Problems of Continuing Medical Education Programs and Their Solutions from the Viewpoint of Faculty Members

هلجم زكرم تاعلاطم و هعسوت شزومآ يكشزپ هرود مهدزیس ، هرامش مشش ، ص 555 -535 ، 9355

تلاکشم

همانرب

اه

ی

شزومآ

موادم

ناکشزپ

مومع

ی

و

هار

اه

ی

فرطرب

ندش

نآ

زا

د

ی

د

اضعا

ی

ه

ی

أ

ت

ملع

ی

س

ی

د

داه

ی

کاکح

1

،

سابع

ملاع

ی

2 *

،

رف

ی

اب

ناشخرد

3

،

زانهم

بع

سا

ی

4 1 . کشزپ مومع ی و وجشناد ی هرود MPH ، هدکشناد ،تشادهب هاگشناد مولع کشزپ ی وزق ی ،ن وزق ی ،ن ناریا 2 . صصختم ب ی رام ی اه ی نوفع ی ، شناد ی ،را هورگ ب ی رام ی اه ی نوفع ی ، هدکشناد کشزپ ی ، هاگشناد مولع کشزپ ی وزق ی ،ن وزق ی ،ن ناریا 3 . سانشراک دشرا شزومآ کشزپ ی ، هاگشناد مولع کشزپ ی هش ی د تشهب ی ، ای نار 4 . قوف صصخت ژولوتامور ی ، شناد ی ،را زکرم قحت ی تاق ب ی رام ی اه ی لوباتم ی ،ک هاگشناد مولع کشزپ ی وزق ی ،ن وزق ی ،ن ناریا  تفایرد :هلاقم 3 / 8 / 59 نیرخآ حلاصا هلاقم : 71 / 71 / 59  شریذپ هلاقم : 17 / 71 / 59 * هدنسیون سم ؤ :لو شخب نوفع ی ، خ ی نابا لعوب ی ، بی ناتسرام لعوب ی ، وزق ی ،ن ا ی نار  نفلت : 33333337 -318  :ربامن 33321335 -318 Email: [email protected] فده و هنیمز : رد بی رتش تاعلاطم هدش ماجنا م ، ی ناز قفوم ی ت همانرب اه ی زرا بسانم ناگدننک تکرش رظن زا روشک رد موادم شزومآ ی با ی تسا هدشن هجوت اب . ا هب ی ن هک ط رد ی سررب ی یاه هعلاطم ،هتفرگ تروص ا ی د زا ی د ( نانارنخس ی ک ی ت لماوع زا أث ی راذگر ذ و ی عفن ا رد ی ن )عوضوم تفای ضاح هعلاطم ،دشن ر اب سررب فده ی همانرب تلاکشم اه ی مومع ناکشزپ موادم شزومآ ی هار و اه ی د زا نآ ندش فرطرب ی د همانرب نانارنخس اه ی ماجنا روکذم دیدرگ . :راک شور ا ی ن شهوژپ تروص هب ک ی ف ی و تکراشم اب 79 اضعا زا رفن ی ه ی أ ت ملع ی یاراد س نارنخس هقبا ی همانرب رد اه ی موادم شزومآ ، لاس رد 7352 تکراشم باختنا .دش ماجنا نتبم شور هب ناگدننک ی و فده رب عمج روآ ی هورگ ثحب شور هب تاعلاطا ی جارختسا و دش طبض اهوگتفگ مامت .دوب زکرمتم ی هتفا اه ش هب ی هو ت لح ی ل وتحم ا ی ارقتسا یی تفرگ تروص . هتفای :اه لحت ی ل هداد اه جارختسا هب رجنم هس نورد ام ی ه ،)لکشم هزوح( 71 ،هقبط 21 ز ی ر هقبط و 88 هار پ لح ی داهنش ی درگ ی د هداد . نورد هس رد اه ام ی ه « شهاک گنا ی هز ارب ی همانرب رد روضح رب لمتشم( اه 2 شخبرثا ،)هقبط ی اپ یی ن همانرب اه ی ارجا رب لمتشم( هدش 9 وبن شخبرثا و )هقبط ند شزرا ی با ی همانرب اه رب لمتشم( 3 )هقبط » امن ی نا .دش هجیتن :یریگ اب ی د مومع ناکشزپ یلصا هزیگنا ی همانرب رد تکرش زا اه ی موادم شزومآ ، هفرح درکلمع حلاصا تمس هب ا ی م رظن هب .دوش هداد قوس ی دسر ناکما ذپ ی ر ی شزرا و ارجا شور هزوح رد هلخادم ی با ی گنا هزوح زا همانرب ی هز تکرش ب ناگدننک ی رتش .تسا هاگراک یرازگرب شزومآ یاه ی ردت شور ی س ارب ی اضعا ی ه ی أ ت ملع ی ، علاطا دوبهب ناسر ی وقت و فادها زا ی م همانرب یرازگرب هب ،اه گراک ی ر ی هاگراک ب یشزومآ ه اج ی نارنخس ی ، غت یی ر شزرا کلام ی با ی زا اه اضر ی ت جنس ی اتن نداد دروخزاب و درکلمع حلاصا شجنس هب ی ج شزرا ی با ی اه ، زا هلمج ثأت دراوم ی راذگر شخبرثا رد ی همانرب اه یم دشاب . هژاو دیلک اه : شخبرثا ی ، مومع کشزپ ،موادم شزومآ ی ، شزرا ی با ی ، ک هعلاطم ی ف ی

همدقم

بحاص نارظن دقتعم تسه دن هک تلایصحت یهاگشناد هب هزادنا یفاک نانکراک تملاس ار یارب ماجنا تبقارم یاه یلمع هدامآ یمن دزاس و نآ اه رد نیا صوصخ زاین هب شزومآ موادم .دنراد زا یوس رگید ، هتفرگارف یاه ناسنا هب هژیو رد دروم یمولع نوچمه یکشزپ هک هنماد یهاگآ یاه نآ تعرس هب رد لاح رییغت ،تسا اب تشذگ نامز راچد شهاک یم ددرگ ( 7 ). ناکشزپ یمومع هب ناونع یدارفا هک رد طخ لوا دروخرب اب نارامیب و هعماج رارق دنراد ، یاب د زا شور یاه دیدج ینامرد یهاگآ هتشاد .دنشاب هب کمک شزومآ ،موادم لاغاش ن نیح ماجنا راک تایبرجت و شناد یفاک ار بسک یم دنیامن و فا یدار هتخاسدوخ راب یم ،دنیآ راک ا یی یلغش نانآ رتلااب یم دور و تیقفوم یارجا همانرب یاه نیمضت تیفیک مهارف یم درگ .د نینچمه ، شزومآ موادم یم دناوت هب ناونع مهم نیرت شور رد ظفح تیمسر هفرح یکشزپ و یریگشیپ زا دوکر ،نآ یعون نیمضت تیفیک تامدخ یتشادهب -ینامرد ارا ی ه من دیا هک بجوم شیازفا حطس هزیگنا و تراسج هفرح یا ناکشزپ ( دوش 1 ). زورما ه شزومآ موادم کی ترورض بانتجا ریذپان بوسحم یم دوش هک فده زا نآ ، ظفح و یاقترا شناد و تراهم یاه هفرح یا شناد ناگتخومآ هعماج یکشزپ و رد تیاهن ، شیازفا حطس تملاس هعماج یم .دشاب رد لاح رضاح ، مآ شزو موادم هب ناونع کی ترورض حرطم تسا هدش و نتفای نیرترثؤم شور یاه شزومآ موادم هک دناوتب تراهم ،ینیلاب ،یتیریدم یعامتجا و یقلاخا ناکشزپ ار شیازفا د ده و ثعاب دوبهب طیارش تامدخ یناسر هب نارامیب ،ددرگ رد نایرج یم دشاب . شزومآ موادم رد ههد یاه ریخا اب تعرس یدایز رد لاح هعسوت و شرتسگ تسا ، اب نیا لاح ینارگن ییاه هرابرد تیفیک نآ دوجو .دراد ماظن یاه یشزومآ ینونک اب ییاهراشف زا هلمج یشخبرثا تسایس اه و ،اهدرکلمع تباقر ،یریذپ تیدودحم یاه یلام و نانیمطا زا نیمضت تیفیک دوخ هجاوم .دنتسه رد عقاو ، زاین هب شزومآ موادم رما پ هتفریذ هدش یا یم دشاب و نونکا تاعلاطم هب فشک شور ییاه اب یشخبرثا رتشیب فوطعم هدش تسا ( 1 ). زا نیا ور ، شلات رد تهج یرازگرب هتسیاش و باختنا شور یاه بسانم سیردت و یارجا همانرب یاه شزومآ موادم و سپس یبایزرا تارظن شزومآ ناگدنریگ تهج یاقترا تیفیک نآ ، یرورض یم رظن هب دسر . تسایس یراذگ یاه نلاک همانرب یاه شزومآ موادم ناکشزپ یمومع رد ترازو تشادهب ، رد وح هز تنواعم یشزومآ ماجنا یم دریگ و تیلوؤسم تحص و هجیتن یشخب تامدخ یتشادهب -ینامرد ماجنا هتفرگ رد ره ود شخب یتلود و یصوصخ رب هدهع ترازو تشادهب تسا ( 3 ) . رد لاس 7385 نوناق شزومآ موادم هعماج یکشزپ اب فده یاقترا شناد و تراهم یاه یلغش و دوبهب ارا ی ه تامدخ یتشادهب -ینامرد رد روشک دروم بیوصت رارق تفرگ و رد لاح رضاح شناد ناگتخومآ هتشر یکشزپ رد روشک ، مزلم هب تیاعر نیناوق شزومآ موادم یارب دیدمت زوجم تیلاعف دوخ یم ب دنشا . یکی زا شلاچ نیرتزیگنارب یاهدنب نیا نوناق ، طونم ندش تیلاعف ناکشزپ هب ارا هی یهاوگ تکرش رد هرود یاه یزومآزاب و شزومآ موادم یم دشاب ( 2 ) . شیب زا ود ههد زا بیوصت نوناق شزومآ موادم هعماج یکشزپ و لابند هب نآ ، ریگرد س نتخا هاگشناد یاه مولع یکشزپ رد یارجا نیا نوناق یم .درذگ رد لاح رضاح ، ترورض نیا نوناق دروم لوبق ناگمه رارق هتفرگ و تمواقم اه رد ربارب نآ شهاک هتفای تسا . نامزاس ماظن یکشزپ و نمجنا یاه یملع زین رد نیا هنیمز لاعف هدش دنا و ساسحا تیلوؤسم یرتشیب رد دروم ارا هی یا ن شزومآ اه یم .دننک رد علاطم تا ماجنا هدش رد ،روشک هدمع نیرت لماع یشزیگنا تکرش رد همانرب یاه شزومآ موادم ، بسک زایتما رکذ هدش تسا هک نیا رما رد یاتسار فده یراذگ هیلوا و یلصا نآ هک هب زور نتشادهگن تراهم یاه هفرح یا نانکراک شخب تملاس تهج هدروآرب ندومن یاهزاین نارامیب و متسیس تملاس روشک تسا ، یمن دشاب ( 1 -9 ). رد لاح رضاح بلغا همانرب یاه شزومآ موادم رد هاگشناد مولع یکشزپ نیوزق هب تروص ینارنخس رتشیب( رد بلاق رانیمس و سنارفنک و رد دراوم دودعم )هاگراک رازگرب یم .ددرگ رد یضعب م ،تاعلاط تیباذج و اراک ی ی

