ÃòÅîÆ Çòò¶ÕÅé³ç çÆ é÷ð ÇòÚ íÅðåÆ Á½ðå çÅ ÃæÅé
âÅ. ÇÂÕìÅñ ÇÃ³Ø Ã³è±
ÁËïÃƶà ê̯øËÃð,
ê¯Ãà-×ÌËܱ¶à ê³ÜÅìÆ ÇòíÅ×,
âÆ. ¶. òÆ. ÕÅñÜ, Áì¯Ôð-AEBAAF
íÅðå ÇòÚ ÇÂÃåðÆåò îîåÅ çÅ ì¯èÕ ÔË; îîåÅ ÇòÚ
îÔÅéåÅ, ÇéðÃòÅðæåÅ, Õôà ÃÇÔä çÆ ôÕåÆ å¶ îÅø
Õðé çÅ íÅò ôÅîñ ÔËÍ i
ê±ðì çÆÁ» ÇÂÃåðÆÁ» ù ê¼ÛîÆ îÅêç³â» ÇòÚ êðÖäÅ
À°ÇÚå éÔƺ ÔËÍ ê¼Ûî ÇòÚ ÇÂÃåðÆ êåéÆ ÔË, ê±ðì ÇòÚ
À°Ô î» ÔËÍ ii
Á½ðå» ìÅð¶ ÃòÅîÆ Çòò¶ÕÅé³ç ç¶ À°êð¯Õå òðÇäå ÇòÚÅð À°Ôé» çÆ Á½ðå
êÌåÆ ÃÇåÕÅð çÆ íÅòéÅ çÅ êÌ×àÅòÅ Õðç¶ Ôé Áå¶ éÅñ ÔÆ íÅðåÆ å¶ ê¼ÛîÆ ÃîÅÜ
ÇòÚ Á½ðå ç¶ ÃæÅé Áå¶ À°Ã çÆ çôÅ çÅ ÇìÁÅé òÆ Õðç¶ ÔéÍ ÃòÅîÆ Çòò¶ÕÅé³ç
Á½ðå çÆ Çéð-ðÁÅðæåÅ, Õôà ÃÔÅðé çÆ Áçí°¼å ôÕåÆ Áå¶ îÅø Õð ç¶ä ç¶ òâ¶ð¶
×°ä ç¶ ìÔ°å ÕÅÇÂñ ÃéÍ À°Ô ÚÅÔ°³ç¶ Ãé ÇÕ Á½ðå ù Õ¶òñ íÅðå ÇòÚ ÔÆ éÔƺ Ãî°¼Ú¶
Çòôò ÇòÚ ÇÂÕ ÃÇåÕÅðå çðÜÅ Çç¼åÅ ÜÅäÅ ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ
Á½ðå» çÅ ÃæÅé ÃçÅ ÔÆ ÃîÅÜÆ îÅéÇÃÕåÅ, À°¼¼éåÆ Áå¶ À°ç¶ô-ê±ðåéåÅ
çŠñÚÕ ÇðÔÅ ÔËÍ Ôð ÃîÅÜ ÁÅêä¶ ÜÆòé-çðôé ç¶ î°åÅìÕ Á½ðå» çÅ ÃæÅé Áå¶
ÇòÚ Á½ðå çÆ çôÅ Áå¶ ÃæÅé ÇìñÕ°ñ Çòð¯èÆ ÔéÍ ê±ðìÆ Á½ðå êðç¶ ÇòÚ ÔË Áå¶
ê¼ÛîÆ Á½ðå êðç¶ å¯º ìÅÔð ÔËÍ ç±Ü¶ êÅö ê±ðìÆ Á½ðå ÁÅêäÆ Ç¼ÛÅ î°åÅìÕ ÁÅêäÆ
Ç÷³ç×Æ ÇÜÀ°º éÔƺ ÃÕçÆ Üç ÇÕ ê¼Ûî çÆ ÇÂÃåðÆ ÁÅêäÆ Ç¼ÛÅ î°åÅìÕ Ç÷³ç×Æ
ÇÜÀ°ä ñÂÆ ÁÅ÷Åç ÔËÍ ÇÂÔé» ÇòÚ¯º Õ½ä ×ñå ÔË Áå¶ Õ½ä áÆÕ, ÇÂà çÅ ÇéðéÅ Õ¯ÂÆ
ÇÂÕ ÃîÅÜ ç±Ü¶ ÃîÅÜ ìÅð¶ éÔƺ Õð ÃÕçÅÍ Ôð ÃîÅÜ ç¶ îÅêç³â, ÃÇæåÆÁ» Áå¶
