

kundërshtojë amësinë deri në moshën 25 vjeçare.Pas vdekjes së fëmijës nuk është e lejuar   padia për kundërshtimine atësisë dhe amësisë. E drejta në këtë padi nuk kalon në

trashëgimtar.

4. Pasojat e atësisë së kundërshtuar 

M e p l o t f u q i s h m ë r i n ë e a k t g j y k i m i t m e t ë c i l i n ë s h t ë

a p r o v u a r k ë r k e s a p ër k u n d ë rs h t i m i n e a t ë s i së , f ë m i ja e h u m b st a t u s in e f ë m i j ë s martesor. Në bazë të aktgjykimit të plotfuqishëm, ndryshimet përkitazim e a t ë s i n ë r e g j i s t r o h e n n ë l i b r a t a m z ë p ë r t ë

l i n d u r i t , m e e f e k t p r a p a v e p r u e s n g a s e f ë m i j a k o n si d e r o h e t  j a s h t ë m a r t e s o r n g a m o m e n t i i lindjes.P a s p lo t f u q i s h m ë r i s ë s ë

akt gjy kim it, fëm ija i hum b të gji tha tëdrejtat që ka pasur ndaj burrit të nënës e cila e ka lindur, e edhe ta mbajmbiemrin e tij.

5. Fëmijët jashtëmartesor 

LMMF nuk përmban dispozita të veçanta se cilët fëmijë 449

E DREJTA CIVILE

konsiderohen jashtëmartesor. Mirëpo, duke u nisur nga dispozitat ligjoresipas së cilave konsiderohet se fëmija është martesor, të gjitha lindjettjera konsid eroh en

 jashtëma rt es or e, si : fëmij a i lindu r ng a grua ja e pamartuar; ai i lindur nga gruaja e ve apo e shkurorëzuar pas 300 ditëshnga dita e pushimit të martesës dhe ai i lindur në martesë ose 300 ditë pasndërprerjes së martesës atësia e të cilit me sukses është

kundërshtuar.

6. Konstatimi i atësisë dhe amësisë jashtëmartesore

Atësia e fëmijës jashtëmartesor mund të pranohet ose të vërtetohetme vendim gjyqësor.Atësinë mu nd të pranoj ma shkulli i aftë p ër të gjy kuar i cili i kambushur 16 vjet, në bazë të deklaratës së dhënë para ofiqarit, organit

të kujdestarisë, gjykatës ose të ndonjë organi tjetër shtetëror të autorizuar pë r pë rpil imin e dokumenteve publike. Atësia mund të pranohet edhe metestament. Pranimi i atësisë është i vlefshëm vetëm nëse me ate pajtohetnëna e fëmijës, e nëse fëmija ka mbushur 16 vjet kërkohet edhe p ëlqimi ifëmijës.Të drejtën në padi për 

vërtetimin e atësisë e kanë: personi i c iliveten e konsideron at i fëmijës, fëmija dhe nëna e fëmijës. Nëna mund të paraqet padi deri sa e ushtron të drejtën prindore, ndërsa vetë fëmijamund të paraqet padi në çdo kohë (neni 110).Për të vend osur lidh ur  me vërtetimin e atësisë, kompetencënlëndore e ka në shkallë të parë gjykata e qarkut. Në këto konteste palë në procedurë janë personi atësia e të cilit vërtetohet, fëmija dhe nëna efëmijës. Nuk mund të shqiptohet aktgjykimi për shkak të mungesës e asaktgjykimi në bazë të pranimit, e as që mund të lidhet ujdi

gjyqësore.Kërkimi i atësisë së fëmijës të zënë me mbarsim artificial të nënësnuk është i lejuar.LMMF nuk përmban dispozita të veçanta për vërtetimin eamësisë, ashtu që në mënyrë analoge zbatohen dispozitat për vërtetimin eatësisë.

