การบร หารจ ดการ ส องค กรท พ งประสงค ด านโภชนาการ

(1)

การบริหารจัดการ

สูองคกรที่พึงประสงคดานโภชนาการ

โดย

...

น

.

ส

.

วรลักษณ

คงหนู

สํานักโภชนาการ

กรมอนามัย

นายสมโชค

คุณสนอง

สถาบันโภชนาการ

มหาวิทยาลัยมหิดล

โครงการพัฒนาระบบและกลไกเพื่อเด็กไทยมีโภชนาการสมวัย

สสส

.

(2)

เปาหมายแกวิกฤต

สุขภาพเด็กไทย

(3)

โดยการพัฒนาระบบและกลไก

เพื่อเสริมสรางศักยภาพและสมรรถนะของ

อปท

.

โรงเรียน

ศูนยพัฒนาเด็กเล็ก

บานรับเลี้ยงเด็ก

และชุมชน

รวมทั้งภาคีเครือขาย

ในการพัฒนา

พฤติกรรมโภชนาการที่พึงประสงค

เพื่อนําไปสู

การมีโภชนาการสมวัยของทารก

เด็กวัยกอนเรียน

และเด็กวัยเรียน

(4)

- นโยบายอาหารและ โภชนาการ - แผนงานอาหารและ โภชนาการ ระยะ 3 ป 1 ป -โครงการโภชนาการสมวัย - ทักษะการจัดการ (Management skill) - ทักษะการสื่อสารและ การตลาดเชิงสังคม (Sale supervisor) - ทักษะการปฏิบัติงาน (Technical skill) - ทักษะการสรางการมีสวน รวม (Owner & Partnership skill) บูรณาการสูงานประจํา วิสัยทัศน พันธกิจ ยุทธศาสตร บุคลากร ¾ พัฒนาขีด ความสามารถดาน การจัดการอาหารและ โภชนาการ ที่ได มาตรฐาน ¾ เสริมพลัง & สราง แรงจูงใจ บูรณาการ งบประมาณ ระดมทรัพยากร ในทองถิ่น การกํากับ ติดตาม ประเมินผล (Empowerment evaluation) ระบบการ ระบบการ บริหารจัดการ บริหารจัดการ เพื่อ เพื่อ เด็กไทยสมวัย เด็กไทยสมวัย - คณะทํางานสหวิชาชีพ - ระดับภาค - ระดับจังหวัด - ระดับพื้นที่ - การรวมทุนและทรัพยากร อื่นจากทุกภาคสวน

(5)

นวัตกรรมโภชนาการสมวัย

(6)

นวัตกรรมโภชนาการสมวัย

(7)

(8)

ชุมชน ศพด. บานรับเลี้ยง สถานรับเลี้ยง ครอบครัว 0-5 ป 3-5 ป โรง เรียน 6-14 ป 0-3 ป แม พอฯ อสม. แกนนํา สื่อชุมชน ผดด. แมครัว ผูบริหาร ครู แมครัว รานคา ผูปกครอง • ภาพพลิก FBDG (แกนนํา อสม.) • บทความหอกระจายขาว เสียงตามสาย • บทความสั้นวิทยุชุมชน • นิทาน “หม่ําๆ” • นิทาน “แมยังจําได” • คูมือ “พอแม” • คูมือ ผดด. รวมใจสรางเด็กไทยฯ • คูมือ ชวยเด็กไทยใหกินขนมดี • นิทาน “แมยังจําได” • โปรแกรมอาหารกลางวัน • โปรแกรมเฝาระวัง ผูบริหาร • คูมือบริหารจัดการ อาหารในโรงเรียน ครู • โปรแกรมอาหารกลางวัน • โปรแกรมเฝาระวัง • ชุดเรียนรูกลาง(บูรณาการใน 8 สาระ) แมครัวและผูประกอบการ • คูมือแมครัวอนามัยฯ • คูมือชวยเด็กไทย ใหกินขนมดี คูมือ บริหารจัดการ (อปท) อบต./ เทศบาล สพท. ทองถิ่น จังหวัด หลักสูตร อบรม สื่อสรางสรรคฯ ศึกษา/มหาดไทย นโยบาย สื่อสารสาธารณะ สื่อสาร สาธารณะ กลไกโภชนาการสมวัย ท ีมน ักกา รต ล าด เช ิงส ังค ม ท ีมน ักกา รต ล าด เช ิงส ังค ม ท ีมว ิชา ก าร ท ีมว ิชา ก าร ทีมปฏิบัติการ และ นักขาย โครงการ สมวัย แผนยุทธศาสตร สมวัย 3 ป 1 ป โครงการ สมวัย HUB/ทีมภาค ระบบบริหารจัดการ

