Original Article JQUMS, Vol.21, No.2, 2017, pp. 66-78
Application of response surface methodology in the modeling of cadmium removal from aqueous environment by electrocoagulation process
M. Teymoori1, HA. Jamali1, R. Ghanbari2
1
Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Qazvin University of Medical Sciences, Qazvin, Iran
2
Social Determinants of Health Research Center, Qazvin University of Medical Sciences, Qazvin, Iran
Corresponding Address: Hamzah Ali Jamali, School of Health, Qazvin University of Medical Sciences, Shahid Bahonar Blvd., Qazvin, Iran
Tel: +98-28-33369581, Email: [email protected] Received: 24 Nov 2016; Accepted: 23 Feb 2017
Abstract
Background: Discharging effluents containing heavy metals is very harmful due to accumulative
property and non-biodegradability of them. Electrocoagulation, due to easy operation and less chemical consumption, is being considered as a process for removal of heavy metals from aqueous environments.
Objective: The aim of the study was to evaluate the effects of variables influencing the removal of
cadmium from aqueous environment during electrocoagulation and to develop a model for predicting the results.
Methods: This experimental study was performed in a batch electrocoagulation reactor using aluminum
electrodes. Direct current was supplied using D.C power supply. Cadmium concentrations were measured using standard methods for the examination of water and wastewater. Response surface methodology and central composite design were used to determine the effects of variables (pH, initial concentration of cadmium, electric current density, reaction time and distance between electrodes) on the removal of cadmium, to design the experiments, to prepare the prediction model for cadmium removal and to optimize the variables.
Findings: The optimal removal efficiency in the conditions of pH; 8.32, current density; 2.965mA/cm2, initial concentration; 65.5 mg/L, reaction time; 54 min and distance between electrodes: 0.723cm was
97.5%. Also R2
, Adj.R2 and Pred. R2 were 0.98, 0.97 and 0.96, respectively, which indicates a good fit of the data on quadratic equations. The interactions of all variables were significant in the removal of cadmium by electrocoagulation. The quadratic model is a suitable model for predicting the removal of cadmium using electrocoagulation.
Conclusion: Electrocoagulation equipped with aluminum electrodes has high performances in
cadmium removal from aqueous environment. This process can be used in primary or supplementary treatment of industrial wastewater containing this heavy metal.
Keywords: Cadmium removal, Wastewater, Electrocoagulation, Aluminum electrode, Modeling Citation: Teymoori M, Jamali HA, Ghanbari R. Application of response surface methodology in the
modeling of cadmium removal from aqueous environment by electrocoagulation process. J Qazvin Univ Med Sci. 2017; 21 (2): 66-78.
ﻪﺑ
لﺪﻣ رد ﺦﺳﺎﭘ ﺢﻄﺳ شور يﺮﯿﮔرﺎﮐ
فﺬﺣ يزﺎﺳ
ﻂﯿﺤﻣ زا مﻮﯿﻣدﺎﮐ
اﺮﻓ ﻂﺳﻮﺗ ﯽﺑآ يﺎﻫ
ﺪﻨﯾ
ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا دﺎﻘﻌﻧا
يرﻮﻤﯿﺗ ﻪﯿﺿﺮﻣ 1 ، ﺮﺘﮐد ﯽﻟﺎﻤﺟ ﯽﻠﻋ هﺰﻤﺣ 1 ، ﺮﺘﮐد يﺮﺒﻨﻗ ﺎﺿر 2 1 ﺳﺪﻨﻬﻣ هوﺮﮔ ﯽ ﺖﺷاﺪﻬﺑ ﺤﻣ ﯿ ﻂ هﺪﮑﺸﻧاد ﺖﺷاﺪﻬﺑ هﺎﮕﺸﻧاد مﻮﻠﻋ ﮑﺷﺰﭘ ﯽ وﺰﻗ ﯾ ،ﻦ وﺰﻗ ﯾ ،ﻦ اﯾ ناﺮ 2 ﺎﻤﺘﺟا ﻞﻣاﻮﻋ تﺎﻘﯿﻘﺤﺗ ﺰﮐﺮﻣ ،ﻦﯾوﺰﻗ ﯽﮑﺷﺰﭘ مﻮﻠﻋ هﺎﮕﺸﻧاد ﺖﻣﻼﺳ ﺮﺑ ﺮﺛﺆﻣ ﯽﻋ وﺰﻗ ﯾ ،ﻦ اﯾ ناﺮ :لوﺆﺴﻣ هﺪﻨﺴﯾﻮﻧ سردآ وﺰﻗ ﯾ ،ﻦ راﻮﻠﺑ ﻬﺷ ﯿﺪ ،ﺮﻨﻫﺎﺑ هﺎﮕﺸﻧاد مﻮﻠﻋ ﮑﺷﺰﭘ ﯽ وﺰﻗ ﯾ ،ﻦ هﺪﮑﺸﻧاد ،ﺖﺷاﺪﻬﺑ ﻦﻔﻠﺗ 33369581 -028 ﻓﺎﯾرد ﺦﯾرﺎﺗ :ﺖ 4 /9 / 95 :شﺮﯾﺬﭘ ﺦﯾرﺎﺗ ؛ 5 / 12 / 95 هﺪﯿﮑﭼ :ﻪﻨﯿﻣز بﺎﺴﭘ ﻪﯿﻠﺨﺗ ﻦﯿﮕﻨﺳ تاﺰﻠﻓ يوﺎﺣ يﺎﻫ ﺖﺴﯾز ﻂﯿﺤﻣ ﻪﺑ ﻪﺑ ﻊﻤﺠﺗ ﺖﯿﺻﺎﺧ ﻞﯿﻟد ﻪﯾﺰﺠﺗ مﺪﻋ و يﺮﯾﺬﭘ ﺬﭘ ﯾ تاﺮـﺛا ياراد ﺮـﺻﺎﻨﻋ ﻦـﯾا ﯽﺘﺴﯾز يﺮ نﺎﯾز ﯽﻄﯿﺤﻣ ﺖﺴﯾز و ﯽﺘﺷاﺪﻬﺑ .ﺖﺳا يرﺎﺑ اﺮﻓ ﻌﻧا ﺪﻨﯾ ﻪﺑ ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا دﺎﻘ هﺮﻬﺑ ﻞﯿﻟد زا ﻦﯿﮕﻨﺳ تاﺰﻠﻓ فﺬﺣ ياﺮﺑ ،ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ داﻮﻣ ﻢﮐ فﺮﺼﻣ و نﺎﺳآ يرادﺮﺑ ﻂﯿﺤﻣ درﻮﻣ ﯽﺑآ يﺎﻫ .ﺖﺳا ﻪﺟﻮﺗ :فﺪﻫ ﻣ تاﺮﺛا ﻂﯿﺤﻣ زا مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ رد ﺮﺛﺆﻣ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘ ﺶﯿﭘ ياﺮﺑ ﯽﻟﺪﻣ ﻪﺋارا و ﯽﺑآ يﺎﻫ ﻨﯿﺑ اﺮﻓ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﯽ ﺪﺷ ﯽﺳرﺮﺑ ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا دﺎﻘﻌﻧا ﺪﻨﯾ . شور و داﻮﻣ :ﺎﻫ نﺎـﯾﺮﺟ ،ﯽـﮑﯾﺮﺘﮑﻟا يژﺮـﻧا ﻊـﺒﻨﻣ .ﺪـﺷ مﺎـﺠﻧا ﻢﯿﻨﯿﻣﻮﻟآ يﺎﻫدوﺮﺘﮑﻟا ﺎﺑ ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا دﺎﻘﻌﻧا ﻪﺘﺳﻮﯿﭘﺎﻧ رﻮﺘﮐار ﮏﯾ رد ﯽﺑﺮﺠﺗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﯾا ﺖﻈﻠﻏ .دﻮﺑ ﻢﯿﻘﺘﺴﻣ ﻖﺑﺎﻄﻣ مﻮﯿﻣدﺎﮐ شور ﺶﯾﺎﻣزآ ياﺮﺑ دراﺪﻧﺎﺘﺳا يﺎﻫ بﻼﺿﺎﻓ و بآ يﺎﻫ هزاﺪﻧا يﺰـﮐﺮﻣ ﺐﮐﺮﻣ حﺮﻃ و ﺦﺳﺎﭘ ﺢﻄﺳ شور .ﺪﺷ يﺮﯿﮔ ﺶﯾﺎﻣزآ ﯽﺣاﺮﻃ ﺖﻬﺟ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ تاﺮﺛا ﻦﯿﯿﻌﺗ ،ﺎﻫ ) ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ pH ﻦﯿـﺑ ﻪﻠـﺻﺎﻓ و ﺶﻨـﮐاو نﺎـﻣز ،ﯽـﮑﯾﺮﺘﮑﻟا نﺎﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ،مﻮﯿﻣدﺎﮐ ﻪﯿﻟوا ﺖﻈﻠﻏ ، ﻣدﺎﮐ فﺬﺣ يور (ﺎﻫدوﺮﺘﮑﻟا ﺶﯿﭘ لﺪﻣ ﻪﯿﻬﺗ ،مﻮﯿ ﻪﻨﯿﻬﺑ و مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ ﯽﻨﯿﺑ .