7. Pasojat e atësisë dhe amësisë së vërtetuar jashtëmartesore

N ë b a z ë t ë d e k l a r a t ë s s ë m a s h k u l l i t t ë d h ë n ë p a r a o r g a n e v e t ë sipërshënuar përpilohet procesverbali e pas marrjes së deklaratës së

(3)

E DREJTA CIVILE

nënës, nëse fëmija ka mbushur 16 vjet edhe të fëmijës, bëhet regjistrimi iatësisë në librat amëz për të lindurit dhe nga ai moment është i njohur edhe i ati i fëmijës. Nëse atësia ose amësia është vërtetuar me vendim të gjykatës, kyvendim ka karakter statusor, andaj edhe vepron ndaj të gjithëve dhe p r o d h o n e f e k t e j u r i d i k e n g a d i t a e p l o t f u q i s h m ë r i s ë . N ë b a z ë t ë aktgjykimit të plotfuqishëm

regjistrohet edhe atësia, përkatësisht amësia efëmijës në librat amzë për të lindurit. 8. Legjitimimi i fëmijëve të lindur jashtë martese dhe pasojat e legjitimit

Fëmija jashtëmartesor konsiderohet se ka lindur në martesë nëse prindërit e tij më vonë lidh im marte së ndër mjet veti . Në këtë mëny refëmijës jashtëmartesor me aktin e lidhjes së martesës ndërmjet prindërvetë tij i pranohet statusi i fëmijës

martesor. N ë s e p r i n d ë r i t e f ë m i j ë s s ë l i n d u r j a s h t ë m a r t e s ë s k a n ë  p a s u r qëllimin të lidhin martesën por kanë qenë të penguar me vdekjen e njërit prej

tyre, me kërkesë n e prindërit të gjallë ose të fëmijës, gjykata në procedurën  jokontestimore do të shpall se fëmija ka lindur në martesë.Këtë kërkesë mund ta paraqet

edhe organi i kujdestarisë nëse prindi igjallë nuk ka mundësi të bëjë këtë (neni 100/2).Pavarësisht nga mundësitë e mësipërme ligjore të legjitimimit

tëf ë m i j ë s j a s h t ë m a r t e s o r , d u k e p

a s u r p a r a s y s h f a k t i n s e f ë m i j ë t j a s h t ë m a r t e s o r j a n ë p l o t ë s i s h t t ë b a r a b a r t ë n ë t ë g j i t h a t ë

d r e j t a t d h e detyrimet me ata martesor, legjitimimi i fëmijëve jashtëmartesor nuk  kandonjë rëndësi juridike, pasi që me këtë akt nuk zgjerohen as ngushtohentë drejtat e tyre. E DREJTA PRINDORE

P r i n d ë r i t k a n ë t ë d r e j t ë d h

e d e t y r ë q ë t ë k u j d e s e n p ë r  

 perso na li te ti n, të dr ej ta t dh e in tere sa t e fëmi jë ve të ty re të mitu r. Ata ja nëtë detyruar t’i rrisin fëmijët duke u kujdesur për jetën dhe shëndetin etyre, për edukimin e tyre të drejtë, për shkollimin dhe aftësimin profesional varësisht nga prirjet dhe dëshira që kanë, duke i aftësuar për jetë të pavarur. Kanë për detyrë të kontribuojnë në ushqimin e tyre,

451

E DREJTA CIVILE

varësisht nga mundësitë që kanë, të kujdesen për pasurinë e tyre dhe t’i p ë r f a q ë s o j n ë a t a . T ë g j i t h a d e t y r i m e t e m ë s i p ë r m e

q u h e n t ë d r e j t a prindore, pasi që nevojat emocionale dhe dëshira e prindërve që të rrisinfëmijët e tyre dhe drejtpërdrejt të kujdesen për ata , atyre u japin

kar ak ter të të drejtave të cilat i kryejnë prindërit në interes të fëmijëve të tyre. 1. Ushtrimi i të drejtës prindore

Ushtrimi i të drejtës prindore u përket vetëm prindërve. Duke eush trua r këtë të drejtë ata rea liz ojn ë e dhe inter esa t e veta duke përmbushur nevojat e tyre emocionale të cilat rrjedhin nga marrëdhënietnatyrore të prindërve dhe fëmijëve.P r i n d ë r i t e u s h t r o j n ë t ë d r e j t ë n p r i n d o r e b a s h k ë r i s h t d h e

m e marrveshje, e në rast të mospajtimit të tyre vendos organi i

kujdestarisë.Kjo nënkupton barazinë e plotë të prindërve në ushtrimin e të drejtës p r i n d o r e . N ë r a s t e t k u r ë s h t ë i n j o h u r v e t ë m n j ë r i

