هلجم یکشزپ تسيز و تملاس کيتامروفنا یکشزپ کيتامروفنا تاقيقحت زکرم هرود مود هرامش موس . ص 571 -561 ، 5931 یزاسدنتسم رد دوجوم یاهاطخ توف يهاوگ : کی یدروم هعلاطم ضرم ی ه جارعم ی 1 رم ، ی م دابآرب ی 2 * :هلاقم تفایرد 7 / 9 / 99 :هلاقم شریذپ 82 / 9 / 99 :عاجرا جارعم ی ضرم ی ه دابآرب ، ی رم ی م . اهاطخ ی زاسدنتسم رد دوجوم ی :توف یهاوگ ی ک هعلاطم .یدروم هلجم تملاس کیتامروفنا یکشزپ تسیز و 4999 ؛ 8 ( 9 :) 471 -462 4 . ارتکد ی دم ی ر ی ت تشادهب تاعلاطا ی -نامرد ی کشزپ کرادم هورگ ، ی روانف و ی تملاس تاعلاطا پ مولع هدکشناد ، ی کشزپار ی ، کشزپ مولع هاگشناد ی دهشم ،دهشم ا ، ی نار . 8 . کشزپ کرادم دشرا سانشراک ی ، کشزپ کرادم و رامآ هرادا ی ، کشزپ مولع هاگشناد ،نامرد تنواعم ی ا ،راوزبس ،راوزبس ی نار . * سم هدنسیون ؤ :لو کشزپ کرادم و رامآ هرادا ی ، کشزپ مولع هاگشناد ،نامرد تنواعم ی س ا ،راوزبس ،راوزب ی نار سامت هرامش : 99044082 -014 Email:[email protected] :همدقم یهاوگ رد هدش تبث تاعلاطا لصاح ،ریم و گرم رامآ یم توف یاه فادها تهج تاعلاطا نیا .دشاب دنمشزرا هعسوت هلمج زا همانرب ب تملاس تبقارم عبانم صاصتخا و یمومع تشادهب یاه ه یم راک هداد تحص نیاربانب .دور گ یاه .دراد یدایز تیمها توف یهاو اذل نیا شهوژپ ، وم یاهاطخ یسررب فده اب ج لیمکت رد دو ناتسرامیب رد توف یهاوگ رهش یاه راوزبس دیدرگ ماجنا . شور : عون زا شهوژپ نیا هتشذگ و رگن هدنورپ هیلک و دوب یفیصوت ناتسرامیب رد هدش توف نارامیب یاه رهش یاه ههام شش رد راوزبس لاس مود 1983 ( 903 هداد یروآ عمج ،شهوژپ نیا رد .دش یسررب )هدنورپ یتسیل كچ ساسا رب اه تفرگ تروص هتخاس ققحم . لیلحت هداد رازفا مرن زا هدافتسا اب اه SPSS هخسن 11 تفریذپ تروص . جیاتن : هک داد ناشن جیاتن اهنت عومجم رد 1 / 11 یهاوگ دصرد دندوب اطخ نودب ،یسررب دروم توف یاه . رد ث یفوتم یگداوناخ مان و مان تب صقن نیرتشیب .دشن هدهاشم ییاطخ چیه یتاعلاطا یلم هرامش تبث رد ( 5 / 88 دصرد ( همانسانش هرامش تبث و ) 2 / 21 .دش هدید )دصرد 10 یهاوگ دصرد دوب هدشن رداص یفوتم جلاعم كشزپ طسوت اه و 98 دصرد یهاوگ ناگدننکرداص زا اکم تبث .دندوب یمومع ناکشزپ اه مسین ب توف ه هنیمز تلع یاج رد توف یا 5 / 20 یهاوگ دصرد ّیلع هطبار .دش هدهاشم اه رد هدش تبث للع نیب یت 28 یهاوگ زا دصرد دوجو ،اه تشادن رد توف للع تبث رد و 18 د یهاوگ دصر اه زا .دوب هدش هدافتسا تاراصتخا هجيتن يريگ : ب و توف للع بسانمان یلاوت یسررب نیا رد ه یریگراک زا یشان هک تسا دوهشم رتشیب توف تلع تبث رد تاراصتخا مدع لمعلاوتسد و نیناوق اب ناکشزپ ییانشآان و توف یهاوگ تیمها کرد گرم للع نییعت یاه و تسا یم هاطخ زورب لیلد دناوت یهاوگ یا توف هرود یرازگرب .دشاب ره توف یهاوگ هرابرد ثحب و توف یهاوگ دروم رد هنلااس شزومآ یاه ،رامیب تیزیو رد ناکشزپ یاه یم دناوت نیا تحص شیازفا هب رجنم .ددرگ تاعلاطا هژاو ديلك اه : یاهاطخ یزاسدنتسم تلع ، توف ، توف یهاوگ یشهوژپ هلاقم
ليمکت ناتسراميب رد توف يهاوگ رهش ياه راوزبس يجارعم و يدابآرب 175 -168 ): 3 ( 2 ; 5 201 Informatics Biomedical d an Health of Journal 961 همدقم ره نامرد و تشادهب ماظن دنمناوت ینامز یروشک دناوتب هک تسا زا یرامیب عوقو گرم و اه یاه لباق یریگشیپ یریگوولج ،دویامن هداد اه ی تبث هدش رد یهاوگ توف هب صووصخ تولع هونیمز یا گرم تبث هدش هک ناکما لیلحت هوحن عیزوت یرامیب یاه روجنم هب گرم رد كی هعماج ار یم ،دهد شزرا فعاضم دراد [ 1 .] دوجو و گرم تاعلاطا ،قیقد ،حیحص ریم و زور هوب رووظنم هوب یفاوک همانرب یزیر ،اه تیولوا نییعت ،اه ،تاناکما عیزوت هوجدوب صیصخت یتشادهب تامدخ هنلاداع هئارا و -رد ینام-رد یروما هوعماج حطس تسا یرورض [ 2 ] هداد ساسا . و گرم هب طوبرم یاه ،ریم یهاوگ یوم دنتوسم ار توف هب رجنم للع هک تسا توف هوجیتن رد ،دونک