TÜRK STANDARDI
TURKISH STANDARD
TS 7477 EN 473
Nisan 2003
ICS 19.100
TAHRİBATSIZ MUAYENE – TAHRİBATSIZ MUAYENE
PERSONELİNİN VASIFLANDIRILMASI VE
BELGELENDİRİLMESİ- GENEL KURALLAR
Non-destructive testing – Qualification and certification of NDT
personnel- General principles
− Bugünkü teknik ve uygulamaya dayanılarak hazırlanmış olan bu standardın, zamanla ortaya çıkacak gelişme ve değişikliklere uydurulması mümkün olduğundan ilgililerin yayınları izlemelerini ve standardın uygulanmasında karşılaştıkları aksaklıkları Enstitümüze iletmelerini rica ederiz.
− Bu standardı oluşturan Hazırlık Grubu üyesi değerli uzmanların emeklerini; tasarılar üzerinde görüşlerini bildirmek suretiyle yardımcı olan bilim, kamu ve özel sektör kuruluşları ile kişilerin değerli katkılarını şükranla anarız.
Kalite Sistem Belgesi
İmalât ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşların sistemlerini TS EN ISO 9000 Kalite Standardlarına uygun olarak kurmaları durumunda TSE tarafından verilen belgedir.
Türk Standardlarına Uygunluk Markası (TSE Markası)
TSE Markası, üzerine veya ambalâjına konulduğu malların veya hizmetin ilgili Türk Standardına uygun olduğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çıktığında Türk Standardları Enstitüsü’nün garantisi altında olduğunu ifade eder.
TSEK
Kalite Uygunluk Markası (TSEK Markası)
TSEK Markası, üzerine veya ambalâjına konulduğu malların veya hizmetin henüz Türk Standardı olmadığından ilgili milletlerarası veya diğer ülkelerin standardlarına veya Enstitü tarafından kabul edilen teknik özelliklere uygun olduğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çıktığında Türk Standardları Enstitüsü’nün garantisi altında olduğunu ifade eder.
DİKKAT!
TS işareti ve yanında yer alan sayı tek başına iken (TS 4600 gibi), mamulün Türk Standardına uygun üretildiğine dair üreticinin beyanını ifade eder. Türk Standardları Enstitüsü tarafından herhangi bir
garanti söz konusu değildir.
Standardlar ve standardizasyon konusunda daha geniş bilgi Enstitümüzden sağlanabilir.
Ön söz
− Bu standard, CEN tarafından kabul edilen EN 473 (2000) standardı esas alınarak, TSE Metalurji Hazırlık Grubu’na bağlı Tahribatsız Muayene ve Kaynak Özel Daimi Komitesi’nce TS 7477 EN 473 (1995)’in revizyonu olarak hazırlanmış ve TSE Teknik Kurulunun 22 Nisan 2003 tarihli toplantısında Türk Standardı olarak kabul edilerek yayımına karar verilmiştir.
İçindekiler
1 Kapsam... 1
2 Atıf yapılan standard ve/veya dokümanlar ... 1
3 Terimler ve Tarifler ... 1
3.1 Vasıflandırma... 1
3.2 Belgelendirme... 1
3.3 Belgelendirme kuruluşu ... 2
3.4 Yetkili vasıflandırma kuruluşu... 2
3.5 Sınav merkezi ... 2 3.6 Sınavı yapan... 2 3.7 Belge... 2 3.8 TM adayı... 2 3.9 İşveren ... 2 3.10 Çalışma yetkisi ... 2 3.11 TM metodu ... 2 3.12 TM tekniği... 2 3.13 TM prosedürü ... 2 3.14 TM talimatı... 2 3.15 Şartname... 2 3.16 Sektör ... 2
3.17 Çoktan seçmeli sınav sorusu ... 3
3.18 Vasıflandırma sınavı... 3
3.19 Genel sınav ... 3
3.20 Özel sınav ... 3
3.21 a- Pratik sınav (Seviye 1 ve 2) ... 3
3.21 b- Pratik sınav (Seviye 3) ... 3
3.22 Temel sınav... 3
3.23 Ana TM metodu sınavı ... 3
3.24 Endüstriyel TM deneyimi... 3
3.25 Önemli aralar... 3
3.26 Sınav numunesi... 3
4 Metotlar ve sembolleri ... 4
5 Genel prensipler ... 4
5.1 Belgelendirme kuruluşu, yetkili vasıflandırma kuruluşu ve sınav merkezleri ile ilgili şartlar... 4
5.2 Görev ve Sorumluluklar ... 5
5.2.1 Belgelendirme kuruluşu ... 5
5.2.2 Yetkili vasıflandırma kuruluşları ... 5
5.2.3 Sınav merkezleri ... 5 5.2.4 İşveren ... 5 5.2.5 Aday ... 5 5.3 Uzmanlık seviyeleri... 5 5.3.1 Seviye 1 ... 6 5.3.2 Seviye 2 ... 6 5.3.3 Seviye 3 ... 6
6 Belgelendirme için seçilebilme... 6
6.1 Eğitim... 6 6.1.1 Seviye 1 ve Seviye 2... 6 6.1.2 Seviye 3 ... 7 6.2 Endüsriyel TM deneyimi ... 7 6.2.1 Seviye 1 ve Seviye 2... 8 6.2.2 Seviye 3 ... 8 6.3 Görme şartları... 9 7 Vasıflandırma sınavı... 9
7.1 Seviye 1 ve Seviye 2 sınavının kapsamı ve notlandırılması ... 9
7.1.1 Genel sınav... 9
7.1.2 Özel sınav ... 10
7.1.3 Pratik sınav ... 11
7.1.4 Seviye 1 ve seviye 2 vasıflandırma sınavının notlandırılması ... 12
7.2 Seviye 3 için sınav kapsamı ve notlandırma ... 12
7.2.1 Temel sınav ... 12
7.2.3 Seviye 3 vasıflandırma sınavının notlandırılması ... 13
7.2.3.1 Temel sınav ... 13
7.2.3.2 Ana metot sınavı... 13
7.3 Sınavların yapılması ... 14
7.4 Yeniden sınav ... 14
7.5 Sınav muafiyeti ... 14
8 Belgelendirme... 14
8.1 Yönetim... 14
8.2 Belgeler ve/veya cüzdan tipi kartlar... 14
8.3 Geçerlilik ... 15
9 Yenileme... 15
10 Yeniden belgelendirme ... 15
11 Dosyalar... 16
12 Geçiş dönemi ... 16
Ek A(Bilgi için)Sektörler... 17
Ek BSeviye 1 ve seviye 2 pratik sınavı için en az deney numune sayısı ve tipi... 18
Ek CSeviye 3 yeniden belgelendirme için düzenlenmiş kredi sistemi... 20
Ek DSınav numunesi ana raporunun kapsamına yönelik kılavuz ... 22
(Belgelendirilebilmesi için adayın raporlandıracağı süreksizlikleri belirler) ... 22
Ek ZA(Bilgi için)Gerekli şartları ve diğer AB direktiflerini gösteren bu standardın maddeleri... 25
Tahribatsız muayene – Tahribatsız muayene personelinin
vasıflandırılması ve belgelendirilmesi- Genel kurallar
1 Kapsam
Bu standard, endüstriyel tahribatsız muayene (TM) personelinin vasıflandırılması ve belgelendirilmesi esaslarını kapsar. Buradaki “endüstriyel” kelimesi, tıp alanındaki uygulamaların kapsam dışında olduğunu belirler.
Mamul standardları, yönetmelikler, kodlar veya şartnameler TM personelinin belgelendirilmesini tanımladığında, personelin bu standarda uygun olarak belgelendirilmesi tavsiye edilir.
Belgelendirme, aşağıdaki metotlardan bir veya birkaçında uzmanlaşmayı kapsar: a) Akustik emisyon muayenesi,
b) Girdap akımı muayenesi,
c) Sızdırmazlık deneyi ( hidrolik basınç deneyleri hariç), d) Manyetik parçacık muayenesi,
e) Penetrant muayenesi, f) Radyografik muayene, g) Ultrasonik muayene,
h) Gözle muayene (doğrudan cihaz kullanılmadan gözle yapılan muayene ve diğer bir TM uygulaması sırasında yapılan gözle muayene metotları hariç).
Bu standardda belirtilen sistem, onaylanmış belgelendirme programının olması koşuluyla diğer TM metotları için de uygulanabilir.
2 Atıf yapılan standard ve/veya dokümanlar
Bu standardda, tarih belirtilerek veya belirtilmeksizin diğer standard ve/veya dokümanlara atıf yapılmaktadır. Bu atıflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağıda liste halinde verilmiştir. Tarih belirtilen atıflarda daha sonra yapılan tadil veya revizyonlar, atıf yapan bu standardda da tadil veya revizyon yapılması şartı ile uygulanır. Atıf yapılan standard ve/veya dokümanın tarihinin belirtilmemesi halinde en son baskısı kullanılır.
EN, ISO, IEC vb. Adı (İngilizce)
TS No1) Adı
(Türkçe)
EN 45013 General criteria for certification bodies operating certification of
personnel TS EN 45013
Personelin
belgelendirilmesiyle uğraşan belgelendirme kuruluşları ile ilgili genel kriterler
3
Terimler ve Tarifler
Bu standardın amaçlarıyla ilgili olarak aşağıdaki terimler ve tarifleri geçerlidir:
3.1 Vasıflandırma
TM personelinin TM faaliyetlerini uygun şekilde yapabilmesi için eğitim, mesleki bilgi, beceri ve deneyimlerinin ve fiziki uygunluğunun ispatı.