(4)

 p r i n d ( t e f ë m i j ë t jashtëmartesor), kur njëri prind ka vdekur, ose i është hequr e drejta prindore, kur i është hequr zotësia për të vepruar, ose për shkak tërrethanave tjera nuk është në gjendje të ushtrojë të drejtën prindore, këtëe u s h t r o n p r i n d i t j e t ë r . N ë s e p r i n d ë r i t , q o f s h i n a t a m a r t e s o r  

o s e jashtëmartesor, jetojnë ndaras, ose me rastin e zgjidhjes së martesës, me vendim të gjykatës, fëmija i është besuar në ruajtje, kujdes dhe edukimnj ë r i t p r i n d , t ë d r e j të n p r i n d o re e u s h t ro n p r i n d i t ë c i l it i ë s h t ë b e s u a r f ë m i j a ( n e n i 1 4 0 ) . P ë r u s h t r i m i n e t ë d r e j t ë s p r i n d o r e t ë

 p r i n d ë r v e jashtëmartesor si dhe të atyre martesor gjithmonë vendos gjykata (neni1 3 9 ) , n ë b a z ë t ë k ë r k e s ë s s ë p a r a q i t u r . G j y k a t a s i p a s

d e t y r ë s z y r t a r e vendos për ushtrimin e të drejtës prindore nga njëri prind vetëm nëkontestet martesore në rastet kur vendos për zgjidhjen e martesës.Lidhur me çështjet të cilat janë me rëndësi qenësore për zhvillimine fëmijës, pavarësisht që njëri  pr in d nuk e us htron të dr ej të n prin dë ro re , p r i n d ë r i t j a n ë t ë b a r a b a r t ë

d h e v e n d o s i n m e m a r r ë v e s h j e . N ë r a s t t ë mosmarrëveshjes, sipas kundërshtimit të prindit i cili nuk e ushtron tëdrejtën prindërore, do të ven dos orga ni i kuj desta risë nëse vepr imi i tillë është në interes të fëmijës apo jo (neni 141).Përkitazi me mba jtjen e ko ntaktev e pers onale me fëmi jët,

 pr in dërit v e n d o s i n m e m a r r ë v e s h j e . N ë r a s t s e n u k m e r r e n v e s h d o t ë v e n d o s gjykata. Me aktgjykimin me të cilin zgjidhet martesa gjykata do tëvendos edhe lidhur me mbajtjen e marrëdhënieve personale të fëmijës me

452

E DREJTA CIVILE

p r i n d i n t ë c i l i t n u k i j a n ë b e s u a r f ë m i j ë t , n ë s e p r i n d i t j e t ë r e p e n g o n n ëkëtë, ose nëse gjykata konstaton se kjo është e nevojshme për mbrojtjen efëmijës. Pavarësisht nga fakti nëse gjykata ka vendosur apo jo për m b a j t j e n e m a r r ë d h ë n i e v e p e r s o n a l e t ë p r i n d ë r v e m e f ë m i j ë t , g j y k a t a kompetente mundet në çdo kohë të rregullojë mënyrën e mbajtjes sëk o n t a k t e v e p e r s o n a l e t ë p r i n d ë r v e m e f ë m i j ë t v a r ë s i s h t n g a r r e t h a n a t e ndryshuara (neni 145).Ushtrimi i të drejtës prindërore, në mënyrë të gjithanshme dhe tëvazhdueshme, mbikëqyret nga organi i kujdestarisë

(n en i 13 8) . Kj ombikëqyrje bëhet si përkitazi me zhvillimin e personalitetit të fëmij ës së mitur ashtu edhe përkitazi me administrimin me pasurinë e tij. Organi

ikujdestarisë ka detyrim të ndërmerr masat e nevojshme me qëllim tëmbrojtjes së të drejtave personale dhe p asurore në in teres të f ëmijës sëmitur. Organi i kujdestarisë mund të caktojë mbikëqyrjen e përhershme tëu s h t r i m i t t ë s ë d r e j t ë s  p r i n d o r e , p ë r k i t a z i m e t ë g j i t h ë f ë m i j ë t o s e t ë ndonjërit nga ata, nëse

këtë e kërkojnë interesat e fëmijëve.

2. Kufizimi dhe heqja e së drejtës prindërore

Sipas ku shteve të parapar a me ligj ushtrimi i të drejtë s prindë rore prindërve mund t’iu kufizohet ose t’iu hiqet në terësi. Në ras t rre ziku lid hu r me edu kimin e drejtë të fëmijës, organi ikujdestarisë mund të vendos që fëmija të merret nga  pr in di dh e t’ i besohet personit tjetër ose organizatës për ruajtje dhe edukim. Në këtërast  prindërit nuk lirohen nga të drejtat dhe detyrimet tjera ndaj fëmijës.Sa i përket pasurisë së fëmijës, më qëllim të mbrojtjes së saj, organi ikujd estaris ë mun d të kër koj që gjy kata