تووسایس داووجیا یارووب یژتارتووسا ااووقترا و یتووشادهب یاووه یاووه دراد دربراک یریگشیپ [ 9 .] هاووگ تاوعلاطا تحص مدع ی تووف صخت هب رجنم ی ص تسردان قحت رد عبانم ی تاق همانرب و ری ز ی یاوه م تملاس هزوح ی دوش [ 4 .] رد عقاو هنیمز تلع تبث یم گرم یا موهم ناوونع هب دناوت نیروت رد تاعلاطا همانرب حلاصا رد اه هوب یناومرد و یتوشادهب شوخب راموش دویآ [ 5 .] رعت ساوسارب وی ف World Health ) WHO ( Organization مز تلع ی هن ا ی ، لوا ی ن ب ی رام ی و یا سآ یب ی تسا اقو هلسلس رد هک ی ع خد گرم هب رجنم ی ل هوعقاو و هدووب ا ی توسا اروب نآ دوجو نودب هک ی ب ی راوم ، ومن ناوفتا گروم ی تولع .دوتفا مز ی هن ا ی دنب هقبط روحم ،توف ی و گرم م ی ر ساوسا روب و توسا هاوگ رد نآ تبث لمعلاروتسد ی کشزپ ی وب ی ن وللملا ی توبث ،تووف اسران دننام( گرم تلاح یی بلق ی ی ا اوسران یی وسفنت ی وب ) ه ناوونع لصا تلع ی م شزرا دقاف ،گرم ی دشاب د زا . ی روگ ،نآ موهم تاوکن لاوت تبث ی حص ی ح ع لّی ت ی اقو مامت تبث و توف للع ی ع هوب روجنم ا رد توف ی ن هاوگ ی م ی دشاب [ 1 .] لع ی مغر شلات اه ی م ؤ ولم تاوسس ی وب و ی ن وللملا ی نامزاوس و ناووهج تووشادهب ی هووست تووهج ی ل ، هدناماووس ی ، دووم ی ر ی ت تووبث ، زاس درادناتسا ی راذگدک و تاشرازگ ی دادوعت رد ،گروم تلع ی زا م تروص صقان نانچمه گرم تبث اهروشک ی یگ در تاوماهبا اب و م دروآرب ی دوش [ 9 .] رد زرا هعلاطم ی با ی قد ی ق م و گروم راومآ وی ر ات رد ی ،دونل هوطقن ود ساسا فعض ی :لماش لاکشا اوقو توبث رد ی ع وی ا هاووگ ی و تووف اکشا ل اقتنا رد هاووگ زا تاعلاطا ل ی اوه ی و رتاوفد هوب تووف وی ا تسرهف اه ی م و گرم ی ر اسانش یی ا .دش ی ن لاح رد ی ا تس هک 95 م و گرم دراوم زا دصرد ی ر ات رد ی دنل ب رد ی ناتسرام وم خر اه ی دوهد هاوگ و ی مکت ناکوشزپ طسوت نآ وی ل وم ی ا قوبط هوک ددروگ وی ن سررب ی اراد و صقان بلغا ی تسا ناوارف تلااکشا [ 8 .] رد رب سر ی هاوگ ی اوه ی تووف ی وک ی ب زا ی ناتوسرام اوه ی ،ناروهت تووف یهاووگ رد هدوش تبث للع تحص نازیم روب هرداوص یاوه هوقبط باوتک و یناوهج توشادهب نامزاس درادناتسا لوصا ساسا رامیب یللملا نیب یدنب ی اه 2 / 11 دصرد تسا هدش شرازگ [ 8 .] رد ا ی نار اهرامآ قبط ی ووس زا هدوش ملاوعا ی تملاوس تونواعم زو لاووس تووشادهب ترا 1983 ، هووب 20 زا دووصرد ،ناگدووش توووف اهدک ی درگ بستنم چوپ ی هد تسا و رتوشیب فوتم وی نا ی دوندوب هوک ،یناتسرامیب هدنورپ نتشاد دوجو اب یتح اهنت هن نآ گرم تلع اوه دوب هدشن هداد تبسن یتسرد هب ، دروف یاروب هکلب رد هدوش تووف و چوپ تلع كی ناتسرامیب زین هدننک هارمگ باختنا و صیوصخت دوب هدش هداد [ 3 .] مکت مدع ی ل حص ی ح هاووگ ی ا رد تووف وی نار و اهروشک ی هعسوت ی هتفا نانچمه ی ک ی لصا للع زا ی ماظن رد اطخ اهرامآ تبث ی م بوسحم گرم ی دوش [ 10 .] اربانب ی ،ن ا هب هجوت اب ی ن هک قد تاعلاطا نونکات ی وق ی عوضو زا ی ت مکت ی ل هاوگ ی کوشزپ موولع هاگوشناد رد توف ی راوزبوس دووجوم اذل ،هدوبن اسران زا علاطا تهج یی اه ی لامتحا ی ا رد ی ن مز ی ،هون هوب ک یسررب یف ی ت ناتسرامیب رد توف یهاوگ یزاسدنتسم اوه ی ا وی ن رهش ارچ .دش هتخادرپ تسم ساکعنا هک رم رب آی دن رد ناکوشزپ راوک نآ تراهم ااقترا رد ،توف للع تبث ا رد اه ی ن م رما ؤ رث دوب دهاوخ [ 11،12 .] پ نیا اذل وسررب فده اب ،شهوژ ی اوهاطخ ی وم وج رد دو مکت ی ل ناتسرامیب رد توف یهاوگ اه ی درگ ماجنا راوزبس رهش ی د . شور ای ن قحت ی ق ی ك یفیصوت هعلاطم ،شهوژوپ هنومن .تسا یعطقم هدوونورپ هوویلک ن رد ناگدووش توووف یاووه ی هووم لاووس مود 1983 رد ناتسرامیب اه ی م راوزبس رهش ی هدونورپ دادوعت .دوشاب تووف یاوه گدش ا رد نا ی ن ،هرود 903 .