(9)

Ultimate Goal

ป

2555

•

แนวโนมของทารก

และเด็กวัยเรียนที่เปน

กลุมเปาหมายมีภาวะโภชนาการสมวัยเพิ่มขึ้น

Outcome

ป

2554 - 2555

•

แมและผูใหอาหารเด็กมีพฤติกรรมการใหอาหารที่ถูกตองตาม

โภชนบัญญัติทารกและเด็กเล็ก

•

ทารก

เด็กวัยเรียนมีพฤติกรรมโภชนาการ

ที่พึงประสงค

•

มีนโยบายสาธารณะดานอาหารและโภชนาการในระดับองคกร

ระดับทองถิ่น

และระดับชาติ

(10)

Output

ป

2553 - 2554

•

Best Practice Model

การพัฒนาสูองคกรที่พึงประสงคดาน

โภชนาการ

(

อปท

. /

ชุมชน

/

สถานรับเลี้ยงเด็ก

/

)

•

ขอเสนอนโยบายดานอาหารและโภชนาการในระดับองคกร

ระดับ

(11)

นโยบายและบท บาทของโรงเรียน ที่เหมาะสม เปนฐานสําคัญข องการดําเนินงาน การเร ียนรูข องเด็ก -นัก เรียนค ือ หัวใจ ของก ารพัฒน า ความ คิดส รางส รรคใน การอ บรม และส ื่อสาร ความ รูนําส ูความ สําเร ็จ ควรสงเส ริมก ารม ีสวน รวม ในท ุกระ ดับเ_พื่อ ควา_มย ั่งยืน_ขอ งกา_รพ ัฒน_า ผลของการ_{พัฒนาขึ้นอ} ยูกับกระบ วนการที่มี ประสิทธิภ_าพ

กรอบแนวคิดในการพัฒนาสูองคกรที่พึงประสงค

(12)

(

ราง

)

นิยาม

:

องคกรที่พึงประสงคดานโภชนาการ

(

ชุมชน

/

)

1.

องคกรที่มีการดําเนินงานงานอาหารและโภชนาการ

มี

5

องคประกอบ

ดังนี้

องคประกอบที่

1 :

การจัดกระบวนการเรียนรูที่เหมาะสม

2 :

การบริหารจัดการอาหาร

ที่มีคุณภาพและ

ไดมาตรฐานโภชนาการ

3 :

การจัดปจจัยแวดลอมที่เอื้อตอการมีพฤติกรรมโภชนาการฯ

4 :

การติดตามประเมินผล

และการเฝาระวังภาวะโภชนาการ

5 :

การบริหารจัดการที่ทําใหเกิดองคกรที่พึงประสงคดานโภชนาการ

2.

ผานกระบวนการถอดบทเรียนดานการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการที่ดี

ในการ

บูรณาการงานอาหารและโภชนาการสูงานประจําแบบมีสวนรวม

จากทุกภาคสวนไดอยางมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

(13)

Roadmap : การพัฒนาสูองคกรที่พึงประสงคดานโภชนาการ ประชุมบูรณาการ - คณะทํางาน - ครูแกนนํา/ผูปกครอง - หนวยงานที่เกี่ยวของ (ศธ/สธ/เกษตร/อบต.ฯลฯ) •คัดเลือกองคกรนํารอง •ประสานผูบริหาร/ตนสังกัด --ประกาศนโยบาย, กําหนดวิสัยทัศน -พันธกิจ แผนงาน / โครงการ งบประมาณและผูรับผิดชอบ การจัดกระบวนการ เรียนรูที่เหมาะสม เก็บขอมูลพื้นฐาน (Situation analysis) พัฒนาระบบการ เฝาระวังทาง โภชนาการ ถอดบทเรียน - บริหารจัดการ - นวัตกรรม ขอเสนอนโยบาย ระดับองคกร / ทองถิ่น เพื่อผลักสูนโยบายชาติ นิเทศ ติดตาม ประเมิน ผล / เวที แลกเปลี่ยน เรียนรู พัฒนาคุณภาพ อาหาร ขนมและ เครื่องดื่ม พัฒนาบุคลากรที่เกี่ยวของดานอาหารและโภชนาการ (ผูบริหาร ครู ผดด. พี่เลี้ยง แมคาแมครัวอสม. และเครือขายผูปกครอง) Best Practice Model พัฒนาสิ่งแวดลอม ในองคกรและ ชุมชน การบริหาร จัดการสู ตนแบบ สื่อสาร สาธารณะ

(14)

5.

ดานการพัฒนานโยบายสาธารณะ

4.

ดานการสื่อสาร

3.

ดานการจัดการสิ่งแวดลอมที่เอื้อตอการ

พัฒนาพฤติกรรมโภชนาการ

2.