(5)

në procedurën jokontestimore tëlejojë masa të sigurisë në pasurinë e prindërve, ose që  prindi, përkitazime administrimin e pasurisë së fëmijës, të ketë pozitën e kujdestarit

(neni148). Ndaj të gjithë fëmijëve ose ndaj fëmijës së caktuar prindit mundt’i hiqet e drejta  prindërore nëse:1. E keqpërdorë ushtrimin e të drejtës prindërore,2. E lë rëndë pas dore

ushtrimin e të drejtës prindërore.Pasi të ketë hetuar të gjitha rrethanat e rastit dhe ma rrje s së mendimit nga organi i kujdestarisë, vendimin për heqjen e të drejtës

453

E DREJTA CIVILE

adoptues mund të jetë vetëm personi që ka zotësinë për të vepruar, që posedon cilësi të n evojshme persona le për ush trimin e të drejtës p r i n d ë r o r e d h e q ë k a a r r i t u r m o s h ë n 2 1 v j e ç a r e . N ë s e a d o p t o j n ë bashkëshort, njëri d uhet do emos të k etë arri tur mosh ën 25 v jeç e tjetri 2 1vjeç. Ligji

shprehimisht përcakton kush nuk mund të jetë adoptues, dheatë: nëse me vendim gjyqësor i është hequr e drejta prindërore; nëse me bazë dyshohet se pozitën e adoptuesit d o t a p ë r d o r n ë d ë m t ë t ë a d o p t u a r i t ; n ë s e n u k j e p g a r a n c ë t ë

mj af tu es hm e për ed uk imi n dh earsimimin e drejtë të të adoptuarit; dhe nëse lëng on ng a nd on jë sëmund je shpirtërore ose ndonjë sëmundje tjetër nga e cila do të rrezikohet shëndetidhe jeta e të adoptuarit.Përn dry she ask ush nuk mun d të ado pto het nga dy persona, përposnëse adoptuesit janë bashkëshort.

2. Autoritetet kompetente dhe procedura për adoptim

Adoptimi themelohet sipas procedurës së posaçme të paraparë mel i g j . K o m p e t e n t e p ë r z h v i l l i m i n e p r o c e d u r ë s d h e p ë r v e n d o s j e ë s h t ë gjykata komunale sipas vendbanimit, përkatësisht vendqëndrimit të tëadoptuarit. Propozimin e paraqesin bashkërisht adoptuesi dhe prindërit etë ad optuarit, të cilit duhe t  bashka ngjitu r pë lq imi me sh krim i prin dë rv enatyror të fëmijës, certifikatën e lindjes

së fëmijës dhe dokumentet tjeratë nevojshme për marrjen e informatave për  adoptuesin, të adoptuarin dhekushtet e adoptimit (neni 182) Paraprakisht, këta do të njoftohen nga anae gjykatës me të drejtat, detyrimet dhe pasojat e adoptimit. Para marrjessë vendimit gjykatë mund të vendosi që i adoptuar të kaloj një kohë nëfamiljen e adoptuesit, më së shumti një 3 muaj (neni 166). N ës e k on st at oh et se n uk j an ë pl o të su ar  ku sh te t li gj or e pë r adoptim, ose se adoptimi nuk është i dobishëm për të adoptuarin, propozimi për adoptim do të refuzohet (neni 185).Pas hetimit të gjithanshëm të çështjes, veçmas pas marrjes edhe tëmendi mit t ë soc iol ogu t, psi kol ogu t, mje kut dhe ekspertëve tjerë, nëseg j y k a t a k o n s t a t o n s e j a n ë p l o t ë s u a r   k u s h t e t l i g j o r e , d o t ë t h e m e l o j adoptimin. Me rastin e themelimit të adoptimit duhet të jen të pranishëma d o p t u e s i , b a s h k ë s h o r t i i t i j ,  p r i n d ë r i t , p ë r k a t ë s i s h t k u j d e s t a r i i t ë adoptuarit si dhe vetë i

adoptuari nëse i ka mbushur 10 vite.Me këtë rast mbahet procesverbali ku duhet sh ënua r të dh ën at për të gjitha veprimet e marra, informatat e mbledhura, deklaratat e  palëve

456

(6)

dhe shpalljen e adoptimit të themeluar. Ai nënshkruhet nga të gjithë personat e pranishëm dhe nga gjyqtari.Vendimi mbi adoptimin u dorëzohet vetëm palëve të cilat, në pajtim me ligjin, marrin pjesë në procedurë si dhe organit kompetent për regjistrim në librat amzë të të lindurve bashkë me procesverbalin për themelimin e adoptimit.

