Tapas

T a p a s *

B 1 H 1S L I C H E R VAN BATH

V o o r h e t e e r s t z i e t t h a n s een b u n d e l met a r t i k e l e n o v e r de L a t i j n s a m e r i k a a n s e g e s c h i e d e n i s h e t l i c h t , g e s c h r e v e n d o o r u i t -s l u i t e n d N e d e r l a n d -s e h i -s t o r i c i . Met a l l e b e -s c h e i d e n h e i d d i e een d e r g e l i j k e j o n g e t a k van de N e d e r l a n d s e h i s t o r i s c h e w e t e n s c h a p p a s t , i s d i t t o c h een g e d e n k w a a r d i g e en h e u g l i j k e g e b e u r t e n i s ; een m i j l p a a l i n een o n t w i k k e l i n g , d i e a c h t e r a f b e -z i e n - v r i j s n e l i s g e g a a n .

B i n n e n de k l e i n e k r i n g v a n de N e d e r l a n d s e L a t i j n s a m e r i k a -n i s t e -n was de g e s c h i e d e -n i s ee-n l a a t k o m e r . De i -n t e r e s s e v o o r L a t i j n s A m e r i k a b e s t o n d o o r s p r o n k e l i j k v o o r n a m e l i j k b i j e c o n o -men met h e t oog op de h a n d e l en s c h e e p v a a r t . Na de Tweede We-r e l d o o We-r l o g waWe-ren v o o We-r a l de n i e t - w e s t e We-r s s o c i o l o g e n b e t We-r o k k e n b i j h e t o n t w i k k e l i n g s w e r k i n d i t c o n t i n e n t . I n de j a r e n z e v e n

t i g v e r p l a a t s t e n z i j hun werkzaamheden g r o t e n d e e l s n a a r A f r i -ka en e n k e l e A z i a t i s c h e l a n d e n , waar de armoede nog g r o t e r was.

In de o p l e i d i n g v a n de s t u d e n t e n i n de e c o n o m i e , n l e t w e s -t e r s e s o c i o l o g i e e n c u l -t u r e l e a n -t r o p o l o g i e w e r d h e -t soms n u -t -t i g g e o o r d e e l d , d a t d e z e n e n i g i n z i c h t h a d d e n i n de h i s t o r i s c h e a c h t e r g r o n d v a n de l a n d e n w a a r h e e n z i j z o u d e n worden u i t g e z o n den. G e s c h i e d e n i s was e e n b i j v a k , w a a r v a n e e n z e k e r n u t t i g e f -f e c t werd v e r w a c h t . De t a a k was v o o r l i c h t e n d , w a a r b i j n i e t w e r d g e d a c h t aan h e t v e r r i c h t e n v a n z e l f s t a n d i g o n d e r z o e k . I n de p r a k t i j k b l e e k e c h t e r a l s p o e d i g , d a t e r e n k e l e s t u d e n t e n waren d i e v o o r hun d o c t o r a a l - o f i n g e n i e u r s - s c r i p t i e t o c h d i e p e r op een h i s t o r i s c h o n d e r w e r p w i l d e n i n g a a n . V o o r z o v e r h e t de o p l e i d i n g i n W a g e n i n g e n b e t r o f , kon men a g r a r i s c h e s t u d e n t e n a a n t r e f -f e n , d i e w e r k t e n i n de a r c h i e v e n i n L i m a , S a n t i a g o de C h i l e en

B o g o t S ,en i n Colombo en J a f f n a op S r i L a n k a . I n L e i d e n en i n a n d e r e u n i v e r s i t e i t s s t e d e n h e e f t z i c h een s o o r t g e l i j k e o n t w i k k e l i n g v o o r g e d a a n . Z o n d e r a l t e o v e r d r e v e n v e r w a c h t i n g e n l a a t h e t z i c h a a n z i e n , d a t aan de b i j v a k f u n c t i e van de L a t i j n s a m e r i k a a n s e g e s c h i e d e n i s v o o r s t u d e n t e n i n de economie, n i e t -w e s t e r s e s o c i o l o g i e , c u l t u r e l e a n t r o p o l o g i e en i n h e t b i j z o n d e r v o o r s t u d e n t e n i n h e t Spaans en de L a t i j n s a m e r i k a a n s e c u l t u u r , s t e e d s b e h o e f t e z a l b l i j v e n b e s t a a n .

