• No results found

PUNE JILHYATIL LOKSANKHYECHA ABHYAS

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2020

Share "PUNE JILHYATIL LOKSANKHYECHA ABHYAS"

Copied!
8
0
0

Loading.... (view fulltext now)

Full text

(1)

Copyright © 2018, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies ऩुणेजिल्ह्मातीररोकवंख्मेचाअभ्माव

Pramila Maruti Gaikwad1 & Arvind Shelar2, Ph. D.

1

Assistant Prof. N. Wadia, Wadia College Pune 2

Head, Department of Economics Siddhivinayak College Pune

प्रस्तुत ळोध ननफंधाभध्मे ऩुणे जिल्ह्मातीर रोकवंख्मेचा अभ्माव ्मा वलऴमालय ववलस्तय वललेचन केरेरे आशे. ऩुणेजिल्ह्मातीर२००१ते२०११मादळकातीरग्राभीणलळशयी (नागयी) रोकवंखेच्माफदराचाअभ्माव केराआशे. २००१ल२०११मादोनिनगणनारोकवंखेभध्मेभध्मे पायभोठ्माप्रभाणातफदर झारेरेआशेत. २००१ च्मािनगणनेनुवायरोकवंखेची घनता९१९प्रती चो.ककरोभीटयआशे. २०११ च्मािनगणनेनुवायऩुणे जिल्ह्माचीरोकवंख्मा ९४२६९५९ इतकीअवूनरोकवंखेचीघनता४६२ प्रतीचो.ककरोभीटयआशे. ऩुणेळशयची रोकवंख्मेचीघनताहश ऩुणेजिल्ह्माभध्मेवलाातिास्तअवूनती१४६५२इतकीआशे. ऩुणेजिल्ह्माभध्मे२००१ ते२०११ मा कारालधीत पायभोठ्माप्रभाणालयरोकवंखेचीलाढआढऱते. ऩुणेजिल्ह्माभध्मेिरसवंचनाच्मा तवेच योिगायाच्मा पाय भोठ्मा वंधी उऩरब्ध अवल्हमाभुऱे ळशयी ग्राभीण रोकवंखेच्मा यचनेभध्मे फदर झारेरेआशे.

प्रस्तालना:

रोकवंख्मा शा गनतभान ऩरयलतानळीर घटक आशे, त्माभुऱे रोकवंख्मा बूगोरात रोकवंख्मा फदराचा अभ्माव कयणे अननलाय्म ठयते, मा फदराची कायणे अभ्मावणे शे अत्मंत भशत्लाचे आशे.कोणत्माशीदेळाची रोकवंख्मा हश त्मादेळाची वंऩत्ती भानरी िाते. रोकवंख्मा हश देळाची प्रेयक ळक्तीभानरीिाते. रोकवंख्मेलयचत्मादेळाचाआर्थाक वलकावअलरंफूनअवतोत्माभुऱेरोकवंख्मा हश एकभशत्लाचीवाधनवंऩत्तीभानरीिाते. रोकवंख्माअभ्मावाभुऱेत्मादेळातीररोकवंख्मालाढ रोकवंख्मेचे सरंग गुणोत्तय, वाषयता . भाहशती सभऱते. देळiच्मा प्रगतीवाठी रोकवंख्मा शा गनतभान घटक अवल्हमाने वंख्मात्भक गुणात्भक लाढ मालय देळाची ओद्मार्गक वांस्कृनतक प्रगतीअलरंफूनअवते.

देळाचीउऩरब्ध वाधनवंऩदालरोकवंख्मा माभध्मेवशवंफधअवणेगयिचेअवते, मावंऩंदा प्रभाणात अवाव्मा रागतात. एखाद्मा प्रदेळाभध्मे बूयचना, िभीन, ऩाणीऩुयलठा, आर्थाक वाधने, दऱणलऱण . गोष्ठी अवतीर तयत्माप्रदेळात रोकवंख्मेचीघनता भोठ्माप्रभाणातआढऱते. वदय वंळोधनाभध्मेऩुणेजिल्हशातीरग्राभीणलनागयीरोकवंख्मेच्माफदराचाअभ्मावकेरेराआशे.