3. Të drejtat dhe detyrimet mes adoptuesit dhe të adoptuarit

 Në bazë të nenit 167 të LF, mes palës adoptuese dhe të adoptuaritth em elohe n të nj ëjta t te drej ta dhe dety rime që ekzi stoj në mes prin dërv edhe fëmijëve. Në bazë të kësaj dispozite ligjore edhe rrjedhë se gjithë ajoqë ësh të par ash iku ar me kët ë lig j lid hur me të drejtat dhe detyrimet mesfëmi jëv e dhe prin dër ve vlen edh e për të

drejtat dhe detyrimet ndërmjetadoptuesit dhe të adoptuarit. Kësisoj adoptuesi, si  prind, përkujdeset dheadm in is tron me pa suri në e të ad op tu ar it , ndë rmer r në em ër 

të tëadoptuarit punët juridike, ushtron në tersi kujdesin prindëror me të

gjithat ë d r e j t a t d h e d e t y r i m e t e p a r a s h i k u a r m e l i g j . N d ë r m j e t v e t i k a n ë t ë drejtën dhe detyrimin për ushqim. N ë r a s t e t k u r f ë m i j a a d o p t o h e t n g a b a s h k ë s h o r t e t o s e n ë s e bashkëshorti e adopton fëmijën e bashkëshortit tjetër, fëmija i adoptuar fiton statusin ligjor të fëmijës së  përbashkët të bashkëshortëve. Në rastettjera kur nuk adoptohet nga të dy bashkëshortët, i

adoptuari e fitonstatusin ligjor të fëmijës të prindit adoptues.

4. Pushimi (shkëputja dhe anulimi) i adoptimit dhe pasojat e pushimit Adoptimi pushon në dy mënyra:

-me shkëputje,

-me anulim.

Shkëputja.-Gjatë kohës sa është i adoptuari i mitur, në baz ë të inici ati vës së çdo per son i, gjy kat a kompetente do të inicioj, sipasdetyrës zyrtare, procedurën për shkëputjen e adoptimit të vlefshëm nësekonstato n s e k ëtë e k ërkojnë interesat e të adoptuar it të mitur  ( n e n i 1 9 8 ) . A d o p t i m i d o t ë s h k ë p u t e t e d h e n ë b a z ë t ë k ë r k e s ë s d h e marrëveshjes sëadoptuesit ose të adoptuarit nëse për këtë ekzistojnë shkaqe të arsyeshme.

457

E DREJTA CIVILE

Në rastet kur kanë adoptuar të dy bashkëshortët, mund të vije derite shkëputja e adoptimit mes fëmijës dhe vetëm njërit nga bashkëshortët,nëse ai pajtohet të merr përsipër  kujdesi n i cil i nuk do të ish te nëkundërshtim me mirëqenien e fëmijës.

Anulimi.-Ligji përcakton shprehimisht shkaqet dhe arsyet për të cilat mund të anulohet

adoptomi. Edhe për anulimin e adoptimitkompetente është, përpos gjykatës së kompetencës së përgjithshme, edheajo sipas vendbanimit, përkatësisht vendqëndrimit të të adoptuarit. Në bazë të padisë së paraqitur gjykata me aktgjykim do të anuloj adoptiminn ë s e n u k k a n ë e k z i s t u a r k u s h t e t l i g j o r e p ë r t h e m e l i m i n e t i j , p a r a s e gjithash nëse nuk ka pasur kërkesë për adoptim nga adoptuesi apo

nuk është dhënë pëlqimi për adoptim nga fëmija ose prindi i tij (neni 196). Tëdr ej tën në  pa di e kan ë i ad op tu ar i, prin dë ri t e ti j, ad op tu esi dh e perso na ttjerë të cilët

(7)

drejtpërsëdrejti kanë interes juridik për anulimin e adoptimit(nuliteti apsolut).G j y k a t a m u n d t ë a n u l o j a d o p t i m i n n ë s e a i ë s h t ë t h e m e l u a r p a pëlqimin e  perso na ve i ci li është i ne vo jshëm sipa s li gj it , nës e këta pe rs on a nu k ka në

deklaruar më vonë para organit kompetent se pajtohenme adoptimin, me të c i l i n r a s t a d o p t i m i n u k d o t ë a n u l o h e t ( n u l i t e t i relativ).P a di a pë r   a n u l i m i n e a d o p t i m i t m u n d e t t ë p a r a q i t e t n ë a f a t p r e j g ja sh të m ua js h n ga dita kur para qitë si i p adis ë ka kupt uar për shka qet eanulimit(afati objektiv), e më së voni brenda një viti.