3.2 Belgelendirme
TM personelinin, bir metot, seviye ve sektörde vasıflı olduğunun gösterilmesinde kullanılan ve belge verilmesine giden süreç. Belgelendirme, işletme yetkisini içermez.
3.3 Belgelendirme
kuruluşu
TM personelinin bu standarddaki şartlara göre belgelendirmesi işlemlerini yöneten ve EN 45013’ün şartlarını yerine getiren kuruluş.
3.4 Yetkili
vasıflandırma kuruluşu
TM personelinin vasıflandırılması için gereken sınavları hazırlamak ve yönetmek için belgelendirme kuruluşu tarafından yetkilendirilen, herhangi bir hakim kuruluştan bağımsız kuruluş.
Not - Yetkili vasıflandırma kuruluşu, belgelendirme kuruluşunca yönetilen sistem elemanlarından birisini
oluşturur.
3.5 Sınav merkezi
Belgelendirme kuruluşu tarafından onaylanan vasıflandırma sınavlarının yapılacağı merkez.
Not - Sınav merkezi, belgelendirme kuruluşunca yönetilen sistem elemanlarından birisini oluşturur.
3.6 Sınavı yapan
TM vasıflandırma sınavlarını yapmak, yönetmek ve notlandırmak için belgelendirme kuruluşu tarafından yetkilendirilen ve sınavını yapacağı metotta Seviye 3 belgesine sahip kişi.
3.7 Belge
Bu standardda tanımlanan belgelendirme sistemi kurallarına göre verilen ve adı geçen kişinin TM ile ilgili görevleri yerine getirmede uzman olduğunu gösteren doküman.
3.8 TM
adayı
Vasıflandırma için gereken deneyimi kazanırken, uygun vasıflı personel gözetiminde çalışan, vasıflandırma ve belgelendirme isteyen kişi (Madde 3.24).
3.9 İşveren
Adayın düzenli bir şekilde çalıştığı kuruluş. İşveren aynı zamanda bir aday olabilir.
3.10 Çalışma yetkisi
Belgede belirtildiği şekilde kişinin uzmanlığına göre işveren tarafından verilen yazılı yetki. Belgelendirmeye ilave olarak, diğer faktörlerin yanısıra, işle ilgili bilgi, beceri ve fiziki yetenekler özel görevler için değerlendirilmelidir.
3.11 TM metodu
Tahribatsız muayenede bir fiziki prensibi uygulayan metot. (mesela, ultrasonik metot)
3.12 TM tekniği
Bir TM metodunun özel uygulama şekli (mesela, ultrasonik daldırma tekniği).
3.13 TM prosedürü
Oluşturulmuş bir standard, kod veya şartname takip edilerek, bir TM tekniğinin özel bir deneye uygulanmasında gözlenecek gerekli tüm parametre ve önlemlerin yazılı tanıtımı. Bir TM prosedürü, birden fazla TM metodu veya tekniğinin uygulanmasını ilgilendirebilir.
3.14 TM talimatı
Oluşturulan standard, kod, şartname veya TM prosedürüne göre muayene yaparken takip edilecek detaylı adımların yazılı tanıtımı.
3.15 Şartname
Şartları belirten doküman.
3.16 Sektör
Parça ile ilgili özel bilgi, beceri, cihaz veya eğitim gerektiren özel TM uygulamalarının kullanıldığı endüstri veya teknolojinin belirli bir bölümü. Sektör, belirli bir parça (kaynaklı parça, döküm vb) veya bir endüstri (uzay
3.17 Çoktan seçmeli sınav sorusu
Sadece bir tanesi doğru diğer üç tanesi yanlış veya eksik olmak üzere, dört potansiyel cevap olacak şekilde hazırlanan soru.
3.18 Vasıflandırma sınavı
Belgelendirme kuruluşu veya yetkili vasıflandırma kuruluşu tarafından yönetilen, adayın genel, özel ve pratik bilgi ve becerisini değerlendiren sınav.
3.19 Genel sınav
TM metodunun prensipleriyle ilgili olan sınav.
3.20 Özel sınav
Belirli bir sektörde uygulanan muayene teknikleriyle, muayene edilen parça ve ilgili standard, kod, şartname ve kabul kriterlerine ait bilginin belirlenmesine yönelik olan sınav.
3.21 a- Pratik sınav (Seviye 1 ve 2)
Adayın, muayene teçhizatına aşinalığını ve çalıştırma yeteneğini gösterdiği pratik beceri sınavı.
3.21 b- Pratik sınav (Seviye 3)
Seviye 3 adayının bir veya daha fazla TM prosedürünü hazırlama yeteneğini gösterdiği sınav.
3.22 Temel sınav
Vasıflandırma ve belgelendirme sisteminin 3. seviyesinde yapılan, adayın faaliyet alanı ile ilgili malzeme bilimi ve teknolojisi konularındaki ve seviye 2 teorik prensiplerine ilişkin bilgisinin belirlenmesi için yapılan sınav.
3.23 Ana TM metodu sınavı
Seviye 3’te yapılan, adayın ana TM metodunun genel ve özel teorisi hakkındaki bilgileri ve TM prosedürü yazma yeteneğinin değerlendirildiği bir sınav.
3.24 Endüstriyel TM deneyimi
İlgili TM metodu ve uygulama alanında, gerekli beceri ve bilgiyi kazandıran deneyim.
3.25 Önemli aralar
Belgelendirildiği sektör ve metotta kendi seviyesine karşılık gelen pratik uygulamalarını a- Sürekli olarak 365 günden fazla veya
b- Belge geçerlilik süresi toplamının beşte ikisinden daha fazla iki veya daha fazla aralıklarla engelleyen faaliyet değişikliği ve işten uzaklaşmalar.
Not - Yasal tatiller, raporlu olunan süreler veya otuz günden az olan kurs süreleri, ara hesaplamasında
dikkate alınmaz.
3.26 Sınav numunesi
Pratik sınavlarda kullanılan numune. Numuneler, ilgili sektörde muayene edilen tipik parçaları temsil etmeli ve muayene edilecek birden fazla alan veya hacmi içermelidir.
4 Metotlar
ve
sembolleri
Bu standardın amaçları doğrultusunda, TM metotlarını tanımlamak için aşağıdaki semboller kullanılır.
Çizelge 1 - Metotlar ve sembolleri
TM Metodu Sembol
Akustik emisyon deneyi AT
Girdap akımı muayenesi ET
Sızdırmazlık deneyi LT
Manyetik parçacık muayenesi MT
Penetrant muayenesi PT
Radyografik muayene RT
Ultrasonik muayene UT
Gözle muayene VT
5 Genel
prensipler
5.1 Belgelendirme
kuruluşu, yetkili vasıflandırma kuruluşu ve sınav merkezleri ile
ilgili şartlar
5.1.1 Belgelendirme kuruluşu, TS EN 45013’deki şartları yerine getirmelidir.
5.1.2 Oluşturulmuş ise, yetkili vasılandırma kuruluşları aşağıdaki hususları sağlamalıdır: a- Belgelendirme kuruluşunun kontrolu altında çalışmalı,
b- Teçhizatın kalibrasyonu ve kontrolu dahil olmak üzere, sınav merkezlerinde sınavları yapmak için gereken imkanlara sahip olmalı,
c- Belgelendirme kuruluşu tarafından yetkilendirilmiş sınavı yapan bir kimsenin sorumluluğu altında sınavı hazırlamalı ve yönetmeli,
d- Herhangi bir hakim unsurdan bağımsız olmalı,
e- Belgelendirme kuruluşu tarafından onaylanmış ve dokümante edilmiş bir kalite yönetim sistemini uygulamalı,
f- Sınav merkezlerinin oluşturulması için gereken kaynak ve uzmanlığa sahip olmalı, g- Sınav numunelerinin eğitim amaçlı olarak kullanılmamasını sağlamalıdır.
Yetkili vasıflandırma kuruluşu bir sektörü içeriyorsa, yetkili vasıflandırma kuruluşu ilgili sektörde birden fazla şirketten oluşmalıdır.
Yetkili vasıflandırma kuruluşu yoksa, belgelendirme kuruluşu, vasıflandırma kuruluşundan beklenen şartlarını yerine getirir.
5.1.3 Sınav merkezi aşağıdaki şartları sağlamalıdır.
a- Belgelendirme kuruluşu veya yetkili vasıflandırma kuruluşunun kontrolu altında çalışmalı,
b- Belgelendirme kuruluşu tarafından onaylanmış ve dokümante edilmiş bir kalite prosedürünü uygulamalı,
c- Teçhizatın kalibrasyonu ve kontrolu dahil, sınavların yapılması için gerekli kaynaklara sahip olmalı,
d- Belgelendirme kuruluşu tarafından yetkilendirilmiş sınavı yapan bir kimsenin sorumluluğu altında sınavı hazırlamalı ve yapmalı,
5.2 Görev ve Sorumluluklar
5.2.1 Belgelendirme kuruluşu Belgelendirme kuruluşu;
a- Bu standarda göre belgelendirme sistemini başlatmalı, cazip hale getirmeli, idame ettirmeli ve yönetmeli,
b- Sorumluluk doğrudan kendisinde kalmak üzere, vasıflandırma işleminin detaylı yönetimini, ilgili sektörleri temsil edebilecek yetkili vasıflandırma kuruluşlarına devredebilmeli,
c- Periyodik olarak izleyeceği, uygun personele ve teçhizata sahip sınav merkezlerini onaylamalı, d- En az bir belgelendirme çevrimi süresince (10 yıl) saklanılması gereken kayıtların muhafazası
için uygun bir sistem oluşturmalı,
e- Tüm belgelerin verilmesinden sorumlu olmalı, ancak Seviye 1 ve Seviye 2 belgelerin hazırlanmasını yetkili vasıflandırma kuruluşlarına devredebilmeli,
f- Sektörlerin tanımlanmasından sorumlu olmalı (Ek-A9),
g- Devrettiği tüm fonksiyonları, dokümante edilmiş bir prosedüre göre izlemelidir.