همانرب یاه ارا ی ه هدش یفاکان هتسناد هدش و عناوم یددعتم یارب یشخبرثا و یدنمدوس نیا همانرب اه ناونع هدش تسا ( 73 -8 ) . رد رتشیب نیا ،تاقیقحت تلاکشم زا هاگدید تکرش ناگدننک همانرب اه یسررب هدش .تسا هب رظن یم دسر هک ییاسانش لیلاد راذگریثأت رب یشخبرثا همانرب یاه شزومآ موادم رب ساسا تارظن یکی زا یذ ناعفن یلصا ینعی یاضعا یه أ ت یملع هاگشناد هک رتشیب هب ناونع سردم رد نیا همانرب اه روضح یم دنبای و یهاگ دوخ زین هب ناونع تکرش هدننک نیا همانرب اه ار هبرجت دومن ه ،دنا دناوتب اشگهار دشاب و دروم هدافتسا نایدصتم شزومآ موادم رارق دریگ ات زا نیا قیرط دنناوتب همانرب یاه ییارجا بسانم یرت تهج دوبهب شزومآ موادم دنیامن هیارا . یط یسررب یاه تروص ،هتفرگ هعلاطم هباشم یلخاد زا هاگدید سردم ا ن نیا همانرب اه تفای دشن . زا نیا ور ، م هعلاط رضاح هب رورم تلاکشم دوجوم رد همانرب یاه شزومآ موادم ناکشزپ یمومع و هار یاه فرطرب ندش نآ زا دید یاضعا یه أ ت یملع هب شور یفیک تخادرپ .

شور

راک

نیا شهوژپ اب درکیور یفیک و اب هدافتسا زا شور لیلحت یاوتحم ییارقتسا ( Inductive approach ) رد لاس 7352 ماجنا .دش هعماج شهوژپ ار نابحاص دنیارف شزومآ لماش یاضعا یه أ ت یملع هدکشناد یکشزپ لیکشت .دنداد نیا ا دارف بلغا یلوتم و هدهع راد شزومآ همانرب یاه شزومآ موادم رد روشک .دنتسه طیحم شهوژپ ، هدکشناد یکشزپ هاگشناد مولع یکشزپ نیوزق .دوب هاگشناد مولع یکشزپ نیوزق یکی زا یاهدحاو یرجم شزومآ موادم هعماج یکشزپ رد حطس روشک یم دشاب . ،نیاربانب ییاسانش تلاکشم و تلاضعم نیا متسیس یهاگشناد رد شخب شزومآ موادم و ذخا یریبادت یارب عفر نآ ،اه نیمضت هدننک تیفیک تامدخ یتشادهب -ینامرد هب مدرم نیا ناتسا دهاوخ دوب . رد ماگ تسخن میمصت هتفرگ دش ات جت هبر بحاص نارظن لاعف رد نیا متسیس هک هغدغد نآ اه زین راک ا دم ندومن ناکشزپ یمومع لغاش رد شخب یاه فلتخم یتشادهب -ینامرد ،دوب یسررب .دوش یارب ییاسانش تلاکشم و داعبا فلتخم نآ هب هنوگ یا هک هبرجت هدش تسا و دوجوم یم دشاب ، درکیور یفیک اب تروشم تسد ناراکردنا باختنا دش ات اب شاکنک ،قیمع تلاکشم و داعبا فلتخم نآ اه ییاسانش ددرگ . هعلاطم رضاح یم دناوت ییانبم یارب تهج یریگ تاعلاطم رگید دشاب ات هب هطیح یاه هتخانش هدش اب زکرمت یرتشیب هتخادرپ دوش . باختنا تکراشم ناگدننک هب تروص ینتبم رب فده تفرگ تروص . رد نیا عون ،باختنا فا دار هب لیلد تاعلاطا تسد یلوا هک هرابرد کی عوضوم دنراد و ای هب لیلد نیا هک هدیدپ دروم رظن ار هبرجت هدومن دنا ای هاگدید یصاخ هرابرد نآ ،دنراد باختنا یم دنوش و یماگنه هک هداد اه هب عابشا ،دیسر باختنا تکراشم ناگدننک همتاخ یم دبای ( 77 ). زا نیا ور ، یاضعا تأیه یملع دنمقلاع هب شزومآ موادم هک لیامت هب نایب کرد و هبرجت شیوخ رد نیا هنیمز ار ،دنتشاد دراو هعلاطم .دندش شهوژپ رضاح رد یاروش یشهوژپ زکرم تاعلاطم هاگشناد مولع یکشزپ نیوزق دروم بیوصت رق را .تفرگ زوجم مزلا یارب ماجنا ثحب یهورگ زکرمتم رد حطس هاگشناد ، زا رتفد شزومآ موادم هاگشناد بسک .دیدرگ سپس ، ققحم تاعلاطا مزلا ار رد رایتخا تکرش ناگدننک ثحب یهورگ زکرمتم رارق داد و نانآ رد تروص نتشاد تیاضر رد ثحب یهورگ زکرمتم ، تکراشم یم .دندومن یعس دش رب یا یبایتسد هب تاعلاطا ینغ رت ، عونت یرتشیب رد نایم تکراشم ناگدننک دوجو هتشاد دشاب و عونت زا رظن همه تایصوصخ دننام( ،نس هقباس ،یراک یاراد تمس ییارجا ای یشزومآ و نودب ،نآ یافیا شقن رد همانرب یاه شزومآ موادم رتشیب هب ناونع سردم و ای رتشیب هب ناونع تکرش هدننک ، مامت تقو ییایفارغج و ریغ ییایفارغج هک رد ره ود شخب یتلود و یصوصخ بطم( )یصخش تیلاعف ،دنتشاد اب هقباس یراک مک و ،دایز صصختم و قوف ،صصخت هتشر یاه یلخاد و یحارج ) دوجو هتشاد .دشاب هداد یاه هعلاطم زا قیرط هبحاصم ثحب یهورگ زکرمتم هب تسد .دمآ لبق زا ماجنا بحاصم ه ،یهورگ یط سامت ینفلت و ای