L a a t was ook de v e r v u l l i n g van de h i s t o r i s c h e p o s t op h e t CEDLA, h e t i n t e r u n i v e r s i t a i r i n s t i t u u t , w a a r i n zes w e t e n s c h a p pen v e r e n i g d z i j n v o o r de b e s t u d e r i n g v a n L a t i j n s A m e r i k a : e c o -nomie, s o c i o l o g i e , c u l t u r e l e a n t r o p o l o g i e , p o l i t i c o l o g i e , geo-g r a f i e en geo-g e s c h i e d e n i s . De b e i d e l a a t s t geo-g e n o e m d e vakken waren de " p o s t e n d i e h e t l a a t s t werden v e r v u l d .

I n N e d e r l a n d h e e f t h e t o n t s t a a n en de e e r s t e o n t w i k k e l i n g v a n de L a t i j n s a m e r i k a a n s e g e s c h i e d e n i s p l a a t s g e v o n d e n b u i t e n de h i s t o r i s c h e w e r e l d . V o o r h e t o n d e r g e s c h o v e n k i n d van C l i o moest nog een p l a a t s j e worden i n g e r u i m d aan de r e e d s d r u k b e z e t t e d i s . Met de s t e e d s v o o r t s c h r i j d e n d e s p e c i a l i s a t i e van de g e s c h i e d e n i s n a a r t i j d p e r k , onderwerp en g e o g r a f i s c h g e b i e d i s e c h t e r v r i j w e l geen e n k e l e h i s t o r i c u s e r g g e l u k k i g . A l s p o e d i g r i j s t de v r a a g :

" I s d a t nu wel n o d i g ?", en dan v o o r a l g e z i e n v a n u i t N e d e r l a n d s s t a n d p u n t . I n d e r d a a d z i j n i n h e t v e r l e d e n de r e l a t i e s t u s s e n Ne-d e r l a n Ne-d en L a t i j n s - A m e r i k a nimmer z e e r i n n i g geweest. E n i g e r m a t e v e r w o n d e r l i j k i s d a t w e l , omdat N e d e r l a n d i n d i t w e r e l d d e e l k o -loniën had. E v e n w e l , z o a l s N e d e r l a n d i n E u r o p a een wat i n s u l a i r e p o s i t i e h e e f t ingenomen, zo werden ook Surina-ne en de A n t i l l e n l o s g e z i e n van hun L a t i j n s a m e r i k a a n s e omgeving.

h i s t o r i s c h e b e l a n g s t e l l i n g een s e c u n d a i r g e v o l g i s van een i n t e r e s s e d i e op een a n d e r t e r r e i n i s o n t s t a a n . Op z i c h z e l f s c h u i l t i n een e m o t i o n e l e b e t r o k k e n h e i d b i j een onderwerp geen kwaad, m i t s men z i c h d i t v o o r t d u r e n d bewust i s en t o c h s t r e e f t n a a r een zo o b j e c t i e f m o g e l i j k e b e h a n d e l i n g van de s t o f . De h i s t o r i c u s i s r e c h t e r , geen a d v o c a a t .

Naar m i j n mening l i g t de b e t e k e n i s van de L a t i j n s a m e r i k a a n -se g e s c h i e d e n i s op een a n d e r v l a k . I n d i t c o n t i n e n t t r e f t men na de v e r o v e r i n g d o o r de S p a n j a a r d e n en P o r t u g e z e n en na de a a n v o e r van s l a v e n u i t A f r i k a , d r i e c u l t u r e n aan: de I n d i a a n s e , de E u r o p e s e en de A f r i k a a n s e c u l t u u r . De E u r o p e s e c u l t u u r i n h a a r I b e r i s c h e vorm kwam d e e l s i n b o t s i n g met de b e i d e a n d e r e , maar z i j h e e f t z i c h e r ook d e e l s vermengd. De c o n f r o n t a t i e van de c u l t u r e n v e r s c h a f t ons de g e l e g e n h e i d om onze e i g e n Eu-r o p e s e c u l t u u Eu-r b e t e Eu-r t e l e Eu-r e n kennen. I n E u Eu-r o p a z e l f m i s s e n we h e t v e r g e l i j k i n g s m a t e r i a a l ; i n de o v e r i g e g e b i e d e n van de E u -r o p e s e e x p a n s i e hebben n o o i t c o n f -r o n t a t i e-e n v e r m e n g i n g op

een d e r g e l i j k o m v a n g r i j k e s c h a a l p l a a t s g e v o n d e n . In de g e b i e d e n met oude c u l t u r e n z o a l s Voor-Azië , I n d i a , C h i n a en J a p a n , i s de k l e i n e g r o e p E u r o p e a n e n a l t i j d een geïsoleerde m i n d e r h e i d g e b l e v e n .