ÇîÁÅð ÁÅê¯-ÁÅêä¶ ÔéÍ ÃòÅîÆ Çòò¶ÕÅé³ç é¶ AH ÜéòðÆ AI@@ ù ÕËñ¶ë¯ðéÆÁ» ÇòÚ
ÁÅêä¶ ÇÂÕ íÅôä ÇòÚ ÇÂà ìÅð¶ Ãêôà ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ-
Ôð¶Õ ðÅôàð ÇòÚ ê°ðÖ Áå¶ îÇÔñÅò» ðڶåé Áå¶ ÁÚ¶å
ð±ê éÅñ ìäŶ ÜÅ ðÔ¶ ÇÂÕ ÁÅçðô çÅ êÌåÆÇé¼èÆåò Õðç¶
ÔéÍ ÇòÁÕåÆ Á³åð ÇéÇÔå ÁÅçðô çÆ ìÅÔðÆ
ÁÇíÇòÁÕåÆ ÔËÍ ÁÇÜÔ¶ ÇòÁÕåÆÁ» çÅ Ãî±Ô ÔÆ ðÅôàð
ÕÔÅÀ°ºçÅ ÔË, ܯ À°Ã ÁÅçðô ù ÇòÁÕå ÕðçÅ ÔË, ÇÜà ò¼ñ
À°Ô ò¼è ÇðÔÅ ÔË Áå¶ ÇÂà ñÂÆ ÇÂÔ î³éäÅ ÃÔÆ ÔË ÇÕ ÇÕö
ðÅôàð ù ÃîÞä ñÂÆ êÇÔñ» å°ÔÅù À°Ã ç¶ ÁÅçðô» ù
ÃîÞäÅ êò¶×Å ÇÕÀ°ÇÕ Ôð¶Õ ðÅôàð ÁÅêä¶ ÁÅê ù Õ¶òñ
ÁÅêä¶ îÅêç³â» ç°ÁÅðÅ îÅÇêÁÅ ÜÅäÅ ÃòÆÕÅð ÕðçÅ ÔËÍ iii
ÇÂà åð·» é» å» ÃÅù ç°ÇÜÁ» ù Çìé·» òÜ·Å ç¯ô ç¶äÅ ÚÅÔÆçÅ ÔË Áå¶ éÅ
À°Ôé» çÆ éÕñ ÕðéÆ ÚÅÔÆçÆ ÔËÍ ÃÅù À°Ôé» ÕÇáéÅÂÆÁ» Áå¶ ÜÇàñ Ã ù êÅð
Õðé òÅñÆ íÅðåÆ éÅðÆ ç¶ ÁÅÀ°ä òÅñ¶ ÁÅôÅÜéÕ îÅð× çÅ ÇéðÆÖä ÕðéÅ ÚÅÔÆçÅ
ÔËÍ
ÇÕö òÆ ðÅôàð çÆ ÇÂÃåðÆÁåÅ çÅ ÁÅçðô Õ¶òñ À°Ã ðÅôàð ç¶ Ãî°¼Ú¶
ÜÆòé ÇòÚ¯º ò¶ÇÖÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ ÔËÍ íÅðåÆ éÅðÆ çÆ ÜÆòé ïÅåðÅ ù ÃîÞä ñÂÆ íÅðåÆ
ÜÆòé ç¶ ÁÅçðô Áå¶ ÜÆòé ç¶ êÌåÆ ÇçÌôàÆÕ¯ä ù òÅÚäÅ êò¶×ÅÍ
ÃòÅîÆ Çòò¶ÕÅé³ç éÅðÆ ù êÌîÅåîÅ çÆ ÃÅÇÖÁÅå ÁÇíÇòÁÕåÆ ÃîÞç¶
ÜÆòé Áå¶ êÇðòÅð ðÖîÂÆ ÁÀ°è ÔãÅÀ°ºç¶ ÔéÍ ÇÂÔ Ãí Á½ðå ç¶ ÃîðêäÆ Ã°íÅÁ
ÃçÕÅ ÔÆ Ã³íò Ô¯ ÃÕçÅ ÔËÍ î³ÇéÁÅ Ü»çÅ ÔË ÇÕ Á½ðå ÔÆ Øð ù Ãòð× ìäÅ ÃÕçÆ ÔËÍ
íÅðåÆ éÅðÆ ç¶ Ã³çðí ÇòÚ ÇÂÔ ×¼ñ áÆÕ ã°¼ÕçÆ ÔËÍ
íÅðåÆ Á½ðå ì°¼èÆîÅéÆ ÇòÚ å» ê¼Ûó ÃÕçÆ ÔË, êð ÁÅêäÆ êÇò¼åðåÅ