ﺪﺷ هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ يزﺎﺳ ﻪﺘﻓﺎﯾ :ﺎﻫ رد مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ ﻪﻨﯿﻬﺑ نﺎﻣﺪﻧار 32 /8 = pH نﺎﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ، 965 /2 ﯽﻠﯿﻣ ﯽﺘﻧﺎﺳ ﺮﺑ ﺮﭙﻣآ مﻮﯿﻣدﺎﮐ ﻪﯿﻟوا ﺖﻈﻠﻏ ،ﻊﺑﺮﻣ ﺮﺘﻣ 5/ 65 ﯽﻠﯿﻣ ﺮـﺑ مﺮـﮔ ﺶﻨﮐاو نﺎﻣز ،ﺮﺘﯿﻟ 54 دوﺮﺘﮑﻟا ﻦﯿﺑ ﻪﻠﺻﺎﻓ و ﻪﻘﯿﻗد 723 /0 ﻧﺎﺳ ﯽﺘ ﺎﺑ ﺮﺑاﺮﺑ ﺮﺘﻣ 5/ 97 ﺪﺻرد دﻮﺑ . ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ ﻦﯿﯿﻌﺗ ﺐﯾﺮﺿ ، هﺪـﺷ ﻞﯾﺪـﻌﺗ ﻦﯿـﯿﻌﺗ ﺐﯾﺮـﺿ و ﺶﯿﭘ ﻦﯿﯿﻌﺗ ﺐﯾﺮﺿ ﯽﻨﯿﺑ ﻪﺑ ﺐﯿﺗﺮﺗ ؛ 98 /0 ، 97 /0 و 96 /0 نﺎﺸﻧ ﻪﮐ دﻮﺑ هداد بﻮﺧ شزاﺮﺑ هﺪﻨﻫد .ﺖﺳا مود ﻪﺟرد ﻪﻟدﺎﻌﻣ ﺮﺑ ﺎﻫ ﻢﻫﺮﺑ رد ﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ﻪﯿﻠﮐ ﺶﻨﮐ ﯽﻨﻌﻣ ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا دﺎﻘﻌﻧا ﻂﺳﻮﺗ مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ ﻌﻣ و دﻮﺑ راد ﻪﻟدﺎ ﺶﯿﭘ ياﺮﺑ ﯽﺒﺳﺎﻨﻣ لﺪﻣ ،يرﺎﻣآ مود ﻪﺟرد دﺎـﻘﻌﻧا شور ﻪـﺑ مﻮﯿﻣدﺎـﮐ فﺬـﺣ نﺎﻣﺪﻧار ﯽﻨﯿﺑ .ﺖﺳا ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا ﻪﺠﯿﺘﻧ :يﺮﯿﮔ ﺪﻨﯾاﺮﻓ ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا دﺎﻘﻌﻧا ياﺮﺑ بﻼﺿﺎﻓ زا مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ .ﺖﺳا ﯽﯾﻻﺎﺑ ﯽﯾارﺎﮐ ياراد ﯽﺘﻌﻨﺻ يﺎﻫ ﯽـﻣ ﺪـﻨﯾاﺮﻓ ﻦﯾا زا ﻪﯿﻔـﺼﺗ ياﺮـﺑ ناﻮـﺗ ﻣ ﻼﺿﺎﻓ ﯽﻠﯿﻤﮑﺗ ﻪﯿﻔﺼﺗ ﺎﯾ و ﯽﺗﺎﻣﺪﻘ ب يوﺎﺣ ﯽﺘﻌﻨﺻ يﺎﻫ .دﻮﻤﻧ هدﺎﻔﺘﺳا ﺰﻠﻓ ﻦﯾا هژاوﺪﯿﻠﮐ :ﺎﻫ ،ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا دﺎﻘﻌﻧا ،بﻼﺿﺎﻓ ،مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ مﻮﯿﻨﯿﻣﻮﻟآ دوﺮﺘﮑﻟا ، لﺪﻣ يزﺎﺳ :ﻪﻣﺪﻘﻣ ﻪﻫد رد يﺎﻫ ﻦﯿﮕﻨﺳ تاﺰﻠﻓ ﻪﺑ بآ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﯽﮔدﻮﻟآ ،ﺮﯿﺧا .ﺖﺳا هﺪﺷ ﻞﯾﺪﺒﺗ ﯽﻧﺎﻬﺟ ﻞﮑﺸﻣ ﮏﯾ ﻪﺑ )1 ( نﻮﯾ ﻦـﯾا يﺎـﻫ هﺪﻨﯾﻻآ ،تاﺰﻠﻓ ﺑﺎﻗﺮﯿﻏ يﺎﻫ ﯽـﺑآ ﻂﯿﺤﻣ رد ﯽﺘﺴﯾز ﻪﯾﺰﺠﺗ ﻞ ﻪــﺑ و ﺪﻨﺘــﺴﻫ ﯽﻧﻻﻮــﻃ رﻮــﻀﺣ ﯽﯾﺎــﻧاﻮﺗ ﻞــﯿﻟد رد تﺪــﻣ ﻢﺘﺴﯿﺳﻮﮐا ﺖﻓﺎﺑ و ﯽﯾاﺬﻏ هﺮﯿﺠﻧز رد ،ﯽﻌﯿﺒﻃ يﺎﻫ ز يﺎﻫ هﺪﻧ ﯽﻣ ﻊﻤﺠﺗ ﻧﻻﻮﻃ ﻪﻬﺟاﻮﻣ .ﺪﻨﺑﺎﯾ ﯽ ﻠﻏ ﺎﺑ تﺪﻣ ﺖﻈ يﻻﺎﺑ يﺎﻫ نآ لﻼﺘــﺧا ﺚــﻋﺎﺑ ﺎــﻫ ﺎــﻫ يرﺎــﻤﯿﺑ و رد ﯽﻧﻮﮔﺎــﻧﻮﮔ يﺎــﻫ ﯽﻣ هﺪﻧز تادﻮﺟﻮﻣ .دﻮﺷ )2 و3 ( ﻮﯿﻣدﺎﮐ ﯽﮑﯾ م ﯽﻤـﺳ تاﺰـﻠﻓ زا ﻂﯿـﺤﻣ رد لﻮﻤﻌﻣ ءﻮـﺳ تاﺮـﺛا ياراد ﻪـﮐ ﺖـﺳا ﺖـﺴﯾز .ﺖـﺳا تادﻮﺟﻮﻣ ﺮﯾﺎﺳ و نﺎﺴﻧا ﺖﻣﻼﺳ ﺮﺑ ﯽﻔﻠﺘﺨﻣ )4 ( ﻦـﯾا ﻊﯾﺎﻨـﺻ بﻼـﺿﺎﻓ رد ﺰﻠﻓ هﺎﮕـﺸﯾﻻﺎﭘ ،يرﺎـﮑﺑآ ،ﺖـﻔﻧ يﺎـﻫ نﺪﻌﻣ ﺖﻈﻠﻏ رد ﻪﺘﺴﺑاو ﻊﯾﺎﻨﺻ و يراد دراد دﻮـﺟو ﻻﺎﺑ يﺎﻫ ما ﺚـﻋﺎﺑ نﺎـﺴﻧا نﺪــﺑ ﻪـﺑ دورو زا ﺲـﭘ ﻪـﮐ ﯽﻋﺎــﺨﻧ سا ، ﺐﯿﺳآ يﺎﻫ ﯽـﻣ يﻮـﯿﻠﮐ تﻻﻼﺘـﺧا و ﯽﻧاﻮﺨﺘﺳا ﻮـﺷ .د )5 و6 ( و راردا ﻪــﺑ ﻦﯿﺌﺗوﺮــﭘ دورو ﺚــﻋﺎﺑ مﻮﯿﻣدﺎــﮐ يﻻﺎــﺑ ﺮﯾدﺎــﻘﻣ ﯽﻣ ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ ﻢﺴﯿﻟﻮﺑﺎﺘﻣ رد لﻼﺘﺧا .دﻮﺷ )7 ( تاﺮـﺛا ﻪـﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ68 ﻪﺑ لﺪﻣ رد ﺦﺳﺎﭘ ﺢﻄﺳ شور يﺮﯿﮔرﺎﮐ زا مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ يزﺎﺳ يرﻮﻤﯿﺗ ﻪﯿﺿﺮﻣ /... و نارﺎﮑﻤﻫ ﺮﻀﻣ مﻮﯿﻣدﺎﮐ ،هﺪـﻧز تادﻮـﺟﻮﻣ ﺮﯾﺎـﺳ و نﺎﺴﻧا ﺖﻣﻼﺳ ﺮﺑ ﻂﯿﺤﻣ زا نآ فﺬﺣ .ﺖﺳا رادرﻮﺧﺮﺑ ﯽﯾﻻﺎﺑ ﺖﯿﻤﻫا زا ﺖﺴﯾز شور ﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ ،ﯽﯾﺎﯿﻤﯿـﺷ ﺐﯿﺳﺮﺗ ﺪﻨﻧﺎﻣ ﯽﻔ ،ﯽﻧﻮـﯾ لدﺎـﺒﺗ سﻮﮑﻌﻣ ﺰﻤﺳا و ياﺮﺑ ﯽﺤﻄﺳ بﺬﺟ فﺬﺣ ﻪﺑ نآ ﻪـﺘﻓر رﺎﮐ ﺎﻣا ،ﺖﺳا ﺑ ﻪ ﺮﻃﺎـﺧ ﺎـﻌﻣ ﯾﺒ ﯽ داﻮـﻣ دﺎـﯾز فﺮـﺼﻣ ﻞـﯿﺒﻗ زا ،ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ ﻟﻮﺗ ﯿﺪ ﻢﺠﺣ يﻻﺎﺑ ﻦﺠﻟ ﺪﻣآرﺎﮐﺎﻧ ﺎﯾ و ﻻﺎﺑ ﺖﻤﯿﻗ ، ﺮﻓ ندﻮﺑ ا راﺮﻗ ﻪﺟﻮﺗ درﻮﻣ ،ﺪﻨﯾ ﻪﺘﻓﺮﮕﻧ ﺪﻧا . ) 12 -8( لﺎﺳ رد يﺎـﻫ ـﺳ تاﺰﻠﻓ فﺬﺣ ﺮﯿﺧا ﻂﯿـﺤﻣ زا ﻦﯿﮕﻨ شور ﻪـﺑ ﯽـﺑآ يﺎـﻫ ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا دﺎﻘﻌﻧا (EC) ﻪﺑ ، ﻞـﯿﺒﻗ زا ﯽﯾﺎﯾاﺰﻣ ﻞﯿﻟد ؛ ﺖﻟﻮﻬـﺳ هﺮﻬﺑ ،هﺎـﺗﻮﮐ ﻪﯿﻔـﺼﺗ نﺎـﻣز ،هدﺎﺳ تاﺰﯿﻬﺠﺗ ﻪﺑ زﺎﯿﻧ ،يرادﺮﺑ ﻢﮐ ﻦﺠﻟ ﺪﯿﻟﻮﺗ ﻻﺎﺑ نﺎﻣﺪﻧار و ﺮﺗ راﺮـﻗ ﻪـﺟﻮﺗ درﻮـﻣ ﻪـﺘﻓﺮﮔ ﺖــﺳا . ) 13 و 14 ( ﻪــﺑ شور ﻦــﯾا هدﺮﺘــﺴﮔ رﻮــﻃ رد يا ﻪﯿﻔــﺼﺗ لﻮــﻠﺤﻣ يوﺎــﺣ يﺎــﻫ BOD ، COD ، ،ﻦــﻏور ،ﻦﯿﺌﺗوﺮــﭘ .ﺖـﺳا هﺪﺷ هدﺎﻔﺘﺳا ﻦﯿﮕﻨﺳ تاﺰﻠﻓ و ﮓﻧر ،ﺖﻨﺟﺮﺗد ) 15 ( رد ﻦﯾا اﺮﻓ ﺪﻨﯾ ﻮﯿـﺳاﺪﯿﺴﮐا ﺮﺛا رد ،ﺎـﻫدوﺮﺘﮑﻟا ﯽـﮑﯿﺘﯿﻟوﺮﺘﮑﻟا ن ﺪﻘﻌﻨﻣ ﯽﻣ ﺪﯿﻟﻮﺗ هﺪﻨﻨﮐ هﺪﻨﯾﻻآ نﺪﺷ راﺪﯾﺎﭘﺎﻧ ﺚﻋﺎﺑ ﻪﮐ دﻮﺷ ﺎﻫ ﯽـﻣ راﺪﯾﺎﭘﺎﻧ تارذ ﺪﯿﻟﻮﺗ و ﺎـﺑ .ددﺮـﮔ ،راﺪـﯾﺎﭘﺎﻧ تارذ ﻊـﻤﺠﺗ ﻪﺘﺨﻟ ﻪﺑ ﺎﻫ دﻮﺟو ﯽﻣ .ﺪﻨﯾآ ) 16 ( ﻦﯾا ﯽﯾارﺎﮐ اﺮﻓ ﺮﯿﺛﺄـﺗ ﺖـﺤﺗ ﺪﻨﯾ ،ﺎـﻫدوﺮﺘﮑﻟا ﻦﯿﺑ ﻪﻠﺻﺎﻓ ،نﺎﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ﻞﯿﺒﻗ زا ﯽﯾﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ و ﻦﯿﮕﻨﺳ تاﺰﻠﻓ ﻪﯿﻟوا ﺖﻈﻠﻏ ،ﺶﻨﮐاو نﺎﻣز pH .ﺖـﺳا ) 17 ( ﺗ ﻦﯿﮕﻨـﺳ تاﺰـﻠﻓ فﺬﺣ صﻮﺼﺧ رد نﻮﻨﮐﺎ اﺮﻓ ﻂـﺳﻮﺗ ﺪـﻨﯾ EC ﻟﺎﻄﻣ ﻦﯾﺪﻨﭼ ،ﺖﺳا هﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﻪﻌ ) 18 ( زا يرﺎﯿـﺴﺑ رد ﺎﻣا ﻦﯾا ﻌﻟﺎﻄﻣ ﻪ ﺎﻫ ، ﺳرﺮﺑ ﺖﻬﺟ هﺮﻬﺑ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ تاﺮﺛا ﯽ يرادﺮـﺑ اﺮﻓ ﻪﻨﯿﻬﺑ و ﺪﻨﯾ نآ يزﺎﺳ شور زا ،ﺎﻫ شور ﻞـﺜﻣ ﯽﺘﻨﺳ يﺎﻫ ﻞــﻣﺎﻋ ﮏــﯾ رﺎــﺑ ﺮــﻫ ) OFAT ( ﺪــﺷ هدﺎﻔﺘــﺳا .ﺖــﺳا ه ﻪﺑ ،ﯽﺘﻨـﺳ شور ﻦـﯾا يﺮﯿﮔرﺎﮐ ﺮـﺑ هوﻼـﻋ نﺎـﻣز ﻪـﺑ زﺎـﯿﻧ ﺶﯿﺑ ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ داﻮﻣ و ﯽﻧﻻﻮﻃ ،دﺎـﯾز يﺎـﻄﺧ ﻞـﯿﻟد ﻪـﺑ ،ﺮﺗ ﻪـﺑ ردﺎـﻗ شور ﻦـﯾا ﻦﯿـﻨﭽﻤﻫ .ﺖـﺳا ﯽﻨﯿﯾﺎﭘ ﺖﻗد ياراد .