دندوب دروم هداد اه ی كوچ رد دووجوم لی تس رد ظنت شخب هس ی م دوب هدش : شخب لوا : اهاطخ ی تبث ی فوتم تاصخشم هب طوبرم ی مان و مان( گداوناخ ی ، لم هرامش ،ردپ مان ی ، لوحم ،همانوسانش هرامش ،رودوص رات ی خ ،دلوت رات ی خ .)توف مود شخب : سررب ی رداوص ااوضما و رهم هدوننک هاووگ ی و تووف ناوخمه ی هدنورپ جلاعم كشزپ اب نآ . موس شخب : اهاطخ ی گنوگچ ی ار تووف لولع توبث رد وب ر یوم تفرگ رازبا ییاور نییعت یارب . ژپ هدافتوسا اووتحم ییاور زا ،شهو دش ، راویتخا رد رازوبا ،توسیل كچ میظنت زا سپ هک تروص نیدب یتشادهب تاعلاطا تیریدم نیصصختم زا رفن هس -نامرد ی وق رار نآ تارظن لامعا زا سپ و تفرگ میوظنت ییاوهن توسیل كوچ اه
يکشزپ تسیز و تملاس کيتامروفنا هلجم زيیاپ 9911 ، هرود مود هرامش ، موس 971 175 -168 ): 3 ( 2 ; 5 201 Informatics Biomedical and Health of Journal کرادوم سانشراک طسوت مود و لوا شخب ،تسا رکذ لباق .دش کشزپ ی هدوید شزوومآ یموومع كشزپ كی طسوت موس شخب و درگ ماجنا ی د اهاطخ زا روظنم . ی هوب طوبرم گنووگچ ی لولع توبث ل كچ موس شخب( توف ی تس ز حرش هب ) ی ر ارا ی ه درگ ی هد تسا . اطخ ی عون 1 ناکم تبث : ی مس ب گرم ه اج ی مز تلع ی هون ا ی تووف هناشن و مئلاع :لماش ه دننام اه ی مسلگوپ ی وگنت و ی ولباوت ،سوفن گرم یا اپ دادخر وی نا ی ا دوننام ی توس وبلق ی ، وسفنت ی ونچمه و ی ن ف للاتخا ی ز ی ژولو ی ك وی ا آرف ی دون موتانآ وی ك غ ی وصاصتخار ی دوننام اسران یی اسران ،بلق یی لک ی و ی ، ،نوخ تنوفع رنووخ ی ز ی ، تولوهک لوبمآ و نس ی ر ی ه . اطخ ی عون 2 : لع هطبار دوجو مدع ّیت ی ب ی ن :لماش هدش تبث للع هطبار دوجو مدع لع ّیت ی وب ی ن هوطبار دووجو مدوع و ب و طوخ لع ّیت ی ب ی ن لا و ب طخ .ف لولع توبث یاروب توف یهاوگ مرف رد( نیب هک تسا هدش هتفرگ رظن رد و ب،فلا طخ هس توف تولع ش تبث گرم نیا یور هد راروقرب یلوولعم و تولع هوطبار طوطخ )تسا اطخ ی عون 9 : لاوت ی ب تبث :لماش للع بسانمان ی ش زا ی ك تلع رد ی ك ،طخ تلع تبث وی ا لولع ی ناوسک ود رد وی ا طوخ هوسره . اطخ ی عون 4 گراک هب : ی ر ی :لماوش تووف للع تبث رد تاراصتخا بث و تخا ت و لع رد تاراص و ف ل و هداد تو ه و ،ا م و قباط چ و ك یل و س ت یحارط عمج هدش روآ ی زجت تهج و دش ی ه لحت و وی ل مرون زا نآ رازفا SPSS هخسن 11 .دش هدافتسا جیاتن سررب زا سپ ی 903 هدنورپ دروم ن رد ناگدش توف یاه ی هوم مود لاس 1983 اوهنت عوومجم رد ، 1 / 11 هاووگ دوصرد ی اوه ی درووم سررب ی ، قب رد و دوندوب اطخ نودب وی ه دراووم وی ك وی ا اوطخ دونچ هدهاشم .دش رد ل كچ لوا شخب ی ،تس رد گداوناوخ ماون و ماون تبث ی فووتم ی ه ی چ اطخ یی ب .دشن هدهاشم ی رتش ی ن ولم هراموش توبث رد صقن ی ( 5 / 88 دصرد د ) ی هد هک ،دش 8 / 18 ،دصرد و تبث مدع 8 / 3 دوصرد همانسانش تاعلاطا اب قباطت مدع ا ی فوتم ی توبث رد لاکوشا .دوب ( همانسانش هرامش 2 / 21 ،)دصرد مود ی ن اوارف ن ی ا رد اطخ ی ن شخب اس رد .داد صاصتخا دوخ هب ار ی ر آ ی مت اه ی ا وی ن اوهاطخ ،تموسق زی ر 5 دصرد دش شرازگ لودج( 1 ). رد مود شخب رد 4 هاوگ دصرد ی اه ، هدوننک رداوص ااوضما و رهم هاوگ ی د مهم هتکن .تشادن دوجو ی رگ ا رد ی ن ا ،تمسق وی ن توسا رد هک 10 هاوگ دصرد ی اه ی ی ک ی ب زا ی ناتسرام ،اه رداوص كشزپ هاوگ هدننک ی ب جلاعم كشزپ اب ی راوم دووب تواوفتم ونچمه . ی ن 98 هاوگ ناگدننک رداص دصرد ی ،اه موومع ناکشزپ ی دوندوب لودوج( 2 ). ل كچ موس شخب رد ی ،تس سررب زا سپ ی گنوگچ ی توبث لولع هاوگ رد توف ی ،اه هداد اه رد بلاق راهچ اطخ عمج یدونب درگ وی د . اطخ ی 1 ناکم تبث ( ی مس اج هب توف ی مز تلع ی هون ا ی هوک )تووف رد 8 / 20 دصرد یهاوگ اه .دش هدهاشم 8 / 5 تبث هب طوبرم دصرد هناشن و مئلاع اه هب یاج مز تلع ی هن ا ی ،توف 9 دصرد هوب طوبرم و گرم ولبات تبث 12 ف تلالاتخا هب طوبرم دصرد ی ز ی ژولو وی ك وی ا موتانآ ی ك غ ی صاصتخار ی اطخ .دندوب ی 2 لع هطبار دوجو مدع( ّیت ی بی ن ع رد )هدش تبث لل 8 / 48 هاووگ زا دصرد ی اوه .