ÇòÚ À°Ô Õç¶ ê¼ÛóçÆ éÔÆºÍ À°Ô ÁÅêä¶ Üå-Ãå Áå¶ êÇò¼åðåÅ Óå¶ ÇÕö òÆ ÕÆîå å¶
Á»Ú éÔƺ ÁÅÀ°ä Çç³çÆÍ ÃòÅîÆ Çòò¶ÕÅé³ç ÕÇÔ³ç¶ Ôé-
ÃÅâÆÁ» Á½ðå» ÁËéÆÁ» ÇòçòÅé éÔƺ, êð³å± À°Ô ÁÇèÕ
êÇò¼åð ÔéÍ Ôð Á½ðå ñÂÆ ÁÅêä¶ êåÆ ù Û¼â Õ¶ ç±ÜÅ
Õ¯ÂÆ òÆ îðç ê°¼åð òð×Å Ô¯äÅ ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ iv
ÃòÅîÆ Çòò¶ÕÅé³ç ÁÇÜÔÅ Õ°Þ ÔÆ îðçÅ ç¶ Ã³ì³è ÇòÚ òÆ ÚÅÔ³°ç¶ ÃéÍ À°Ô
ÚÅÔ°³ç¶ Ãé ÇÕ Ôð îðç ÁÅêäÆ êåéÆ ù Û¼â Õ¶ ç±ÜÆÁ» ÃÅðÆÁ» Á½ðå» ù ÁÅêäÆ
î»-ÃîÅé ÃîÞ¶Í ÃòÅîÆ Çòò¶ÕÅé³ç ê±ðìÆ Áå¶ ê¼ÛîÆ ç¶ô» ÇòÚ Úñ ðÔ¶ éÅðÆ-Á³ç¯ñé» ù
ò¶Ö Õ¶ ìó¶ ç°ÖÆ Ô¯ À°áç¶ ÃéÍ À°Ôé» çÅ ÕÇÔäÅ ÃÆ ÇÕ ÇܳéÅ ÇÚð Á½ðå ù ìðÅìð çÅ
ÃéîÅé Áå¶ ÁÇèÕÅð éÔƺ ÇîñçÅ, À°Ôé» ÇÚð éÅðÆ çÅ ÇòÕÅà éÔƺ Ô¯ ÃÕçÅÍ
ìðÅìðåÅ Áå¶ Ã¼Ú¶ ÃéîÅé 寺 Çìé» Á½ðå ÇÖâ½ä¶ 寺 ò¼è Õ°¼Þ éÔƺ ðÔ¶×ÆÍ ÇÂÔÆ Ãí
åñÅÕ ç¶ ÕÅðä ìäç¶ ÔéÍ
ÃòÅîÆ Çòò¶ÕÅé³ç ÜÆ ÕÇÔ³ç¶ Ôé ÇÕ îðç Á½ðå çÆ êÌô³ôÅ çÅ Þ°áÅ éÅàÕ
ÕðçÅ ÔËÍ ÁÃñ ÇòÚ À°Ô À°Ã çÆ êÌô³ôÅ éÔƺ ÕðçÅ Ãׯº ÕÅî°Õ é÷ð» éÅñ À°Ã çÆ ç¶ÔÆ
ù ÇéÔÅð ÇðÔÅ Ô°³çÅ ÔËÍ ÃòÅîÆ Çòò¶ÕÅé³ç ÁÕÃð ÇÕÔÅ Õðç¶ Ãé ÇÕ îðç êÇÔñ» Á½ðå
ù Þ°Õ Õ¶ Õ°ðÃÆ Çç³ç¶ Ôé Áå¶ Çëð Á×ñ ¶ ÔÆ ÇÛä À°Ã ù ÕÇÔ³ç¶ Ôé--
Òç¶òÆ ÜÆ! å°ÔÅâÆÁ» Á¼Ö» ÇÕ³éÆÁ» ïÔäÆÁ» ÔéÍÓ
À°Ô ÇòÁÅÕ°ñåÅ ÃÇÔå ÕÇÔ³ç¶ Ãé ÇÕ ÁÅÖð îðç» ù ÇÂÔ ÁÇèÕÅð ç½ä
Çç³çÅ ÔË? ÇÂÔ îðç ñ¯Õ ÇÂà åð·» çÅ ÃÅÔà ÇÕò¶º Õð ñËºç¶ Ôé? Á½ðå» ÇÂà åð·» çÆ
ù Ö¯ðÅ ñÅÀ°ºçÆÁ» Ôé Áå¶ À°Ã ù ãÇÔ³çÆÁ» ÕñÅ ÇòÚ ñË Ü»çÆÁ» ÔéÍ À°Ô ÁÕÃð