یروضح اب تکراشم ،ناگدننک فادها هعلاطم یارب نانآ نایب دیدرگ و سپ زا ملاعا تقفاوم یارب هبحاصم ،یروضح یگنهامه مزلا زا رظن نامز و ناکم هبحاصم ماجنا .تفرگ رد هعلاطم رضاح یدروم زا عانتما هدهاشم .دشن ثحب یهورگ زکرمتم رد نلاس تلایصحت یلیمکت عقاو رد هدکشناد یکشزپ دیدرگ ماجنا . رد ره هسلج دودح 1 رفن زا یاضعا یه أ ت یملع توعد دندش ات نامز بسانم تهج تکراشم رد رایتخا تکرش ناگدننک هسلج رارق هداد .دوش سپ زا حیرشت فادها هعلاطم و نداد نانیمطا تهج یب مان ندنام هداد یاه لصاح و رایتخا یارب تکرش و طق ع یراکمه یارب هیلک تکرش ،ناگدننک هزاجا طبض ثحب یهورگ زکرمتم بسک دیدرگ . یامنهار ثحب یهورگ زکرمتم لماش دنچ لاؤس زاب و یلک لماش « کرد امش زا تیعضو یلعف شزومآ موادم ؟تسیچ ، شلاچ یاه شزومآ رد شزومآ موادم هچ یدراوم ؟تسا و تامازلا شزومآ موادم رثؤم ؟تسیچ » .دوب سپ زا ماجنا ره ثحب یهورگ ،زکرمتم تاعلاطا طبض هدش دنچ نی راب شوگ هداد دش و یور ذغاک هدایپ دیدرگ . ره کی زا تاسلج ثحب یهورگ زکرمتم نیب 53 ات 713 هقیقد هب لوط دیماجنا . عمج یروآ و لیلحت هداد اه هب روط مه نامز و هیزجت و لیلحت هداد اه هب شور لیلحت اوتحم ماجنا .دش لیلحت اوتحم شور ی یارب ریسفت هداد یاه ینتم زا قیرط دنیارف مظنم ،یراذگدک هقبط یدنب و ییاسانش نورد هیام اه و اهوگلا یم دشاب ( 71 ) . رد لوط هعلاطم شور ییاه یارب نانیمطا زا تحص هداد اه دروم هدافتسا رارق .تفرگ ادتبا هنومن یا زا جیاتن ثحب یهورگ رمتم زک هک شیپ رت یاهدک نآ اه طسوت ققحم ا ن جارختسا هدش ،دوب هرابود رد رایتخا کی رظان هک بحاص رظن رد قیقحت یفیک ،دوب رارق تفرگ و زا وا رد تساوخ دیدرگ هک یاهدک نتم ار ینیبزاب دیامن و جیاتن ددجم دروم یبایزرا رارق .تفرگ رد رتشیب دراوم یاهدک هب تسد هدمآ طسوت ققحم ا ن دروم دییأت رظان یجراخ رارق .تفرگ نینچمه ، زا شور یرگنزاب تکرش ناگدننک زین هدافتسا دیدرگ ؛ هک ینعم نیدب ثحب نتم جارختسا یاهدک هارمه هب زکرمتم یهورگ نتم زا هدش هب ود رفن زا تکرش ناگدننک شهوژپ هداد دش هک یاهدک هب تسد هدمآ طسوت ققحم ا ،ن طسوت تکرش ناگدننک ین ز دروم دییأت تفرگ رارق . رد اهتنا ، یارب حضاو رت ندش هیلک لماوع یلامتحا رثؤم و اب فده ارا هی هب تروص ،یرصب اهدک هرابود رد بلاق کی مارگاید تلع و رثا (

Cause and effect diagram

) هصلاخ دیدرگ . یللع هک لقادح یگدیچیپ ،دنتشاد اب نیرتمک هلصاف تبسن هب رس یهام و یللع ک ه یاراد نیرتشیب یگدیچیپ دندوب ، رد تمسق مد یهام هب تروص کی هریجنز هتسویپ هتشون دش ( 73 ).

هتفای

اه

79 رفن زا ناداتسا ینیلاب هدکشناد یکشزپ ینس هنماد اب 38 ات 81 لاس رد هعلاطم رضاح تکرش .دندومن هقباس تیلاعف رد تمس تأیه یملع نانآ رد هدکشناد یکشزپ زا 2 ات 11 س لا .دوب 71 رفن زا هنومن ار اه درم نا و 3 رفن نآ ار اه نز لیکشت نا هک دنداد زا رظن هبتر یملع ، 8 رفن رایشناد و هیقب رایداتسا دندوب . لیلحت هداد اه رجنم هب جارختسا هس نورد هیام هزوح( ،)لکشم 71 ،هقبط 21 هقبطریز و 88 هار لح یداهنشیپ .دیدرگ هداد اه رد هس نورد هیام « شهاک هزیگنا یارب روضح رد همانرب اه ( 2 ،)هقبط یشخبرثا نییاپ همانرب یاه ارجا هدش ( 9 )هقبط و شخبرثا ندوبن یبایشزرا همانرب اه ( 3 )هقبط » نایامن .دش نومضم یاه طوبرم هـب تلاکشم رد هطیح شهاک هزیگنا یارب روضح رد همانرب اه لماش « لابقتسا مک ناکشزپ یمومع زا همانرب اه ، شهاک لابقتسا ناداتسا زا تکراشم رد همانرب یاه ،یزومآزاب تسایس ،یراذگ همانرب یزیر و علاطا یناسر بسانمان همانرب اه » .دوب رد نومضم یشخبرثا نییاپ همانرب یاه ارجا هدش زین یاهدک « مدع هجوت هب تلاکشم هنیمز یا تکرش ،ناگدننک بسانتم ندوبن تاعوضوم اب زاین ناکشزپ ومع ،یم لسک هدننک ندوب همانرب ،اه مدع زکرمت رب تاکن مهم و مدع ارا ی ه بسانم یضعب سردم نا » رکذ دش لودج( 7 ).

لودج 9 : تلاكشم همانرب ياه شزومآ موادم ناكشزپ يمومع و هار ياه فرطرب ندش نآ زا دید ياضعا یه أ ت يملع نورد هیام هزوح( )لكشم هقبط هقبطریز هار لح يداهنشیپ شهاك هزیگنا يارب روضح رد همانرب اه لابقتسا مك ناكشزپ يمومع زا همانرب اه شهاك( دادعت تكرش هدننك رد ره )همانرب يشومارف فده يلصا زا شزومآ موادم بسك( زایتما زا همانرب )اه جراخ ندومن همانرب اه زا تلاح يروتسد يبایشزرا ينتبم رب شیازفا يدنمناوت ناكشزپ سپ زا ازگرب ير هاگراك هزیگنا نییاپ ناكشزپ يمومع يارب دوبهب دركلمع شیازفا تراظن رب دركلمع ناكشزپ يمومع و ارا ی ه دروخزاب هب نانآ ناكما بسك زایتما زا همانرب ياه ریغ طبترم مازلا ناكشزپ هب تكرش رد همانرب ياه طبترم اب هزوح ناشتیلاعف جرد( هدش رد )ولبات دودحم ندومن هریاد روضح تكرش ناگدننك زاجم هب روضح رد همانرب اه يرازگرب همانرب اه رد حوطس فلتخم هب تروص ازجم يصاصتخا( يارب هورگ ياه ،يراتسرپ ناكشزپ يمومع و )ناصصختم زكرمت رتشیب همانرب اه رد ياهتنا لاس عیزوت تخاونكی همانرب اه رد لوط لاس زكرمت رب دادعت همانرب ياه رازگرب هدش ب ه ياج تیفیك نآ اه شهاك دادعت همانرب ياه رازگرب هدش رد لاس فذح و ای لقادح شهاك همانرب ياه هباشم هك هب تروص يزاوم رازگرب يم ددرگ ارا( هی کی ناونع طسوت ود هورگ يشزومآ فلتخم هب تروص ازجم و ای مه نامز هب هلیسو هاگشناد و ماظن يكشزپ اب هلصاف هاتوك زا )رگیدكی هورگ ياه رونیم رتهب تسا رد رانك هورگ ياه روژام همانرب رازگرب ننك .د دایز ندوب زایتما يضعب همانرب اه يقطنم رت ندش زایتما صاصتخا هداد هدش هب همانرب ياه شزومآ موادم هب هژیو دراوم ياراد تیولوا زا رظن ترازو تشادهب و ای رازگرب هدش طسوت د هاگشنا ياه گرزب ماهبا رد شقن ياه ناكشزپ يمومع رد هصرع نامرد رارقتسا متسیس عاجرا و کشزپ هداوناخ هاگن يفنم ناكشزپ هب ياوتحم ارا ی ه هدش دیاش( سردم ا ن يارب ظفح رازاب ناشدوخ تاكن يلمع ار يمن .)!دنیوگ شزومآ قلاخا هفرح يا يارب سردم نا مدع ساسحا زاین پ ناكشز يارب رییغت راتفر داجیا يگنهامه نیب يشخب يگنهامه( نیب ماظن ،يكشزپ همیب اه ، تنواعم نامرد و شخب )شزومآ شیازفا تراظن بسانم نیا اهدحاو رب دركلمع ناكشزپ شهاك لابقتسا ناداتسا زا تكراشم رد همانرب ياه يزومآزاب يمك تازایتما و تیباذج ينارنخس رد همانرب اه پاچ باتك تلااقم تیباذج( همانرب يارب )نارنخس مهارف يزاس تاناكما يهافر يارب نانارنخس شیازفا تازایتما اقترا( و عیفرت )هیاپ ره ينارنخس يمك تیباذج يارب شریذپ يریبد يملع و شیازفا تازایتما اقترا( و عیفرت )هیاپ ره دروم يریبد ع يمل و