توشاد دووجو 2 / 59 هاووگ دصرد ی اراد ی لاووت ی .دوندوب تووف لولع بوسانمان ت توف للع تبث رد تاراصتخا اهن رد 92 هاوگ دصرد ی اه هدافتوسا درگن ی هد .دوب لودج 9 يهاوگ مود و لوا شخب تاعلاطا تبث ياهاطخ يناوارف : يسررب دروم توف ياه صانع هداد ر يناوارف دصرد و تبث دراوم هدشن يناوارف دصرد و اب قابطنا مدع دراوم هدنورپ يناوارف عومجم دصرد و اهاطخ یگداوناخ مان و مان 0 0 0 ردپ مان 0 ( 2 / 2 % ) 5 ( 2 / 2 % ) 5 همانسانش هرامش ( 45 % ) 20 ( 2 / 1 % ) 14 ( 2 / 21 % ) 53 یلم هرامش ( 8 / 18 % ) 155 ( 8 / 3 % ) 22 ( 5 / 88 % ) 188 رودص لحم ( 81 / 9 % ) 8 ( 9 / 1 % ) 9 ( 3 / 4 % ) 11 دلوت خیرات 0 ( 1 / 9 % ) 8 ( 1 / 9 % ) 8 توف خیرات 0 0 0 رهم و یهاوگ هدننکرداص ااضما ( 4 % ) 3 ( 10 % ) 195 ( 14 % ) 144
يکشزپ تسیز و تملاس کيتامروفنا هلجم زيیاپ 9911 ، هرود مود هرامش ، موس 175 -168 ): 3 ( 2 ; 5 201 tics Informa Biomedical and Health of Journal 979 لودج 2 يهاوگ هدننكرداص ناکشزپ يناوارف : يسررب دروم توف ياه صصخت عون يناوارف دصرد یمومع 118 98 ینوفع 3 9 یلخاد 93 5 / 12 یژولورون 23 4 / 3 لافطا 24 8 / 8 بلق 21 4 / 8 نامیاز و نانز 10 2 / 9 یدپوترا 2 1 / 0 یمومع یحارج 94 11 زغم یحارج و باصعا 13 1 عمج 911 911 لودج 9 توف للع تبث هب طوبرم ياهاطخ يناوارف : اطخ عون يناوارف دصرد ياطخ عون 9 ب گرم مسيناکم تبث : ه ياج هنيمز تلع توف يا 8 / 20 هناشن و مئلاع تبث ب اه ه هنیمز تلع ناونع یا 18 8 / 5 هنیمز تلع یاج هب گرم ولبات تبث یا 3 9 تبث هنیمز تلع ناونعب یصاصتخاریغ كیموتانآ و كیژولویزیف للاتخا یا 98 12 ياطخ عون 2 : لع هطبار دوجو مدع ّيت ي ب ي ن هدش تبث للع 8 / 48 ت دوجو مدع ّیلع یلاو ب و تمسق نیب توف تلع تبث رد یت 218 2 / 80 ّیلع یلاوت دوجو مدع فلا و ب تمسق نیب توف تلع تبث رد یت 84 28 ياطخ عون 9 : للع بسانمان يلاوت 2 / 59 طخ ره رد تلع كی زا شیب تبث 190 2 / 42 طخ هس ره رد ناسکی للع تبث 94 11 ياطخ عون 1 : ب ه رد تاراصتخا يريگراك توف للع تبث 18 توف للع تبث رد تاراصتخا زا هدافتسا 210 18 ثحب هجيتن و يريگ ا رد وی ن ووسررب ی لاوووت ی اوون ووب و توووف لوولع بوسانم ه گراووک ی ر ی ب توف تلع تبث رد تاراصتخا ی رتش وشان هوک توسا دوهوشم ی زا مها کرد مدع ی ت هاوگ ی انشآان و توف یی ناووق اوب ناکوشزپ ی ن و لمعلاوتسد اه ی عت یی ن وم و توسا گرم للع ی لد دوناوت وی ل زوروب اهاطخ ی هاوگ ی هوک داد ناوشن شهوژوپ نویا هجیتن .دشاب توف 4 / 88 یهاوگ دصرد رد اطخ دنچ ات كی زا هدش یسررب توف یاه هتشاد تبث .دنا م رد اطخ دصرد نیا اق ناشن هباشم تاعلاطم اب هسی یم مرف نیا تاعلاطا تبث نییاپ تیفیک هدنهد .دوشاب Myers و Farquhar رد عوووقو نازوویم ،توووف یهاوووگ تحووص یووسررب رد یلصا یاهاطخ ار گروم یهاوگ 3 / 92 دوصرد دوندومن ملاوعا [ 19 .] متویآ هوک یگداوناوخ مان و مان تبث ،یهاوگ لوا شخب یسررب رد یم بوسحم یمهم مروف یمامت رد دوش وب اوه ه ترووص یتوسرد یولم هراموش تبث رد صقن نیرتشیب .دوب هتفرگ ( 5 / 88 دوصرد و ) همانسانش هرامش ( 2 / 21 دصرد تیلویوسم دونچ روه .تشاد دوجو ) تموسق لویمکت و عووقو ملاوعا گروم توبث رد ناکوشزپ یلصا یم گرم تلع ینعی نآ یکشزپ رداوص كوشزپ اوما ،دشاب هدوننک تمسق ریاس دیاب توف یهاوگ توقد اوب زوین ار تووف یهاوگ یاه .دیامن لیمکت ارچ ب ینوناوق روظن زا تیلویوسم یلصا راب هک رتوشی تسا یهاوگ هدنهد لیکشت یازجا ریاس هجوتم [ 9،14 .] یهاووگ یدعب تمسق یسررب رد مهم هتکن یناووخمه مدوع ،اوه رداص كشزپ رد هوک جلاوعم كوشزپ اوب تووف یهاووگ هدننک 10 ینایرآ قیقحت رد یناوخمه مدع نیا .دوب دراوم دصرد ناراکمه و یهاوگ رثکا رد تسا هدش شرازگ اه [ 15 .] ارآ ناوویک ناراوکمه و زین رداص كشزپ یناوخمه جلاوعم كوشزپ اوب توف یهاوگ هدننک ناتوسرامیب رد ار یفوتم اوعومجم ،هاوشنامرک یاوه 5 / 15 دوصرد .درک ملاعا یهاووگ توبث نییاوپ تویفیک لیلاد زا یکی یو یاوه وب جلاوعمریغ كوشزپ طوسوت مرف نیا لیمکت ار توف ه صووصخ