In N o o r d - A m e r i k a , A u s t r a l i ë en N i e u w - Z e e l a n d hebben de inheemse v o l k e n en daarmee ook hun c u l t u r e n , h e t o n d e r s p i t g e d o l v e n . Op c u l t u r e e l g e b i e d i s d a t wat i n L a t i j n s - A m e r i k a i s g e b e u r d , een u n i e k h i s t o r i s c h p r o c e s . D i t v e r d i e n t om g r o n d i g b e s t u d e e r d t e worden, a l zou z u l k s a l l e e n maar v o o r onze z e l f k e n n i s z i j n .

I n een w e r e l d w a a r i n men zo met e i k a a r s l o t i s v e r b o n d e n , wordt h e t n o o d z a k e l i j k , d a t men e i k a a r s c u l t u r e n en g e s c h i e d e n i s l e e r t kennen. Men kan een g r o e i e n d e v r a a g n a a r w e r e l d g e s c h i e d e n i s v e r w a c h t e n . B i j een r o n d r e i s l a n g s v e r s c h i l l e n d e u -n i v e r s i t e i t e -n i -n de V e r e -n i g d e S t a t e -n c o -n s t a t e e r d e de p r e s i d e -n t van de 'American H i s t o r i c a l A s s o c i a t i o n ' d i t t o t z i j n verwonde-r i n g1. Men h e e f t genoeg van de g e s c h i e d e n i s van de V e r e n i g d e

S t a t e n en E u r o p a . V o o r a l op de m i d d e l b a r e s c h o l e n s c h i j n t de b e h o e f t e aan w e r e l d g e s c h i e d e n i s g r o o t t e z i j n . De l e r a r e n k u n -nen e c h t e r aan d e z e v r a a g m o e i l i j k v o l d o e n , omdat z i j de op-l e i d i n g e r v o o r m i s s e n . De v r a a g n a a r w e r e op-l d g e s c h i e d e n i s - z a op-l mede z i j n v e r o o r z a a k t door de toegenomen s t r o o m van i m m i g r a n t e n n a a r de V e r e n i g d e S t a t e n , a f k o m s t i g u i t de D e r d e W e r e l d - l a n d e n . De v l o e d van m i g r a n t e n r i c h t z i c h n i e t u i t s l u i t e n d op de V e r e n i g -de S t a t e n , maar e v e n z e e r op v e l e E u r o p e s e l a n d e n . De wer e l d g e s c h i e d e n i s i s n i e t i e t s u t o p i s c h , maawer een v wer a a g w a a wer -aan vandaag o f morgen moet worden v o l d a a n . I n een d e r g e l i j k e w e r e l d g e s c h i e d e n i s z a l ruime a a n d a c h t moeten worden b e s t e e d aan de g e s c h i e d e n i s van L a t i j n s - A m e r i k a . Langs d e z e weg o p e n t z i c h de m o g e l i j k h e i d om v a n u i t o n z e e i g e n E u r o p e s e c u l t u u r de b e t e -k e n i s van a n d e r e c u l t u r e n t e l e r e n -k e n n e n . Het i s een 'eye-o p e n e r ' , w a a r d 'eye-o 'eye-o r e n e r z i j d s 'eye-onze E u r 'eye-o p e s e c u l t u u r g e r e l a t i v e e r d w o r d t en a n d e r z i j d s de o n t v a n k e l i j k h e i d om a n d e r e c u l t u r e n be-t e r be-te w i l l e n b e g r i j p e n , w o r d be-t v e r h o o g d .

g e w i j d , e v e n w e l z o n d e r d a t d a a r d o o r de o p l o s s i n g van de p r o b l e -men v e e l d i c h t e r b i j i s g e b r a c h t . B i j de a n a l y s e van een p r o b l e e m s p r i n g e n e r t i e n nieuwe op. De h i s t o r i c u s z a l z i c h vaak h u l p e -l o o s en m a c h t e -l o o s v o e -l e n .