ﺖﺴﯿﻧ ﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ تاﺮﺛا ﯽﺳرﺮﺑ ) 19 ( ﺦـﺳﺎﭘ ﺢﻄﺳ شور زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ) RSM ( ﻊـﻓر ﻦﻤـﺿ ﺖﯾدوﺪﺤﻣ شور يﺎﻫ يﺎـﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ تاﺮﺛا ،ﯽﺘﻨﺳ يﺎﻫ ﺳ رد ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻞﻘﺘﺴﻣ نآ تاﺮـﺛا و نﻮﮔﺎـﻧﻮﮔ حﻮﻄ ور ﺎـﻫ ي ﯽـﻣ راﺮـﻗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ ار ﺮﮕﯾﺪﮑﯾ ياراد شور ﻦـﯾا .ﺪـﻫد ﻞﻣﺎﺷ ﯽﻠﺻا ﻪﻠﺣﺮﻣ رﺎﻬﭼ ؛ ﺶﯾﺎﻣزآ ﯽﺣاﺮﻃ ﺎﻫ زاﺮﺑ ، ،لﺪﻣ ش ﯽﺘﺳار ﻪﻨﯿﻬﺑ و لﺪﻣ ﯽﯾﺎﻣزآ .ﺖـﺳا ﺪـﻨﯾاﺮﻓ يزﺎـﺳ ) 20 ( حﺮـﻃ ﺶﯾﺎﻣزآ ﺎﻫ ﯽﯾ يﺰـﮐﺮﻣ ﺐـﮐﺮﻣ ﻞﺜﻣ ) CCD ( شور ياﺮـﺑ ﺮﻃ ﺎـﺑ شور ﻦﯾا رد .ﺖﺳا ﺪﯿﻔﻣ ﺦﺳﺎﭘ ﺢﻄﺳ مﺎـﺠﻧا و ﯽـﺣا ﻣزآ ﯽﻤﮐ داﺪﻌﺗ ﯽﻣ ﺶﯾﺎ يﺪﻨﻤﺷزرا و ﻦﺌﻤﻄﻣ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﻪﺑ ناﻮﺗ .ﺖﻓﺎﯾ ﺖﺳد ) 21 ( ﻞﻘﺘـﺴﻣ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ تاﺮﺛا ﯽﺳرﺮﺑ ،ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﯾا زا فﺪﻫ ﺑآ ﻂﯿﺤﻣ زا مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ رد ﺮﺛﺆﻣ دﺎـﻘﻌﻧا ﺪـﻨﯾاﺮﻓ ﻂﺳﻮﺗ ﯽ ،ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا اﺮﻓ ﻂـﺳﻮﺗ مﻮﯿﻣدﺎـﮐ فﺬـﺣ لﺪـﻣ ﻪـﯿﻬﺗ و ﺪـﻨﯾ ﻬﺑ ﻪﻨﯿ ﺑ ﺎﺑ ﻞﻘﺘﺴﻣ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ يزﺎﺳ ﻪ رﺎـﮐ ﺢﻄـﺳ شور يﺮﯿﮔ درﻮـﻣ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ .دﻮﺑ يﺰﮐﺮﻣ ﺐﮐﺮﻣ حﺮﻃ و ﺦﺳﺎﭘ ﯽـﺳرﺮﺑ ﻞﻣﺎﺷ pH ) A ( مﻮﯿﻣدﺎﮐ ﻪﯿﻟوا ﺖﻈﻠﻏ ، ) B ( ﺶﻨـﮐاو نﺎﻣز ، ) C ( نﺎـﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ، ) D ( ﺎـﻫدوﺮﺘﮑﻟا ﻦﯿـﺑ ﻪﻠـﺻﺎﻓ و ) E ( .ﺪﻧدﻮﺑ شور و داﻮﻣ ﺎﻫ : ﺐـﻌﮑﻣ ﻪﺘـﺳﻮﯿﭘﺎﻧ رﻮـﺘﮐار ﮏـﯾ رد ﯽﺑﺮﺠﺗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﯾا ﯽﺴﮑﻠﭘ ﺲﻨﺟ زا ﯽﻠﯿﻄﺘﺴﻣ ﻼـﮔ دﺎـﻌﺑا ﻪـﺑ س 25 × 16 × 12 ﯽﺘﻧﺎﺳ ﺮﺘﻣ رﻮﺘﮐار ﻦﯾا رد .ﺪﺷ مﺎﺠﻧا زا 6 ﺎـﺑ مﻮﯿﻨﯿﻣﻮﻟآ ﻪﻗرو دﺎﻌﺑا 5/ 21 × 9 × 1/ 0 ﯽﺘﻧﺎﺳ ﺮﺛﺆﻣ ﺢﻄﺳ و ﺮﺘﻣ 810 ﯽﺘﻧﺎﺳ ﺮﺘﻣ ﻪﺑ ﻊﺑﺮﻣ ﻪﮐ دوﺮﺘﮑﻟا ناﻮﻨﻋ ﻞـﺻاﻮﻓ رد 6/ 1 ، 2/ 1 ، 9/ 0، 6/ 0 و 2/ 0 ﯽﺘﻧﺎﺳ ﻪﺑ ﺮﺘﻣ ﺻ ـ ﻤﻋ ترﻮ ـ ﺧاد رد يدﻮ ـ رﻮﺘﮐار ﻞ راﺮﻗ ،ﺪﻧدﻮﺑ ﻪﺘﻓﺮﮔ هدﺎﻔﺘﺳا ﺪﺷ ﻪﺑ ﺎﻫدوﺮﺘﮑﻟا . ﮏـﺗ ترﻮﺻ ﯽـﺒﻄﻗ طﻼﺘـﺧا .ﺪﻧﺪـﺷ ﻞﺼﺘﻣ ﻢﯿﻘﺘﺴﻣ نﺎﯾﺮﺟ ﻪﯾﺬﻐﺗ ﻊﺒﻨﻣ ﮏﯾ ﻪﺑ ﺎـﺑ ﯽـﺴﯿﻃﺎﻨﻐﻣ نﺰـﻤﻫ ﮏﯾ ﻂﺳﻮﺗ ،رﻮﺘﮐار نورد تﺎﯾﻮﺘﺤﻣ ﺖﻋﺮﺳ 700 مﺎﺠﻧا ﻪﻘﯿﻗد رد رود .ﺪﺷ لﻮﻠﺤﻣ ﻪﯿﻬﺗ ﺖﻬﺟ ﺖﻈﻠﻏ ﺎﺑ مﻮﯿﻣدﺎﮐ يﺎﻫ زﺎﯿﻧ درﻮﻣ ، زا هﺮﯿﺧذ لﻮﻠﺤﻣ 1000 ﯽﻠﯿﻣ ﯿﻟ ﺮـﺑ مﺮﮔ ﺎـﺑ ﻪـﮐ مﻮﯿﻣدﺎـﮐ ﺮـﺘ ،دﻮـﺑ هﺪـﺷ هدﺎـﻣآ ﺮـﻄﻘﻣ بآ رد مﻮﯿﻣدﺎـﮐ تاﺮﺘﯿﻧ لﻼﺤﻧا .ﺪﺷ هدﺎﻔﺘﺳا هزاﺪﻧا ﺮﺑ مﻮﯿﻣدﺎـﮐ ﺖـﻈﻠﻏ يﺮﯿﮔ شور سﺎـﺳا B 3111 شور بﺎﺘﮐ ﺶﯾﺎﻣزآ ياﺮﺑ دراﺪﻧﺎﺘﺳا يﺎﻫ بآ يﺎﻫ بﺬـﺟ ﺮﺘﻣﻮﺘﻓوﺮﺘﮑﭙـﺳا هﺎﮕﺘـﺳد زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ و بﻼﺿﺎﻓ و ﯽﻤﺗا ) لﺪﻣ Braic WFX–130 ﻦﯿﭼ ( .ﺪﺷ مﺎﺠﻧا ) 22 ( ﺶﯾﺎﻣزآ زا ﻪﻠﺣﺮﻣ ﺮﻫ رد راﺪﻘﻣ ،ﺎﻫ 2 بﻼـﺿﺎﻓ زا ﺮـﺘﯿﻟ ﺎﻫدوﺮﺘﮑﻟا و هﺪﺷ ﻪﻓﺎﺿا رﻮﺘﮐار ﻪﺑ ﯽﻋﻮﻨﺼﻣ ﻪـﯾﺬﻐﺗ ﻊﺒﻨﻣ ﻪﺑ
) ﻢﯿﻘﺘﺴﻣ نﺎﯾﺮﺟ ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا نﺎﯾﺮﺟ 0 ﺎـﺗ 4 فﻼﺘـﺧا و ﺮـﭙﻣآ ﻞﯿﺴﻧﺎﺘﭘ 0 ﺎﺗ 40 ﺖﻟو - ﻮﻔﺴﻧاﺮﺗ نﺎﯿﮐ - لﺪﻣ ناﺮﯾا 8303 ( ﯽـﻣ ﻞﺻو اﺮﻓ عوﺮـﺷ زا ﻞـﺒﻗ .ﺪﻧﺪـﺷ ﺶﯾاﺰـﻓا ياﺮـﺑ ،ﺪـﻨﯾ ﺳر راﺪﻘﻣ ،ﯽﻋﻮﻨﺼﻣ بﻼﺿﺎﻓ ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا ﯽﯾﺎﻧﺎ 2 ﯽـﻠﯿﻣ ﺮـﮔ م ﯽﻣ ﻪﻓﺎﺿا رﻮﺘﮐار ﻪﺑ ﻢﯾﺪﺳ ﺪﯾﺮﻠﮐ زا ﺲﭘ .ﺪﺷ نﺎﯾﺮﺟ ﻢﯿﻈﻨﺗ ﻟا ﻪﻠﺻﺎﻓ رد ،ﺪﻨﯾاﺮﻓ عوﺮﺷ و ﯽﮑﯾﺮﺘﮑ ﯽﻧﺎﻣز يﺎﻫ هﺪـﺷ ﻦﯿﻌﻣ ﺶﯾﺎﻣزآ ﯽﺣاﺮﻃ رد ﺎﻫ ﺎـﺑ ،نارﺎﮑﻤﻫ و يﺪﺳا ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻖﺑﺎﻄﻣ بﺎﺒﺣ ﺖﭙﯿﭘ ﮏﯾ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﯽﺘﻧﺎـﺳ ﺪﻨﭼ عﺎﻔﺗرا زا راد يﺮـﺘﻣ ﺑ ﻪﻧﻮﻤﻧ ،رﻮﺘﮐار يﻻﺎ ﯽﻣ مﺎﺠﻧا يﺮﯿﮔ ﺪﺷ . ) 23 ( ﺖـﻈﻠﻏ ﺲﭙـﺳ هﺎﮕﺘﺳد زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ مﻮﯿﻣدﺎﮐ ﯽﻤﺗا بﺬﺟ يﺮﺘﻣﻮﺘﻓوﺮﺘﮑﭙﺳا ﺖﺋاﺮﻗ ) ﻪـﻄﺑار زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ و 1( ﯽﯾارﺎـﮐ ﻪﺒـﺳﺎﺤﻣ فﺬـﺣ :ﺪﯾدﺮﮔ ) 1( رد ﻪﻄﺑار ﻦﯾا ؛ C0 : مﻮﯿﻣدﺎﮐ ﺰﻠﻓ ﻪﯿﻟوا ﺖﻈﻠﻏ ﻪـﻧﻮﻤﻧ رد بﻼﺿﺎﻓ و C1 : رد مﻮﯿﻣدﺎﮐ ﺰﻠﻓ ﯽﯾﺎﻬﻧ ﺖﻈﻠﻏ ﻪـﻧﻮﻤﻧ دﻮـﺑ . ياﺮــﺑ ﻢﯿــﻈﻨﺗ pH ﺪﯿــﺴﮐورﺪﯿﻫ زا رﻮــﺘﮐار نورد لﻮــﻠﺤﻣ ﮏـﯾﺮﺘﯿﻧ ﺪﯿـﺳا و ﻢﯾﺪﺳ 1/ 0 ياﺮـﺑ .ﺪـﺷ هدﺎﻔﺘـﺳا لﺎـﻣﺮﻧ .ﺪﺷ راﺮﮑﺗ رﺎﺑ ود ﺶﯾﺎﻣزآ ﺮﻫ ،ﺎﻄﺧ ﺶﻫﺎﮐ ﻦﯾا رد ﻪـﻌﻟﺎﻄﻣ ، ﻞﻣﺎـﺷ ﻞﻘﺘـﺴﻣ ﺮـﯿﻐﺘﻣ ﺞﻨـﭘ تاﺮﺛا pH ،نﺎـﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿـﺴﻧاد ، وا ﺖﻈﻠﻏ ﻨﮐاو نﺎﻣز ،مﻮﯿﻣدﺎﮐ ﻪﯿﻟ ﻪﻠﺻﺎﻓ و ﺶ ﺎﻫدوﺮﺘﮑﻟا ﻦﯿﺑ ﻗ ﯽﺳرﺮﺑ درﻮﻣ مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ يور مﺎﺠﻧا ﺎﺑ اﺪﺘﺑا .ﺖﻓﺮﮔ راﺮ ﺶﯾﺎﻣزآ زا ﮏـﯾ ﺮـﻫ زا ﯽﻌﯿـﺳو ﻪـﻨﻣاد رد ﯽﺗﺎﻣﺪـﻘﻣ يﺎـﻫ ﻐﺘﻣ ﺮﻫ زا ﯽﺒﺳﺎﻨﻣ ﻪﯿﺣﺎﻧ ،ﻞﻘﺘﺴﻣ يﺎﻫﺮﯿ ﻪﺑ ﺮﯿﻐﺘﻣ ﺖﺳد .ﺪﻣآ ﻪﺑ ﺎﺑ ﺲﭙﺳ حﺮﻃ يﺮﯿﮔرﺎﮐ ﺮـﯾز زا ﯽـﮑﯾ ﻪﮐ يﺰﮐﺮﻣ ﺐﮐﺮﻣ ﻪﻋﻮﻤﺠﻣ شور يﺎﻫ ـﺣاﺮﻃ ،ﺖـﺳا ﺦـﺳﺎﭘ ﺢﻄﺳ ﻖـﯿﻘﺤﺗ ﯽ ﻂﺳﻮﺗ مﺮﻧ راﺰﻓا Design Expert 7 .ﺪﺷ مﺎﺠﻧا زا ﯽـﺒﯿﮐﺮﺗ يﺰـﮐﺮﻣ ﺐـﮐﺮﻣ حﺮﻃ و ﺦﺳﺎﭘ ﺢﻄﺳ شور ﺶﯾﺎﻣزآ ﯽﺣاﺮﻃ ياﺮﺑ ﻪﮐ ﺪﻨﺘﺴﻫ يرﺎﻣآ ﯽﺿﺎﯾر نﻮﻨﻓ يﺎـﻫ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ و ﯽﻠﺻا تاﺮﺛا ﯽﺳرﺮﺑ ،ﯽﺑﺮﺠﺗ ﺮﺑ ﻞﻘﺘﺴﻣ ﺶﯿﭘ لﺪﻣ ﻪﺋارا ،ﺪﻨﯾاﺮﻓ ﻪﻨﯿﻬﺑ و ﯽﻨﯿﺑ ﺮﻓ يزﺎﺳ ا ﻪـﺑ ﺎﻫﺪﻨﯾ رﺎـﮐ ﯽﻣ ور يﺎـﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ،هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ يﺰﮐﺮﻣ ﺐﮐﺮﻣ حﺮﻃ رد .ﺪﻧ ) ﺢﻄﺳ ﺞﻨﭘ رد ﻞﻘﺘﺴﻣ α ، 1، 0 ، 1 -، α -ﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ ( راﺮﻗ ﻪ .ﺪﻨﺘﻓﺮﮔ راﺪﻘﻣ α ) ﻪﻄﺑار زا 2 ﻪﺑ ( ﺪـﻣآ ﺖﺳد : ) 2( ﻪﮐ n داﺪﻌﺗ ﺶﯾﺎـﻣزآ ﯽﺣاﺮﻃ رد ﻞﻘﺘﺴﻣ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ﺎﻫ ﺖـﺳ ،ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ .ﺖﺳا حﻮﻄﺳ ﺪُﮐ ﺮﻫ هﺪﺷ يراﺬﮔ ﮏﯾ ) ﻪﻟدﺎﻌﻣ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﻞﻘﺘﺴﻣ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ زا 3 ﻪﺑ ( ﺖـﺳد .ﺪﻣآ ) 3( xi=(Xi-X0)/∆X i=1,2…k xi ،ﻞﻘﺘﺴﻣ ﺮﯿﻐﺘﻣ ﺪﻌﺑ نوﺪﺑ هﺪﺷ ﺪُﮐ راﺪﻘﻣ x0 راﺪـﻘﻣ xi رد ـﻄﻘﻧ ﮐﺮﻣ ﻪ ــ و يﺰ ∆x ﻞﻘﺘـﺴﻣ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ﺢﻄﺳ فﻼﺘﺧا .ﺖﺳا ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ ) 24 ( ﻪـﺑ ﯽـﺣاﺮﻃ ﺲﯾﺮﺗﺎـﻣ ،ﺐـﯿﺗﺮﺗ ﻦـﯾا ﺶﯾﺎﻣزآ ﻞﻣﺎﺷ ﯽﺑﺮﺠﺗ ﺎـﻫ 32 ﻄﻘﻧ ـﯾرﻮﺘﮐﺎﻓ ﻪ ،لﺎ 10 ﻪـﻄﻘﻧ و يرﻮــﺤﻣ 8 دﻮــﺑ يﺰــﮐﺮﻣ ﻪــﻄﻘﻧ داﺪــﻌﺗ عﻮــﻤﺠﻣ رد . 50 ﻪﺑ هﺎﮕﺸﯾﺎﻣزآ رد و ﯽﺣاﺮﻃ ﺶﯾﺎﻣزآ .ﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻞﻣﺎـﺷ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ﻪﻨﻣاد pH ) 76 / 11 ، 9 ، 7 ، 5 ، 24 /2 ) ﺰــﻠﻓ ﻪــﯿﻟوا ﺖــﻈﻠﻏ ،( 5/ 134 ، 100 ، 75 ، 50 ، 5/ 15 ﯽﻠﯿﻣ ﯽـﮑﯾﺮﺘﮑﻟا نﺎﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ،(ﺮﺘﯿﻟ ﺮﺑ مﺮﮔ ) 69 /3 ، 3 ، 5/ 2 ، 2 ، 31 /1 ﯽﻠﯿﻣ ﯽﺘﻧﺎـﺳ ﺮـﺑ ﺮﭙﻣآ نﺎـﻣز ،(ﻊـﺑﺮﻣ ﺮـﺘﻣ ) ﺶﻨــﮐاو 7/ 80 ، 60 ، 45 ، 30 ، 3/ 9 ﯿــﺑ ﻪﻠــﺻﺎﻓ و (ﻪــﻘﯿﻗد ﻦ ﺎﻫدوﺮﺘﮑﻟا )6 /1 ، 2/ 1 ، 9/ 0 ، 6/ 0، 2/ 0 ﯽﺘﻧﺎﺳ رﺎـﺘﻓر .دﻮﺑ (ﺮﺘﻣ اﺮﻓ ﺪﻨﯾ ﻪـﻟدﺎﻌﻣ ﻂـﺳﻮﺗ ﻪﯿﻔـﺼﺗ )4 ﺪـﻨﭼ ﻪـﻟدﺎﻌﻣ ﮏـﯾ ﻪـﮐ ( ﻪﻠﻤﺟ .ﺪﯾدﺮﮔ ﻒﯿﺻﻮﺗ ﺖﺳا مود ﻪﺟرد يا )4 ( i ،ﯽﻄﺧ ﺖﺑﺎﺛ j ،مود ﻪـﺟرد ﺖـﺑﺎﺛ β ،نﻮﯿـﺳﺮﮔر ﺖـﺑﺎﺛ k ﻪﻨﯿﻬﺑ و ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ يﺎﻫرﻮﺘﮐﺎﻓ داﺪﻌﺗ ﺶﯾﺎﻣزآ رد هﺪﺷ ﺎـﻫ و e ﺎﻫﺎﻄﺧ .ﺖﺳا ﯽﻓدﺎﺼﺗ ي ﻪـﺑ ﯽﻫﺎﮕﺸﯾﺎﻣزآ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺖـﺳد مﺮـﻧ ﻂﺳﻮﺗ هﺪﻣآ راﺰـﻓا Design Expert 7 ﻞـﯿﻠﺤﺗ درﻮـﻣ ﺲﻧﺎﯾراو ﻪﻨﯿﻬﺑ ياﺮﺑ .ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ نﻮﯿﺳﺮﮔر و فﺬـﺣ يزﺎﺳ ﻪﻨﯿﻬﺑ ،ﺪﻨﯾاﺮﻓ ﻂﺳﻮﺗ مﻮﯿﻣدﺎﮐ .ﺪﺷ مﺎﺠﻧا يدﺪﻋ يزﺎﺳ ياﺮﺑ ﯽﺘﺳار ﻪﺑ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﯽﯾﺎﻣزآ ﺖﺳد ﻪـﻨﯿﻬﺑ ﻂﯾاﺮﺷ رد لﺪﻣ زا هﺪﻣآ ﺶﯿﭘ ﯽﻨﯿﺑ ﺪﺷ ﻮﺗ ه مﺎـﺠﻧا ﯽﻓﺎـﺿا ﺶﯾﺎـﻣزآ ود ،لﺪﻣ ﻂﺳ و ﻪﺑ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺎﺑ ﯽﻫﺎﮕﺸﯾﺎﻣزآ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺖﺳد ﻪـﺴﯾﺎﻘﻣ لﺪـﻣ زا هﺪﻣآ .ﺪﯾدﺮﮔ ﻪﺘﻓﺎﯾ ﺎﻫ : داد نﺎﺸﻧ ﺲﻧﺎﯾراو ﻞﯿﻠﺤﺗ نﻮﻣزآ ناﻮـﺗ ،ﯽـﻄﺧ تاﺮـﺛا نﺎـﻨﯿﻤﻃا ﺢﻄـﺳ رد ﻪـﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ و مود 95 ﯽﻨﻌﻣ مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ رد ﺪﺻرد ﺪﻧدﻮﺑ راد لوﺪﺟ) هرﺎﻤـﺷ 1( .
70 ﻪﺑ لﺪﻣ رد ﺦﺳﺎﭘ ﺢﻄﺳ شور يﺮﯿﮔرﺎﮐ ﺣ يزﺎﺳ زا مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬ يرﻮﻤﯿﺗ ﻪﯿﺿﺮﻣ /... و نارﺎﮑﻤﻫ ﻞﮑﺷ ) 1 - ﯽﻣ نﺎﺸﻧ (ﻒﻟا ﯽﻗﺎﺑ ﺎﯾآ ﻪﮐ ﺪﻫد هﺪﻧﺎﻣ ﻊﯾزﻮﺗ زا ﺎﻫ ﯽﻣ ﺖﯿﻌﺒﺗ لﺎﻣﺮﻧ راﺮـﻗ ﺖﺳار ﻂﺧ ﮏﯾ يور طﺎﻘﻧ ﺮﮔا .ﺪﻨﻨﮐ ﯽـﻣ ،ﺪﻨـﺷﺎﺑ ﻪﺘﻓﺮﮔ هداد لﺎـﻣﺮﻧ ﻊـﯾزﻮﺗ ضﺮـﻓ ناﻮـﺗ ار ﺎـﻫ .ﺖﻓﺮﯾﺬﭘ هداد ﻪﺑ يﺎﻫ ﺖﺳد ﺶﯾﺎـﻣزآ مﺎـﺠﻧا زا هﺪـﻣآ ﺎـﺑ ﺎـﻫ هداد ﺶﯿﭘ يﺎﻫ ﯽﻨﯿﺑ لﺪﻣ ﻂﺳﻮﺗ هﺪﺷ ﺗ ﻖـﻓاﻮ ﻮـﺒﻗ ﻞـﺑﺎﻗ ﯽﻟ هداد لﺎـﻣﺮﻧ ﻊﯾزﻮﺗ ﻪﯿﺿﺮﻓ ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ .ﺪﻧراد ﺖـﺳا ﺮـﺒﺘﻌﻣ ﺎـﻫ . ﻞﮑﺷ ) 1 - (ب ﺶﯿـﭘ ﺦـﺳﺎﭘ ﺮﯾدﺎﻘﻣ ﯽـﻨﯿﺑ ﺮـﻫ ياﺮـﺑ هﺪـﺷ ﯽﻗﺎـﺑ ﻞـﺑﺎﻘﻣ رد لﺪـﻣ ﻂـﺳﻮﺗ ﺶﯾﺎﻣزآ هﺪـﻧﺎﻣ نﺎـﺸﻧ ار ﺎـﻫ ﯽﻣ ﺪﻫد . ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﻞﮑﺷ ﯽﻣ ياراد طﺎﻘﻧ ﻪﮐ ﺖﻓﺮﯾﺬﭘ ناﻮﺗ ﺪﻨﺘﺴﻫ ﯽﻓدﺎﺼﺗ ﻊﯾزﻮﺗ و ﺲﻧﺎـﯾراو يﺮﺑاﺮﺑ ضﺮﻓ ﺪـﯿﯾﺄﺗ ﺎـﻫ ﯽﻣ ددﺮﮔ . ) 25 ( ﺎﺑ ﺲﭙﺳ ﺖﺑﺎﺛ ﻪـﮕﻧ ﺮﯾﺎـﺳ ﻦﺘـﺷاد يﺎـﻫﺮﯿﻐﺘﻣ نآ ﻞـﺑﺎﻘﺘﻣ تاﺮﺛا زاﺮﺗ رادﻮﻤﻧ ،ﻂﺳﻮﺘﻣ راﺪﻘﻣ رد ﻞﻘﺘﺴﻣ ﺎـﻫ ﻪﺑ ترﻮﺻ ﻞﮑﺷ) ﺪﯾدﺮﮔ ﻢﺳر ﯽﯾﺎﺗود هرﺎﻤﺷ 2 .( لوﺪﺟ 1 - ﺲﻧﺎﯾراو ﻞﯿﻠﺤﺗ ﺞﯾﺎﺘﻧ و هداد مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ رد ﯽﻫﺎﮕﺸﯾﺎﻣزآ يﺎﻫ تاﺮﯿﯿﻐﺗ ﻊﺒﻨﻣ ﻊﻤﺟ ﻊﺑﺮﻣ ﺎﻫ يدازآ ﻪﺟرد ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﻊﺑﺮﻣ ﺎﻫ ﻣ راﺪﻘ F ﯽﻨﻌﻣ ﺢﻄﺳ يراد مود ﻪﺟرد لﺪﻣ 37 / 29866 17 85 / 1756 08 / 111 0001 /0 < * A 96 / 2376 1 96 / 2376 28 / 150 0001 /0 < * B 74 / 527 1 74 / 527 37 / 33 0001 /0 < * C 62 / 3212 1 62 / 3212 12 / 203 0001 /0 < * D 38 / 1911 1 38 / 1911 85 / 120 0001 /0 < * E 48 / 702 1 48 / 702 41 / 44 0001 /0 < * A.B 1922 1 1922 52 / 121 0001 /0 < * A.C 882 1 882 76 / 55 0001 /0 < * A.E 5/ 112 1 5/ 112 11 /7 0119 /0 * B.D 13 / 66 1 13 / 66 18 /4 0492 /0 * B.E 13 / 630 1 13 / 630 84 / 39 0001 /0 < * C.D 13 / 276 1 13 / 276 46 / 17 0002 /0 * D.E 13 / 990 1 13 / 990 6/ 62 0001 /0 < * A2 88 / 235 1 88 / 235 91 / 14 0005 /0 * B2 88 / 9040 1 88 / 9040 61 / 571 0001 /0 < * C2 42 / 4906 1 42 / 4906 21 / 310 0001 /0 < * D2 59 / 5282 1 59 / 5282 99 / 333 0001 /0 < * E2 25 / 2662 1 25 / 2662 32 / 168 0001 /0 < * ﯽﻗﺎﺑ هﺪﻧﺎﻣ 13 / 506 32 82 / 15 0001 /0 < * شزاﺮﺑ ﺺﻘﻧ 26 / 466 25 65 / 18 27 /3 0553 /0 ﺺﻟﺎﺧ يﺎﻄﺧ 88 / 39 7 7/ 5 ﻞﮐ 5/ 30372 49 ﺺﺧﺎﺷ ﺮﯾﺎﺳ يرﺎﻣآ يﺎﻫ تاﺮﯿﯿﻐﺗ ﺐﯾﺮﺿ =/7 09 رﺎﯿﻌﻣ فاﺮﺤﻧا =/3 98 ﺶﯿﭘ ﻦﯿﯿﻌﺗ ﺐﯾﺮﺿ ﯽﻨﯿﺑ =/0 96 د ﯽﻓﺎﮐ ﺖﻗ =36 2/ ﺿ هﺪﺷ ﻞﯾﺪﻌﺗ ﻦﯿﯿﻌﺗ ﺐﯾﺮ =/0 97 ﺿ ﯾﺮ ﯿﯿﻌﺗ ﺐ ﻦ =/0 98