کت ليم ناتسراميب رد توف يهاوگ رهش ياه راوزبس يجارعم و يدابآرب 972 175 -168 ): 3 ( 2 ; 5 201 Informatics Biomedical and Health of Journal توسا هدروک ناوونع یمومع ناکشزپ [ 11 .] یووضر ناراوکمه و هوک دونداد ناوشن 9 / 98 نودوب یهاووگ ناگدننکرداوص زا دوصرد یاروب جلاوعم كوشزپ یاوج هوب رابجا هب و رامیب زا یفاک تخانش هدرک رداص یهاوگ یفوتم دنا [ 18 .] دودح رودص ،رضاح هعلاطم رد 98 دصرد یهاوگ زا رد .تسا هدش ماجنا یمومع كشزپ طسوت اه یلاح گرم نیا هک اتسرامیب رد اه ناراومیب بولغا و هداتفا نافتا ن هدوب صصختم ناکشزپ نامرد تحت املوسم .دونا كوشزپ هوطاحا تسا ناکشزپ ریاس زا رتشیب یلیخ رامیب هدنورپ هب جلاعم . وت هب هجوت اب أ زا دعب بلغا ،دسج نفد زاوج و توف یهاوگ ندوب م ناویهارمه بوناج زا یداویز راشف اب ناتسرامیب ،رامیب توف عوقو یفوتم یم هجاوم دسج نفد و لیوحت تهج .دوش اوب هلباقم تهج رد لکشم نیا كوشزپ رووضح مدوع ناومز رد تووف هک یدراوم هوب تووف یهاووگ رودوص توهج یفووتم هدونورپ ،دهد خر جلاعم یم عاجرا یمومع ناکشزپ تفیوش ناومز رد مهم هلیسم نیا .دوش راوب اوب( سوناژروا شخب و هاگنامرد رد ناکشزپ نیا یراک یراوک ز )دای یم تروص یم رظن هب .دریگ نیناوق هب ،كشزپ رگا یتح دسر هدونورپ قیقد هعلاطم تهج یفاک تقو ،دشاب هاگآ توف للع تبث هنیمز تلع ارختسا و .تشاد دهاوخن توف یا هعلاطم رد Pritt ناراکمه و طوسوت تووف یهاووگ نتشون ،بلغا یوم ترووص هبرجت مک ناکشزپ درویگ تندویزر یاروب نویا و اوی ،دوهد ششوپ دیاب تفیش كی رد ار رامیب یدایز دادعت هک ینرتنیا انوشآان راومیب كی هدنورپ قیقد یسررب تهج یفاک تقو و هزیگنا یمن یقاب قیقد توف تلع تبث تهج یوم هیصوت اذل .دراذگ دووش هک دوخ دویامن لویمکت ار مرف نیا ،جلاعم كشزپ یوم نیونچمه . ور ار هدش توف رامیب هدنورپ ناوت اوب یکوشزپ میوت طوسوت دوعب ز رارق ثحب دروم جلاعم كشزپ روضح تووف یهاوگ سپس و داد ار لیمکت دومن [ 12 .] .دوش هدهاوشم یفلتخم صئاقن زین توف للع تبث رد لاثوم توبث ب توف مسیناکم ه هنیمز تلع یاج رد هوک تووف یا 8 / 20 دوصرد یهاوگ یناویاپ دادوخر لماوش هوک توف مسیناکم .تشاد دوجو اه گرم یم یصاصتخاریغ كیموتانآ و كیژولویزیف للاتخا و و دشاب كیموتانآ و كیژولویزیف للاتخا ب ،یصاصتخاریغ ه هوضراع ناونع هنیمز تلع زا یا یم بوسحم یا دووش وب دویابن و ه تولع ناوونع هونیمز دووش توبث تووف یا [ 10 .] Myers و Farquhar توبث وب گروم مسیناکم ه هونیمز تولع یاوج اوهاطخ زا یوکی ار یا ی یهاوگ لیمکت رد کرتشم یم یفرعم توف یاه دننک [ 19 .] هناشن و مئلاع زا هدافتسا ب اه ه هنیمز تلع ناونع رد گرم یا 8 / 5 یهاوگ دصرد .دش هدهاشم اه هوقبط هابتشا و هدش فیرعت دب للع یوم تووف تولع تبث نییاپ تیفیک هناشن هدش یدنب دوشاب [ 8 ] و ب دیابن زگره ه هونیمز تولع ناونع وف یا وب تو ه دور راوک [ 8،18 .] ت ناونع اب دوخ هعلاطم رد ناراکمه و یورسخ أ هوقبط دب ریث یدونب صخاش یور ندرک یرامیب ریم و گرم یاه نووخ شدروگ یاوه یور قیقحت اب ناریا رد 1800 یوسررب هوب یتووف نارامیب هدنورپ سپس ،دنتخادرپ یکشزپ میت كی طسوت توف تلع نییعت تحص هک دش صخشم 88 دصرد زا دب یاهدک كومک اوب هدوش فیرعت للع ریاس هب هدنورپ لخاد تاعلاطا ( یراومیب بلغا یوبلق یاوه -یم لیدبت لباق )یقورع دشاب [ 13 .] هوووعلاطم رد Villar و Pérez-Méndez شزوووومآ زا لوووبق رد ناکشزپ 51 % یهاوگ تووف موسیناکم ،یسررب دروم توف یاه ب ار ه هنیمز تلع یاج دوندوب هدروک تبث توف یا [ 4 .] و یقداوص یهاوگ یور رب یقیقحت رد ناراکمه ناتسرامیب رد توف یاه یاه تفایرد ناهفووصا دوون رد هدوووهیب و چوووپ لوولع ،هووک 21 دووصرد زا یهاوگ دووب هدویدرگ تبث گرم میقتسم تلع ناونع هب توف یاه نازیم نیا زا هک 2 / 18 % یبلق تسیا تبث هب طوبرم دووب یسفنت [ 20 .] اب نیا هب هجوت یجنز هک هر یم گرم هب رجنم عیاقو زا یا اذول ،دوش رداص طسوت دیاب للع و عیاقو هلسلس نیا رد یلاوت تبث ناگدوننک .