يیارجا همانرب ياه يزومآزاب يیارجا تسایس يراذگ و همانرب يزیر بسانمان يكی ندوب تسایس راذگ و ارجا هدننك زا يراكمه ماظن يكشزپ هدافتسا .دوش مدع رورم تایبرجت دوجوم و هدافتسا زا نآ رورم تایبرجت ریاس هاگشناد اه و اهروشك نیمزرد ه شیازفا تیباذج و يشخبرثا همانرب ياه شزومآ موادم مع دركل فیعض ياروش شزومآ موادم رد هاگشناد يرازگرب يدج رت تاسلج ياروش شزومآ موادم هجدوب دودحم يرازگرب همانرب اه توعد زا نابیتشپ اه يماح( شخب )يصوصخ تهج يرازگرب رتهب همانرب ياه يزومآزاب صاصتخا هجدوب رتشیب يارب ،يیاریذپ هیهت هیده و تخادرپ قح همحزلا تهج خس نانارن و لماوع يیارجا مدع دوجو همانرب ياه يبناج و ای تیفیك نییاپ نآ توعد زا تكرش ياه يیوراد يارب يرازگرب هاگشیامن )هفرغ( و هاگراك ياه يبناج طبترم مدع هجوت هب تیفرظ ياه رد لاح شرتسگ هدافتسا زا شور ياه نیون يطابترا م دننا مارگلت علاطا يناسر بسانمان رب همان اه فیعض ندوب تاغیلبت ينادیم همانرب اه شیازفا تاغیلبت ينادیم همانرب اه صخشمان ندوب نیوانع و خیرات يرازگرب همانرب اه زا يادتبا لاس رد يادتبا لاس نیوانع و خیرات يرازگرب هیلك همانرب اه صخشم و علاطا يناسر .ددرگ ناوخارف هلاقم رد مامت روشك شخپ .دوش دوبن شیپ هنیمز ينهذ يفاك زا بلاطم حرط هدش رد همانرب تلااقم لبق زا يارجا همانرب هدامآ و يور تیاس .دشاب يشخبرثا نییاپ همانرب ياه هدشارجا مدع هجوت هب تلاكشم هنیمز يا تكرش ناگدننك تلاكشم هیاپ يا يریگدای ناكشزپ يمومع يارب يضعب ناكشزپ دیاب هرابود لوصا هنیاعم ،حیحص ریسفت جیاتن ،يهاگشیامزآ هوحن ندناوخ و ریسفت هداس شرازگ اه ي يژولوتاپ و ،يژولویدار هخسن يسیون و هوحن دروخرب اب رامیب شزومآ هداد .دوش بسانتم ندوبن تاعوضوم اب زاین ناكشزپ يمومع مدع ماجنا يجنسزاین ای يجنسزاین يفاكان ماجنا يجنسزاین و هجوت هب جیاتن نآ نییعت زاین اهنت رب ساسا تارظن هورگ ياه يشزومآ ت نییع زاین رب ساسا يبایشزرا دركلمع ناكشزپ يمومع هجوت هب قباطت ياوتحم ارا هی هدش اب تراهم ياه يلغش تنواعم اه ب ه صوصخ تنواعم يتشادهب دیاب داهنشیپ دنهدب . رتهب تسا تاعوضوم نودم رتمك دشاب . مدع هجوت ب ه عون تیلاعف ياه ناكشزپ رد دلیف همانرب ياه طبترم اب دایتعا شیازفا دبای . شزومآ ناكشزپ رد نامه هخاش يا هك راك يم دننك . بلاطم طوبرم هب ناكشزپ يمومع نایب دوش ، هن دراوم طوبرم هب ناكشزپ صصختم صیصخت نامز يفاكان هب ثحابم طبترم اب نامرد يرامیب اه صاصتخا نامز يرتشیب زا همانرب هب نامرد يرامیب اه هب( هژیو نامرد ياه )يیاپرس حرط نامرد ياه دیدج يرتسب روحم ندوب بلاطم ارا هی هدش کشزپ يمومع دیاب يیاپرس روحم شزومآ دنیبب

لسك هدننك ندوب همانرب اه دیكأت رب لاقتنا شناد فرص يارجا همانرب يیاه هك تراهم ياه هفرح يا ناكشزپ ار شیازفا يم دهد م( دننا يایحا يبلق -،يویر ندناوخ راون ،بلق تاقیرزت )...و يزاسدنمناوت يعقاو ناكشزپ اب شزومآ شور ياه راك اب مرن ياهرازفا کمك هدننك رد میمصت يزاس کشزپ نوچمه UP to date و هوحن يوجتسج خساپ تلااؤس رد ياضف يزاجم يرازگرب رتشیب رب همان اه هب تروص ينارنخس نودب دوجو لماعت هجوت هب لوصا شزومآ نلااسگرزب رد همانرب اه هزاجا( هب بطاخم يارب تكراشم و رظنراهظا و فرص رتشیب تقو همانرب رب بلاطم )يدیلك هدافتسا زا یه أ ت هسیئر )لناپ( و حرط Case رد لوط ينارنخس يارب شیازفا تیباذج نآ ( تاكن يدیلك هب تروص شسرپ و خساپ نایب دوش ) هدافتسا زا شور ياه نیزگیاج ينارنخس دننام شور ياه اب لماعت رتشیب نوچمه هاگراك يشزومآ مه حطس ندوبن هورگ فده همانرب روضح( مه نامز ناكشزپ يمومع و صصختم و هتشر ياه )يكشزپاریپ يضعب همانرب اه هب ناكشزپ يمومع صاصتخا دبای . ابم يثح دننام يژولویدار و يژولوتاپ هب تروص هداس نایب دوش . اج نداتفا بلاطم مهم و يدربراك و يراركت ندش بلاطم ارا هی هدش رد همانرب اه مدع( زكرمت رب تاكن )مهم هدرتسگ ندوب تاعوضوم دروم ينارنخس داجیا يگنهامه يارب يریگشیپ زا راركت شخب همدقم رد ينارنخس اه لصا م بلط هتفگ دوش و دراوم ریغ يرورض حرطم دوشن . مدع يگنهامه نیب سردم ا ن رد ارا ی ه ياوتحم بلاطم داجیا يگنهامه نیب نانارنخس يارب يریگشیپ زا يراركت ندش ياوتحم ارا هی هدش رد کی همانرب هجوت هب دوبهب دركلمع ریبد يملع و يیارجا يارب شیازفا تیفیك همانرب اه دوجو بلاطم اب تیولوا مك رد ياهاوتحم دیلوت هدش يرامیب ياه عیاش رد رظن هتفرگ دوش . اسم ی ل ينوناق شزومآ هداد دوش . نایب بلاطم اب نامه راتخاس و تارابع لخاد باتك تاكن يدربراك رد بلاق شرازگ دروم ( Case report ) حرطم دوش . مدع هیارا بسانم يضعب سردم نا نتشادن نف یب نا بوخ يضعب سردم نا هدافتسا زا سردم ا ن شزومآ هدید رد هنیمز شور سیردت يهاگآ نییاپ سردم نا رد هنیمز شور ياه سیردت يزاسدنمناوت ياضعا یه أ ت يملع رد شور سیردت هب زور ندوبن اوتحم و حرط بلاطم يمیدق هدافتسا( زا ياهدیلاسا يمیدق ينیبزاب هدشن طسوت سردم ا )ن ارا ی ه دروخزاب هب سردم رد تروص هدافتسا زا نینچ ياهاوتحم يشزومآ يیانشآان يضعب سردم ا ن اب تلاكشم ناكشزپ يمومع و يب يهجوت هب نآ رد ماگنه ارا هی ينیبزاب ارا هی ناداتسا لبق زا يرازگرب طسوت يملع ریبد