(ﻒﻟا) (ب) ﻞﮑﺷ 1 - ﺶﻨﮐاﺮﭘ ﯽﻌﻗاو ﺮﯾدﺎﻘﻣ هداد ﺎﻫ رد ﻞﺑﺎﻘﻣ ﺮﯾدﺎﻘﻣ ﭘﯿ ﺶ ﺑﯿ ﻨ ﯽ هﺪﺷ و ﯽﻗﺎﺑ هﺪﻧﺎﻣ ﺎﻫ رد ﻞﺑﺎﻘﻣ ﺗﺮﺗ ﯿ ﺐ مﺎﺠﻧا ﺶﯾﺎﻣزآ ﺎﻫ (ﻒﻟا) ب) ( 2.24 4.62 7.00 9.38 11.76 15.50 45.25 75.00 104.75 134.50 ﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ نﺎﻣﺪﻧار م pH ﺖﻈﻠﻏ ﻪﯿﻟوا ﺰﻠﻓ ﯽﻠﯿﻣ) مﺮﮔ (ﺮﺘﯿﻟ ﺮﺑ 10 10 35 35 60 60 65 72 79 88 94 2.24 4.62 7.00 9.38 11.76 9.30 27.15 45.00 62.85 80.70 مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ نﺎﻣﺪﻧار pH ﻣز نﺎ ﺶﻨﮐاو (ﻪﻘﯿﻗد) 10 35 35 60 65 72 79 88 94 22 22 ﯽﻌﻗاو ﺮﯾدﺎﻘﻣ ﺮﯾدﺎـــﻘﻣ ﺶﯿﭘ ﯽﻨﯿﺑ هﺪﺷ 9.00 31.50 54.00 76.50 99.00 9.00 31.48 53.97 76.45 98.94 2 2 2 2 ﺶﯿﭘ ﺮﯾدﺎﻘﻣ ﻨﯿﺑ ﯽ هﺪﺷ ﯽﻗﺎﺑ هﺪﻧﺎﻣ ﺎﻫ -3.13 -1.60 -0.07 1.47 3.00 12.50 34.11 55.72 77.33 98.94
72 ﻪﺑ لﺪﻣ رد ﺦﺳﺎﭘ ﺢﻄﺳ شور يﺮﯿﮔرﺎﮐ ﺣ يزﺎﺳ زا مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬ يرﻮﻤﯿﺗ ﻪﯿﺿﺮﻣ /... و نارﺎﮑﻤﻫ ﻞﮑﺷ 2 - مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ رد ﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ تاﺮﺛا ) پ ( (ت) (ث) 2.24 4.62 7.00 9.38 11.76 1.31 1.91 2.50 3.09 3.69 مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ نﺎﻣﺪﻧار pH ﺴﻧاد ﻪﺘﯿ ﺟ نﺎﯾﺮ ﯽﻠﯿﻣ) ﺮﭙﻣآ ﺑﺮ ﯽﺘﻧﺎﺳ ﺮﺘﻣ ﻊﺑﺮﻣ ( 60 65 72 79 88 94 15.50 45.25 75.00 104.75 134.50 0.20 0.55 0.90 1.25 1.60 مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ نﺎﻣﺪﻧار ﺰﻠﻓ ﻪﯿﻟوا ﺖﻈﻠﻏ ﻠﯿﻣ) ﯽ ﺮﺘﯿﻟ ﺮﺑ مﺮﮔ ( ﻪﻠﺻﺎﻓ ) ﯽﺘﻧﺎﺳ (ﺮﺘﻣ 10 10 35 35 65 72 79 49 2.24 4.62 7.00 9.38 11.76 0.20 0.55 0.90 1.25 1.60 مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ نﺎﻣﺪﻧار pH ﻪﻠﺻﺎﻓ ) ﯽﺘﻧﺎﺳ (ﺮﺘﻣ 35 35 60 65 72 79 88 94
ﻪﺠﯿﺘﻧ و ﺚﺤﺑ يﺮﯿﮔ : ﺲﻧﺎﯾراو ﻞﯿﻠﺤﺗ ﺞﯾﺎﺘﻧ مود ﻪـﺟرد ﻪـﻟدﺎﻌﻣ ﻪـﮐ داد نﺎـﺸﻧ ﺶﯿﭘ ياﺮﺑ يرﺎﻣآ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﯽﻨﯿﺑ ﯽـﺑآ ﻂﯿﺤﻣ زا مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ ﺮﺘﮑﻟا دﺎﻘﻌﻧا ﻂﺳﻮﺗ ﯽﮑﯾ ﺖﺳا ﺐﺳﺎﻨﻣ ) 0001 /0 < P .( ياﺮـﺑ راﺪﻘﻣ ،ﺐﺳﺎﻨﻣ لﺪﻣ ﮏﯾ ﻦﺘﺷاد يﻻﺎﺑ ﻦﯿـﯿﻌﺗ ﺐﯾﺮﺿ ) R2 ( ﻪﺑ ﮏﯾدﺰﻧ) 1 ﻦﯿﺑ ﯽﻘﻄﻨﻣ ﻖﻓاﻮﺗ دﻮﺟو و هدﻮﺑ بﻮﻠﻄﻣ ( R2 ﻞﯾﺪﻌﺗ ﻦﯿﯿﻌﺗ ﺐﯾﺮﺿ و هﺪﺷ ) R2 Adj. ( گرﺰﺑ .ﺖﺳا مزﻻ ﺐﯾﺮﺿ ندﻮﺑ R2 ﻦﯿﻤﻀﺗ ، ﺖﯾﺎﺿر هﺪﻨﻨﮐ ﻪـﺟرد لﺪﻣ ﯽﺸﺨﺑ هداد ﺮﺑ مود .ﺖـﺳا ﯽﺸﯾﺎﻣزآ يﺎﻫ ) 26 ( ﻪـﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦـﯾا رد R2 ، R2 Adj. ﺶــﯿﭘ ﻦــﯿﯿﻌﺗ ﺐـﯾﺮﺿ و ﯽـــﻨﯿﺑ ) Pred. R2 ( ﻪﺑ ﺎـﺑ ﺮـﺑاﺮﺑ ﺐـﯿﺗﺮﺗ 98 /0 ، 97 /0 و 96 /0 ﻦﯾاﺮﺑﺎـﻨﺑ .ﺪـﻧدﻮﺑ هداد ﺮﺑ مود ﻪﺟرد ﻪﻟدﺎﻌﻣ .دراد ﯽﺑﻮﺧ شزاﺮﺑ ﺎﻫ ﻪـﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﻪﺑ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺪﻣآ ﺖﺳد نﺎـﻨﯿﻤﻃا ﺢﻄﺳ رد ه 95 ﯽﻣﺎـﻤﺗ ،ﺪـﺻرد ﯽـﻨﻌﻣ ﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ و مود ﻪﺟرد ،ﯽﻄﺧ تاﺮﺛا ﺪـﻧدﻮﺑ راد نﺎﺸﻧ ﻪﮐ درﻮـﻣ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ ﻒﻠﺘﺨﻣ تاﺮﺛا ندﻮﺑ ﺮﺛﺆﻣ هﺪﻨﻫد .ﺖﺳا ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا دﺎﻘﻌﻧا ﻂﺳﻮﺗ مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ رد ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﯽﻓﺎﮐ ﺖﻗد ) A.P ( ﺮﯾدﺎـﻘﻣ و هدﻮـﺑ ﺰﯾﻮﻧ ﻪﺑ لﺎﻨﮕﯿﺳ ﺖﺒﺴﻧ زا ﺮﺗﻻﺎﺑ 4 .ﺖﺳا بﻮﻠﻄﻣ ) 27 ( ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﯾا رد A.P ﺎـﺑ ﺮـﺑاﺮﺑ 2/ 36 نﺎﺸﻧ ﻪﮐ دﻮﺑ هﺪﻨﻫد مود ﻪـﺟرد لﺪـﻣ ندﻮـﺑ بﻮﻠﻄﻣ ﺶﯿـﭘ ياﺮﺑ .ﺖـﺳا ﺞﯾﺎـﺘﻧ ﯽـﻨﯿﺑ تاﺮـﯿﯿﻐﺗ ﺐﯾﺮـﺿ ) C.V ( ﯽـﻣ نﺎـﺸﻧ ار لﺪـﻣ ﺞﯾﺎـﺘﻧ يﺮﯾﺬﭘراﺮﮑﺗ ﯽﺗرﻮـﺻ رد .ﺪـﻫد ﯽﻣ راﺪـﻘﻣ ﻪـﮐ ﺖـﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ رد ﺮﯾﺬﭘراﺮﮑﺗ ار لﺪﻣ ﮏﯾ ناﻮﺗ C.V ﻢﮐ نآ زا ﺮﺗ 10 .ﺪﺷﺎﺑ ﺪﺻرد ) 28 ( راﺪـﻘﻣ C.V ﻦـﯾا رد ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ 09 /7 نﺎﺸﻧ ﻪﮐ دﻮﺑ ﺪﺻرد ندﻮـﺑ ﺮﯾﺬـﭘراﺮﮑﺗ هﺪﻨﻫد ﻪﺑ ﺞﯾﺎﺘﻧ .ﺖﺳا لﺪﻣ زا هﺪﻣآ ﺖﺳد ) ﻪﻟدﺎﻌﻣ 5 ﻪـﺟرد لﺪـﻣ ،( ياﺮﺑ مود ﺶﯿﭘ ﺪـﻨﯾاﺮﻓ ﻂـﺳﻮﺗ مﻮﯿﻣدﺎـﮐ فﺬـﺣ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﯽﻨﯿﺑ ﯽﻣ نﺎﺸﻧ ار ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا دﺎﻘﻌﻧا .ﺪﻫد Y= 91 5/ + /741A – /349B + /861C + /664D + 03 /4 E – /7 75 AB + /5 25 AC + /1 88 AE + /1 44 BD – /444BE + /294CD - /556DE - /206A2 -76 / 12 B2 -94/C2 - /975D2 - /692E2( )5 ﺶﯾاﺰـﻓا ﺎﺑ ،ﺖﺑﺎﺛ ﻪﯿﻟوا ﺖﻈﻠﻏ ﮏﯾ رد pH فﺬـﺣ ﯽﯾارﺎـﮐ ، ﺖﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا مﻮﯿﻣدﺎﮐ ﻞﮑﺷ) 2 - (ﻒـﻟا ﻪـﺑ . يرﻮـﻃ رد ﻪـﮐ ﺖﻈﻠﻏ 75 ﯽﻠﯿﻣ رد فﺬـﺣ ﯽﯾارﺎـﮐ ،ﺮـﺘﯿﻟ ﺮﺑ مﺮﮔ pH يﺎـﻫ 62 /4 ، 7 و 38 /9 ﺎـﺑ ﺮـﺑاﺮﺑ ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ 65 ، 79 و 88 ﺪـﺻرد ﻪﺑ ﮏـﯾ رد ﻦﯿـﻨﭽﻤﻫ .ﺪـﻣآ ﺖﺳد pH ـﻌﻣ ﺶﯾاﺰـﻓا ﺎـﺑ ،ﻦﯿ ﻪﺑ ﺖﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا فﺬﺣ نﺎﻣﺪﻧار ،ﺰﻠﻓ ﻪﯿﻟوا ﺖﻈﻠﻏ يرﻮﻃ ﻪـﮐ رد 7 = pH ﻣﺪﻧار ، ـ ﺣ نﺎ ـ ﺖﻈﻠﻏ رد فﺬ ﻫ ـ يﺎ 25 / 45 و 75 ﯽﻠﯿﻣ ﻪﺑ ،ﺮﺘﯿﻟ ﺮﺑ مﺮﮔ ﺎﺑ ﺮﺑاﺮﺑ ﺐﯿﺗﺮﺗ 60 و 79 ﺎـﻣا .دﻮﺑ ﺪﺻرد زا ﺶﯿﺑ ﻪﺑ ﺖﻈﻠﻏ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ 75 ﯽﻠﯿﻣ ﯽﯾارﺎـﮐ ،ﺮﺘﯿﻟ ﺮﺑ مﺮﮔ ﺣ ﺒﮑـﺳا ﻮـﯾدﻼﮐ .ﺖـﺷاد ﯽـﺸﻫﺎﮐ ﺪﻧور فﺬ نارﺎـﮑﻤﻫ و رﺎ ﻂـﺳﻮﺗ مﻮﯿﻣدﺎﮐ و بﺮﺳ ،ﺲﻣ فﺬﺣ رد ﻪﮐ ﺪﻧدﻮﻤﻧ شراﺰﮔ ﺪﻨﯾاﺮﻓ EC ﺶـﯾاﺰﻓا ﺎـﺑ ، pH ﺐﯿـﺳﺮﺗ ناﺰﯿﻣ ، هﺪـﻨﻨﮐﺪﻘﻌﻨﻣ ﯽﻣ ﺶﯾاﺰﻓا ﯽﻟﺎـﺣرد .ﺪﺑﺎﯾ رد ﻪـﮐ pH نﻮـﯾ ،يﺪﯿـﺳا يﺎـﻫ ﺶﯿﺑ هﺪﻨﻨﮐﺪﻘﻌﻨﻣ ﻪﺑ ﺮﺗ ﻪـﺠﯿﺘﻧ رد .ﺪﻨﺘـﺴﻫ لﻮـﻠﺤﻣ ﻞﮑـﺷ ﺮـﺑ ﻦﯿﮕﻨـﺳ تاﺰـﻠﻓ ﯽﺤﻄـﺳ بﺬﺟ و ﻪﺘﺨﻟ ﻞﯿﮑﺸﺗ نﺎﮑﻣا ،ﺲﻣ فﺬﺣ ناﺰﯿﻣ ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ .ﺖﺴﯿﻧ ﻢﻫاﺮﻓ ﻪﺘﺨﻟ ﺢﻄﺳ يور ﻂﯿﺤﻣ نﺪﺷ يﺪﯿﺳا ﺎﺑ مﻮﯿﻣدﺎﮐ و بﺮﺳ .ﺖـﻓﺎﯾ ﺶﻫﺎـﮐ ) 29 ( ﻮﯿﻟ نﻮﺟ ﻞـﮑﯿﻧ فﺬـﺣ رد ﻪـﮐ ﺪﻧدﻮﻤﻧ شراﺰﮔ نارﺎﮑﻤﻫ و ﺪﻨﯾآﺮﻓ ﻂﺳﻮﺗ EC ﯾاﺰـﻓا ﺎـﺑ ،مﻮـﯿﻨﯿﻣﻮﻟآ دوﺮـﺘﮑﻟا ﺎﺑ ﺶ pH ، ر ﻞﮑﯿﻧ فﺬﺣ نﺎﻣﺪﻧا نآ .ﺖﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا ﻦﯾﺮﺗﻻﺎـﺑ ﺎﻫ ناﺰـﯿﻣ د ار ﻞﮑﯿﻧ فﺬﺣ ر 8 -6 = pH ﺪﻧدﻮﻤﻧ شراﺰﮔ فﺬﺣ ناﺰﯿﻣ . ﯽﻨﻌﻣ ﻪﻨﻣاد ﻦﯾا رد ﻞﮑﯿﻧ دﻮﺒﻧ راد ﻪﮐ ﻖـﯿﻘﺤﺗ ﻦـﯾا ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺎﺑ .دراد ﯽﻧاﻮﺨﻤﻫ ) 30 ( ﻪﯾﺰﺠﺗ تﻻﻮﺼﺤﻣ ،يﺪﯿﺳا ﻂﯿﺤﻣ رد يا Al3+ ﺑـ ﻪ ﺻ ــ ترﻮ ﮐ نﻮﯿﺗﺎ ﻫـ ﺑآ يﺎ ـ ﯽ ﯿﻨﯿﻣﻮﻟآ ـ مﻮ ﻣ) ﺜ ـــ ﻞ Al(OH)2+ و Al(OH) 2 + ( بﺬـﺟ ﻪـﺑ ردﺎـﻗ ﻪـﮐ ﺪﻨﺘﺴﻫ ﺪﻨﺘـﺴﯿﻧ ﻦﯿﮕﻨـﺳ تاﺰﻠﻓ . ) 29 ( رد ﻂﯾاﺮـﺷ نﻮـﯾ ،ﯽـﺜﻨﺧ يﺎـﻫ ﻢﯿﻨﯿﻣﻮﻟآ ) (Al3+ و ) ﺪﯿﺴﮐورﺪﯿﻫ OH ( ﻪﻧﻮﮔ ﻒـﻠﺘﺨﻣ يﺎـﻫ ﺪﯿﺴﮐورﺪﯿﻫ يﺎﻫ ﯽﻠﭘ و ﮏﯾﺮﻣﻮﻧﻮﻣ ﺪـﻨﻧﺎﻣ مﻮـﯿﻨﯿﻣﻮﻟآ يﺮـﻣ Al(OH)2+ ، Al6(OH)3+15 ، Al7(OH)4+17 Al13(OH) 5+ 34 ﯽﻣ ﺪﯿﻟﻮﺗ .ﺪﻨﯾﺎﻤﻧ ) 31 ( ﻪـﻧﻮﮔ ﻦﯾا ﺖـﺤﺗ ،ﺎـﻫ هﺪﯿﭽﯿﭘ نﻮﯿﺳاﺰﯾﺮﻤﯿﻠﭘ نآ زا ﯽﺸﺨﺑ و ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ يا ﻪـﺑ ﺎـﻫ ﯽــﺑ مﻮــﯿﻨﯿﻣﻮﻟآ يﺎﻫﺪﯿــﺴﮐورﺪﯿﻫ هوﺮــﮔ ﺎــﺑ ﻞﮑــﺷ يﺎــﻫ نﻮـﯾ بﺬـﺟ ياﺮﺑ هدﺮﺘﺴﮔ ﺢﻄﺳ ياراد ﻞﯿﺴﮐورﺪﯿﻫ يﺎـﻫ ﯽﻣ ﻞﯾﺪﺒﺗ ﻦﯿﮕﻨﺳ تاﺰﻠﻓ ﺷ .ﺪﻧﻮ رد pH ﺮـﺑ هوﻼـﻋ ،ﯽﯾﺎﯿﻠﻗ ﯽﻣ قﺎﻔﺗا ﺰﯿﻧ ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ ﺐﯿﺳﺮﺗ ،ﯽﺤﻄﺳ بﺬﺟ ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ .ﺪﺘﻓا ﻂﯾاﺮﺷ رد ،يﺪﯿﺳا ﯽﺤﻄـﺳ بﺬـﺟ ﻂـﺳﻮﺗ ﺎـﻬﻨﺗ مﻮﯿﻣدﺎـﮐ
74 ﻪﺑ لﺪﻣ رد ﺦﺳﺎﭘ ﺢﻄﺳ شور يﺮﯿﮔرﺎﮐ زا مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ يزﺎﺳ يرﻮﻤﯿﺗ ﻪﯿﺿﺮﻣ /... و نارﺎﮑﻤﻫ ﻪﺘﺨﻟ ﺎﻫ فﺬﺣ ﯽﻣ ددﺮـﮔ . ﯽﻟﺎـﺣرد ﻂﯾاﺮـﺷ رد ﻪـﮐ و ﯽـﺜﻨﺧ ،ﯽﯾﺎﯿﻠﻗ و ﯽﺤﻄـﺳ بﺬـﺟ ﻢـﺴﯿﻧﺎﮑﻣ ود ﻂـﺳﻮﺗ ﺰـﻠﻓ فﺬﺣ ﯽـﻣ مﺎﺠﻧا ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ ﺐﯿﺳﺮﺗ .دﻮـﺷ ) 32 ( ﻟﺎﻄﻣ ﻦـﯾا رد ﺰـﯿﻧ ﻪـﻌ فﺬﺣ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﻦﯾﺮﺘﻬﺑ رد 32 /8 pH= ﻪـﺑ د ﻪـﮐ ﺪـﻣآ ﺖـﺳ ﺎـﺑ ﻤﻫ قﻮــﻓ ﻪــﻌﻟﺎﻄﻣ ــﺨ دراد ﯽﻧاﻮ ﺮــﮕﯾد زا ﺶﻨــﮐاو نﺎــﻣز . ﺪــﯿﻟﻮﺗ رد ﻢــﻬﻣ يﺎــﻫرﻮﺘﮐﺎﻓ Al3+ و OH -ﺮﻓ رد ا ﺪــﻨﯾ EC .ﺖﺳا ﺚﻋﺎﺑ ﺶﻨﮐاو نﺎﻣز ﺶﯾاﺰﻓا نﻮﯾ ﺪﯿﻟﻮﺗ ﺶﯾاﺰﻓا يﺎـﻫ Al3+ ﯽﻣ دﻮﺷ . رد ﻪﺠﯿﺘﻧ ﻪﺘﺨﻟ ﻫ يﺮﻣﻮـﻧﻮﻣ ﺪﯿﺴﮐورﺪﯿﻫ يﺎ يﺮﻤﯿﻠﭘ و فﺬـﺣ ﺶﯾاﺰـﻓا ﺚﻋﺎﺑ و ﻪﺘﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا مﻮﯿﻨﯿﻣﻮﻟآ ﻢـﻫ ﺐﯿـﺳﺮﺗ و ﯽﺤﻄـﺳ بﺬﺟ ﻂﺳﻮﺗ ﻦﯿﮕﻨﺳ تاﺰﻠﻓ نﺎـﻣز ﯽﻣ دﻮﺷ . ) 30 ( ) ﻞﮑﺷ ﻖﺒﻃ 2 - ﮏﯾ رد (ب pH نﺎﻣز ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ ،ﻦﯿﻌﻣ ﺎﺗ ﺶﻨﮐاو 85 / 62 ﯽـﺸﯾاﺰﻓا ﺪـﻧور ﺰـﻠﻓ فﺬﺣ ناﺰﯿﻣ ،ﻪﻘﯿﻗد ﻪﺑ .ﺖﺷاد يرﻮﻃ رد ﻪﮐ 7 pH= زا ﺪـﻧﺎﻣ نﺎـﻣز ﺶﯾاﺰـﻓا ﺎـﺑ ، 5/ 18 ﻪﺑ 45 زا مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ ناﺰﯿﻣ ،ﻪﻘﯿﻗد 35 ﻪـﺑ ﺪﺻرد 79 نﺎﻣز زا ﺎﻣا .ﺖﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا ﺪﺻرد 85 / 62 ﻪﻘﯿﻗد ،ﺪـﻌﺑ ﻪﺑ ﺖﺷاد ﯽﺸﻫﺎﮐ ﺪﻧور ﺰﻠﻓ فﺬﺣ ﻪﺑ يرﻮﻃ ﯽﺒﯾﺮﻘﺗ نﺎﻣز رد ﻪﮐ 75 ﯿﻗد ﻪﺑ فﺬﺣ نﺎﻣﺪﻧار ،ﻪﻘ 65 ﻦـﮑﻤﻣ ﻪـﮐ ﺪﯿـﺳر ﺪﺻرد ﻪﺑ ﺖﺳا ﻪﺘﺨﻟ دﺪﺠﻣ ﻖﯿﻠﻌﺗ ﺮﻃﺎﺧ ﻫ يﺪـﯿﻟﻮﺗ يﺎﻫزﺎﮔ ﺮﺛا رد ﺎ .ﺪﺷﺎﺑ ﺪﻨﯾاﺮﻓ ﯽﻃ رد نودﻮﺳو ﻦﯿﻧﺎﻣﺮﺑﻮﺳ رد ﻪﮐ ﺪﻧدﻮﻤﻧ شراﺰﮔ نارﺎﮑﻤﻫ و ﺮﻓ ا ﺪﻨﯾ EC مﻮﯿﻣدﺎـﮐ فﺬﺣ ناﺰﯿﻣ ،ﺶﻨﮐاو نﺎﻣز ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ ﺶﯾاﺰﻓا ﺖﻓﺎﯾ ﻪـﻄﻘﻧ ﻪـﺑ نﺪﯿـﺳر ﺎـﺗ ﯽﺸﯾاﺰﻓا ﺪﻧور ﻦﯾا ﺎﻣا .ﺖﺷاد ﻪﻣادا لدﺎﻌﺗ ) 33 ( ﻖﺒﻃ ،نارﺎـﮑﻤﻫ و ﻮﯿﻟ نﻮﺟ شراﺰﮔ زا ﺶﻨﮐاو نﺎﻣز ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ 1 ﺎﺗ 30 فﺬـﺣ ﯽﯾارﺎـﮐ ،ﻪـﻘﯿﻗد زا ﻞﮑﯿﻧ 5/ 9 ﻪﺑ 98 ﺖﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا ﺪﺻرد . ) 30 ( ﻦـﯾا شراﺰـﮔ ﺗ ﻦﯿﻘﻘﺤﻣ زا هوﺮﮔ ود ﺄ ﺪﯿﯾ ﺑ ﺞﯾﺎﺘﻧ هﺪﻨﻨﮐ ﻪ ﻦﯾا زا هﺪﻣآ ﺖﺳد ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ا ﺖﺳ . ﺮﺘﮑﻟا نﺎﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ﻢﻬﻣ زا ﯽﮑﯾ ﯽﮑﯾ يﺎﻫرﻮﺘﮐﺎﻓ ﻦﯾﺮﺗ ﺗﺄﺛ راﺬﮔﺮﯿ ﺶﻨﮐاو رد ﺮﻓ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ يﺎﻫ ا ﺪﻨﯾ EC ﻦـﯾا .ﺖﺳا ﻦﯿﯿﻌﺗ ،ﺮﯿﻐﺘﻣ .ﺖـﺳا ﺪـﺗﺎﮐ و ﺪـﻧآ رد ﺶﻨـﮐاو ﺖﻋﺮﺳ هﺪﻨﻨﮐ ﺖﻈﻠﻏ و راﺪﻘﻣ نﻮﯾ يﺎﻫ Al3+ و OH ﻦﯿـﻨﭽﻤﻫ ،يﺪـﯿﻟﻮﺗ ﻪﺘﺨﻟ ﺪﺷر نﻮـﯾ ﯽﺤﻄـﺳ بﺬـﺟ ياﺮـﺑ ﺎﻫ ﻪـﺑ يﺰـﻠﻓ يﺎـﻫ .دراد ﯽﮕﺘﺴﺑ نﺎﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ) 34 ( ﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ﻦﯿﯿﻌﺗ نﺎ هﺪﻨﻨﮐ ﺪﻘﻌﻨﻣ ﺪﯿﻟﻮﺗ ﺖﻋﺮﺳ بﺎﺒﺣ و هﺪﻨﻨﮐ ﻊـﯾزﻮﺗ و هزاﺪﻧا ،زﺎﮔ يﺎﻫ ﻪﺘﺨﻟ هزاﺪﻧا ﺪـﻨﯾاﺮﻓ رد ﺎـﻫ EC يﺎـﻫدوﺮﺘﮑﻟا زا هدﺎﻔﺘـﺳا ﺎـﺑ .ﺖﺳا ﻒﻠﺘﺨﻣ ) 35 ( ) ﻞﮑﺷ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ 2 - ﮏـﯾ رد (پ pH ناﺰـﯿﻣ ،ﻦﯿـﻌﻣ .ﺖـﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰـﻓا نﺎـﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ ﻪﺑ يرﻮﻃ رد ﻪﮐ 7 pH= ﻪﺘﯿـﺴﻧاد رد فﺬـﺣ نﺎﻣﺪـﻧار ، ﺎـﻫ ي نﺎﯾﺮﺟ 91 /1 و 5/ 2 ﯽﻠﯿﻣ ﯽﺘﻧﺎﺳ ﺮﺑ ﺮﭙﻣآ ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ ،ﻊﺑﺮﻣ ﺮﺘﻣ ﺎﺑ ﺮﺑاﺮﺑ 72 و 79 ﻮﺑ ﺪﺻرد مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ ناﺰﯿﻣ ﻦﯾﺮﺗﻻﺎﺑ .د ) 97 (ﺪــﺻرد د ر 76 / 11 pH= ــﺘﯿﺴﻧاد و ـ ﯾﺮﺟ ﻪ ــــ نﺎ 5/ 3 ﯽﻠﯿﻣ ﭙﻣآ ــ ﺑ ﺮ ـ ﯽﺘﻧﺎﺳ ﺮ ﺑ ﻊﺑﺮﻣ ﺮﺘﻣ ﻪ ﻪـﻌﻟﺎﻄﻣ ﺞﯾﺎﺘﻧ .ﺪﻣآ ﺖﺳد ﺎﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ﺮﺛا درﻮﻣ رد نارﺎﮑﻤﻫ و نﺎﯾرﻮﺼﻨﻣ ن ﺮﺑ فﺬﺣ و بوﺎــﻨﺘﻣ) نﺎــﯾﺮﺟ عﻮــﻧ ود زا هدﺎﻔﺘــﺳا ﺎــﺑ يور و بﺮــﺳ داد نﺎـﺸﻧ (مﻮﯿﻨﯿﻣﻮﻟآ و ﻦﻫآ) دوﺮﺘﮑﻟا زا عﻮﻧ ود و (ﻢﯿﻘﺘﺴﻣ نﺎﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ ﻪﮐ ، تاﺰـﻠﻓ ﻦـﯾا فﺬـﺣ ﯽﯾارﺎـﮐ ﯽﻣ ﺶﯾاﺰﻓا ﻪﺑ ﺮﺠﻨﻣ نﺎﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ﺶﯾاﺰﻓا ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ .ﺪﺑﺎﯾ بﺎﺒﺣ ﺪﯿﻟﻮﺗ گرﺰﺑ يﺎﻫ ﻪﮐ هﺪﺷ ﺪﻧآ رد نﮋﯿﺴﮐا ﺮﺗ ﻪﺑ ﺮﺠﻨﻣ ﻊﯾﺮﺳ فﺬﺣ ﻪﺠﯿﺘﻧ رد و ﻻﺎﺑ ﻪﺑ ور نﺎﯾﺮﺟ دﺎﺠﯾا و بﺮـﺳ ﺮﺗ ﻪﺘﯿـﺴﻧاد ﺶﯾاﺰﻓا ﯽﻠﺻا ﺮﺛا .ﺪﺷ يزﺎﺳروﺎﻨﺷ ﻖﯾﺮﻃ زا يور ﺶﯿﺑ ﻪﯾﺰﺠﺗ ،نﺎﯾﺮﺟ اﺰﻓا ،ﺪﻧآ ﺮﺗ هﺪـﻨﻨﮐﺪﻘﻌﻨﻣ ﺖﻈﻠﻏ ﺶﯾ ﺎـﻫ ﺑ و لﻮﻠﺤﻣ رد ﻪ و بﺮـﺳ فﺬـﺣ نﺎﻣﺪـﻧار ﺶﯾاﺰﻓا نآ لﺎﺒﻧد .ﺖﺳا يور ) 36 ( ﺎـﺑ ﻪـﮐ ﺪـﻧدﻮﻤﻧ شراﺰﮔ ﺰﯿﻧ نارﺎﮑﻤﻫ و رﺎﺒﮑﺳا ﻮﯾدﻼﮐ بﺮـﺳ فﺬـﺣ ﯽﯾارﺎﮐ ،نﺎﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ﺶﯾاﺰﻓا و مﻮﯿﻣدﺎـﮐ ، ﺮﻓ رد ﺲﻣ ا ﺪﻨﯾ EC ﺖـﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰـﻓا ) 29 ( ﻦـﯾا ﺞﯾﺎـﺘﻧ ﺎـﺑ ﻪـﮐ .دراد ﯽﻧاﻮﺨﻤﻫ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ شراﺰﮔ نارﺎﮑﻤﻫ و يﺪﺳا ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ ﻧ بﺮـﺳ فﺬـﺣ ناﺰﯿﻣ ،نﺎﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ ﻪﮐ ﺪﻧدﻮﻤ ا ﻪﺑ .ﺖﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓ يرﻮﻃ ﻪﮐ بﺮﺳ فﺬﺣ ناﺰﯿﻣ ﺖﻈﻠﻏ رد 5 ﯽﻠﯿﻣ ﺘﯿﻟ ﺮﺑ مﺮﮔ نﺎﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿﺴﻧاد ،ﺮ 33 ﺮﺘﻣ ﺮﺑ ﺮﭙﻣآ نﺎﻣز ،ﻊﺑﺮﻣ ﺶﻨـــﮐاو 30 و ﻪـــﻘﯿﻗد 7 pH= ، 94 .دﻮـــﺑ ﺪـــﺻرد ) 23 ( ) ﻞﮑﺷ ﻖﺒﻃ 2 - ﮏﯾ رد (ت pH ﻪﻠـﺻﺎﻓ ﺶﯾاﺰـﻓا ﺎﺑ ،ﻦﯿﻌﻣ زا ﺎﻫدوﺮﺘﮑﻟا ﻦﯿﺑ 2/ 0 ﺎﺗ 1 ﯽﺘﻧﺎﺳ ﺘﻣ مﻮﯿﻣدﺎـﮐ فﺬﺣ ﺪﻧور ،ﺮ دﻮﺑ ﯽﺸﯾاﺰﻓا ﻪﺑ يرﻮﻃ رد ﻪﮐ 7 pH= ﻪﻠﺻﺎﻓ و 1 ﯽﺘﻧﺎﺳ ،ﺮـﺘﻣ ﻪﺑ مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ ﯽﯾارﺎﮐ 79 ،ﻪﻄﻘﻧ ﻦﯾا زا ﺪﻌﺑ .ﺪﯿﺳر ﺪﺻرد دﻮﺑ ﯽﺸﻫﺎﮐ مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ ﺪﻧور ،ﻪﻠﺻﺎﻓ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ .
ﺗﻻﺎﺑ ﻪﮐ ﺪﻧدﻮﻤﻧ شراﺰﮔ ﺰﯿﻧ نارﺎﮑﻤﻫ و نﺎﯾرﻮﺼﻨﻣ ﻦﯾﺮ ﺮﻓ رد يور و بﺮـﺳ فﺬـﺣ نﺎﻣﺪﻧار ا ﺪـﻨﯾ EC ﻪﻠـﺻﺎﻓ رد 1 ﯽﺘﻧﺎﺳ .دﻮـﺑ ﺎـﻫدوﺮﺘﮑﻟا ﻦﯿـﺑ يﺮﺘﻣ ) 36 ( ًﻻﻮـﻤﻌﻣ ﻧﺎـﻣز ﻪـﮐ ﯽ ﯽـﻣ ﺶﯾاﺰـﻓا ﺎـﻫدوﺮﺘﮑﻟا ﻦﯿـﺑ ﻪﻠﺻﺎﻓ ﺎﯾ نﺎـﯾﺮﺟ تﺪـﺷ ﺪـﺑ ﺶﻫﺎﮐ ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا نﻮﯾ كﺮﺤﺗ ﻪﺠﯿﺘﻧ رد و هﺪـﺷ ﺪﯿﻟﻮﺗ يﺎﻫ ﻢﮐ ﯽﻣ ﺮﺗ نﺎﻣز ﻪﺑ ﻪﺘﺨﻟ ﺪﯿﻟﻮﺗ و ﻊﻤﺠﺗ ياﺮﺑ ،ﻪﺠﯿﺘﻧ رد .دﻮﺷ ﺶﯿﺑ .ﺖﺳا زﺎﯿﻧ يﺮﺗ ) 37 ( ) ﻞﮑـﺷ ﻖﺑﺎﻄﻣ 2 - ﻪـﮕﻧ ﺖـﺑﺎﺛ ﺎـﺑ (ث ﺖـﻈﻠﻏ ﻦﺘـﺷاد ﺶﯾاﺰـﻓا ﺎـﺑ ،ﻦﯿﻌﻣ راﺪﻘﻣ ﮏﯾ رد مﻮﯿﻣدﺎﮐ نﺎـﻣز ،ﺶﻨـﮐاو ﺖﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا فﺬﺣ نﺎﻣﺪﻧار ﻪـﺑ يرﻮـﻃ ﺖـﻈﻠﻏ رد ﻪـﮐ 75 ﯽﻠﯿﻣ د فﺬﺣ نﺎﻣﺪﻧار ،ﺮﺘﯿﻟ ﺮﺑ مﺮﮔ نﺎﻣز ر يﺎﻫ 15 / 27 و 45 ﻪﺑ ،ﻪﻘﯿﻗد ﺐﯿﺗﺮﺗ 49 و 79 ﺪﺻرد ﻪـﺑ ﺖﻈﻠﻏ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ .دﻮﺑ راﺪﻘﻣ زا ﺶﯿﺑ 75 ﯽﻠﯿﻣ ﻪـﺑ نﺪﯿـﺳر ياﺮـﺑ ،ﺮـﺘﯿﻟ ﺮـﺑ مﺮـﮔ ﺸﻣ نﺎﻣﺪﻧار ﻪﺑ .ﺖﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا ﺶﻨﮐاو نﺎﻣز ،ﻪﺑﺎ ﻮﻃ ،لﻮﻤﻌﻣ ر نﻮـﯾ ﺖﻈﻠﻏ ﺎﺑ ﻦﯿﮕﻨﺳ تاﺰﻠﻓ فﺬﺣ ﯽﯾارﺎﮐ و يﺰـﻠﻓ يﺎـﻫ ﺎﺑ .دراد ﻢﯿﻘﺘﺴﻣ ﻪﻄﺑار ﺎﻫدوﺮﺘﮑﻟا رد هﺪﺷ ﺪﯿﻟﻮﺗ ﺪﯿﺴﮐورﺪﯿﻫ ﺶﻨﮐاو نﺎﻣز ﺶﯾاﺰﻓا نﻮـﯾ ﺖـﻈﻠﻏ ، يﺪﯿـﺴﮐورﺪﯿﻫ يﺎـﻫ هﺪﻨﻨﮐﺪﻘﻌﻨﻣ فﺬـﺣ ﯽﯾارﺎـﮐ ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻦﯾﺪﺑ و ﻪﺘﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﻫ ﯽﻣ دﻮﺒﻬﺑ ﻦﯿﮕﻨﺳ تاﺰﻠﻓ .ﺪﺑﺎﯾ ) 38 ( ﻪﻨﯿﻬﺑ ﺞﯾﺎﺘﻧ يدﺪـﻋ يزﺎﺳ رد ﻪــﮐ داد نﺎــﺸﻧ 32 /8 pH= مﻮﯿﻣدﺎــﮐ ﺖــﻈﻠﻏ ، 5/ 65 ﯽﻠﯿﻣ نﺎـﯾﺮﺟ ﻪﺘﯿـﺴﻧاد ،ﺮﺘﯿﻟ ﺮﺑ مﺮﮔ 965 /2 ﯽـﻠﯿﻣ ﺮـﺑ ﺮـﭙﻣآ ﯽﺘﻧﺎﺳ ﺶﻨﮐاو نﺎﻣز ،ﻊﺑﺮﻣ ﺮﺘﻣ 54 ﻪﻠـﺻﺎﻓ و ﻪـﻘﯿﻗد 723 /0 ﯽﺘﻧﺎﺳ ﺎﺑ ﺮﺑاﺮﺑ مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ ﯽﯾارﺎﮐ ،ﺮﺘﻣ 5/ 97 .دﻮـﺑ ﺪﺻرد ﺶﯾﺎﻣزآ ﺞﯾﺎﺘﻧ ـﻫ ﺎ ي ﺎـﺠﻧا رد هﺪـﺷ م ياﺮـﺑ ﻪـﻨﯿﻬﺑ ﻂﯾاﺮـﺷ ﯽﺘﺳار ﯾﺎﻣزآ مﻮﯿﻣدﺎـﮐ فﺬـﺣ ﯽﯾارﺎـﮐ ﻪـﮐ داد نﺎﺸﻧ لﺪﻣ ﯽ 3/ 98 ﺻرد ﺎـﻄﺧ راﺪـﻘﻣ ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻦﯾﺪﺑ ،ﺖﺳا ﺪ 8/ 0 راﺪـﻘﻣ و رﺎﯿﻌﻣ فاﺮﺤﻧا 45 /0 ± ﺑﺎﻨﺑ .دﻮﺑ ﯽﻣ ﻦﯾاﺮ لﺪـﻣ ﻪﮐ ﺖﻔﮔ ناﻮﺗ د ﻪﺟرد مو ﻪﺑ هداد ﺮﺑ هﺪﻣآ ﺖﺳد و ﻪﺘـﺷاد ﯽﺑﻮـﺧ شزاﺮﺑ ﺎﻫ ﺶﯿﭘ ياﺮﺑ .ﺖﺳا ﺐﺳﺎﻨﻣ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﯽﻨﯿﺑ د ر ﻦﯾا ﻌﻟﺎﻄﻣ ﻪ ﯽﻣﺎﻤﺗ ﺦﺳﺎﭘ ﺎﻫ ي ﺶﯿﭘ ﻮﺗ هﺪﺷ ﯽﻨﯿﺑ ﻂﺳ لﺪﻣ ﺞﯾﺎﺘﻧ و ﻞﺻﺎﺣ زا ﺶﯾﺎﻣزآ ﺎـﻫ ﯽﺑﻮـﺧ ﻖﺑﺎـﻄﺗ ﻢـﻫ ﺎـﺑ ﻨﺘﺷاد .ﺪ ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ ﺮﻓ ا ﺪﻨﯾ EC بﻼﺿﺎﻓ ﻪﯿﻔﺼﺗ ياﺮﺑ ﻪﮐ ﯽﯾﺎﻫ ﻦﯾا ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ .ﺖﺳا ﺐﺳﺎﻨﻣ ،ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻦﯿﮕﻨﺳ ﺰﻠﻓ ﻦﯾا يوﺎﺣ ياﺮﺑ ﺪﻨﯾاﺮﻓ ﺶﯿﭘ بﻼـﺿﺎﻓ ﻪﯿﻔـﺼﺗ يوﺎـﺣ ﯽﺘﻌﻨـﺻ يﺎـﻫ ﺎـﺑ .ﺖـﺳا ﺐـﺳﺎﻨﻣ ﯽﻟﺎﻤﺘﺣا ﯽﺘﺴﯾز ﻪﯿﻔﺼﺗ زا ﻞﺒﻗ مﻮﯿﻣدﺎﮐ ﺑ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﻪ ﺖﺳد ﯽﻣ هﺪﻣآ ﻪﮐ ﺖﻔﮔ ناﻮﺗ حﺮﻃ ﺐﮐﺮﻣ يﺰﮐﺮﻣ و شور ﺢﻄﺳ ﺶﯾﺎـﻣزآ ﯽـﺣاﺮﻃ ياﺮﺑ ﺦﺳﺎﭘ يﺎـﻫ ﺶﯿﭘ و ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا دﺎﻘﻌﻧا ﺪﻨﯾاﺮﻓ ﯽﻨﯿﺑ ﺞﯾﺎﺘﻧ .ﺖﺳا ﺐﺳﺎﻨﻣ سﺎﭙﺳ :يراﺰﮔ زا ﻪﻠﯿﺳو ﻦﯾﺪﺑ يرﺎﮑﻤﻫ يﺎﻫ ﯽـﺳﻮﻣ هﺮﻫز ﻢﻧﺎﺧ ﯽﻧﺎـﺧ هﺪﮑـﺸﻧاد ﯽﻫﺎﮕﺘـﺳد ﺰﯿﻟﺎﻧآ هﺎﮕﺸﯾﺎﻣزآ سﺎﻨﺷرﺎﮐ ﺖـﺷاﺪﻬﺑ ﯽــﻣ ﺮﮑــﺸﺗ ﺗ ﻦــﯾا .ددﺮــﮔ ﻖــﯿﻘﺤ ــُﮐ سﺎــﺳاﺮﺑ قﻼــﺧا ﺪ IR.QUMS.REC.1395.136 هﺎﮕــﺸﻧاد قﻼـﺧا ﻪـﺘﯿﻤﮐ .ﺖﺳا هﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﻦﯾوﺰﻗ ﯽﮑﺷﺰﭘ مﻮﻠﻋ :ﻊﺟاﺮﻣ 1. Peng Wu, Chenghui Li,Chen J, Zheng C.h, Hou X. Determination of Cadmium in Biological Samples: An Update from 2006 to 2011. J Appl Spectrosc Rev 2012; 47(5): 327-70. doi: 10.1080/5704928. 2012.665401. 2. Qiu- Estuarine YW. Bioaccumulation of heavy metals both in wild and mariculture food chains in Daya Bay, South China. Estuar Coast Shelf S 2015; 163: 7-14. doi: 10/1016/j. ecss.2015.05.036.