5.2.2 Yetkili vasıflandırma kuruluşları Oluşturulmuş ise, yetkili vasıflandırma kuruluşları;
a- Belgelendirme kuruluşunun dokümante edilmiş kalite prosedürlerini uygulamalı, b- Sınav merkezlerini oluşturmalı ve izlemeli,
c- Vasıflandırma sınavlarını hazırlamalı ve yönetmeli,
d- Belgelendirme kuruluşunun istekleri doğrultusunda ilgili vasıflandırma ve sınav kayıtlarını muhafaza etmelidir.
5.2.3 Sınav merkezleri
Sınav merkezi, bir işverenin tesislerinde bulunabilir. Bu durumda, sınavlar sadece belgelendirme kuruluşunun yetkili temsilcilerinin varlığında ve kontrolu altında yapılabilir.
Herhangi bir sınav merkezi;
a- İlgili sektör, seviye ve metotlar için tatminkar bir vasıflandırma sınavının yapılabilmesi için gerekli ve yeterli vasıfta personele, mekan ve teçhizata sahip olmalı,
b- Sadece, belgelendirme kuruluşu tarafından hazırlanmış ve onaylanmış olan doküman ve soruları kullanmalı,
c- Merkezde yapılan pratik sınavlarda, sadece belgelendirme kuruluşu tarafından hazırlanan ve onaylanan sınav numunelerini kullanmalı,
d- Belgelendirme kuruluşunun istekleri doğrultusunda ilgili vasıflandırma ve sınav kayıtlarını muhafaza etmelidir.
Birden fazla sınav merkezi olması durumunda, her birisinde benzer süreksizlikleri içeren karşılaştırılabilir zorluğa sahip sınav numuneleri bulunmalıdır. Hiçbir durumda, sınav numuneleri eğitim amaçlı olarak kullanılamaz.
5.2.4 İşveren
İşveren, adayları belgelendirme kuruluşuna veya yetkili vasıflandırma kuruluşlarına tanıtır ve adayın seçilebilmesi için gerekli olan öğrenim bildirimi, eğitim ve deneyim dahil olmak üzere kişisel bilgilerin geçerliliğini ortaya koyan belgeleri sunar, ancak doğrudan vasıflandırma sınavlarına karışmaz.
Belgelendirilen personel ile ilgili, işveren; a- Çalışma yetkisinin verilmesinden,
b- Madde 6.3’e göre görme yeterliliğinin doğrulanmasından,
c- Önemli aralar olmadan TM metodunun sürekli olarak uygulandığının doğrulanmasından sorumludur. Kişi kendi işinde çalışıyorsa, işveren için belirtilen tüm sorumlulukları kabul etmelidir.
5.2.5 Aday
Adaylar, deneyimlerini belgeli personel gözetiminde kazandıklarını dokümanlarla kanıtladıkları sürece, belirli süre kendi iş yerlerinde çalışıyor veya işsiz olabilir.
5.3 Uzmanlık seviyeleri
Bu standarda uygun olarak belgelendirilmiş olan kişi, sahip olduğu vasfa göre, aşağıda belirtilen üç seviyeden birisi veya birden fazlasıyla sınıflandırılmalıdır.
5.3.1 Seviye 1
Seviye 1 olarak belgelendirilmiş bir kişi, seviye 2 veya seviye 3 belgeli personelin nezaretinde ve yazılı talimatlara göre, TM işlemlerini yapacak şekilde uzmanlığını kanıtlamıştır. Belgede belirtilen bu uzmanlık kapsamında, seviye 1 belgesine sahip bir kişi aşağıda tanımlanan işleri yapabilir;
a- Teçhizatı kurar, b- Muayeneleri yapar,
c- Yazılı kriterlere göre sonuçları kaydeder ve sınıflandırır, d- Sonuçları raporlandırır.
Seviye 1 belgeli kişi, kullanılacak muayene metodu ve tekniğinin seçiminden veya muayene sonuçlarının yorum ve değerlendirmesinden sorumlu değildir.
5.3.2 Seviye 2
Seviye 2 olarak belgelendirilmiş olan kişi, oluşturulan veya bilinen prosedürlere göre tahribatsız muayene yapacak şekilde uzmanlığını kanıtlamıştır. Belgede belirtilen bu uzmanlık kapsamında, seviye 2 belgesine sahip bir kişi aşağıda tanımlanan işleri yapabilir:
a- Kullanılacak muayene metotu için TM tekniğini seçer,
b- Muayene metodunun uygulanmasındaki sınırlamaları tanımlar, c- TM standard ve şartnamelerini TM talimatı şekline getirir, d- Teçhizatı kurar ve ayarlarını doğrular,
e- Muayeneyi yapar ve nezaret eder,
f- Sonuçları, uygulanabilir standard, kod veya şartmnamelere göre yorumlar ve değerlendirir, g- Yazılı TM talimatlarını hazırlar,
h- Seviye 1 için belirlenen tüm işleri yapar ve nezaret eder, i- Seviye 2 veya altındaki personele rehberlik eder,
j- Tahribatsız muayene sonuçlarını düzenler ve raporlandırır. 5.3.3 Seviye 3
5.3.3.1 Seviye 3 olarak belgelendirilmiş olan kişi, belgelendirildiği TM işlemlerini yapacak ve yönetecek şekilde uzmanlığını kanıtlamıştır. Seviye 3 belgesine sahip bir kişi aşağıda tanımlanan işleri yapabilir:
a- Bir muayene tesisinin veya sınav merkezinin ve personelinin bütün sorumluluğunu taşır, b- TM talimatlarını ve prosedürlerini hazırlar ve geçerli kılar,
c- Standard, şartname ve kodları yorumlar,
d- Kullanılacak özel muayene metodu, prosedürü ve TM talimatlarını belirler, e- Seviye 1 ve seviye 2 için belirlenen tüm işleri yapar ve nezaret eder. 5.3.3.2 Seviye 3 personel aşağıdaki hususlara sahip olduğunu kanıtlamış olmalıdır:
a- Mevcut standard, kod ve şartnamelere göre sonuçları yorumlamalı ve değerlendirmelidir,
b- TM metodunun seçimi, TM tekniğinin oluşturulması ve diğer kriterlerin mevcut olmadığı durumlarda kabul kriterlerinin oluşturulmasına yardımcı olunması için malzeme, imalat ve mamul teknolojisi hakkında yeterli tecrübeye sahip olmalıdır,
c- Diğer TM metotları hakkında genel bilgiye sahip olmalıdır,
d- Seviye 3 altındaki personele rehberlik edebilme yeteneğine sahip olmalıdır.
5.3.3.3 Belgelendirme kuruluşu tarafından yetkilendirildiğinde, seviye 3 personel onun adına vasıflandırma sınavlarını yönetmeli ve nezaret edebilmelidir.
6
Belgelendirme için seçilebilme
Belgelendirme için, adayın, Madde 7’de tanımlanan ilgili vasıflandırma sınavını başarıyla tamamlaması ve eğitim, ilgili TM deneyimi ve bu maddede belirtilen görme şartlarını yerine getirmesi gereklidir.
6.1 Eğitim
6.1.1 Seviye 1 ve Seviye 2
Aday, belgelendirmenin yapılacağı metot ve seviyede, belgelendirme kuruluşunun şartlarına uygun bir eğitim kursunu başarıyla tamamladığını ispatlamalıdır.
Kılavuz olarak, Uluslar arası TM Komitesi’nin ICNT WH 16-85’den 21-85’ e kadar olan tavsiyeleri, belgelendirme kuruluşunca yayınlanan eğitim ve sınav dokümanlarına esas olarak kullanılabilir (kaynaklar).
Aday tarafından belgelendirme için alınan en az eğitim süresi, ilgili TM metoduna göre Çizelge 2’de belirtildiği gibi olmalıdır.
Çizelge 2 - En az eğitim süreleri
TM metodu (Saat)Seviye 1 a d e (Saat)Seviye 2 a b d e
AT 40 c 64 c
ET 40 c 40 c
A- Temel bilgi 8 16
B-Basınç metodu 14 28
LT
C- İzleyici gaz metodu 18 36
MT 16 24
PT 16 24
RT 40 c 80 c
UT 40 c 80 c
VT 16 24
a Eğitim saatlari hem pratik hem de teorik kursları kapsar.
b Seviye 2’ye doğrudan kabul edilme için, seviye 1 ve seviye 2 için gösterilen toplam saat kadar eğitimi
gerektirir.
c Haftalık çalışma süresine ilişkin milli kurallar olması durumunda, 40 saatlik süre bir haftalık yasal çalışma
süresine eşittir.
d Belgelendirme belirli uygulamalara (çubuk, mil ve boruların otomatik ET, MT, UT uygulamaları, hadde
çelik plakaların katlanma ve kalınlık muayenelerinde normal ışın ultrasonik gibi) veya tekniklere (sadece radyoskopinin kullanıldığı RT gibi) yönelik olarak sınırlandırıldığı zaman, eğitim süresi %50’ye kadar azaltılabilir.
e Teknik yüksek okul veya üniversite mezunu adaylar için veya üniversite veya yüksek okullarda en az iki
yıllık mühendislik veya fen bilimleri bölümlerinden mezun adaylar için belgelendirme kuruluşlarınca, toplam eğitim süresinden %50’ye kadar indirim yapılabilir.