رد نومضم شخبرثا ندوبن یبایشزرا همانرب اه زین یاهدک «ب ی یریثأت جیاتن یبایشزرا همانرب اه رد همانرب یاه ،یدعب یانبم طلغ یبایشزرا و نامز بسانمان یبایشزرا » جارختسا دیدرگ لودج( 1 .) لودج 1 : تیعضو یلعف یبایشزرا همانرب یاه شزومآ موادم و هار یاه یداهنشیپ شیازفا یشخبرثا نآ زا دید یاضعا یه أ ت یملع نورد هیام هزوح( )لکشم هقبط هقبطریز هار لح یداهنشیپ شخبرثا ندوبن یبایشزرا همانرب اه یب یریثأت جیاتن یبایشزرا همانرب اه رد همانرب یاه یدعب مدع علاطا سردم نا همانرب اه زا جیاتن یبایزرا اه سردم نا رد نایرج یبایزرا زا همانرب و ینارنخس دوخ رارق دنریگ . مدع هجوت هب جیاتن لصاح هدش زا یبایشزرا مدع( بیترت رثا هب تارظن ناکشزپ رد دروم یبایشزرا زا همانرب )اه رییغت آ ی نی همان یاه طبترم مدع توعد ددجم زا ینارنخس اب هرمن یبایشزرا نییاپ مدع ساکعنا تاضارتعا زا هاگشناد اه هب ترازو و ییانشآان میمصت نازاس یترازو زا تیعضو ناکشزپ یمومع و اگشناد ه اه هاگشناد رظن دوخ ار هب هناخترازو ساکعنا دهد هک ناداتسا نیا شور اه ار لوبق دنرادن . یکی ندوب یرجم و بایزرا مدع( ماجنا یبایشزرا )ینوریب ماجنا یبایشزرا ینوریب همانرب یاه شزومآ موادم روط هب لاثم طسوت نامزاس ماظن یکشزپ یب یهجوت هب دادعت تکرش هدننک رد یبایشزرا همانرب هب ناونع صخاش مهم تیفیک همانرب یاه شزومآ موادم شیازفا بیرض تیمها صخاش دادعت تکرش ناگدننک رد یبایشزرا همانرب اه یانبم طلغ یبایشزرا یبایشزرا ینتبم رب تیاضر فرص تکرش ناگدننک رییغت درکیور یبایشزرا اه هب شجنس نازیم رییغت درکلمع ناکشزپ تکرش ک هدنن رد همانرب نامز بسانمان یبایشزرا شهاک هزیگنا تکرش رد یبایشزرا یاهزور سپ زا ماجنا همانرب یبایشزرا نیح ماجنا و یاهتنا همانرب زا تکرش ناگدننک هب تروص یهافش طسوت ریبد یملع جیاتن یعقاو یرت دهاوخ تشاد . رد ،همادا یارب مهف رتهب للع یلامتحا لکشم ، تسیل سن تب یلماک زا تبحص یاه تکرش ناگدننک رد قیقحت ارا هی هدش تسا هک هب تروص یرصب یم دناوت هب کرد تارظن یاضعا یه أ ت یملع تکرش هدننک کمک دیامن ( لکش 7 .) لكش 9 : لیلاد نییاپ ندوب يشخبرثا همانرب ياه شزومآ موادم ناكشزپ يمومع

تکرش گدننک نا تلع لابقتسا مک ناکشزپ یمومع زا همانرب اه و شهاک دادعت تکرش ناگدننک رد ره همانرب ار هب یلیلاد نوچمه هزیگنا یلصا ناکشزپ یمومع تهج تکرش رد همانرب یاه یزومآزاب یارب بسک زایتما یم دنتسناد و دقتعم دندوب ات ینامز هک شزومآ موادم یروتسد تسا و ناکشزپ یارب دوبهب درکلمع دوخ رد همانرب اه رضاح دنوشن ، عاضوا رییغت ینادنچ دهاوخن .درک یضعب رواب نیا رب دندوب هک ناکما بسک زایتما زا همانرب یاه ریغ ،طبترم زکرمت رتشیب همانرب اه رد یاهتنا ،لاس زکرمت رب یور دادعت همانرب ارجا هدش ب ه یاج تیفیک نآ ،اه دایز ندوب زایتما یضعب همانرب یاه یاراد تیولوا زا رظن ترازو تشادهب و ای رازگرب هدش طسوت هاگشناد یاه گرزب ، زا هلمج للع دیدشت هدننک نیا طیارش یم دشاب . یضعب ناداتسا هب عوضوم شلاچ زیگنارب ی هراشا دندومن و نیا هک یعون هاگن یفنم رد ناکشزپ یمومع دوجو دراد . زا دید ناکشزپ یمومع ، یضعب سردم ا ن رب یا ظفح رازاب ناشدوخ تاکن یلمع ار یمن دنیوگ و هب ترابع رگید ، ناکشزپ یمومع رکف یم دننک سرت سردم ا ن زا شهاک دادعت نارامیب هعجارم هدننک دوخ لابند هب شزومآ تاکن یلمع و کینکت اه هب ناکشزپ یمومع ، ثعاب هدش تسا نانآ رد همانرب یاه شزومآ موادم یبلاطم ار شزومآ دنهد هک یدربراک دنتسین و اهنت هبنج کیروئت .دنراد تکراشم ناگدننک یکی زا لیلاد نیا ءوس مهافت ار تلااکشا دوجوم رد متسیس عاجرا نامرد روشک یم دنناد ؛ هک ینعم نیدب کشزپ صصختم نامه نارامیب کشزپ یمومع ار تیزیو یم .دیامن نیا عوضوم ثعاب ضراعت عفانم نیب ود حطس زا ارا ی ه هد ناگدن تمدخ هدش و ثعاب هدیدرگ تسا تبغر یاضعا یه أ ت یملع هب شزومآ تاکن یلمع نیا یرامیب اه شهاک بای .د یاضعا یه أ ت ،یملع شهاک لابقتسا ناداتسا زا تکراشم رد همانرب یاه یزومآزاب و شریذپ یریبد یملع و ییارجا همانرب یاه ،یزومآزاب یمک تازایتما و تیباذج ینارنخس رد انرب هم اه طسوت نانآ ار هب لیلد شهاک تازایتما صاصتخا هداد هدش یارب نیا تیلاعف اه رد لباقم ریاس تیلاعف ییاه هک یاضعا یه أ ت یملع ماجنا یم هد ن د ، دنتسناد هک ثعاب هدیدرگ تسا رگید نانآ یتبغر یارب تکراشم رد یحارط و یارجا همانرب یاه یزومآزاب زا دوخ ناشن .دنهدن لع ل یفیک ت نییاپ همانرب یاه شزومآ موادم هاگدید زا ناگدننک تکرش ، نوچمه یدراوم « مدع دوجو همانرب یاه یبناج ،باذج عمتسم روحم ندوبن بلاطم همانرب ،اه هجدوب دودحم یارب یرازگرب همانرب ،اه درکلمع فیعض یاروش شزومآ موادم رد ،هاگشناد یکی ندوب تسایس راذگ و ارجا ،هدننک بسانمان ب ندو ینارنخس هب ناونع اهنت شور دروم هدافتسا و یرارکت ندوب بلاطم یضعب ینارنخس اه » دیدرگ نایب . تکراشم ناگدننک یکی زا لیلاد شهاک لابقتسا زا همانرب یاه رازگرب هدش ار علاطا یناسر بسانمان همانرب اه ناونع .دندرک زا رظن نانآ ، فیعض ندوب تاغیلبت ینادیم همانرب ،اه صخشمان ندوب نیوانع و خیرات یرازگرب هیلک همانرب اه زا یادتبا لاس و دوبن شیپ هنیمز ینهذ یفاک زا بلاطم حرط هدش رد همانرب ثعاب هدش تسا هک ناکشزپ یمومع دنناوتن زا نیب همانرب یاه دوجوم بسانم نیرت دروم ار هک دروآرب هدننک یاهزاین یلغش نانآ تسا ، باختنا دنیامن و جم روب دنوش رابجا هب تاعوضوم ریغ طبترم ار یارب بسک زایتما باختنا .دنیامن زا دید یاضعا یه أ ت یملع تکرش هدننک ، مدع هجوت هب تلاکشم هنیمز یا تکرش ناگدننک ، ثعاب هدش تسا هک یشخبرثا همانرب یاه شزومآ موادم شهاک .دبای تلاکشم هیاپ یا یریگدای ناکشزپ یمومع هک دمع روط هب ه یشان زا شزومآ یاه یفاکان نارود کشزپ یمومع نآ اه یم دشاب و زا یوس رگید ، ماهبا رد شقن یاه ناکشزپ یمومع رد هصرع نامرد ، ثعاب هدش تسا مه دوخ ناکشزپ یمومع دننادن ًاقیقد هب لابند یریگدای هچ یزیچ دیاب دنشاب و مه سردم ا ن یمن دنناد هچ یتاعوضوم ار یارب شزومآ نیا ورگ ه باختنا .دنیامن یجنسزاین یفاکان و ریغ رمتسم زا رگید یدراوم دوب هک تکرش ناگدننک هب ناونع یکی زا لماوع شهاک یشخبرثا همانرب یاه شزومآ موادم هب نآ هراشا .دنتشاد یدراوم نوچمه مدع ماجنا یجنسزاین و نییعت یاهزاین یشزومآ ناکشزپ

یمومع اهنت رب ساسا تارظن یصخش هورگ یاه یشزومآ و هن رب ساسا شجنس درکلمع و نییعت طاقن فعض نآ اه رد تبابط هرمزور نآ اه ا .تس لسک هدننک ندوب همانرب اه زا تاعوضوم یرگید دوب هک رد ثحب یاه یهورگ ماجنا هدش نآ هب هراشا دیدرگ . تکرش ناگدننک لیلاد نیا عوضوم ار فده یراذگ همانرب اه رب لاقتنا شناد ،فرص یرازگرب تشیب ر همانرب اه هب تروص ینارنخس نودب دوجو لماعت و هدافتسا مک زا شور یاه نیزگیاج ینارنخس و مک یهجوت هب تیفرظ یاه رد لاح شرتسگ زا هلمج هکبش یاه یعامتجا دنتسناد هک رد لاح رضاح هب تروص ریغ یمسر تهج دصاقم یشزومآ دروم هدافتسا رارق یم دریگ ، اما رد هزوح شزومآ موادم هب تروص یمسر زا هکبش یاه یعامتجا هرهب یرادرب یمن .دوش زا رظن نانآ ، مدع یگنهامه نیب سردم ا ن رد ارا هی یاوتحم بلاطم ، ثعاب هک تسا هدش بلاطم مهم و یدربراک دوش شومارف و ای یرایسب زا بلاطم ارا هی هدش رد همانرب اه یرارکت دشاب . نتشادن نف نایب بوخ یضعب ،ناسردم زا تاعوضوم رگید دروم هراشا تکراشم ناگدننک دوب هک هب رظن نانآ زا یهاگآ نییاپ سردم ا ن رد هنیمز شور یاه سیردت هب صوصخ شور ییاه هک رد نآ اه زاین هب بلج تکراشم تکرش هدننک دوجو دراد ، یم .دشاب