ดานการพัฒนาบุคลากรและภาคีเครือขาย

1.

ดานโครงสราง

อปท

.

ที่พึงประสงคดานโภชนาการ

มีการพัฒนา

5

ดาน

(15)

1.

ดานโครงสราง

¾ มีการแตงตั้งคณะกรรมการอาหารและโภชนาการ ระดับทองถิ่น ¾ มีการบรรจุงานอาหารและโภชนาการไวในวิสัยทัศน / พันธกิจ / ยุทธศาสตร และมีแผนงาน / โครงการ รองรับ รวมทั้งมีการ กําหนดบทบาท หนาที่ ผูรับผิดชอบงานที่ชัดเจน ¾ มีการจัดสรรทรัพยากรเพื่อสนับสนุนการดําเนินงานโครงการ ¾ มีการติดตามและประเมินผลเปนระยะๆ โดยการสรางแรงจูงใจ ใหเกิดพลังในการดําเนินงาน ¾ มีฐานขอมูลดานสถานการณอาหารและโภชนาการในระดับ ทองถิ่น เชน ฐานขอมูลภาวะโภชนาการและพฤติกรรม โภชนาการ ทารก เด็กวัยกอนเรียน และเด็กวัยเรียน กอนและ หลังดําเนินงาน เพื่อเฝาระวังและติดตามทางโภชนาการ และ นําขอมูลไปใชในการวางแผนพัฒนางาน

(16)

2.

ดานการพัฒนาบุคลากรและภาคีเครือขาย

¾ สงเสริมและสนับสนุนทรัพยากรในการพัฒนาศักยภาพ บุคลากรในองคกร เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการ ดําเนินงานพัฒนาเด็กไทยใหมีโภชนาการสมวัย ¾ สงเสริมและสนับสนุนทรัพยากรในการพัฒนาศักยภาพภาคี เครือขายที่เกี่ยวของ เชน คณะครูและผูบริหารโรงเรียน ผูดูแล/พี่เลี้ยงในบานรับเลี้ยงเด็ก แกนนําชุมชน ผูประกอบการดานอาหาร ภาคประชาชน และเครือขาย ผูปกครอง ฯลฯ ใหไดรับการพัฒนาดานอาหารและ โภชนาการ ¾ มีการสรางแรงจูงใจใหกับหนวยงานและภาคีเครือขายที่ สนับสนุนใหเกิดศูนยพัฒนาเด็กเล็ก บานรับเลี้ยงเด็ก โรงเรียน และชุมชน ที่พึงประสงคดานโภชนาการ

(17)

3.

ดานการจัดการสิ่งแวดลอมที่เอื้อตอ

การพัฒนาพฤติกรรมโภชนาการ

¾

จัดหาพื้นที่ใหโรงเรียนทําการเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน

และออกกําลังกาย

¾

มีการสงเสริมใหชุมชนปลูกผัก

ผลไม

เลี้ยงปลา

เลี้ยงไก

เพื่อสนับสนุนโครงการอาหารกลางวัน

และการเรียนรูของ

เด็กปฐมวัย

นักเรียน

และผูปกครอง

¾

กําหนดมาตรฐานของ

อาหาร

เครื่องดื่ม

และขนมเด็กที่

จําหนายในศูนยพัฒนาเด็กเล็ก

เชน

มีการกําหนดและประกาศนโยบายอยางมีสวนรวม

ไดแก ขนมที่จําหนาย ตองมีตราสัญลักษณอาหารลดน้ําตาล ไขมัน โซเดียม ลงรอยละ 25 รานอาหารในชุมชนผานการรับรองเมนูชูสุขภาพ รานคาหนาโรงเรียนและศูนยพัฒนาเด็ก ปลอดน้ําอัดลม/น้ําหวาน ฯ รานคาในชุมชนจําหนายเกลือเสริมไอโอดีน ฯลฯ

(18)

สงเสริมและสนับสนุนใหมีการสื่อสารสังคม

และ

มีกระบวนการสรางกระแสสังคมเพื่อขับเคลื่อนนโยบาย

ผานสื่อทองถิ่น

หอกระจายขาว

และเสียงตามสาย

ฯ

อยางตอเนื่อง

4.

ดานการสื่อสาร

สงเสริมและสนับสนุนใหเกิดนโยบายสาธารณะดาน

อาหารและโภชนาการในระดับองคกร

และทองถิ่น

เพื่อผลักดันสูระดับชาติ

5.

ดานการพัฒนานโยบายสาธารณะ

(19)

ตัวอยาง

การบริหารจัดการ

สู

....

โรงเรียนที่พึงประสงค

ดานโภชนาการ