6.1.2 Seviye 3
Seviye 3’de belgelendirilecek adayların bilimsel ve teknik potansiyelleri dikkate alınarak, vasıflandırmaya hazırlık; eğitim kurslarına, konferans veya seminerlere (endüstri kuruluşları veya bağımsız kuruluşlarca düzenlenenler gibi) katılmak, kitap, periyodik veya bu konuda basılmış diğer materyallerden çalışarak yararlanmak suretiyle yapılabilir.
Kılavuz olarak, seviye 3 eğitim ve sınav dokümanları, Uluslar arası TM Komitesi’nin ICNT WH 16-85’den 21-85’ e kadar olan tavsiye dokümanlarından hazırlanabilir.
Aday, kabul edilebilir eğitim ve hazırlıkların dokümante edilmiş kanıtlarını belgelendirme kuruluşuna sunmalıdır.
6.2 Endüsriyel TM deneyimi
Endüstriyel deneyim, vasıflandırma sınavındaki başarıdan önce veya sonra da kazanılabilir.
Sınav sonrasında deneyimin kazanılması durumunda, sınav sonuçlarının geçerliliği sadece bir yıldır.
Dokümante edilen kanıtlar, işveren tarafından onaylanmış olmalı ve belgelendirme kuruluşu veya yetkili vasıflandırma kuruluşlarına sunulmalıdır.
6.2.1 Seviye 1 ve Seviye 2
Belgelendirme öncesi kazanılması gereken en az deneyim süreleri Çizelge 3’de verilmektedir.
Çizelge 3 - Gereken en az deneyim süreleri
Deneyim (ay) a c d e f TM metodu Seviye 1 Seviye 2 b AT 6 12 ET 3 9 Toplam deneyim 3 9
Sadece basınç metodu için kısmi deneyim 2 6
LT
Sadece izleyici gaz metodu için kısmi deneyim 2 6
MT 1 3
PT 1 3
RT 3 9
UT 3 9
VT 1 3
a Aylık çalışma deneyimi, 40 saat/hafta esasına veya yasal çalışma haftası esasına dayanır. Kişi, haftada
40 saati aşan sure çalıştığı zaman, toplam saat üzerinden hesaplama yapılabilir; ancak bu deneyimi ispatlamakla yükümlüdür.
b Seviye 2 belgelendirme için, bu standardın temayülü, çalışma deneyiminin seviye 1 olarak yapılan
çalışmayı içerdiği şeklindedir. Eğer aday seviye 1 olarak hiç çalışmadan doğrudan seviye 2 olarak vasıflandırılacak ise gerekli deneyim süresi, seviye 1 ve seviye 2 için olan sürelerin toplamı kadardır.
c Belgelendirme, belirli uygulamalara (otomatik muayene gibi) yönelik olarak sınırlandırıldığı zaman,
deneyim süresi, bir aydan aşağı olmayacak şekilde, %50’ye kadar azaltılabilir.
d Çalışma deneyimi için gerekli olan kredi, bu standardda bulunan iki veya daha fazla TM metodunda eş
zamanlı olarak, aşağıdaki şekilde toplam gerekli deneyim sürelerinde yapılan bir azalma dikkate alınarak kazanılabilir.
a- İki muayene metodu, toplam gerekli sürede %25 azalma, b- Üç muayene metodu, toplam gerekli sürede %33 azalma,
c- Dört veya daha fazla muayene metodu, toplam gerekli sürede %50 azalma.
Bütün durumlarda, adayın belgelenmek istediği her bir muayene metodu için Çizelge 3’de belirtilen sürenin en az yarısı kadar sürede deneyime sahip olduğunu göstermesi gerekir.
e Pratik deneyim süresinin %50’sine kadarlık bir kısmı, süresi en fazla beş faktör ağırlıklı olan uygun bir
pratik kursla kazanılabilir. Bu yöntem c maddesinde birlikte kullanılmamalıdır. Kurs, çok sık karşılaşılan muayene sorunlarının pratik çözümleri konusunda konusunda yoğunlaşmış olmalıdır ve kurs programı belgelendirme kuruluşu veya yetkili vasıflandırma kuruluşu tarafından onaylanmış olmalıdır.
f En fazla azalma %50 olabilir.
6.2.2 Seviye 3
Seviye 3 sorumlulukları, herhangi bir özel TM metodunun teknik kapsamının ötesinde bir bilgi gerektirir. Bu geniş bilgiye, eğitim, öğrenim ve deneyimin değişik birleşimleriyle ulaşılabilir. Çizelge 4, adayın öğrenim durumuyla ilgili olarak sahip olması gereken en az deneyimin ayrıntılarını vermektedir. Herhangi bir TM metodunda Seviye 3 belgesi için bütün adayların, Seviye 1 için pratik talimatların oluşturulması hariç, ilgili metotta ve sektörde seviye 2 için pratik sınavı başarıyla (70/100’e eşit veya daha fazla) tamamlamaları gerekir (Madde 7.1.3.9).
Çizelge 4 - Gereken en az deneyim süreleri, Seviye 3.
Geçiş Metodu Eğitim Deneyim (ay) a b c
Geçerliliği onaylanmış en az üç yıllık fen bilimi veya mühendislik yüksek okullarından veya
üniversite programından mezun 12
Bir teknik okulu başarıyla bitirmiş veya geçerliliği onaylanmış yüksek okul veya üniversitede en az iki yıllık mühendislik veya fen bilimi mezunu
24 Seviye 2’de belgelendirilmiş
bir operatörün seviye 3’e geçişi
Diploma yok 48
Geçerliliği onaylanmış en az üç yıllık fen bilimi veya mühendislik yüksek okullarından veya
üniversite programından mezun 24
Bir teknik okulu başarıyla bitirmiş veya geçerliliği onaylanmış yüksek okul veya üniversitede en az
iki yıllık mühendislik veya fen bilimi mezunu 48 Seviye 3’e doğrudan geçiş.
( Aday,ilgili TM metodunda Seviye 2 için pratik sınavı başarıyla tamamlamış olması gerekir)
Diploma yok 72
a Yüksek okul veya üniversite derecesi tahribatsız muayene konusunda alınmışsa, Seviye 3 için
öngörülen deneyim %50 oranında azaltılabilir.
b Bu standardda Seviye 3 belgelendirmesi için gerekli olan deneyim süresi, seviye 2 belgeli
operator olarak çalışılan deneyim süresini ifade eder. Seviye 2 belgesi olmaksızın doğrudan geçiş için adayın sözkonusu süre içerisinde seviye 2 ile kıyaslanabilir bir seviyede çalışmış olması gerekir.
c Çalışma deneyimi için gerekli olan kredi, bu standardda bulunan iki veya daha fazla TM
metodunda eş zamanlı olarak, aşağıdaki şekilde toplan gerekli deneyim sürelerinde yapılan bir azalma dikkate alınarak, kazanılabilir.
d- İki muayene metodu, toplam gerekli sürede %25 azalma, e- Üç muayene metodu, toplam gerekli sürede %33 azalma,
f- Dört veya daha fazla muayene metodu, toplam gerekli sürede %50 azalma.
Bütün durumlarda, adayın belgelenmek istediği her bir muayene metodu için Çizelge 4’de belirtilen sürenin en az yarısı kadar sürede deneyime sahip olduğunu göstermesi gerekir.
6.3 Görme
şartları
Aday, aşağıda belirtildiği şekilde, bir göz doktoru veya bu konuda yetkili biri tarafından belirlenmiş yeterli derecede görme şartlarına sahip olduğunu gösteren kanıtları sunmalıdır.
a- Yakın görüş düzeltilmiş veya düzeltilmemiş olarak, en az bir gözle, 30 cm veya daha yakında olmamak üzere en az Jaeger No. 1’lik veya Times Roman N.4.5 veya eşdeğeri harfleri okuyabilmelidir.
b- Renk görüşü; aday, işveren tarafından belirtilen ilgili TM metodunda kullanılan renkler arasındaki kontrastı ayırt edebilir ve fark edebilir yeterlilikte olmalıdır.
Dokümante edilmiş görme yeterliliğinin kontrolu en az yılda bir kez yapılmalıdır.
7 Vasıflandırma sınavı
İlgili sınav için eğittiği veya sınav yapan kişi ile aynı şirkette çalışan bir adayın sınavında, sınav yapan kişi tek başına bulunamaz.
7.1 Seviye 1 ve Seviye 2 sınavının kapsamı ve notlandırılması
7.1.1 Genel sınav
7.1.1.1 Genel sınav, belgelendirme kuruluşu veya yetkili vasıflandırma kuruluşlarının genel soru koleksiyonundan, sınavın yapıldığı sırada, tahmin edilemeyecek bir tarzda seçilmiş geçerli soruları kapsamalıdır. Aday, en az Çizelge 5’te belirtildiği kadar çoktan seçmeli soruya cevap vermelidir.
7.1.1.2 Her sınavın tamamlanması için adaylara verilecek süre, soru sayısı ve zorluğu esasına göre belirlenecektir. Verilecek ortalama süre, çoktan seçmeli soru başına bir dakikadan az olmayacak iki dakikadan fazla olmayacaktır.
7.1.1.3 Milli kuruluşlarca başka türlü tanımlanmadığı sürece, radyografik muayene metodu için ayrıca bir radyasyon güvenliği sınavı yapılacaktır.
7.1.1.4 Belgelendirme kuruluşunun kurallarına bağlı olarak radyografik muayene sınavları, x veya gama radyasyonu veya her ikisini de kapsayabilir.