Wat de g e s c h i e d e n i s b e t r e f t , kan men de e u v e l e n i n e n k e l e v u i s t r e g e l s s a m e n v a t t e n , w a a r b i j e c h t e r i n h e t oog moet worden gehouden, d a t d o o r de g e n e r a l i s a t i e s - n o d i g i n v e r b a n d met h e t k o r t e b e s t e k van d e z e i n l e i d i n g - o n r e c h t w o r d t gedaan aan meer g e s p e c i a l i s e e r d en g e d e t a i l l e e r d o n d e r z o e k . De bezwaren t e g e n h e t o n d e r z o e k kunnen i n h e t algemeen a l s v o l g t worden samenge-v a t :

a. t e e u r o c e n t r i s c h ;

b. t e s t a t i s c h , g e e n o n t w i k k e l i n g i n de t i j d ; een c o l l e c t i e a f -z o n d e r l i j k e f o t o ' s , geen f i l m ;

c . t e u n i f o r m ; L a t i j n s A m e r i k a wordt a l s een g e l i j k v o r m i g e e e n h e i d beschouwd, z o n d e r a c h t t e s l a a n op n a t i o n a l e en r e g i o -n a l e d i v e r s i t e i t ;

d. t e w e i n i g k r i t i s c h , v o o r a l t e n a a n z i e n van b r o n n e n m a t e r i a a l van k w a n t i t a t i e v e a a r d ; t e l i c h t g e l o v i g met b e t r e k k i n g t o t de t o e p a s s i n g v a n w e t t e n , v e r o r d e n i n g e n en k o n i n k l i j k e b e s l u i t e n . De b o v e n s t a a n d e v i e r p u n t e n v e r d i e n e n e n i g e t o e l i c h t i n g . B i j h e t e u r o c e n t r i s m e w o r d t de aandacht t e v e e l op S p a n j e en P o r -t u g a l g e r i c h -t ; de b e i d e a n d e r e c u l -t u r e n b l i j v e n d a a r d o o r s -t e r k o n d e r b e l i c h t . Met b e t r e k k i n g t o t de I n d i a a n s e c u l t u u r w o r d t d i e n t e n g e v o l g e de c o n t i n u ï t e i t met h e t p r e C o l u m b i a a n s e v e r l e -den o v e r h e t h o o f d g e z i e n . T e r w i j l d i e v o o r t z e t t i n g e r w e l de-g e l i j k was: i n de l a a de-g s t e b e s t u u r s o r de-g a n e n , h e t b e l a s t i n de-g s t e l s e l , de economie, i n a l l e r l e i g e b r u i k e n , i n de m e d i s c h e v e r z o r g i n g en z e l f s , ondanks de k e r s t e n i n g , i n de g o d s d i e n s t . B i j de nakome-l i n g e n van de g e ï m p o r t e e r d e s nakome-l a v e n h e e f t men een d u i d e nakome-l i j k e band kunnen c o n s t a t e r e n met de bewoners van de g e b i e d e n i n A f r i -ka waar z i j o o r s p r o n k e l i j k vandaan kwamen.

Het e u r o c e n t r i s m e komt s t e r k n a a r v o r e n op e c o n o m i s c h t e r r e i n . De o n d e r z o e k e r s zowel h i s t o r i c i a l s economen en s o c i o -l o g e n - worden a -l s h e t ware g e b i o -l o g e e r d d o o r de p r o d u k t i e v o o r de u i t v o e r n a a r en de h a n d e l op E u r o p a , d a a r b i j v e r g e t e n d d a t de A m e r i k a a n s e l a n d e n ook nog een e i g e n e c o n o m i s c h l e v e n h a d -d e n . T o t i n -deze eeuw was v r i j w e l o v e r a l h e t m e r e n -d e e l van -de b e r o e p s b e v o l k i n g i n de a g r a r i s c h e s e c t o r werkzaam. Op de l a n d -b o u w -b e d r i j v e n werd i n h o o f d z a a k g e p r o d u c e e r d v o o r de e i g e n - be-h o e f t e n en v o o r de v e r k o o p op l o k a l e en r e g i o n a l e m a r k t e n . Ook n i j v e r h e i d en h a n d e l waren v o o r a l op de n a a s t e omgeving g e r i c h t D o o r de b o d e m g e s t e l d h e i d l a g e n de meeste n e d e r z e t t i n g e n g e ï s o

-l e e r d , h e t t r a n s p o r t , v o o r z o v e r d i t n i e t p e r s c h i p kon ge-s c h i e d e n , wage-s a l ge-s g e v o l g van de hoge k o ge-s t e n van g e r i n g e omvang; de wegen waren vaak o n b e g a a n b a a r en de r i v i e r e n d o o r w a t e r v a l -l e n en s t r o o m v e r s n e -l -l i n g e n o n b e v a a r b a a r .