دریگ تروص توف یهاوگ ارچ شهاوک رد یلاووت نویا تیاعر هک ،توف للع تبث یاطخ یوم وم دوناوت ؤ ،یوسررب نویا رد .دوشاب رث ّیلع هطبار عومجم رد للع نیب یت 2 / 80 یهاوگ دصرد تووف یاوه ان ینسحم شهوژپ رد .دوب صق ناراوکمه و یوراس هوطبار دووبن ّیلع رد توف للع نیب یت 5 / 92 یهاوگ دصرد یوسررب درووم یاوه دش شرازگ [ 21 .] رد ناراکمه و یوضر 8 / 81 یهاووگ دصرد ،اوه ار للع یلاوت تیاعر مدع دونداد شرازوگ [ 18 .] جیاوتن نیونچمه رد هک داد ناشن 28 یهاوگ دصرد اه ّیلع یلاوت ، یت توبث تلع نیب .تسا هدشن تیاعر ب و تمسق رد هدش رد هوک دونچره 5 / 44 یهاوگ دصرد دووب هدش لیمکت طخ هس زا رتمک اه هوک طوخ و هنیمز تلع تبث هب طوبرم یم للع هدننک عورش و یا یلاوخ دوشاب یچومل .دوب ناراکمه و درک ملاوعا دوخ شهوژپ رد دون دووجو اوب هنیمز تلع تبث تیمها رد یا 3 / 99 لویمکت طوخ دراوم دصرد دوب هدشن [ 22 .] رد 11 یهاوگ دصرد ّیلع یلاوت هدعاق هب هجوت یب ،اه اوی كوی ،یت ب ار تلع دنچ ه طخ هس ره رد یرارکت تروص فلا( -ب -) توبث .دندوب هدرک قیقحت رد ینسحم یوراوس ناراوکمه و شوخب رد گروم هوب روجنم یکشزپ للع تبث 4 / 11 ییاوطخ چیوه دوصرد یب .دنتشادن طوبرم گرم هب رجنم یکشزپ للع تبث یاطخ نیرتش و لع یلاووت كوی تبث یاطخ هب یفاوکان یولو ،ی 1 / 98 و دوصرد
ليمکت ناتسراميب رد توف يهاوگ رهش ياه راوزبس يجارعم و يدابآرب 175 -168 ): 3 ( 2 ; 5 201 Informatics Biomedical and Health of Journal 979 و لع یلاوت دنچ تبث یاطخ هدش هدهاشم دروم نیرتمک یکوشزپ ی ،یفاکان صقان تروص هب مه نآ 4 / 9 دوب دصرد [ 21 .] ب ه رد توف للع تبث رد تاراصتخا یریگراک 18 یهاوگ دصرد اوه دش هدهاشم نیا هب هجوت اب . ماهبا ثعاب تاراصتخا زا هدافتسا ،هک یم توف تلع تبث رد دووش [ 4،12 .] زا یهاوگآ و توقد یومک اوب یم عفر لباق نازاسدنتسم طسوت توف یهاوگ لیمکت هوحن .دشاب یاوقیرفآ رد تووف یهاوگ توف تلع تیفیک ناونع اب یقیقحت رد ار توف یهاوگ رد تاراصتخا دربراک ،یبونج 8 / 10 یلاووت و دصرد ار توف للع بسانمان 24 دصرد دندرک ملاعا [ 11 .] یوم توف یهاوگ رد تبث یاهاطخ وب دوناوت ه یوب تولع یوگبرجت نیناووق زا یهاوگآ مدع و ییانشآان و راک راشف و یگتسخ ،لنسرپ هوب نداد تویمها .دوشاب نآ نتسناد تیمها مک و توف تلع تبث و حیحوص هوک تسا ینعم نیا هب مهم دنس نیا نآ ندووب لوماک تم .تسا یدیلک یرما أ دنتوسه عیاش توف یهاوگ رد اهاطخ هنافس هرتسگ و یهاوگ زا یا هتشون تسد و صقان یاه رجنم اناوخان یاه یم تسردان توف للع تبث هب دوش [ 12 .] اهنت عومجم رد 1 / 11 یهاوگ دصرد اطخ نودب ،یسررب دروم یاه اوطخ دونچ اوی كی دوب نکمم هیقب رد و دندوب رد .دووش هدهاوشم ناراکمه و ینسحم شهوژپ یهاووگ رد هداد حیحوص تبث نازیم گرم تلع یکشزپ 51 دوب دصرد [ 21 .] راوشفا نیوع یوسررب رد و گرم یاهرامآ هئارا هوحن ریم رد ناتسرامیب رهوش یاوه ،ناروهت راهظا دومن رد هک 90 دصرد زا هدنورپ رد هدوش تبث گرم للع ،اه ،توف یهاوگ اب و شریذپ مرف دنتوشادن تقباطم صیخرت هصلاخ [ 29 .] رد هوطوبرم ناگدوننک کونهامه و ناراذوگدک و ناکشزپ شزومآ توسرهف و تووف یهاوگ لیمکت تیفیک ااقترا هب رجنم هنیمز نیا دش دهاوخ ریم و گرم [ 2،8،21 ]. یوط دووخ قویقحت رد ینسحم تبث دنور اب ییانشآ مدع ،ناکشزپ زا یجنسرظن ار تووف یهاووگ م روتکاف ؤث تسناد مرف نیا لیمکت یاهاطخ زورب رد ر [ 21 .] رد هعلاطم Pritt ناراکمه و شزوومآ ناومز نیگناویم ندووب مک دودح( 15 زوکرم نآ ناکوشزپ یارب مرف نیا لیمکت تهج )هقیقد م توف یهاوگ تاعلاطا تبث رد اطخ زورب رد ار ؤ یم رث دناد [ 12 .] هووعلاطم رد Villar و Pérez-Méndez كووی یرازووگرب اووب رانیمس 30 هوقیقد تووف یهاووگ لویمکت هووحن صووصخ رد یا زا هنیمز نیا رد ار ناکشزپ یاطخ نازیم دنتسناوت 81 دصرد هب 3 دصرد .