ثحب

و

هجیتن

یریگ

رد هعلاطم رضاح هب یسررب تلاکشم همانرب یاه آ شزوم موادم ناکشزپ یمومع و هار یاه فرطرب ندش نآ زا دید یاضعا یه أ ت یملع هتخادرپ .دش زا دید تکراشم ناگدننک ، هزیگنا یلصا رتشیب ناکشزپ یمومع تکرش هدننک رد همانرب یاه ،یزومآزاب بسک زایتما .تسا رتشیب یسررب یاه ماجنا هدش رد هنیمز شزومآ موادم زا هلمج علاطم تا نشپ ید و ناراکمه ( 8 ) ، یهاشدیحو و ناراکمه ( 72 ) ، یدارم و ناراکمه ( 79 ) و ینب مدآ و ناراکمه ( 78 ) ، هزیگنا یلصا تکرش رد همانرب یاه یزومآزاب ار بسک زایتما رکذ دندومن هک اب جیاتن قیقحت رضاح یناوخمه اد تش . هب رظن یم دسر ، بسک زایتما هب ناونع هزیگنا یلصا تکرش ناگدننک رد ،یزومآزاب تیعقاو انراکنا ریذپ ی رد قطانم فلتخم روشک دشاب و رد نیا هنیمز رظن یاضعا یه أ ت یملع هب ناونع نانارنخس نینچ همانرب ییاه هباشم تفایرد ناگدننک نیا شزومآ اه .تسا نیا عوضوم یم دناوت ریثأت یقیمع رب شهاک تیفیک همانرب یاه شزومآ موادم .دراذگب لماع بسک ،زایتما هب ناونع مهم نیرت یگنا هز تکرش رد هرود یاه یزومآزاب رد یاتسار فادها شزومآ موادم دوبن و یاب د یارب قوس نداد هزیگنا ناکشزپ یمومع هب تمس شیازفا ناوت یملع و یلمع ،دوخ تامادقا یددعتم ماجنا .دریگ رد دروم لماوع یشزیگنا رتشیب تکرش ناگدننک ، لماوع طبترم اب نامزاس یاه میمصت ریگ هدن و یرجم ب همانر یاه یزومآزاب مهم رت دوب و نآ اه دنتشاد داقتعا ات رد نیا حطس یتارییغت خر دهدن ، دیعب تسا رد حطس تکرش ناگدننک رییغت ینادنچ قافتا .دتفیب جیاتن هعلاطم رضاح ناشن هدنهد فعض یمتسیس رد داجیا هزیگنا یارب تکرش ناکشزپ یمومع رد همانرب یاه یزومآزاب یم دشاب . رد م تاعلاط ددعتم زین رتشیب لماوع ،ینامزاس عناوم تکرش رد همانرب یاه یزومآزاب رکذ دش ( 72 ، 8 ) هک اب جیاتن قیقحت رضاح رد .دوب وسمه نمض ، زا رظن یاضعا یه أ ت ،یملع تیباذج مک همانرب یاه شزومآ موادم هک رد دیدشت یب یگقلاع و مدع لیامت هب شزومآ رثؤم تسا ، یم دناوت هب لیلد ک شها تیمها و هاگیاج همانرب یاه ،یزومآزاب یگداس بسک زایتما هنایلاس و فعض رد همانرب یزیر نایرجم همانرب یاه یزومآزاب دشاب . یراذگریثأت نیا دراوم و نازیم مهس یلامتحا نآ اه رد شهاک یشخبرثا همانرب یاه شزومآ موادم ، هب یسررب رتشیب ی زاین .دراد ریاس یدراوم هک تکرش ک ناگدنن هب نآ هراشا دندومن ، نامز بسانمان یرازگرب همانرب ،اه مدع همانرب یزیر یشزومآ رب ساسا یاهزاین ناکشزپ یمومع و هجوت هب طیارش ناکشزپ یمومع تکرش هدننک .دوب رد هعلاطم یدابع و ناراکمه ، یکی زا هدمع نیرت لیلاد یتیاضران تکرش ناگدننک رد نیا همانرب ،اه یناوخمه نییاپ تاعوضوم حرطم هدش رد همانرب اه اب یاهزاین یلغش لاومشم ن ( دوب 73 ) هک اب هتفای یاه رضاح شهوژپ

.تشاد تقباطم زا یسررب هتفای یاه هعلاطم رضاح و رورم تاعلاطم تروص هتفرگ رد هنیمز شزومآ موادم ناکشزپ یمومع ، هب رظن یم دسر ییاسانش یاهزاین هعماج رد هنیمز یتملاس و فیرعت نشور شقن کشزپ یمومع رد متسیس تشادهب و نامرد و نییعت شناد و یدنمناوت یاه دروم زاین ناکشزپ یمومع یارب ییوگخساپ هب نیا اهزاین ، یم دناوت رجنم هب دوبهب راک ا یی و یشخبرثا متسیس تملاس دوش ( 71 ). نینچمه ، هجوت هب داعبا فلتخم تیفیک همانرب یاه رازگرب هدش و هب یریگراک شور یاه رثؤم یشزومآ ، زا هلمج لماوع شیازفا یشخبرثا همانرب یاه شزومآ موادم یم رامش هب دور ( 75 ، 78 ). یکی زا یتلااکشا هک تکراشم ناگدننک رد حطس تسایس یراذگ و همانرب یزیر بسانمان رب نآ دیکأت دنتشاد ، یکی ندوب تسایس راذگ و ارجا هدننک دوب . سم ؤ تیلو شزومآ موادم رد یرایسب زا اهروشک رد حطس یلم هب هدهع تلود ،تسا اما توافت ییاه زا رظن سم ؤ تیلو ییارجا دوجو دراد ؛ هب یروط هک رد رتشیب یاهروشک ،هتفرشیپ نمجنا یاه یکشزپ نیرتشیب تیلاعف ار رد هنیمز ارجا ی ی دنراد ، اما رد یاهروشک رد لاح ،هعسوت هاگشناد اه م س ؤ تیلو ییارجا ار ب ر هدهع یم دنریگ ( 13 ) . یخرب زا تکرش ،ناگدننک یکی زا لیلاد شهاک تیفیک همانرب یاه شزومآ موادم ار تلااکشا دوجوم رد متسیس عاجرا نامرد روشک ناونع دندرک . زا دید هاگ ،نانآ نیا هک کشزپ صصختم نامه نارامیب کشزپ ومع یم ار تیزیو یم ،دیامن ثعاب ضراعت عفانم نیب ود حطس زا ارا ی ه ناگنهد تمدخ هدش و تبغر یاضعا یه أ ت یملع هب شزومآ تاکن یلمع نیا یرامیب اه ار شهاک هداد .تسا رد عقاو ، ماظن تبقارم یاه هیلوا یتشادهب -ینامرد رب ساسا هس لصا « تیولوا تامدخ یریگشیپ رب تامدخ ،ینامرد تیولوا قطانم مورحم و ییاتسور رب قطانم یرهش رادروخرب زا تاناکما و تیولوا تامدخ ییاپرس رب تامدخ یرتسب » هیاپ یزیر هدش تسا ( 17 ). رد همانرب ،عاجرا کشزپ یمومع و میت ،یو تیلوؤسم لماک تملاس دارفا و هداوناخ یاه تحت ششوپ دوخ ار رب هدهع د دنرا و سپ زا عاجرا درف هب حوطس ،یصصخت تیلوؤسم گیپ یری تشونرس یو ار زین ب ر هدهع یم دنریگ ( 11 ) . حطس یدنب تامدخ رد تروص هدایپ یزاس ،بسانم زا هعجارم ررکم و ریغ یرورض هب حوطس یصصخت رت و فلاتا عبانم یدام و یناسنا یریگولج یم دنک و رازبا بسانم ی تهج لرتنک هنیزه یاه تبقارم و شیازفا ییوسمه نایم ناکشزپ یمومع و صصختم ا ن یقلت یم .دوش نینچمه ، عاجرا نارامیب هب حوطس رتلااب ، یتصرف ار یارب شزومآ موادم ناکشزپ یمومع یم داجیا دیامن ( 13 ). دیاش لیلد نیا هک اب نینچ یفیرعت زونه ینارگن یاه یارب یارجا متسیس عاجرا و عوضوم هدایپ یزاس دوجو دراد ، نشور ندوبن یژتارتسا تلود رد دروم نیا ضراعت اه یم دشاب . هاگن یمومع هعماج یکشزپ هب متسیس عاجرا ، نامرد روحم ؛تسا رد یلاح هک رد متسیس ا ،عاجر تملاس یرگن دیاب روحم تیلاعف یاه ناکشزپ یمومع دریگ رارق و فده یلک ،حرط ظفح و یاقترا حطس تملاس هعماج و ارا ی ه تامدخ یتملاس رد دودح هتسب فیرعت هدش هب ،درف ،هداوناخ تیعمج و هعماج تحت ششوپ دشاب ( 12 ). رد هعلاطم یتنج و ناراکمه ، مدع نیمأت یلغش تباث و مدع هیجوت ناکشزپ یمومع و ناصصختم رد دروم نیا ،حرط ا ز طاقن فعض یلصا رد هدایپ یزاس متسیس عاجرا و حرط کشزپ هداوناخ ناونع دیدرگ ( 19 ). نامه روط هک دنچ رفن زا یاضعا یه أ ت یملع تکراشم هدننک هب نآ هراشا دندومن ، دوجو نیا ینارگن رد ناکشزپ ،صصختم یکی زا لیلاد فعض رد شزومآ موادم و هدایپ یزاس متسیس عاجرا یم .دشاب یدادعت زا تکرش ناگدننک دقتعم دندوب هک دیاب یگدامآ دروم زاین تهج یمصت م یزاس کشزپ و هوحن یوجتسج خساپ تلااؤس رد یاضف یزاجم ار رد ناکشزپ تکرش هدننک رد هرود یاه شزومآ موادم اقترا .دیشخب جیاتن هب تسد هدمآ زا ریاس تاعلاطم ناشن یم دهد هک ناریگارف هرود یاه شزومآ موادم ،یکشزپ اب دوجو شرگن و یگدامآ دروم زاین تهج تفایرد تاعلاطا زا قیرط ،کینورتکلا یهاگآ مزلا ار رد نیا هنیمز .دنرادن رد هعلاطم مارآرهم و ناراکمه داهنشیپ تسا رتهب هک دیدرگ هرود یاه