(2)

Copyright © 2018, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies

अभ्मावषेत्र: प्रस्तुत ळोध ननफंधाभध्मे ऩुणे जिल्ह्माची ननलड केरेरी आशे. ऩुणे जिल्ह्माभध्मे १४ तारुके अवून प्रत्मेक तारुक्माची बौगोसरक आर्थाक ऩरयजस्थती माभध्मे पाय भोठ्मा प्रभाणालय पयकआशे. ऩुणेजिल्ह्माचाअषलृतीमवलस्तायलयेखालृतीमवलस्ताय१७.५ते१९.२उत्तय आणण७३. ते७५. ऩूला आशे. ऩुणे जिल्ह्मातीर रोकवंख्मेची घनता२०११ च्मा िनगणनेनुवाय४६२ चो.कक.सभ. आशे.

उहिष्टे :

प्रस्तुतळोधननफंधाभध्मेऩुणेजिल्ह्मातीर२००१ते२०११मादळकातीरग्राभीणलनागयीरोकवंख्मा फदराचाअभ्मावकयणे.

भाहशती स्रोत वंळोधन ऩध्दती : प्रस्तुत ळोधननफंधाभध्मे ऩुणे जिल्ह्मातीर २००१ ते २०११ मा

कारालधीत ग्राभीण नागयी रोकवंख्मेच्मा अभ्मावाच्मा आकडेलायीचा अभ्माव कयण्मात आरा

आशे.

ग्राभीण रोकवंख्मेच्मा दळकातीर फदर =२०११ ची एकूण ग्राभीण रोकवंख्मा२०११ ची एकूण

रोकवंख्मा

२०११ची एकूणग्राभीणरोकवंख्मा

नागयी रोकवंख्मेच्मा दळकातीर फदर =२०११ ची एकूण नागयी रोकवंख्मा२०११ ची एकूण

रोकवंख्मा

२०११ची एकूणनागयीरोकवंख्मा

एकूणरोकवंख्मा = एकूणरोकवंख्मा

षेत्रपऱ

ऩुणेजिल्ह्मातीररोकवंख्मेचीघनता

ऩुणेजिल्हशाशाभशायाष्रयाज्माभधीरअत्मंतभशत्लाचालएकप्रगतळीरजिल्हशा आशे. ऩुणेजिल्ह्माचा

ळैषणणक , यािकीम लवाभाजिक वलकाव भोठ्माप्रभाणालय झारेराआशे. ऩुणे ळशयातीरअवणाऱ्मा

(3)

Copyright © 2018, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies

िास्त रोकवंख्मेची घनता ऩुणेळशयाभध्मे आढऱते. ऩुणे ळशयाची (तारुक्माची) रोकवंख्मेचीघनता

२०११ च्मा िनगणनेनुवाय १४५६२ इतकी आढऱते. २००१ २०११ मा दोन िनगणनेच्मा दयम्मान

वलाात िास्त लाढ शलेरीतारुक्माभध्मे हदवून आरी. २००१ भध्मे रोकवंख्मेची घनता १०१२ इतकी

शोती. तय २०११ भध्मे २४७९ इतकी लाढ म्शणिेच दुप्ऩट लाढ झारेरी आशे. लेल्हशे तारुक्माभध्मे

रोकवंख्मेची घनताहश वलाातकभीझारेरीआशे.२००१ भध्मेरोकवंख्मेचीघनता११२ इतकीशोती.

तय२०११ भध्मे१०३ कभीझारेरीआढऱूनमेते. लेल्हशेतारुका शाव्माद्रीच्मायांगाभधीरअनतदुगाभ

प्रदेळलआर्थाकवलकावाच्मादृष्टीकोनातून भागाव याहशरेराआशे. त्माभुऱेरोकवंख्मेचीघनताकभी

झारेरी आढऱते. ऩुयंदय तारुक्माभध्मेशी अनतळम नुन्मतभ लाढ झारेरी आढऱून मेते. २००१ भध्मे

रोकवंख्मेचीघनता२०३इतकीशोतीतय२०११ भध्मेटीपक्त२ नेचलाढरील ती२०५ इतकीझारी.