ÇÕÔÅ Õðç¶ Ãé-
ÒÁÃƺ ÇÂÃåðÆ Ô» Ü» ê°ðÖ, ÃÅù ÇÂÔ éÅ Ã¯Ú Õ¶
ÇÂÔ Ã¯ÚäÅ ÚÅÔÆçÅ ÔË ÇÕ ÁÃƺ îÅéò Ô»; ܯ ÇÂÕ-ç±Ü¶ çÆ
ÃÔÅÇÂåÅ Õðé Áå¶ ÇÂÕ-ç±Ü¶ ç¶ Õ³î ÁÅÀ°ä ñÂÆ Üéî¶ Ô»Í
v
ÃòÅÕÆ Çòò¶ÕÅé³ç ÁÕÃð íÅðå çÆÁ» ç¯ ò¼âÆÁ» ì°ðÅÂÆÁ» çÅ Ç÷Õð
ÕÇðÁÅ Õðç¶ ÃéÍ À°Ô ÕÇÔ³ç¶ Ãé ÇÕ ÁÃƺ íÅðåÆ ÇÂÕ å» Á½ðå» çÅ ÁêîÅé Õðç¶ Ô»
Áå¶ ç±ÜÅ ÜÅåÆ í¶ç-íÅò Õðç¶ Ô»Í ÁîðÆÕÅ çÆ À°çÅÔðä Çç³ÇçÁ» À°Ô ÁÕÃð ÇÕÔÅ
Õðç¶ Ãé ÇÕ ÁîðÆÕÆ ÁÅêäÆÁ» Á½ðå» éÅñ óå°Çñå Áå¶ Ú³×Å ÇòÔÅð Õðç¶ ÔéÍ ÇÂÃ
ÕðÕ¶ ÁîðÆÕé Á½ðå ðÖÆ, ÇòçòÅé Áå¶ Á÷Åç ÔË Áå¶ ÇÂö ÕðÕ¶ À°Ô ç¶ô çÆ åð¼ÕÆ
ÇòÚ îðç» ç¶ ìðÅìð ÇÔ¼ÃÅ êÅÀ°ºçÆÁ» ÔéÍ ç±Ü¶ êÅö ÁÃƺ íÅðåÆ ñ¯Õ Á½ðå ù éÆÚ,
êËð çÆ Ü°¼åÆ, ÁÅචçÆ ÇÚóÆ, ÕÅî-ê±ðåÆ çÅ ÃÅèé Áå¶ îÅåð ì³¼Ú¶ êËçÅ ðÕé òÅñÆ
îôÆé ÔÆ ÃîÞç¶ Ô»Í
ÇÕö òÆ ÃîÅÜ ÇòÚ îé°¼ÖÅ ÜÆòé ç¶ ÃÅð¶ êÇÔñ± ÁÅçðô Áå¶ î°¼ñ ÜÆòé
êÌåÆ À°Ã ç¶ ÇçÌôàÆÕ¯ä ç°ÁÅðÅ ÔÆ ÇéðèÅÇðå Ô³°ç¶ Ôé Áå¶ é¶êð¶ Úó·ä¶ ÔéÍ îé°¼Ö
ÁÅêä¶ êÇðòÅð ç¶ ÷ðƶ Çòôò éÅñ ÜÅ Ü°óçÅ ÔËÍ ÇÂà åð·» îé°¼Ö ÁÅêä¶ ÇòÃåÇðå
Ãð±ê» êÌåÆ À°¼åðçÅÂÆ òÆ Ô°³çÅ ÔËÍ
ÃÅð¶ îé°¼ÖÆ ÃîÅÜ ç¶ éËÇåÕ Çéïî Áå¶ ÁÅçðô ÇÂÕ¯-ÇÜÔ¶ Ôé, êð
ÇòÔÅðÕ ð±ê ÇòÚ ÇÂÔ Ôð ÃîÅÜ ÇòÚ ÇÂÕ¯ ð±ê ÇòÚ ñÅ×± éÔƺ Ô³°ç¶Í Ôð ÃîÅÜ ç¶
ÁÅêä¶ îÅêç³â Ô°³ç¶ ÔéÍ ÃòÅîÆ Çòò¶ÕÅé³ç ÕÇÔ³ç¶ Ãé ÇÕ ÃÅù ÁÅêä¶ ÃîÅÜ å¯º ڳ׶
éËÇåÕ î°¼ñ» Áå¶ À°Ú¶ð¶ ÁÅçðô» çÆ ô°ð±ÁÅå ÕðéÆ ÚÅÔÆçÆ ÔËÍ Ôð¶Õ çÅ ÃéîÅé ÕðÕ¶
ÔÆ ÃéîÅé ù À°¼Ú-ÃîÅÜÕ ÁÅçðô ìäÅÇÂÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ ÔËÍ ÃîÅÜ ç¶ Ôð À°îð òð× ç¶