یشزومآ هب تروص کینورتکلا و اب فده ییانشآ و یاقترا حطس شناد دارفا رد نیا هنیمز رازگرب دوش ( 18 ). یدادعت زا تکراشم ناگدننک ماجنا یبایشزرا ات نامز ماجنا تاحلاصا رد ریاس شخب یاه طبترم اب شزومآ موادم ار یب هدیاف و نودب ریثأت دنتسناد و دقتعم دندوب هک ادتبا دیاب یارب نیودت همانرب یاه یشزومآ زاین دای ناگدنریگ ار صیخشت ،داد شور یاه بسانم یارب شزومآ شناد و تراهم اه ار باختنا درک و رد تیاهن ، متسیس یبایشزرا حیحص ار ی یارب دوبهب تیفیک همانرب یاه شزومآ موادم نیودت .دومن یدادعت زا تکرش ناگدننک رب طلغ ندوب یاهرایعم یبایشزرا شزومآ موادم کأت دی ؛دندومن نیدب ینعم هک فرص تیاضر یجنس یمن دناوت ناشن هدنهد ییاراک و یشخبرثا کی همانرب .دشاب Tian رد کی یسررب کیتامتسیس ، زاین هب یحارط یرازبا ربتعم و لباق دامتعا تهج یبایشزرا همانرب یاه شزومآ موادم ار حرطم .دومن ،رازبا نیا شسرپ همان درادناتسا ی اب نیماضم یلصا شجنس شرگن اه و راکدوخ ا یدم دوب هک دناوتب یارب یبایزرا و هسیاقم ییاراک همانرب یاه فلتخم شزومآ موادم دروم هدافتسا رارق .دریگ هسیاقم نیا جیاتن درادناتسا هب ناققحم کمک دهاوخ درک ات کرد یرتهب زا لماوع رثؤم رب یشخبرثا همانرب یاه فلتخم شزومآ موادم ادیپ دننک و رد هجیتن ، رازبا نیا دناوتب هب ناونع یامنهار یحارط هلخادم رد هنیمز شزومآ موادم رد هدنیآ دروم هدافتسا رارق دریگ ( 11 ). هجیتن یریگ زا نآ ییاج هک هزیگنا یلصا اکشزپ ن یمومع زا تکرش رد همانرب یاه شزومآ موادم زا رظن یاضعا یه أ ت یملع ، بسک زایتما تسا هزیگنا( ریغ ،)هدنزاس لاوؤسم ن یاب د یارب رییغت نآ همانرب یزیر دنیامن ؛ ب یروط ه هک هزیگنا تکرش ناگدننک هب زور ندش و حلاصا درکلمع هفرح یا دوخ دوش . هب رظن یم دسر ناکما یریذپ هلخادم رد هزوح شور ارجا و یبایشزرا همانرب ، زا هزوح هزیگنا تکرش ناگدننک رتشیب تسا ؛ ارچ هک هزیگنا تحت ریثأت لماوع یددعتم دراد رارق هک یرایسب زا نآ اه اهنت رد حطس میمصت نازاس یترازو لباق رییغت .تسا یارب هلخادم رد هزوح شور ارجا و یبایشزرا یم ناوت زا ییاهراکهار وچمه ن یرازگرب هاگراک یاه یشزومآ شور سیردت هب هژیو یارب یاضعا یه أ ت یملع هزات ،راک دوبهب علاطا یناسر تهج یهاگآ رتشیب ناکشزپ یمومع زا فادها همانرب ،اه یرازگرب همانرب اه رد بلاق هاگراک یاه ،یشزومآ رییغت کلام یبایشزرا اه زا تیاضر یجنس هب شجنس حلاصا درکلمع و روخزاب د نداد جیاتن یبایشزرا اه هدافتسا .دومن اب نیا لاح ، تسا رتهب رد دروم رثا مک گنر رت ندومن شقن تکرش رد نیا هنوگ شزومآ اه رد یاقترا یلغش و هدافتسا زا یاهراکهار رگید اب فده شیازفا هزیگنا تکرش ناگدننک ، یسررب یاه یرتشیب تروص .دریگ رد هنیمز یبایشزرا اب هدافتسا ا ز جیاتن هعلاطم رضاح ، لاوؤسم ن ماظن تملاس یم دنناوت ماگ یاه یرترثؤم رد ،یحارط همانرب یزیر و یاقترا تیفیک همانرب یاه شزومآ موادم دنرادرب ؛ هب یروط هک تابجوم تکرش رتشیب و رترثؤم ناکشزپ یمومع ار رد نیا همانرب اه مهارف دنروآ ات ببس اقترا ی یملع نانآ دوش . اب هجوت هب هتفای یاه شهوژپ رضاح ، یارب شیازـفا یشـخبرثا همانرب یاه شزومآ موادم ناکشزپ ،یمومع هجوت هب یجنسزاین و نییعت تیولوا اه هب( هژیو رب ساسا یاهزاین هقطنم یا و عون لاغتشا و یگژیو یاه توافتم ناکشزپ )یمومع یرورض تـسا ،نیاربانب . داهنشـیپ یـم دوـش یجنـسزاـین اـه ب اـ تـقد یرتشـیب تروص دریگ . نینچمه ، داهنشیپ یم دوش ناریبد هـمانرب اـه و نانارنخـس نامز یرتشیب یارـب یرازگرب رتهب و هیهت یاوتحم شـشوپ هدنهد تـیولوا اـه فرص .دنیامن هب روط لاثم ، نانارنخس یعس دننک یاوتحم همانرب یاه یشزومآ ار اب تیباذـج یرتشـیب ارا ی ه دنهد و ای زا شور یاه اب لماعت رتشیب رد ارا ی ه بلاطم دوخ هرهب دنیوج ات بلج هجوت و زکرمت تکرـش ناگدـننک شیازـفا دبای . نینچمه ، ناریبد یملع هـمانرب اه اب یراکمه رتافد شزومآ موادم هاگشناد اه سـپ زا یارـجا هـمانرب اه ، مادقا هب دروآرب نازیم رثا شزومآ اه هب( هژیو رد درکلمع پ ناکشز )یمومع .دنیامن رد هزوح تسایس یراذگ زین داهنشیپ یم درگ د هک ترازو تشادهب و هاگشناد اه یاضف یرتشیب یارب دورو شخب ریغ یتلود رد هصرع شزومآ موادم

مهارف یامن ن د و رتشیب هب شقن یتراظن دوخ زادرپب ن .د اب مهارف ندروآ فیصوت یاه ینغ زا( رظن یاضعا یه أ ت )یملع زا چنآ ه رد هنیمز شزومآ موادم ناکشزپ یمومع حرطم ،تسا یعس دیدرگ تلاکشم مهم شیپ یور نآ .دوش نشور اب هجوت هب نیا هک تکراشم ناگدننک قیقحت رضاح ار طقف یاضعا یه أ ت یملع هاگشناد مولع یکشزپ نیوزق دنداد لیکشت و رد هجیتن ، طیارش مکاح رب شزومآ موادم رد نیا هاگشناد رب تارظن نآ نا ت أ راذگریث ،دوب دیاب رد میمعت جیاتن هتفای یاه شهوژپ رضاح هب ریاس زکارم شزومآ موادم هاگشناد یاه مولع یکشزپ ، طایتحا دریگ تروص مزلا .