I n v r i j w e l a l l e handboeken o v e r de L a t i j n s a m e r i k a a n s e ges c h i e d e n i ges d o m i n e r e n d r i e b e l a n g r i j k e f e i t e n h e t g e ges c h i e d v e r -h a a l : de v e r o v e r i n g met de d a a r o p v o l g e n d e k e r s t e n i n g d o o r de v e r o v e r a a r s en de v e s t i g i n g van hun g e z a g , de s t r i j d v o o r de o n a f h a n k e l i j k h e i d en i n de j o n g s t e t i j d de o v e r h e e r s e n d e po-s i t i e van h e t b u i t e n l a n d po-s e k a p i t a a l . Nog po-s t e e d po-s k r i j g t men de i n d r u k , d a t t u s s e n 1570 en 1770 de k l o k i n L a t i j n s - A m e r i k a h e e f t s t i l g e s t a a n en d a t e r t u s s e n 1830 en 1930 ook n i e t s g e b e u r d e , b e h a l v e de o p v o e r i n g van een wat w o n d e r l i j k f o l k l o r i s -t i s c h s p e l van s -t o e l e n d a n s e n d e p r e s i d e n -t e n . Aan h e -t o n d e r z o e k n a a r de v e r a n d e r i n g e n i n deze t o c h l a n g e p e r i o d e n van tweehon-d e r tweehon-d en h o n tweehon-d e r tweehon-d j a a r i s h a a s t nog n i e t s g e tweehon-d a a n . Het b e e l tweehon-d van l a n g e p e r i o d e n van r u s t o f s t i l s t a n d , s l e c h t s o n d e r b r o k e n d o o r e n k e l e k o r t s t o n d i g e u i t b a r s t i n g e n van a c t i v i t e i t , i s z e k e r o n j u i s t . O n d u i d e l i j k i s e v e n w e l hoe de schommelingen z i j n v e r l o -p e n . O-p e c o n o m i s c h g e b i e d d e n k t men h a a s t v a n z e l f s -p r e k e n d aan c o n j u n c t u u r g o l v e n .

een z e e r u i t g e b r e i d g e b i e d . Van de R l o Grande t o t Kaap Hoorn i s d e z e l f d e a f s t a n d a l s van S t o c k h o l m t o t K a a p s t a d . A l l e e n a l de k u s t l e n g t e van een m i d d e l g r o o t l a n d a l s P e r u b e s l a a t een a f -s t a n d van Am-sterdam t o t i e t -s t e n z u i d e n van M a d r i d . E r b e -s t a a n i n L a t i j n s A m e r i k a t u s s e n de g e b i e d e n g r o t e v e r s c h i l l e n i n k l i -maat, g e o g r a f i s c h e g e s t e l d h e i d , en wat de bewoners b e t r e f t , i n e t n i s c h e s a m e n s t e l l i n g , l e v e n s w i j z e , o n t w i k k e l i n g en w e l v a a r t . I n v e l e handboeken o v e r de L a t i j n s a m e r i k a a n s e g e s c h i e d e n i s v a l l e n de a u t e u r s v a n h e t ene u i t e r s t e i n h e t a n d e r e . B i j de b e h a n d e l i n g van de k o l o n i a l e t i j d vormt Spaans A m e r i k a één u n i form b l o k , w a a r a a n dan nog een l o s b r o k j e Brazilië i s t o e g e -v o e g d . Z o d r a e c h t e r de o n a f h a n k e l i j k h e i d w o r d t b e r e i k t , -v a l t de m o n o l i e t u i t e e n i n v i j f t i e n s t u k k e n ; de g e s c h i e d e n i s s e n van a l -l e s t a t e n a f z o n d e r -l i j k worden op een r i j t j e a f g e h a n d e -l d ; een u i t e r s t moeizaam v e r h a a l , d a t v e e l g e d u l d van de l e z e r v e r g t . Soms worden a l l e e n de b e l a n g r i j k s t e r e p u b l i e k e n b e h a n d e l d , de k l e i n e r e worden o v e r h e t h o o f d g e z i e n o f i n e n k e l e a l i n e a ' s a f g e d a a n . I n d i e n e c h t e r meer de k l e m t o o n w o r d t g e l e g d op de d i -v e r s i t e i t b i n n e n Spaans A m e r i k a i n de k o l o n i a l e t i j d dan w o r d t h e t i n z i c h t v e r d i e p t i n de v o r m i n g van de n a t i o n a l e s t a t e n b i j de o n a f h a n k e l i j k h e i d . A n d e r z i j d s d i e n t b i j de b e h a n d e l i n g van de n e g e n t i e n d e eeuw meer a a n d a c h t t e worden geschonken aan wat' d i e s t a t e n o n d e r l i n g v e r e n i g t en wat z i j g e m e e n s c h a p p e l i j k heb-ben op p o l i t i e k , e c o n o m i s c h , s o c i a a l , c u l t u r e e l en g o d s d i e n s t i g t e r r e i n .