Çizelge 5 - Gereken en az soru sayısı-Genel sınav
Soru sayısı TM metodu Seviye 1 Seviye 2 AT 40 40 ET 40 40 PT 30 30 LT 30 30 MT 30 30 RT 40 40 UT 40 40 VT 30 30 7.1.2 Özel sınav
7.1.2.1 Özel sınav, sadece, belgelendirme kuruluşu veya yetkili vasıflandırma kuruluşlarının ilgili sektöre yönelik olarak hazırlamış oldukları geçerli özel soru koleksiyonundan seçilen soruları kapsamalıdır.
7.1.2.2 Her sınavın tamamlanması için adaylara verilecek süre, soru sayısı ve zorluğu esasına göre belirlenecektir. Verilecek ortalama süre, çoktan seçmeli soru başına üç dakikadan uzun olmamalıdır. Her cevap için verilecek ortalama süre belgelendirme kuruluşu tarafından belirlenecektir.
7.1.2.3 Özel sınav süresince, aday; şartname, standard ve kodlarla ilgili sorular ile yazılı prosedürler ve hesaplama içeren sorular dahil, en az Çizelge 6’da verilen sayıda soruyu cevaplandırmalıdır.
7.1.2.4 Özel sınav iki veya daha fazla sektörü kapsıyorsa, ilgili sektörler arasında eşit olarak dağıtılmış bir şekilde soru sayısı en az 30 olmalıdır.
Çizelge 6 - Gereken en az soru sayısı-Özel sınav Soru sayısı TM metodu Seviye 1 Seviye 2 AT 20 20 ET 20 20 LT (basınç metodu) 20 20
LT (izleyici gaz metodu) 20 20
MT 20 20 PT 20 20 RT 20 20 UT 20 20 VT 20 20 7.1.3 Pratik sınav
7.1.3.1 Pratik sınav, önceden tanımlanmış sınav numunelerine ilgili muayenenin uygulanmasını, gereken şekilde sonuç bilgilerinin kaydedilmesini (seviye 2 adaylar için sonuçların yorumlanmasını) ve istenen formatta sonuçların raporlandırılmasını içerir.
7.1.3.2Her bir sınav numunesi, kendine has bir şekilde tanımlanmalı ve numunedeki belirlenmiş süreksizlikleri bulmak için kullanılacak tüm cihaz ayarlarını içeren bir ana rapor bulunmalıdır. Bu standardın yayınlanmasından sonra kullanılacak numuneler için ve bu standardın yayımından itibaren beş yıl içerisindeki tüm numuneler için en az iki bağımsız deneye dayanan master sayfaları bulundurulmalı ve sınav notlandırılmasında kullanım için seviye 3 belgesine sahip yetkili birisi tarafından doğrulanmalıdır.
7.1.3.3 Sınav numuneleri, üretim veya hizmet sırasında oluşanlara uygun süreksizlik özellikleri içermelidir. Bunlar doğal, sun’i veya sonradan yerleştirilmiş olabilir. Seviye 1 ve ET seviye 2 pratik sınavları için, sınav numunesi sun’i süreksizlikler içerebilir. RT pratik radyografi için filmlerde yorum için görüneceğinden dolayı sınav numunesi süreksizlik içermek zorunda değildir.
7.1.3.4 Muayene edilecek alan sayısı veya hacmi, seviye ve TM metoduna ve ilgili sektöre uygun olmalıdır.
Seviye 1 ve seviye 2 pratik sınavlarında gereken numune sayısı Ek-B’de verilmiştir. 7.1.3.5 Seviye 1 aday, sınavı yapan tarafından verilen TM talimatlarını takip etmelidir.
7.1.3.6 Seviye 2 aday, uygun TM tekniğini seçmeli ve verilen kod, standard veya şartnameye göre çalışma şartlarını belirleyebilmelidir.
7.1.3.7 AT sınavları için, süreksizlikler normal olarak sun’i kaynaklarla değiştirilirler. Seviye 1 aday, teçhizatı kurabildiğini, hassasiyetini doğrulayabildiğini ve muayene verilerini kaydedebildiğini göstermelidir. Seviye 2 aday, aynı zamanda daha önceden kaydedilen muayene verilerini değerlendirip yorumlayabilmelidir.
7.1.3.8 Verilecek ortalama süre belgelendirme kuruluşu tarafından belirlenmelidir. Sınav için verilecek süre, sınav numunesi sayısına ve karmaşıklığına bağlıdır. Tavsiye edilen en fazla süre, muayene edilen her bir alan ve hacim için;
a- Seviye 1 için iki saat, b- Seviye 2 için üç saattir.
7.1.3.9 Seviye 2 aday, seviye 1’e uygun en az bir TM talimatı yazmalıdır. Sınavın bu kısmı için, tavsiye edilen süre en fazla iki saattir.
7.1.4 Seviye 1 ve seviye 2 vasıflandırma sınavının notlandırılması
7.1.4.1 Cevap anahtarıyla karşılaştırma yaparak sınavların notlandırılması için sınavı yapan bir kişi sorumlu olmalıdır. Genel, özel ve pratik sınavlar ayrı ayrı notlandırılmalıdır.
7.1.4.2 Pratik sınavın notlandırılmasında, Çizelge 7’deki 1’den 4’e kadar olan hususlar ilgili seviyeye göre tavsiye edilen ağırlıklarıyla birlikte (Çizelge D1 Ek-D2) esas alınmalıdır.
7.1.4.3 Belgelendirme için adayın, sınavın her kısmından en az %70 ve bileşik not olarak en az %80 alması gerekir. Bileşik not N, aşağıdaki formüle göre hesaplanır:
N= 0,25 ng + 0,25 ns + 0,50 np
Bu formülde;
ng = genel sınav notu,
ns = özel sınav notu,
np = pratik sınav notu
ifade eder.
Çizelge 7 - Notlandırma için konular ve ağırlık faktörleri- pratik sınav
Ağırlık faktörü
Kalem Konu
Seviye 1 Seviye 2 1 Teçhizatın ayarlarının doğrulanması ve fonksiyonları dahil teçhizat
bilgisi
%20 %10 2 Sınav numunesine TM uygulanması. Bu, aşağıdaki kısımlardan oluşur.
a- Seviye 2 için, teknik seçimi ve çalışma şartlarının belirlenmesi, b- Deney parçasının hazırlanması (yüzey durumu) ve gözle
muayene edilmesi, c- Teçhizatın kurulması d- Muayenenin yapılması, ve e- Muayene sonrası işlemler.
%35 %20
3 Süreksizliklerin bulunması ve raporlandırılması ve seviye 2 için bunların karakterizasyonu (yeri, yönü, boyutları, ve tipi) ve değerlendirilmesi
%45 %55
4 Seviye 2 için, seviye 1’e yönelik yazılı talimat - %15
7.2 Seviye 3 için sınav kapsamı ve notlandırma
7.2.1 Temel sınav
7.2.1.1 Bu yazılı sınav, Çizelge 8’de gösterilen gereken en az soru sayısını kullanarak adayın temel konulardaki bilgisini değerlendirmektedir. Sınav soruları, belgelendirme kuruluşu veya yetkili vasıflandırma kuruluşunun sınav sırasında geçerli soru koleksiyonundan seçilmelidir.
Çizelge 8 - Gereken en az temel sınav soru sayısı
Kısım Konu Soru sayısı
A1 Malzeme bilimi ve proses teknolojisi konusunda teknik bilgi 25
A2 Bu standard esasına göre belgelendirme kuruluşunun
vasıflandırma ve belgelendirme sistemi konusunda bilgi 10 B En az bir hacimsel metot (UT veya RT) içeren aday tarafından
7.2.1.2 Öncelikle temel sınavın geçilmesi ve ilk ana metot sınavını geçmek koşuluyla temel sınavın geçilmesinden sonra beş yıl süreyle geçerli kalması tavsiye edilir.
7.2.2 Ana metot sınavı
7.2.2.1 Bu yazılı sınav, Çizelge 9’da gösterilen gerekli en az soru sayısını kullanarak adayın ana metot konularındaki bilgisini değerlendirmektedir. Sınav soruları, belgelendirme kuruluşu veya yetkili vasıflandırma kuruluşunun sınav sırasında geçerli soru koleksiyonundan seçilmelidir.
Çizelge 9 - Gereken en az ana metot sınav soru sayısı
Kısım Konu Soru sayısı
C1 Uygulanan muayene metoduna ilişkin seviye 3 bilgisi 30
C2 Uygulanabilir kod, standard ve şartnameler dahil ilgili sektörde TM
metodunun uygulanması. Bu, kod, standard ve şartnamelere yönelik olarak açık kitap sınav şeklinde olabilir.
20
C3 İlgili sektörde bir veya daha fazla TM prosedürü yazılması.
Uygulanabilir kod, standard ve şartnameler adaya açık olacaktır. -
7.2.2.2 Seviye 2 belgesine sahip olmayan seviye 3 aday, TM talimatı yazma hariç ilgili seviye 2 pratik sınavından geçmelidir.
7.2.3 Seviye 3 vasıflandırma sınavının notlandırılması
Temel ve ana metot sınavlarının notlandırılması ayrı ayrı yapılmalıdır. Belgelendirme için, bir adayın hem temel hem de ana metot sınavını geçmesi gerekir.
7.2.3.1 Temel sınav
Bileşik not, NB = 0,5 na + 0,5 nb
Bu formülde;
na = A1 + A2 kısımları için notu (Çizelge 8)
nb = B kısmı için notu (Çizelge 8)
göstermektedir.