رازگساپس

ی

رضاح هعلاطم هتفرگرب زا جیاتن نایاپ همان هرود MPH و شرازگ ینایاپ حرط بوصم رد زکرم تاعلاطم و هعسوت شزومآ یکشزپ ناد هاگش مولع یکشزپ نیوزق اب دک 775 هخروم 72 / 73 / 7352 یم .دشاب نیدب ناگدنسیون هلیسو زا یاضعا یه أ ت یملع هعلاطم رد تکرش یارب و زا سم ؤ لاو ن رتفد شزومآ موادم هعماج یکشزپ و زکرم تاعلاطم و هعسوت شزومآ یکشزپ هاگشناد مولع یکشزپ نیوزق هب تهج تیامح یلام ،شهوژپ ریدقت و کشت ر یم لمع هب دنروآ . References:

1. Luchtefeld M. Continuing medical education. The ASCRS textbook of colon and rectal surgery. New York: Springer; 2011: 901-5. 2. Marinopoulos SS, Dorman T, Ratanawongsa N,

Wilson LM, Ashar BH, Magaziner JL, et al. Effectiveness of continuing medical education. Evid Rep Technol Assess (Full Rep). 2007;149:1-69.

3. The law continuing education of medical community. [cited 2017 Mar 6]. Available from: http://mehr.tums.ac.ir/ShowLaw.aspx?LawID=1 8. [In Persian]

4. Obeidi N, Motamed N, Najafizadeh S. Assessment of Continuous Education Procedure for Laboratory Staff in Bushehr University of Medical Sciences. Res Med Educ. 2010;2(2):18-23. [In Persian]

5. Mohammad Hosseini S, Karimi Z, Moemeni E, Abassi A, Sadat S. Perspective of nurses working in medical-training hospitals in Kohkiloyeh and Boyer-Ahmad province towards continuing education. J Hormozgan Univ Med Sci. 2012;16(1):73-80. [In Persian] 6. Pashandi S, Khoshab H, Rafiei H, Abbaszadeh

A, Borhani F. Facilitating and inhibiting factors in health care personnel participation in in-service education programs. J Nurs Educ. 2015;3(4):37-47. [In Persian]

7. Mahmoudi MT, Taghipour H. Effectiveness of retraining courses for physicians in the participant's point of view in these courses in Chaharmahal and Bakhtiari provic IR Iran, 2011. J Shahrekord Univ Med Sci. 2012;14(4):79-87. [In Persian]

8. Bahador H, Pazooki A, Kabir A. Effectiveness of continuing medical education considering participant's idea in Iran University. J Pak Med

Assoc. 2010;60(6):435-9.

9. Vahidshahi K, Mahmudi M, Abbaskhanian A, Shahbaznejhad L, Rnjbar M, Emadi A. Efficacy of continuing medical education on knowledge of general practitioners. Koomesh. 2008;9(4):255-62. [In Persian]

10. Ebadi A, Vanaki Z, Nahrir B, Hekmatpou D. Pathology of continuing educational programs in Iran Medical Society. Strides Dev Med Educ. 2008;4(2):140-5. [In Persian]

11. Tongco MDC. Purposive sampling as a tool for informant selection. Ethnobotany Research & Applications. 2007;5:147-58.

12. Elo S, Kyngäs H. The qualitative content analysis process. J Adv Nurs. 2008;62(1): 107-15.

13. Phillips J, Simmonds L. Using fishbone analysis to investigate problems. Nurs Times. 2013;109(15):18-20.

14. Vahidshahi K, Mahmoudi M, Shahbaznezhad L, Ghafari Saravi V. The viewpoints of general physicians toward continuing medical education programs' implementation status and the participants' motivation. Iran J Med Educ. 2007;7(1):161-7. [In Persian]

15. Moradi A ZZ, Hiri M, Arazi S, Borji A. Evaluation of a continuing education program in view of participants held in Zahedan University of Medical Sciences. Proceedings of the first international conference on the set and change management reforms in medical education; 2002 Sep 6-10; Tehran, Iran. 2002: 82. [In Persian]

16. Baniadam A SSR, Emrani M, Rahimi B, editor Assessment of motivational factors of participate in continuing education training programs in Urumia university of medical sciences. Proceedings of the first international

conference on the set and change management reforms in medical education; 2002 Sep 6-10; Tehran, Iran. [In Persian]

17. Mersel A. Continuing education: obligation or duty? The European dilemma. Int Dent J. 2007;57(2):109-12.

18. Kousha A, Khoshnevis P, Sadeghzadeh M, Kazemi N, Nourian A, Mousavinasab N. General physicians' viewpoints on continuing education programs in Zanjan province. Iran J Med Educ. 2011;11(2):165-6. [In Persian] 19. Sanaiey NZ. The Comparative Study of the

Effectiveness of Using E-Learning, Blended Learning and Presence Learning in Continuous Medical Education. World J Med Sci. 2014;10(4):488-93.

20. Hosseini SJ AA. A review of medical education in developing countries. Tehran Univ Med J (Special Issue Fourth National Conference on Medical Education). 2000; 58:3. [In Persian]

21. Naghavi M, Jamshidi H. Utilization of health services in Iran 2002. Tehran: Ministry of Health and Medical Education; 2005. [In Persian]

22. Ministry of Health. Administrative guide direction of family physician. Ministry of Health: Iran, Tehran. 2005.

23. Chen AH, Kushel MB, Grumbach K, Yee HF. A safety-net system gains efficiencies through ‘eReferrals’ to specialists. Health Aff (Millwood). 2010;29(5):969-71.

24. Canada Tcofpo. The role of family doctors in public health and emergency preparedness (Discussion Paper): The college of family physician of Canada; 2005 [cited 2017 Mar 3].

Available from:

http://www.cfpc.ca/local/files/communications/ role_fam_doc_dec05.pdf.

25. Janati A, Maleki MR, Gholizadeh M, Narimani M, Vakili S. Assessing the strengths & weaknesses of family physician program. J Knowledge & Health. 2010;4(4): 38-43. [In Persian]

26. Mehraram M, Bahadorani M, Baghersad Z. Evaluation of knowledge, attitude, ability and preparedness for E-learning among continuing medical education learners. Iran J Med Educ. 2015;15:631-9. [In Persian]

27. Tian J. (dissertation). Instrument Development for Continuing Medical Education Evaluation. Maryland: University of Maryland, College Park; 2007.

Journal of Medical Education Development Center 2017; 13(6): 539 - 552

Problems of Continuing Medical Education Programs and Their Solutions from

the Viewpoint of Faculty Members

Seyed Hadi Hakak1, Abbas Allami2*, Fariba Derakhshan3, Mahnaz Abbasi4

1. General Physician AND MPH Student, School of Health, Qazvin University of Medical Sciences, Qazvin, Iran

2. Specialist in Infectious Diseases, Associate Professor, Department of Infectious Diseases, School of Medicine, Qazvin University of Medical Sciences, Qazvin, Iran

3. M.Sc. in Medical Education, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran

4. Rheumatologist, Associate Professor, Metabolic Disease Research Center, Qazvin University of Medical Sciences, Qazvin, Iran

Received: 24 Oct, 2016 Received Corrected Version: 7 Mar, 2017 Accepted: 11 Mar, 2017

٭Correspondence: School of Medicine, Qazvin University of Medical Sciences, Qazvin, Iran

 Tel: (+98) 28 3333 3031  Fax: (+98) 28 3334 2009  Email:[email protected] Background & Objective: The majority of surveys have demonstrated the inadequate success

rate of continuing education programs in Iran from the viewpoint of participants. However, no studies have been conducted on the viewpoints of lecturers (influential individuals and beneficiaries in this issue) in this regard. Thus, the present study aimed to investigate the problems of continuing education programs and their solutions from the perspective of lecturers.

Methods: This qualitative study was conducted in 2015 on 15 university faculty members who

had previous experience of lecturing continuing education programs. The participants were selected using purposive sampling (n = 15). Data were gathered through focus group discussion. All discussions were recorded on audiotapes, transcribed, and then, analyzed through inductive content analysis.

Results: Data analysis led to the extraction of 3 main themes (problems), 12 categories, 42

subcategories, and 68 suggested solutions. The main themes included the reduction of incentive to participate in programs (4 categories), low effectiveness of implemented programs (5 categories), and the ineffective evaluation of programs (3 categories).

Conclusion: The main motivation for general practitioners to participate in these programs must

be the correction of professional practice. It seems that intervention in the implementation and assessment fields are more likely than participants’ motivation. Providing teaching methods workshops for faculty members, improving awareness of the goals and timetable of workshops, holding workshops rather than lectures, evaluating performance instead of satisfaction, and providing feedback on the assessment results are effective factors in the efficiency of programs.

Key Words: Effectiveness, Continuing education, General practitioner, Evaluation, Qualitative