دنهد شهاک همانرب هب یو هولخادم یاوه وب یوشزومآ یا ه یاروب هونیمز نویا رد تولفمپ و ملیوف شوخپ ،یرووضح تروص گنا ،اداوناک یاهرووشک رد یکوشزپ نایوجوشناد و ناکشزپ ،سیول یم هراشا ایلارتسا و اکیرمآ تووف یهاووگ یاهاطخ شهاک هک دنک ب ار ه توسا هتوشاد لابند [ 4 .] یوویح یوقیقح ناراوکمه و یوط ردنب رد هک یقیقحت تولع یراذوگدک لکوشم عفر هنیمز رد سابع هنیمز یومازلا هطبار نیا رد ناکشزپ شزومآ ؛دنداد ماجنا گرم یا دنتسناد [ 24 .] داهنشیپ وسم ساکعنا رب رمت آ رد ناکوشزپ راوک دونی نآ تراهم ااقترا رد ،توف للع تبث م رما نیا رد اه ؤ رث دوب دهاوخ [ 11،12 .] ب عومجم رد ه قیقد یاهرامآ هیهت رد توف للع دایز تیمها لیلد همانرب تهج یزیر یوم داهنوشیپ تملاس هزوح یاه هرود رد دووش رد تووف لولع یزاوسدنتسم هووحن یکشزپ نایوجشناد یلیصحت گ دوش هدناجنگ توف یهاو . رد لغاوش ناکوشزپ تکرش نینچمه ناتسرامیب هرود رد زین اه تیعوضو دوبهب رد هطوبرم یشزومآ یاه م یلعف ؤ .دوب دهاوخ رث هرود نویا یرازوگرب زا سوپ یوم اوه ناووت تروص یددجم یسررب داد و یهاوگ تقد ااقترا تهج ار جیاتن اه ب ه .درب راک ينادردق و رکشت ا رکشت اب اوب هوک راوزبس یکشزپ مولع هاگشناد یشهوژپ تنواعم ز تأ هنیزه نیم اوه حروط نویا ی هراموش هوب( 983031994 ) یراوی ، هدننک .دندوب شهوژپ نیا ماجنا رد ام References
1. Siqueira AA, Rio EM, Tanaka AC, Schor N, Alvarenga AT, Almeida LC. Female mortality in the Municipality of São Paulo: quality of medical death certificates. Rev Saude Publica. 1999;33(5):499-504 .
2. Lu TH, Lee MC, Chou MC. Accuracy of cause-of-death coding in Taiwan: types of miscoding and effects on mortality statistics. Int J Epidemiol. 2000;29(2):336-43.
3. Sibai AM. Mortality certification and cause-of-death reporting in developing countries. Bull World Health Organ. 2004 Feb;82(2):83.
4. Villar J, Pérez-Méndez L. Evaluating an educational intervention to improve the accuracy of death certification among trainees from various specialties. BMC Health Serv Res. 2007;7:183 .
5. National Center for Health Statistics (NCHS)
Mortality Data International Classification of Disease; 2007. [cited 2013 Aug 24] Available from: http:// www.cdc.gov.mill1.sjlibrary.org/nchs/about/major/dvs/i cd10des.htm
6. World Health Organization (WHO). International statistical classification of diseases and health related problems. 2th ed. Geneva: World Health Organization; 2004.
کت ليم ناتسراميب رد توف يهاوگ رهش ياه راوزبس يجارعم و يدابآرب 971 175 -168 ): 3 ( 2 ; 5 201 nformatics I Biomedical and Health of Journal
7. Tangcharoensathien V, Faramnuayphol P, Teokul W, Bundhamcharoen K, Wibulpholprasert S. A critical assessment of mortality statistics in Thailand: potential
for improvements. Bull World Health Organ.
2006;84(3):233-8.
8. Rezvani Ardestani SF, Shahnavazi H, Ghorbani M. Survey on the accuracy of death certificated issued with WHO Standards & ICD10 Mortality codes in Sina hospital in Tehran in the second half of 2013. Scientific Journal of Forensic Medicine. 2015; 21(2):106-9. Persian
9. Naghavei M. Broadcasting death in eighteen provinces in 2000. Tehran: Tandis; 2003. Persian.
10. Nakhaee N, GhadiPasha M. Instructions for death certificate completion. Kerman: Kerman University of Medical Sciences; 2009.