Het s c h r i j v e n van een geschiedenis van de n e g e n t i e n d e en t w i n t i g s t e eeuw i s een b i j z o n d e r m o e i l i j k e opgave. T o t nu t o e i s d a a r -v o o r i n geen e n k e l handboek een b e -v r e d i g e n d e o p l o s s i n g ge-vonden. Meest z i j n h e t w e i n i g b o e i e n d e v e r z a m e l i n g e n van f e i t e n z o n d e r v e e l o n d e r l i n g v e r b a n d .

t i e s en v e r k l a r i n g e n t e o n t s t a a n , w a a r o v e r een t o t a a l o v e r z i c h t o n t b r e e k t . Het i s daarom n o o d z a k e l i j k i n d i e c o m p l e x i -t e i -t de algemene l i j n e n weer -t e r u g -t e v i n d e n , z i j h e -t dan d a -t v e l e u i t w i j k m o g e l i j k h e d e n moeten worden ingebouwd v o o r de l o -k a l e en r e g i o n a l e v a r i a n t e n .

De b e h o e f t e aan e x a c t e gegevens o v e r de g e b i e d s d e l e n i n Amer i k a was b i j h e t Spaanse b e s t u u Amer m a t e l o o s , z o d a t v e l e k w a n t i t a t i e v e d a t a z i j n v e r z a m e l d . B i j de P o r t u g e z e n was deze t e n -dens m i n d e r s t e r k o n t w i k k e l d . V e e l van d i t v o o r h e t h i s t o r i s c h onderzoek zo b e l a n g r i j k e m a t e r i a a l i s v e r l o r e n g e g a a n , z o d a t geen e n k e l e s e r i e c o m p l e e t i s . De l a c u n e s z i j n evenwel een m i n -d e r e u v e l v e r g e l e k e n b i j -de o n b e t r o u w b a a r h e i -d . Deze moet gewe-t e n worden aan s l o r d i g h e i d , onbekwaamheid v a n de ambgewe-tenaren, c o r r u p t i e en b e d r o g . De k o l o n i a l e b u r e a u s werden u i t S p a n j e o v e r s t r o o m d met v e r z o e k e n om i n l i c h t i n g e n en o p d r a c h t e n t o t h e t houden van e n q u ê t e s ; l i j s t e n met d r i e h o n d e r d , t o t o v e r de v i e r honderd v r a g e n moesten door de l o k a l e a u t o r i t e i t e n worden i n g e -v u l d . B o -v e n d i e n waren de -v r a g e n -v a a k o n d u i d e l i j k g e f o r m u l e e r d . Het k l e i n e a m b t e l i j k e a p p a r a a t was h i e r o p i n h e t g e h e e l n i e t i n -g e r i c h t .

Thans i s h e t m o g e l i j k d e r g e l i j k e k w a n t i t a t i e v e d a t a met b e -h u l p van de computer te v e r w e r k e n . Doc-h d i t kan n i e t g e s c -h i e d e n zonder d a t z i j e e r s t op hun v o l l e d i g h e i d en b e t r o u w b a a r h e i d g r o n d i g z i j n o n d e r z o c h t . Daaraan o n t b r e e k t h e t e c h t e r b i j de s t u d i e s d i e op d i t t e r r e i n z i j n g e d a a n .