3. Mahvi AH, Vosoughi M, Mohammadi MJ, Asadi A, Hashemzadeh B, Zahedi A, et al. Sodium dodecyl sulfate modified-Zeolite as a Promising adsorbent for the removal of natural organic matter from aqueous environments. Health Scope 2016; 5(1): 1-8. 4. Satarug S, Garrett SH, Sens MA, Sens DA.
Cadmium, environmental exposure, and
health outcomes. Cien Saude Colet 2011; 16(5): 2587-602.
5. Su S, Xiao R, Mi X, Xu X, Zhang Z, Wu J. Spatial determinants of hazardous chemicals in surface water of Qiantang River, China. Ecol Indic 2013; 24: 375-81. doi: 10.1016/j. ecolind.2012.07.015.
76 ﻪﺑ لﺪﻣ رد ﺦﺳﺎﭘ ﺢﻄﺳ شور يﺮﯿﮔرﺎﮐ زا مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ يزﺎﺳ يرﻮﻤﯿﺗ ﻪﯿﺿﺮﻣ /... و نارﺎﮑﻤﻫ 2011.01.038.
14. Harif T, Khai M, Adin A.
Electrocoagulation versus chemical
oagulation: coagulation / flocculation
mechanisms and resulting floc characteristics. Water Res 2012; 46(10): 3177-88. doi: 10. 1016/j.watres.2012.03.034. 15. Takdastan A, Farhadi M, Salari J, Kayedi N, Hashemzadeh B, Mohammadi MJ, et al. Electrocoagulation process for treatment of detergent and phosphate. Arch Hyg Sci 2017; 6(1): 66-74. [In Persian]
16. Mollah M, Morkovsky P, Gomes JA, Kesmez M, Parga J, Cockee DL. Fundamentals, present and future perspectives of electrocoagulation. J Hazard Mater 2004; 114(1-3): 199-210.
17. Gatsios E, Hahladakis JN, Gidarakos E. Optimization of electrocoagulation (EC) process for the purification of a real industrial wastewater from toxic metals. J Environ Manage 2015; 154: 117-27. doi: 10.1016/j. jenvman.2015.02.018.
18. Akyol A. Treatment of paint manufacturing wastewater by electrocoagulation. Desalination 2012; 285:
91-9. doi: 10.1016/j.desal.2011.09.039
19. Mohajeri S, Aziz HA, Isa MH, Zahed MA, Adlan MN. Statistical optimization of process parameters for landfill leachate treatment using electro-Fenton technique. J Hazard Mater 2010; 176(1-3): 749-58. doi: 10.1016/j.jhazmat.2009.11.099.
20. Ahmad AL, Ismail S, Bhatia S. Optimization of coagulation-flocculation process for palm oil mill effluent using response surface methodology. Environ Sci Technol 2005; 39(8): 2828-34.
21. Yuliwati E, Ismail AF, Lau WJ, Ng BC, Mataram A, Kassim MA. Effects of process conditions in submerged ultrafiltration for 6. Bernard A. Cadmium & its adverse effects
on human health. Indian J Med Res 2008; 128: 557- 64.
7.MathialaganT,Viraraghavan T.Adsorption
of cadmium from aqueous solutions by perlite. J Hazard Mater 2002; 94(3): 291-303. 8. Zha XT, Zeng T, Li XY, Hu ZJ, Gao HW, Xie Z. Modeling and mechanism of the adsorption of copper ion onto natural bamboo sawdust. Carbohydr Polym 2012; 89(1): 185-92. doi: 10.1016/j.carbpol.2012.02.069.
9. Hu CY, Lo SL, Kuan WH. High concentration of arsenate removal by electrocoagulation with calcium. Sep Purif Technol 2014; 126: 7-14. doi: 10.1016/j. seppur.2014.02.015.
10. El-Ashtoukhy ESZ, Zewail TM, Amin NK. Removal of heavy metal ions from aqueous solution by electrocoagulation using a horizontal expanded Al anode. J Desalin Water Treat 2010; 20: 72-9.doi: 10.5004/dwt. 2010.1127.
11. Gao HW, Zeng T, Pan LT, Chen L, Li
ML, Yuan Y. Establishment of
heterodinuclear replacement complexation and its application to direct of iron in natural water with dibromo-o-nitrophenylfluorone. Microchimica Acta 2007; 158(3): 335-44. doi: 10.1007/s00604-006-0677-9.
12. Vasudevan S, Lakshmi J, Jayaraj J, Sozhan G. Remediation of phosphate contaminated water by electrocoagulation with aluminium, aluminium alloy and mild steel anodes. J Hazard Mater 2009; 164(2-3): 1480-6. doi: 10.1016/j.jhazmat.2008.09.076. 13. Pallier V, Feuillade- Cathalifaud G, Serpaud B. Influence of organic matter on arsenic removal by continuous flow electrocoagulation treatment of weakly mineralized waters. Chemosphere 2011; 83(1): 21-8. doi: 10.1016/j.chemosphere.
and alum. J Hazard Mater 2009; 163: 650-6. doi: 10.1016/j.jhazmat. 2008.07.090.
29. Escobar C, Soto-Salazar C, Toral MI. Optimization of the electrocoagulation process for the removal of copper, lead and cadmium in natural waters and simulated wastewater . J Environ Manage 2006; 81(4): 384-91.
30. Lu J, Li Y, Yin M, Ma X, Lin S. Removing heavy metal ions with continuous aluminum electrocoagulation: A study on back mixing and utilization rate of electrogenerated Alions. Chem Eng 2015; 267: 86-92. doi: 10.1016/j.cej.2015.10.011. 31. Ghernaout D, Ghernaout B. On the controversial effect of sodium sulphate as supporting electrolyte on electrocoagulation process: a review. J Desalin and Water Treat. 2011; 27(1-3): 243-54.
32. Mechelhoff M, Kelsall GH, Graham N. Electrochemical behaviour of aluminium in electrocoagulation processes. J Chem Eng Sci 2013; 95: 301-12. doi: 10.1016/j.ces. 2013.03.010.
33. Vasudevan S, Lakshmi J, Sozhan G. Effects of alternating and direct current in electrocoagulation process on the removal of cadmium from water. J Hazard Mater 2011; 192(1): 26-34. doi: 10.1016/j.jhazmat.2011. 04.081.
34. Zaied M, Bellakhal N. Electrocoagulation treatment of black liquor from paper industry. J Hazard Mater 2009; 163(2-3): 995-1000. doi: 10.1016/j.jhazmat.2008.07.115.
35. Kobya M, Ulu F, Gebologlu U, Demirbas E, Oncel MS. Treatment of potable water containing low concentration of arsenic with electrocoagulation: different connection modes and Fe-Al electrodes. Sep Purif Technol 2011; 77: 283-93. doi: 10.1016/j. seppur.2010.12.018.
refinery wastewater treatment: Optimization of operating process by response surface methodology. Desalination 2012; 287: 350-61.
22. Eugene W. Rice, Rodger B. Baird, Andrew D. Eaton, Lenore S. Clesceri; managing editor Laura Bridgewater. Standard methods for examination of water and wastewater. Washington: American Public Health Association (Eds); 2012.
23. Assadi A, Emamjomeh MM, Ghasemi M, Mohammadian Fazli M. Efficiency of electrocoagulation process for lead removal from wastewater. J Qazvin Univ Med Sci 2015; 18: 18-23. [In Persion]
24. Mohajeri S, Aziz HA, Isa MH, Zahed MA, Adlan MN. Statistical optimization of process parameters for landfill leachate treatment using electro - Fenton technique. J Hazard Mater 2010; 176(1-3): 749-58. doi: 10.1016/j.jhazmat.2009.11.099.
25. Chou KW, Norli I, Anees A. Evaluation of the effect of temperature, NaOH concentration and time on solubilization of palm oil mill effluent (POME) using response surface methodology (RSM). Bioresour Technol 2010; 101(22): 8616-22. doi: 10. 1016/j.biortech.2010.06.101.
26. Montgomery DC, Runger GC, Hubele NF. Engineering Statistics. 5th ed New York: John Wiley & Sons Inc; 2011; 350-400.
27. Jamali HA, Dindarloo K, Nikpey A.
Optimization of metal working fluids treatment using calcium chloride by response surface methodology. J Qazvin Univ Med Sci 2015; 19: 46-54. [In Persion]
28. Ghafari Sh, Hamidi AA, Isa MH, Zinatizadeh AA. Application of response surface methodology (RSM) to optimize coagulation - flocculation treatment of leachate using poly aluminum chloride (PAC)
78 ﻪﺑ لﺪﻣ رد ﺦﺳﺎﭘ ﺢﻄﺳ شور يﺮﯿﮔرﺎﮐ زا مﻮﯿﻣدﺎﮐ فﺬﺣ يزﺎﺳ يرﻮﻤﯿﺗ ﻪﯿﺿﺮﻣ /... و نارﺎﮑﻤﻫ
connections on the removal efficiency of 4-nitrophenol from aqueous solution by electrocoagulation. J Hazard Mater 2008; 154(1-3): 778-86.
38. Vasudevan S, Lakshmi J, Sozhan G. Effects of alternating and direct current in electrocoagulation process on the removal of cadmium from water. J Hazard Mater 2011; 192(1): 26-34. doi: 10.1016/j.jhazmat.2011. 04.081.
36. Jafari Mansoorian H, Mahvi AH, Jonidi Jafari A. Removal of lead and zinc from battery industry wastewater using electrocoagulation process: influence of direct and alternating current by using iron and stainless steel rod electrodes. Sep Purif Technol 2014; 135: 165-75. doi: 10/1016/j. seppur.2014.08.012.
37. Modirshahla N, Behnajady MA,
Mohammadi-Aghdam S. Investigation of the effect of different electrodes and their