Bu sınavı başarılı olarak tamamlaması için aday, her kısımdan en az %70 not almalı ve bileşik not NB ‘den en
az % 80 almalıdır.
7.2.3.2 Ana metot sınavı
a- Ana metot sınavı bileşik notu NC , aşağıdaki formüle göre hesaplanacaktır.
3 3 c n 2 c n 1 c n C N + + = Burada; Nc1= C1 notunu (Çizelge 9) Nc2= C2 kısım notunu (Çizelge 9) Nc3= C3 kısım notunu (Çizelge 9) göstermektedir.
b- Bu sınavı geçmek için, bir adayın her kısımdan en az %70 not alması ve bileşik not Nc olarak en az %80 alması gerekir.
7.3 Sınavların yapılması
7.3.1 Tüm sınavlar, belgelendirme kuruluşu tarafından doğrudan veya yetkili vasıflandırma kuruluşları aracılığıyla oluşturulan, onaylanan ve izlenen sınav merkezlerinde yapılmalıdır.
7.3.2 Adayın, sınavda geçerli bir kimlik kartı ve sınav yapanın veya gözlemcinin isteği halinde göstermek zorunda olduğu resmi bir kimlik belgesi bulundurması zorunludur.
7.3.3 Sınav süresince sınav kurallarına uymayan veya suç işleyen veya sahtekarlık yapan herhangi bir aday, bundan sonraki sınavlara katılmaktan men edilir.
7.3.4 Sınavlar, sınav yapan tarafından onaylanmış olmalıdır. Sınavlara, sınav yapan veya kendi sorumluluğu altında bulunan bir veya birkaç gözlemci tarafından nezaret edilmeli ve değerlendirilmelidir. 7.3.5 Sınav yapan, sınavları belgelendirme kuruluşunun oluşturduğu prosedürlere uygun olarak notlandırmalıdır.
7.3.6 Aday, pratik sınav için kendi teçhizatını kullanabilir.
7.3.7 Seviye 3 sınavları en az iki sınav yapan tarafından hazırlanmalı ve notlandırılmalıdır.
7.4 Yeniden
sınav
7.4.1 Mesleki kurallara uymayan davranışlar nedeniyle başarısız olan bir aday, yeniden başvurabilmek için en az 12 ay beklemek durumundadır.
7.4.2 Belgelendirme için gerekli geçer notu alamayan bir aday, belgelendirme kuruluşunca kabul edilebilir daha başka bir eğitim almamışsa, yeniden sınav bir aydan daha erken ve başarısız olduğu sınav tarihinden itibaren 12 aydan fazla olmamak şartıyla, sınavın herhangi bir kısmını (genel, özel veya pratik) bir defaya mahsus olmak üzere yeniden alabilir.
7.4.3 Yeniden yapılan sınavda da başarısız olan bir aday, yeni adaylara uygulanan prosedüre göre tekrar başvuru yapmalı ve sınava girmelidir.
7.5 Sınav muafiyeti
7.5.1 Aynı TM metodunda bir sektörden diğer bir sektöre geçen Seviye 1 veya seviye 2 belgesine sahip kişi, yeni sektörle ilgili o metot için sadece özel ve pratik sınavı almalıdır.
7.5.2 Aynı TM metodunda bir sektörden diğer bir sektöre geçen Seviye 3 belgesine sahip kişi, temel sınav ve seviye 3 ana metot sınavının bilgi kısmını (Çizelge 9’un C1 kısmı) almak zorunda değildir.
8 Belgelendirme
8.1 Yönetim
Belgelendirme için bütün şartları yerine getiren bir adaya, bir belge ve/veya buna karşılık gelen cüzdan tipi kart verilmelidir.
8.2 Belgeler ve/veya cüzdan tipi kartlar
Belgeler ve/veya cüzdan tipi kartlar en azından aşağıdaki bilgileri kapsamalıdır. a- Belgelendirilen kişinin adı ve soyadı,
b- Belgelendirme tarihi, c- Belgenin sona erme tarihi, d- Belgelendirme seviyesi,
f- TM metodu/metotları, g- İlgili sektör (ler),
h- Tekrar etmeyen özel kimlik numarası, i- Belgelendirilen kişinin imzası,
j- Cüzdan tipi kart verilmesi halinde belgelendirilen kişinin fotoğrafı,
k- Cüzdan tipi kartın yanlış kullanımı önlemek için soğuk damga kullanımı, plastik kaplama vb gibi bir yöntem,
l- Belge üzerinde belgelendirme kuruluşu yetkili temsilcisinin imzası,
Not: Hem belgenin hem de cüzdan tipi kartın üzerinde, sınırlama bilgileri ile belge sahibinin çalışma ve muayene sonuçlarının sorumluluğunu taşımasıyla ilgili olarak yetkilendirildiğine dair işveren tarafından imzalanması ve damgalanması gereken özel bir yer bulunabilir (Madde 3.10).
8.3 Geçerlilik
Belgenin geçerlik süresi en fazla beş yıldır. Geçerlilik süresi, belgelendirme için tüm şartların (eğitim, deneyim, sınavda başarı ve geçerli göz muayenesi) karşılanması ile başlar.
Belgelendirme aşağıdaki durumlarda geçersiz sayılır:
a- Kişinin meslek kurallarına uymayan davranışlarına ilişkin delillerin incelenmesinden sonra belgelendirme kuruluşunun talebi halinde,
b- Kişinin, işverenin sorumluluğu altında yıllık olarak girdiği göz muayenesi sonucuna göre, görevini yapmakta fiziki olarak yetersiz hale gelmiş olması durumunda,
c- Kişinin belgelendirildiği metottaki çalışmalarına önemli derecede ara vermesi (Madde 3.25).
9 Yenileme
Birinci geçerlilik süresinin tamamlanmasından sonra ve bundan sonraki her on yılda belge, kişinin aşağıdaki şartları yerine getirmesi şartıyla, beş yıllık yeni bir süre için, belgelendirme kuruluşu tarafından yenilenebilir.
a- Önceki 12 ay içerisinde yapılan göz muayenesini geçtiğinin yazılı olarak kanıtlamalıdır,
b- Yenilemesi istenen metotta önemli ara vermeler olmaksızın sürekli tatminkar bir iş faaliyetini sürdürdüğünü belgelerle kanıtlamalıdır.
Madde 9 b’deki yenileme için gereken kurallar yeterli olarak sağlanamamış ise, kişinin yeniden belgelendirme sınavına girmesine müsaade edilir. Bu sınavda başarısız olunması, ilgili sektör, metot ve seviyede kişinin belgelendirme için ilk aday olarak değerlendirilmesine yol açar.
10 Yeniden
belgelendirme
Her iki geçerlilik süresi tamamlandığında (her on yılda bir) belge, aşağıdaki şartlara bağlı olarak, yeni bir beş yıllık süre için belgelendirme kuruluşu tarafından yenilenmelidir.
a- Seviye 1 ve seviye 2 için: kişi yenileme (Madde 9) için Madde 9 a’daki kriterleri sağlamalı ve TM yapılabilmesi için yeterliliğin devam ettiğini değerlendirmek için yapılan basitleştirilmiş prosedüre göre düzenlenmiş pratik sınavı başarıyla geçmelidir. Bu, yeniden doğrulanacak belgelendirme kapsamına uygun sınav numunelerinin muayenesini ve seviye 2 için, seviye 1 personelin kullanımına uygun yazılı talimatların hazırlanmasını içermelidir. Kişi, verilen her sınav numunesi için en az % 70 ve toplamda % 80 (Çizelge 7’deki kılavuza göre ağırlıklandırılmış) not almada başarısız olursa, tüm yeniden belgelendirme sınavı için 7 gün sonrasında ve 6 ay öncesinde bir yeniden muayeneye müsaade edilir. Müsaade edilen bir yeniden muayenede de başarısız olunması durumunda, belge yeniden doğrulanmayacak ve aday ilgili sektör, metot ve seviyede belgeyi yeniden kazanabilmek için, yeni bir belgelendirme için başvuruda bulunacaktır. Bu durumda, sahip olunan geçerli diğer herhangi bir belgeden dolayı, hiç bir sınav muafiyeti verilmemelidir.
b- Seviye 3 için: Kişi, yenileme için (Madde 9) iki şartı yerine getirmeli ve belgeli kişinin tercihine bağlı olarak ya ilgili sektör(ler)de (en az 4 adedi, geçerli TM tekniği, standardlar, kodlar veya şartnameler ve uygulanan teknolojiyi anladığını gösteren cevap gerektiren) muayene metodunun uygulanması hakkında en az 20 soru ve belgelendirme kuruluşunun insiyatifinde olarak, belgelendirme sistemi hakkında en az beş soru içeren yazılı bir sınavı başarıyla tamamlamalı veya düzenlenmiş kredi sistemi şartlarını sağlamalıdır (Ek C). Diğer bir deyişle, yazılı sınav veya düzenlenmiş kredi sistemi şartları olmak üzere belgelendirme kuruluşu iki alternatif sunmalıdır. Kişi, yeniden belgelendirme sınavında en az % 80 not almada başarısız olursa, tüm yeniden belgelendirme sınavı için 7 gün sonrasında ve 6 ay
öncesinde yeniden belgelendirme için bir sınav hakkına daha müsaade edilir. Bu yeniden muayenede de başarısız olunması durumunda, belge yeniden doğrulanmayacak ve ilgili sektör, metot ve seviyede belgeyi yeniden kazanabilmek için, adaydan ilgili ana metot sınavında başarılı olması istenilecektir. Kredi sisteminin şartlarını yerine getiremeyen bir aday için yazılı yeniden belgelendirme sınavında bir hak tanınacaktır.