L i c h t g e l o v i g h e i d s p e e l t de o n d e r z o e k e r s vaak ook p a r t e n - t e n a a n z i e n van de w e t g e v i n g . V a n a f de k o l o n i a l e t i j d i s h e t i n de L a t i j r t s a m e r i k a a n s e g e s c h i e d e n i s een v a s t g e g e v e n , d a t w e t t e n , k o n i n k l i j k e b e s l u i t e n en v e r o r d e n i n g e n s l e c h t s z e l d e n werden u i t g e v o e r d en t o e g e p a s t op de w i j z e d i e d o o r de w e t g e v e r was b e d o e l d . De e n i g e z e k e r h e i d i s , d a t de o v e r t r e d i n g e n b e s t o n d e n , a l l e e n i s onbekend op w e l k e s c h a a l d i e p l a a t s h a d d e n .

S t e e d s weer werd g e k l a a g d o v e r de c o r r u p t i e , de u i t b u i t i n g en de a f p e r s i n g d o o r de ambtenaren. D i t kwaad moet e c h t e r n i e t n a a r moderne m a a t s t a v e n worden gemeten. De s a l a r i ë r i n g was b i j -zonder l a a g ; i n de k o l o n i a l e t i j d moesten v e l e ambten z e l f s ge-k o c h t worden. T u s s e n de o v e r h e i d en de ambtenaar b e s t o n d een s t i l z w i j g e n d e o v e r e e n k o m s t , d a t t i j d e n s de a m b t s u i t o e f e n i n g op a n d e r e w i j z e n i n k o m s t e n konden worden v e r k r e g e n . D i t e u v e l u i t de k o l o n i a l e p e r i o d e i s met de o n a f h a n k e l i j k h e i d n i e t verdwe-nen .

Een z e k e r e k r i t i s c h e z i n i s e v e n z e e r n o d i g b i j de b r o n n e n van l i t e r a i r e a a r d . De L a t i j n s a m e r i k a a n s e c u l t u u r i s s t e r k v e r b a a l , met een v o o r l i e f d e v o o r r e t o r i e k ; p a g i n a ' s met p r a c h -t i g e v o l z i n n e n v l o e i e n de a u -t e u r s g e m a k k e l i j k u i -t de pen. D i -t g e l d t ook v o o r de h i s t o r i c i . G e s c h i e d s c h r i j v e n w o r d t beschouwd a l s een u i t i n g van k u n s t , n i e t als een werk van wetenschappelijk o n d e r z o e k . B o v e n d i e n h e e f t de t a a l i n L a t i j n s - A m e r i k a vaak een andere f u n c t i e dan i n West-Europa; de t a a l d i e n t e e r d e r om ge-d a c h t e n en b e ge-d o e l i n g e n t e v e r h u l l e n ge-dan om ge-deze t e e x p l i c e r e n .

In de b i j d r a g e n d i e i n deze b u n d e l z i j n v e r e n i g d , z a l men u i t v o e r i g e r o v e r de k w e s t i e s van r e g i o n a l e d i v e r s i t e i t , v e r a n d e -r i n g e n i n de l o o p van de t i j d , de t e -r m i n o l o g i e en de p-roblemen b i j h e t s c h r i j v e n van handboeken o v e r de g e s c h i e d e n i s van L a -t i j n s - A m e r i k a worden i n g e l i c h -t . He-t r e g i o n a l e a s p e c -t kom-t z e e r d u i d e l i j k n a a r v o r e n . De l e z e r z i e t h e t h i e r g e d e m o n s t r e e r d i n de p r a k t i j k van h e t h i s t o r i s c h o n d e r z o e k .

Het z i j n b i j d r a g e n , w a a r i n op v e r d i e n s t e l i j k e w i j z e t e l k e n s weer een s t u k j e van h e t L a t i j n s a m e r i k a a n s e v e r l e d e n w o r d t o n t -s l o t e n ; o u d e r e o p v a t t i n g e n worden g e r e c t i f i c e e r d . D i t g e -s c h i e d t n i e t i n een i c o n o c l a s t i s c h e stemming, maar i n een z o r g v u l d i g e , g e d u l d i g e opbouw, i n een c o n s t r u c t i e v e g e e s t . H i e r i n l i g t een w a a r b o r g v o o r de w e t e n s c h a p p e l i j k e waarde. M i j n e r z i j d s b e h o e f

i k d a a r a a n n i e t s meer t o e t e voegen, de b i j d r a g e n s p r e k e n v o o r z i c h z e l f .

NOTEN