ñ¯Õ» ù À°Ã î°åÅÇìÕ ÃÇåÕÅð Çç¼åÅ ÜÅäÅ ÚÅÔÆçÅ ÔË, íÅò¶º À°Ô Á½ðå Ô¯ò¶, îðç Ô¯ò¶
Let, every man and woman and child, without respect of caste or birth, weakness or strength, hear and learn that behind the strong and the weak, behind the high and the low, behind every one, there is that Infinite soul, assuring the infinite possibility and the infinite capacity of all to become great and good. Let us proclaim to every soul…..ʻʻArise, awake and stop not till the goal is reached.”vi
ÃòÅîÆ Çòò¶ÕÅé³ç ÕÇÔ³ç¶ Ãé ÇÕ ÃÅù ÁÅêä¶ ÁÅçðô Áå¶ î³Ç÷ñ
ÇéðèÅÇðå Õð ñËäÆ ÚÅÔÆçÆ ÔË Áå¶ Çëð Çìé» ð°Õ¶ À°Ôé» çÆ êÌÅêåÆ ñÂÆ ñ×ÅåÅð
Õ¯Çôô Õðç¶ ðÇÔäÅ ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ ÇÂà կÇôô ÇòÚ ÃëñåÅ çÆ êÌÅêåÆ ñÂÆ Á½ðå-îðç ù
î¯ã¶ éÅñ î¯ãŠܯó Õ¶ Ú¼ñäÅ ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ À°Ô ÕÇÔ³ç¶ Ãé ÇÕ Ü¶ å°Ãƺ ÁÅêäÆÁ» Á½ðå»
çÆ çôÅ ÇòÚ Ã°èÅð éÔƺ Õð ÃÕç¶ å» å°ÔÅⶠÕÇñÁÅä çÆ À°îÆç éÔƺ ÕÆåÆ ÜÅ ÃÕçÆÍ
ÁÅêä¶ ÇêÛó¶êé ù ç±ð Õðé ñÂÆ Á½ðå çÅ ÃéîÅé ìóÅ ÷ð±ðÆ ÔËÍ
À°Ô î³éç¶ Ãé ÇÕ Á½ðå» çÆ çôÅ ÇòÚ Ã°èÅð ÕÆå¶ Çìé» Ü×å ç¶ ÕÇñÁÅä
çÆ Õ¯ÂÆ Ã³íÅòéÅ éÔÆºÍ À°Ô î³éç¶ Ãé ÇÕ À°¼Ú¶ ÁÅÚðä òÅñÆÁ» ÇòçòÅé, ìÔÅçð
Áå¶ ÃÅÔÃÆ Á½ðå» å» ç¶ô çÅ ÃðîÅÇÂÁÅ Ô°³çÆÁ» ÔéÍ ÇÂà ñÂÆ Á½ðå» çÆ ÇìÔåðÆ ñÂÆ
ò¼¼è 寺 ò¼è Õ³î ÕÆå¶ ÜÅä¶ ÚÅÔÆç¶ ÔéÍ À°Ô ÁÅÖç¶ Ãé-
î¶ðÅ êÇÔñÅ ïåé Á½ðå» ñÂÆ î¼á ÃæÅÇêå Õðé çÅ ÔËÍ