11 Dosyalar
Belgelendirme kuruluşu veya yetkilendirdiği vasıflandırma kuruluşları, kağıt kopya, mikrofilm veya sayısallaştırılmış sadece okunabilir form şeklinde aşağıdakileri muhafaza etmelidir:
a- Seviye, metot ve sektöre göre sınıflandırılmış belgelendirilen tüm kişilerin güncel bir listesi,
b- Belgelendirilen her kişi için ve belgelendirme süresi dolan her kişi için aşağıdakileri ihtiva eden kişisel dosya(lar):
1- Başvuru formları,
2- Soru, cevap, numune özellikleri, kayıtlar, muayene sonuçları, yazılı prosedürler ve notlandırma sayfaları gibi sınav dokümanları,
3- Sürekli çalışma ve görme uygunluğu kanıtları dahil yenileme ve yeniden belgelendirme dokümanları
kapsamalıdır.
Belgelendirme süresi tamamlandıktan sonra en az on yıl süre ile ve belgenin geçerli olduğu süre zarfında uygun güvenlik ve gizlilik şartları altında saklanmalıdır.
12 Geçiş dönemi
Bu bölümün amacı, belgelendirme kuruluşu, henüz kendi sistemine girmeyen bir TM metodunun belgelendirilmesi için başvurduğunda veya yeni bir sektör yaratıldığında sistemin başlatılabilmesine imkan vermektir. Belgelendirme kuruluşu, gereken vasıfta personeli beş yıldan fazla olmamak üzere sınav yapan kişi olarak atayabilir.
Not - Gereken vasıfta personel:
- TM prensipleri konusunda bilgili ve sektörle ilgili özel bilgiye sahip, - TM metodunun uygulanması ile ilgili endüstriyel tecrübeye sahip, - Sınavları yapabilecek yetenekte,
- Sınav sonuçlarını ve soruları yorumlayabilecek nitelikte personel anlamını taşır.
Ek A
(Bilgi için)
Sektörler
Sektörler oluşturulurken, belgelendirme kuruluşunun aşağıda verilen sektör listesini dikkate alması tavsiye edilir.
Mamul sektörleri
a- Dökümler ( c ), b- Dövmeler ( f ),
c- Kaynaklı parçalar ( w ),
d- Tüp ve borular, kaynaklı boruları imalatı için yassı mamüller dahil ( t ), e- Biçimlendirilmiş parçalar ( wp ).
Endüstriyel sektörler
Tüm veya bazı parçaları veya tanımlı malzemeler dahil ( demir veya demir dışı malzemeler veya seramik, plastik ve kompozit gibi metal dışı malzemeler gibi) birçok parça sektörünü birleştiren sektörler
f- Metal imalatı ( c, f, w, ve wp birleşik),
g- Cihaz, tesis ve yapının hizmet öncesi ve sırasında muayenesi ( c, f, w, t ve wp birleşik), h- Demiryolu bakımı ( f, wp ve diğer parça sektörleri birleşik),
i- Uzay-havacılık ( c, f, w, t, wp ve diğer parça sektörleri birleşik),
Endüstriyel sektör oluştururken, belgelendirme kuruluşu, yayınlanmış dokümanlarında yukarıdaki listeden seçilen sektör birleşimlerini net olarak tanımlamalıdır.
Bir endüstriyel sektörde belgelendirilmiş kişi, endüstriyel sektörü oluşturan her sektörde de belge sahibi olarak varsayılır.
Sektörde belgelendirme, TM metotlarının her üç seviyesinde de olabilir veya belirli metot seviyeleri için sınırlandırılabilir. Bununla beraber, düzenleme belge kapsamında tanımlanmalıdır.
Ek B
Seviye 1 ve seviye 2 pratik sınavı için en az deney numune sayısı ve tipi
Çizelge B1 - Seviye 1 ve seviye 2 pratik sınavı için en az deney numune sayısı ve tipi
METOT / SEVİYE METOT / SEVİYE
PARÇA SEKTÖRLERİ AT1 AT2 ET1 ET2 LT1 LT2 MT1 MT2 PT1 PT2 RT1 RT2 UT1 UT2 VT1 VT2
DÖKÜM ( c ) 1 1+2 veriseti 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2+12 film 2 2 2 2 DÖVME ( f ) 1 1+2 veri seti 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2+12 film 2 2 2 2 KAYNAKLI PARÇALAR (w) 1 1+2 veri seti 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2+12 film 2 2 2 2 BORU VE TÜP (t) 1 1+2 veri seti 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2+12 film 2 2 2 2 BİÇİMLENDİRİLMİŞ ÜRÜNLER (wp) 1 1+2 veri seti 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2+12 film 2 2 2 2
ENDÜSTRİYEL SEKTÖRLER (bir veya daha fazla parça sektörü birleşik)
AT1 AT2 ET1 ET2 LT1 LT2 MT1 MT2 PT1 PT2 RT1 RT2 UT1 UT2 VT1 VT2
METAL İMALATI 1 1+2
veri seti
2 2 2 2 2 2 2 2 2 2+12
film 2 2 2 2
CİHAZ TESİS VE YAPININ HİZMET ÖNCESİ VE SIRASINDA DENEYİ
1 c/f t w 1+2 veriseti c/f t w 3 t w 3 t w 3 3 3 c/f w 3 c/f w 3 c/f w 3 c/f w 2 c w 2cw+24 film 3 c/f w 3 c/f w 3 c/f w 3 c/f w DEMİRYOLU BAKIMI 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 UZAY HAVACILIK 1 1+2 veri seti 3 3 2 2 2 2 2 2+12 film 3 3 2 2
- Pratik sınavın birden fazla numunenin muayene edilmesini gerektirdiği durumlarda, ikinci veya takibeden herhangi bir numune karakter (örneğin; bir önceki muayene edilenden, parça şeklinde, malzeme şartnamesinde, şeklinde, boyutunda ve süreksizlik tipinde) olarak farklı olmalıdır.
- Sınav numunesi sayısından sonra, ilgili harflerle parça sektörleri gösteriliyorsa, bu sektörlerin numuneleri pratik sınava dahil edilecek anlamına gelir. - En az bir filmin çekileceği seviye 1 belgeli olan seviye 2 adaylar hariç, radyografik muayene için, seviye 1 ve seviye 2 adaylar, en az iki hacim film
çekmek durumundadır.
- Hem basınç değişimi hem de izleyici gaz içeren sızdırmazlık deneyi belgelendirmesinde, her birisi için en az bir numune muayene edilmelidir.
- Sektör sınavının birden fazla parça tipini ilgilendirdiği durumlarda, muayene edilen numune tüm parçaları temsil etmeli veya sınav yapan tarafından sektörü oluşturan parçalar veya malzemeler arasından rasgele seçilmelidir.
- Kısaltmaların anlamı:
Ek C
Seviye 3 yeniden belgelendirme için düzenlenmiş kredi sistemi
Bu sistemde, Seviye 3 aday, yeniden belgelendirmeden önceki beş yıllık süre içerisinde Çizelge C.1’de gösterilen çeşitli TM faaliyetlerine katılım için kredi kazanır. Faaliyetlerin düzgün dağılmasını sağlamak için her yıl ve beş yıl boyunca her faaliyet için kazanılacak puan sayısında sınırlamalar getirilmiştir.Yeniden belgelendirmeye yeterli olabilmek için:
- Belgenin geçerli olduğu beş yıl süresince en az 70 puan kazanılmalıdır. - Her yıl için en fazla 25 puan kabul edilir.
-
Yeniden belgelendirme için başvuruya ilaveten, aday, aşağıda belirtilen Çizelge C.1 kriterlerinin sağlandığını kanıtlamalıdır:
- Kalem no 1’den 4 e kadar olan toplantılar için katılımcılar listesi ve gündem - Kalem no 5 kapsamındaki araştırma ve geliştirmelerin kısa tanıtımı
- Kalem no 5 kapsamında yazılan teknik ve bilimsel yayınlara referanslar, - Kalem no 6 kapsamında verilen eğitimlerin özeti,
Çizelge C.1 - Seviye 3 yeniden belgelendirme için düzenlenmiş kredi sistemi
Kalem Faaliyet Her kalem veya
fonksiyon için toplanılan puan Kalem başına yıllık en fazla puan Kalem başına beş yıllık süre için en fazla
puan 1 Seminer, sempozyum, konferans ve /veya
TM’yi kapsayan kurslar ve ilgili bilimsel ve teknolojik toplantılara katılım
1 3 8 a
2.1
2.2
Ulusal ve uluslararası standard komitelerine katılım
Standard komitelerine başkanlık
1 1 3 3 8 a 8 a, b 3.1 3.2
Diğer TM komite toplantılarına katılım
Diğer TM komite toplantılarına başkanlık
1 1 3 3 8 a 8 a, b 4.1 4.2
TM ile ilgili çalışma gruplarına katılım
TM ile ilgili çalışma gruplarına başkanlık
1 1 5 5 15 a 15 a, b 5.1 5.2 5.3
TM ile ilgili teknik / bilimsel katkı veya yayın TM ile ilgili araştırma çalışması yayını TM araştırma çalışması 3 3 3 6 6 6 20 c, d 15 c, d 15 c, d
6 TM teknik eğitimcisi (her iki saat için ) ve/veya
TM sınav yapan (sınav başına) 1 10 30
d 7 7.1 7.2 7.3 Endüstriyel faaliyet
Bir muayene tesisi veya bir sınav merkezinde (her tüm sene için) sorumluluk
Müşterileri ilgilendiren anlaşmazlıklarla ilgilenme TM uygulaması geliştirme 10 1 1 10 5 5 40 d 15d 15d a Kalem no 1’den 4’e kadar en fazla puan : 20;
b Hem başkanlık hem de katılım için iki kez verilen puan
c Birden fazla yazar varsa, başyazar diğer yazarlar için puanı belirler
Ek D
Sınav numunesi ana raporunun kapsamına yönelik kılavuz
(Belgelendirilebilmesi için adayın raporlandıracağı süreksizlikleri belirler)
Kapsam
Pratik sınav numunesi ana rapor – en az kapsam için kılavuz
Seviye 1 ve seviye 2 pratik sınav notlandırması-ağırlıklı yüzde için kılavuz
Seviye 3 TM prosedür yazma sınavı Kısım D3 notlandırması- ağırlıklı yüzde için kılavuz
Her bir sınav numunesi ana raporu, sınav numunesinin kullanılacağı TM metodunda en az iki yıllık tecrübeli seviye 2 veya seviye 3 belgesine sahip uygun kişilerce yapılan muayenelerde yazılan bağımsız en az iki rapordan seviye 3 personel tarafından oluşturulmuş ve onaylanmıştır.