Pasojat.

– Efektet juridike të shuarjes së adoptimit vlejnënga momenti i shuarjes. S hu ar ja e a do pti mi t k a p ër pa so jë nd ër pr er je n e m a r r ë d h ë n i e s s ë

f ë m i j ë s d h e p a s a r d h ë s v e t ë t i j m e k u s h ë r i n j t ë n g a a d o p t i m i  b a s h k ë m e t ë d r e j t a t d h e d e t y r i m e t e k r i j u a r a m e a d o p t i m . Me k ë t ë

n j ë h e r ë s h p ë r t ë r i h e n m a r r ë d h ë n i e t , b a s h k ë m e t ë d r e j t a t d h e d et yr im et , t ë t ë a do pt ua ri t d he pa sa rd hë sv e t ë t ij me

kushërinjtë natyral. Nëse gjykata e shef të arsyeshme, prindërve biologjik ua kthen kujdesin prindëror ndaj fëmijës.Sa i përket mbiemrit, me shuarjen e adoptimit, fëmija e humbedhe mbiemrin e adoptuesit, nëse gjykata, me kërkesën e fëmijës,

nuk vendos që ai ta mban mbiemrin e fituar me rastin e adoptimit. 458

E DREJTA CIVILE

IV. KUJDESTARIAKuptimi dhe rëndësia e kujdestarisë

Kujdestar ia ësht ë një nga forma t e mbro jtjes soci ale sipas së cilës bashkësia shoqërore u siguron mbrojtje të veçantë të miturve për të cilëtn u k k u j d e s e n  p r i n d ë r i t , s i d h e p e r s o n a v e t j e r ë t ë c i l ë t p ë r s h k a k 

t ë paaftësisë ose nga arsyet tjera nuk janë në gjendje të kujdesen vetë dhe tëmbrojnë të drejtat dhe interesat e veta.Qëllim i i kujd estar isë ësht ë: mbro jtja e plot ë e

 perso na li te ti t; mbrojtja e të drejtave dhe interesave të të miturit; dhe mbrojtja e

 pasurisës ë p e r s o n i t t ë p a a f t ë p ë r p u n ë . P ë r k i t a z i m e t ë m i t u r i t r ë n d ë s i a e kujdesta risë është zh vi llimi sa më i plotë i

 perso na li te ti t të ty re, du ke ingritur, edukuar dhe arsimuar. Për personat madhor të  paaftë qëllimiës h t ë m b r o j t j a e p e r s o n a l i t e t i t t ë t y r e , s h ë r i m i d h e a f t ë s i m i  p ë r j e t ë t ë pa va ru r. Te të dy ka te go ri të e të pë rkuj de su rv e si gu rohen ed he të

drejt at pasurore dhe të drejtat dhe interesat tjera (neni 215).

Kujdestari, kushtet për caktimin, detyrat dhe të drejtat e kujdestarit

Kujdestar caktohet personi i aftë për të kryer detyrat e kujdestarit, pasi që ai  pa ra pr ak isht të je p pë lq imin pë r kë të . Pë r ku jd es ta r në rr egullcak to hen

 perso na t të ci lë t ja në në gj in i me të pë rk uj de su ri n, të ci lët edhek an ë de ty ri m të  pr an oj në kë të de ty rë , me që ll im të mbro jt je s së të drejtave dhe interesave të tij. Nuk   janë të detyruar të pranojnë detyrën ekujdestarit personi në gjini gjaku nëse i ka mbushur 

60 vjet; nëse për shkak të sëmundjes ose punës që kryen nuk pritet që drejtë të k r y e n k ë t ë d e t y r ë : n ë s e e u s h t r o n d e t y r ë n e k u j d e s t a r i t n d a j n d o n j ë  p e r s o n i ; n ë s e kujdeset për dy a më shumë fëmijë të huaj; dhe nëse ka tre a më

shumëformojë të vet të mitur (neni 212). Nuk mund të caktohet për kujdestar personi:- të cilit i është hequr e drejta prindërore,- të cilit i është hequr zotësia për të vepruar,- interesat

(8)

e të cilit janë në kundërshtim me interesat e të përkujdesurit,- për të cilin, nga arsyet tjera, nuk pritet të ushtron mesukses këtë detyrë.

Figure

Updating...

References

Related subjects :