11. Nojilana B, Groenewald P, Bradshaw D, Reagon G. Quality of cause of death certification at an academic hospital in Cape Town, South Africa. S Afr Med J. 2009 Sep;99(9):648-52 .
12. Pritt BS, Hardin NJ, Richmond JA, Shapiro SL. Death certification errors at an academic institution. Arch Pathol Lab Med. 2005;129(11):1476-9 .
13. Myers KA, Farquhar DR. Improving the accuracy of death certification. Canadian Medical Association Journal. 1998;158(10):1317-23 .
14. Jafari n, Naghavi M. Instructions of physician for record and classification of causes of death. Tehran:Arvij Publication.2006. Persian.
15. Ariaei M, Dortag E, Naderi N, Ebrahimi R. Consistency between death certificates and hospital records: a study from Kerman University of Medical Sciences. Payesh. 2011;2 (10): 167-73. Persian.
16. Keyvanara M, Zardoeigolanbar S, Karimi S, Saghaeiannejad Isfahani S. The Quality of Death Certificates Record in the Educational and non-Educational Hospitals in Kermanshah. Health Info Manage. 2011; 8(1): 23-32. Persian.
17. Razavi SM, Reiazi M, Akbari H, Dabiran S. Study of failure of the death certificate issued by the Shariati Hospital in Tehran and its effective factors. Journal of Medical Council of Islamic Republic of Iran 2002; 20(2): 89-94. Persian
18. Health Information Systems Knowledge Hub.
School of Population Health, Handbook for doctors on cause-of-death certification. The University of
Queensland; 2012 Available from:
http://www.uq.edu.au/hishub/docs/Handbook/HISHUB-Handbook-for-doctors.pdf
19. Khosravi A, Rao C, Naghavi M, Taylor R, Jafari N, Lopez AD. Impact of misclassification on measures of cardiovascular disease mortality in the Islamic Republic of Iran: a cross-sectional study. Bull World Health Organ. 2008;86(9):688-96.
20. Sadeghijebeli M, Afariche H, Mojde S, Saghaeiannejad S, Mehrabi A. Survey on consistency surface between the recorded causes of death in death certificate and the recorded causes of death in medical record for cardiovascular patients in the educational hospitals of Isfahan. Scientific Journal of Forensic Medicine. 2010; 16(1):21-7.
21. Mohsenisaravi B, Kabirzadeh A,
Bagherianfarahabadi E, Zamanikiasari A. Expression of data doumentaion on medical death certificate: accordence WHO role in Mazandaran University of Medical Sciences. Health Info Manage. 2010; 7(1):7-15. Persian.
22. Lamoochi P, Aalipour E, Mir Behrisi H.
Correlation causes of death in death certificates of Ahvaz Aboozar hospital in 2009 and March to September 2010. Jentashapir. 2013; 4(3):271-6. Persian.
23. Einafshar B. Review how mortality statistics presented in Tehran hospitals [dissertation]. Tehran: Iran University of Medical Sciences; 2000. Persian.
24. Hayavi Haghighi M, Khorami F, Alipour J, Dehghani M. The impact of errors in completing death certificat e on coding, underlying the cause of death in Shahid Mohammadi hospital of Bandar Abbas. J Health Adm. 2013; 15(50):76-84. Persian.
Journal of Health and Biomedical Informatics Medical Informatics Research Center
2015; 2(3): 168-175
Errors in the Documentation of the Death Certificate: A Case Study
Meraji Marzyeh1, Barabadi Maryam2*
Received: 28 Nov, 2015 Accepted: 19 Dec, 2015
Citation:Meraji M, Barabadi MErrors in the Documentation of the Death Certificate: A Case Study. Journal of Health and Biomedical Informatics 2015; 2(3): 168-175.
1. Ph.D. in Health Information, Health Information Technology and Medical Records Dept., School of ParaMedical Sciences, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran.
2. M.Sc. in Medical Records, Statistic and Medical Records Dept., Deputy of Health, Sabzevar University of Medical Sciences, Sabzevar, Iran.
*Correspondence: Statistic and Medical Records Dept., Sabzevar University of Medical Sciences, Sabzevar, Iran.
Tel: 051-44011028 Email: [email protected]
Introduction: Mortality statistics are derived from the information recorded on death certificates.
This information is used for many important purposes, such as development of public health programs and allocation of health care resources. Therefore, the accuracy of death certificate data is very important. The aim of this study was to evaluate the quality of documentation of death certificates in hospitals in Sabzevar, Iran.
Method: In this retrospective and applied study, all death certificates of patients admitted and
expired in hospitals (30 death) of Sabzevar, Iran during the second six months in 2010 were evaluated. Data was collected by a checklist Which validity was approved by experts. Obtained data analyzed using SPSS software and descriptive statistics.
Results: The result shows that out of all death certificates reviewed, Only 11,6 percent of
certificates were found written without error. Most frequent errors pertained to writing patients' social security number (78.5%) and national ID card (26.2%). Around 60% of death certificates were not issued by treating doctor of deceased and 38% of them were issued by a general practitioner (GP). Listing 'mechanism of death' at the place of 'underlying cause of death' was found in 20, 5 %of certificates. There was no causal relationship between the recorded causes in 27% of certificates. 68% of certificates disclosed 'use of abbreviations' in cause of death.
Conclusion: In this study indicates improper sequence of causes and use of abbreviations in the
recorded causes of death, due to the lack of understanding about the importance of the death certificate and unfamiliarity of physicians with rules and guidelines of determining mortality causes. Some annual courses in death certification and discussion of the death certificate for each deceased patient in physician, can increase accuracy of the documents.
Key words: Documentation errors, Causes of death, Death certificate