ÇÂà î¼á ÓÚ¯º ×Åð×Æ Áå¶ îËåð¶ÂÆ Áå¶ À°é·» 寺 òÆ ÁÇèÕ
ï¯×åÅ ð¼Öä òÅñÆÁ» Á½ðå» çÆ À°åêåÆ Ô¯ò¶×ÆÍ vii
ÃòÅîÆ Çòò¶ÕÅé³ç ÕÇÔ³ç¶ Ãé ÇÕ Á½ðå» ù Çò¼ÇçÁÅ Ççú Áå¶ ìÅÕÆ ÃÅðÅ
Õ°¼Þ À°Ôé» Óå¶ Û¼â ÇçúÍ Çëð À°Ô å°ÔÅù ç¼Ãä×ÆÁ» ÇÕ À°Ôé» ñÂÆ ÕÆ Ã°èÅð ñÅ÷îÆ
ÔéÍ Á½ðå» å¶ îðç çÅ ÁÇèÕÅð ÇüÇÖÁÅ ç¶ êÌÚÅð å¼Õ ÔÆ ÃÆîå Ô¯äÅ ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ
Çòôò ç¶ èðî êÌÅä-ÇòÔ±ä¶, ÔÅïÔÆäÆ òÃå Ô¯ ׶ ÔéÍ ÇÂà Ã Çòôò ù ÚÇð¼åð çÆ
ñ¯ó ÔËÍ Ã³ÃÅð ù Òçñ¶ðÓ ôìç éÅñ Ã»Þ òÆ êÅÀ°äÆ êò¶×Æ Áå¶ À°Ã 寺 òÆ ò¼èÕ¶ çñ¶ðÆ
íð¶ Õ³î Õðé çÆ ÷ð±ðå òÆ ÔËÍ
ÇÂÔ çñ¶ðÆ íð¶ Õ³î Á½ðå» ìÅÖ±ìÆ Õð ÃÕçÆÁ» Ôé, ì¼Ã À°Ôé» ù ÃéîÅé,
ìðÅìðÆ, íð¯ÃÅ Áå¶ Ã¼ÚÅ-ð¼ÚÅ ÃÅæ ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ ÁÃƺ ÁÅêäÆ ÇÂà ÇòÚÅð ÚðÚÅ ù
Õ°îÅðÆ Çéò¶ÇçåÅ ç¶ ôìç» éÅñ ÃîÅêå ÕðéÆ ÚÅԻ׶-
Òê³Ü ý îðç» ç¶ ç°ÁÅðÅ íÅðå ù Ü¶å± ìäÅÀ°ä ÇòÚ ê³ÜÅÔ ÃÅñ ñ¼× ÃÕç¶
Ôé, êð ê³Ü ý Á½ðå» ç°ÁÅðÅ ÇÂÔ îÅåð Õ°¼Þ ÔøÇåÁ» ÇòÚ Ã³ê³é Ô¯ ÃÕçÅ ÔËÍ viii
ÔòÅñ¶ å¶ Çà¼êäÆÁ»
i
Çòò¶ÕÅé³ç ÃÅÇÔå, ÁçòËå ÁÅôðî, (îÅÇÂÁÅòåÆ) ÕñÕ¼åÅ ç°ÁÅðÅ êÌÕÅÇôå, óÃÕðé-A, Ö³â-A, ê³éÅ-CAA
ii
À°ÔÆ, Ö³â-A@, ê³éÅ-CFC
iii
À°ÔÆ, Ö³â-H, ê³éÅ-EE
iv
À°ÔÆ, Ö³â-A@, ê³éÅ-BAF
v
À°ÔÆ, ê³éÅ-BAI
vi
The complete works of Swami Vivekananda, Advaita Ashrama, Calcutta, vol- 9, Part- 4, Page- 351
vii
Çòò¶ÕÅé³ç ÃÅÇÔå, ÁçòËå ÁÅôðî, (îÅÇÂÁÅòåÆ) ÕñÕ¼åÅ ç°ÁÅðÅ êÌÕÅÇôå, óÃÕðé-A, Ö³â-D, ê³éÅ-CAH
viii