Ana raporun oluşturulmasında kullanılan bağımsız muayene raporları kayıt olarak saklanmalıdır.
Mueyene raporları kayıt olarak saklanılanacağı için bağımsız muayeneleri yapan kişilerin ana raporu imzalamasına gerek yoktur. Ancak, ana rapor, belgelendirme kuruluşu tarafından belirtildiği şekilde yetkilendirilmiş seviye 3 kişi tarafından tarih atılarak imzalanmalı ve doğrulanmalıdır.
D.1 En az kapsam
Belgelendirme kuruluşunun adı ve işareti, Sınav numunesinin tanıtıcı numarası, Parça tipi,
Malzeme, Boyutlar,
Belirlenmiş TM metodu/tekniği kullanımı,
TM prosedürü (muayene düzeneği, kalibrasyon / ayarlar, çalışma şartları), İçinde bulunan süreksizlikler,
Aday tarafından raporlandırılması gereken süreksizlikler (zorunlu),
Hangi bağımsız iki kişinin yaptığı muayene sonucuna göre kimi tarafından oluşturulduğu (muayeneyi yapan iki kişinin tanımı),
D.2 Seviye 1 ve seviye 2 pratik sınav notlandırması- ağırlıklı yüzde için kılavuz
Çizelge D.1 - Seviye 1 ve seviye 2 pratik sınavı için ağırlıklı yüzde için kılavuz
Konu ( Çizelge 7 kalemleri) Seviye 1 Seviye 2
Bölüm 1: TM teçhizatı bilgisi
a- Sistem kontrolu ve fonksiyonel kontrollar b- Ayarların doğrulanması Toplam 10 10 20 5 5 10 Bölüm 2: TM uygulaması
a- Gözle muayene dahil deney parçasının hazırlanması (yüzey şartları gibi)
b- Seviye 2 için: TM tekniğinin seçimi ve çalışma şartlarının belirlenmesi
c- TM teçhizatının kurulması d- Mauyenenin yapılması
e- Muayene sonrası prosedür ( demanyetizasyon, temizleme, koruma vb) Toplam 5 n/a 15 10 5 35 2 7 5 5 1 20 Bölüm 3:Süreksizliklerin bulunması ve raporlama a
a- Zorunlu raporlanabilir süreksizliklerin tespiti
b- Karakterizasyon ( tip, yer, yön, görünen boyutları vb) c- Kod, standard, şartname veya prosedür kriterlerine göre
seviye 2 değerlendirmesi d- Muayene raporunun yazılması Toplam 20 15 n/a 10 45 15 15 15 10 55 Bölüm 4 : TM talimatı yazımı (seviye 2 adaylar) b
a- Giriş (kapsam, referans dokümanlar), durum ve yetki b- Personel
c- Ayarları dahil kullanılacak teçhizat
d- Parça ( tanımı veya çizimi, muayenenin amacı ve ilgilenilen bölgeler)
e- Muayene hazırlığı dahil muayene şartları f- Muayenenin uygulanması için detaylı talimatlar g- Muayene sonuçlarının sınıflandırılması ve kaydı h- Sonuçların raporlandırılması Toplam 1 1 3 2 2 3 2 1 15
Pratik numune için toplam not %100 %100
a Ana raporda tanımlanan şartlarda mauyene yapılırken aday için “raporlandırılması zorunlu “ olarak belirlenen süreksizlikleri belirlemede başarısız olan adaylar, muayene edilen numune için kısım 3’de tanımlanan pratik sınavdan sıfır puan alırlar.
b Seviye 2 aday, sınav yapan tarafından seçilen bir numune için seviye 1 personele uygun bir TM talimatı yazması gerekir. Eğer seviye 2 adayı, TM talimatı gerekmeyen bir numuneyi muayene ediyorsa geri kalan 85 not yüzdesi üzerinden not hesabı yapılır.
D.3 Seviye 3 pratik sınavının notlandırılması- Ağırlıklı yüzde için kılavuz.
Çizelge D.2 - Seviye 3 pratik sınavının notlandırılması için ağırlıklı yüzde kılavuzu (TM prosedürü yazılması)
Konu En fazla %
Bölüm 1: Genel
a- Kapsam (uygulama alanı, parça) b- Doküman kontrolu
c- Standarda ait referanslar ve ek bilgiler Ara toplam 2 2 4 8 Bölüm 2: TM personeli 2
Bölüm 3:Muayenenin yapılması için gerekli malzeme
a- Ana TM ekipmanı (kalibrasyon durumunun tanımlanması ve muayene öncesi çalışabilirlik kontrolu dahil)
b- Yardımcı ekipmanlar (referanslar ve kalibrasyon blokları, sarf malzemeleri, ölçme ekipmanları, görme malzemeleri vb)
Ara toplam
10 10 20 Bölüm 4 : Deney parçası
a- Fiziksel durum ve yüzey hazırlama (sıcaklık, giriş, koruyucukaplamanın sökülmesi, pürüzlülük vb)
b- Muayene edilecek alanın veya hacmin tarifi (referanslar dahil) c- Tespit edilecek süreksizlikler
Ara toplam 1 1 3 5 Bölüm 5 : Muayenenin yapılması
a- Kullanılacak TM metotları ve teknikleri b- Cihazın kurulması
c- Muayenenin yapılması (TM talimatına referans dahil) d- Süreksizliklerin karakterizasyonu Ara toplam 10 10 10 10 40 Bölüm 6: Kabul kriterleri 7
Bölüm 7: Muayene sonrası prosedürler
a- Uygunsuz ürünlerin karara bağlanması (etiketleme, ayırma) b- Koruyucu kaplamanın yeniden konulması (gerekirse) Ara toplam
2 1 3
Bölüm 8:Muayene raporunun yazılması 5
Bölüm 9: Tüm sunuş 10
Ek ZA
(Bilgi için)
Gerekli şartları ve diğer AB direktiflerini gösteren bu standardın
maddeleri
Bu standard, Avrupa Komisyonu ve Avrupa Serbest Ticaret Birliği’nin CEN’e verdiği yetki kapsamında hazırlanmıştır ve aşağıdaki AB direktiflerinin şartları ile gerekli koşullarını desteklemektedir.
Basınçlı cihazlara ilişkin üye ülke kanunlarının genelleştirilmesi hakkındaki Avrupa parlamentosu ve konseyinin 29 Mayıs 1997 tarihli 97/23/EC no.lu Direktifi.
Dikkat: Diğer gereksinimler veya diğer AB direktifleri bu standard kapsamına giren ürünler için uygulanılabilir. Bu standardın aşağıdaki maddeleri 97/23/EC no.lu direktif şartlarını desteklemektedir.
Basınç cihazı üreticileri için, bu standardtaki muayenelere uyulması, cihazın aşağıdaki gerekli şartlara veya ilgili direktiflere uyduğunun kanıtlanmasının bir yoludur.
Çizelge ZA 1 - Bu standard ve Basınç Cihaz Direktifleri arasında karşılaştırma
EN 473 Maddesi 97/23/EC nolu direktifin
gerekli şartları ve istekleri Vasıflandırma açıklaması /notlar
Tüm maddeler Ek 1 Madde 3.1.3 Tahribatsız
Kaynaklar
ISO 8402: 1994 Kalite yönetimi ve kalite güvencesi; terimlerICNT WH 15/85’den 23/85’e kadar (TM metotlarını içeren dokümanlar ICNT 16-85’den 21-85’ e kadardır) TM konusunda uluslararası komite tarafından derlenmiştir: TM personelinin eğitim, vasıflandırma ve belgelendirlmesi için uluslararası harmonizasyon konusundaki tavsiyeler (kasım 1985 te uyarlanmıştır) ICNT WH15-85 Milli Personel vasıflandırma ve belgelendirme sistemi için temel şartlar
ICNT WH16-85 Ultrasonik muayene ICNT WH17-85 Radyografik muayene ICNT WH18-85 Girdap akımıyla muayene ICNT WH19-85 Manyetik Parçacık muayenesi ICNT WH20-85 Sıvı penetrant muayenesi ICNT WH21-85 Sızdırmazlık deneyi
ICNT WH22-85 TM personeli vasıflandırma ve belgelendirme sistemi için ağırlıklandırma ve eğitim sürelerine yönelik kılavuz
ICNT WH23-85 TM personeli vasıflandırma ve belgelendirme sisteminin karşılıklı tanınmasına yönelik model sözleşme
Yayınevi: SKO, Foundation for the qualification and certification of NDT personnel, Postbox 190 NL-2700 AD Zoetermeer, The Netherlands