रोकवंख्मेची लाढ शोण्माच्मा दृष्टीने ऩुणे ळशय, शलेरी जिल्हशाचा काशी नागयीकयण झारेरा बाग

लगऱता मोग्म ऩरयजस्थती नाशी. बोय,लेल्हशे,िुन्नय,आंफेगाल,मांचा काशी बाग ऩलात यांगांचा आशे

त्माभुऱेच रोकवंख्मेच्मा लाढीव ननफंध रागतो. सळरूय, खेड, शलेरी मा तारुक्माभध्मे रोकवंख्मा लाढीचा लेग अर्धक आढऱतो माचे कायण औद्मोर्गकीकयण,सळषणाच्मा आयोग्माच्मा वोमी,

लाशतूक दऱणलऱणच्मा वोमी माभुऱे रोकवंख्मेची लाढ लेगाने शोताना हदवून मेते. शलेरी तारुक्माभध्मेरोकवंख्मेचीलाढअनतळमलेगानेशोतआशे.

सारणीक्र.. पुणेजिल्ह्यातीऱऱोकसंख्येचीघनता

.क्र. ताऱुक्याचेनाळ ऱोकसंख्येचीघनता (चो.कक.मी.)

२००१ २०११

आंबेगाळ २०५ २१४

. बारामती २७० ३१४

. भोर १९३ २१५

. दौंड २६५ २७६

हळेऱी १०१२ २४७९

. इंदापूर २३७ २४४

(4)

Copyright © 2018, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies

. खेड २४५ ३१७

. माळल २७० ३५०

१०. मुलऴी १२३ १६९

११. पुणेऴहर १०४१२ १४६५२

१२. पुरंदर २०३ २०५

१३. शऴरूर १९९ २२०

(5)

Copyright © 2018, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies २००१आणण२०११माभधीररोकवंख्मेचाफदराचाआढाला

ऩुणे जिल्ह्माभध्मे २००१ ते २०११ मा दळकातीर ग्राभीण नागयी रोकवंख्मेच्मा प्रभाणात पाय भोठ्माप्रभाणालयफदरझारेराआशे. ऩुणेजिल्ह्माभध्मे २०११माकारालधीतग्राभीणरोकवंख्माहश

१६.९५टक्केतयनागयीरोकवंख्मा५४.०४टक्केएलढीशोती. ऩुणेजिल्ह्माचावलचाय कयताग्राभीणल

नागयी रोकवंख्मेभध्मे अवभानता आढऱून मेते. ऩुणे जिल्ह्मातीर १४ तारुक्मांऩैकी बोय,लेल्हशे,

भालऱ,भुऱळी,िुन्नय,आंफेगाल,माभधीर फयाचवा बाग डोंगययांगानी लेढरेरा आशे. माभुऱे

नागरयकीकयण लाढीव भमाादा ऩडतात. ऩुणे ळशय आवऩावच्मा तारुक्माभधीर रोकवंख्मेची लाढ

अनतळम लेगाने शोत झारेरी आशे ्माचे भशत्लाचे कायण ळैषणणक वुवलधा लाशतूक दऱणलऱण,

औद्मोर्गकीकयण,सळषणाच्मालआयोग्माच्मावोमी, मांचाझारेरावलकावशोम.

२००१आणण२०११माभधीर मादळकातीररोकवंख्माफदराचीटक्केलायीचाअभ्माव कयतानाभोठी

लाढ हदवून मेते. भुऱळी तारुक्माभध्मे २००१ २०११ मा कारालधीत पाय फदर झारेरा आशे. ऩुणे

(6)

Copyright © 2018, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies

लआवऩावच्माबागाभध्मे शेभोठ्माप्रभाणालयनागरयकीकयण झारेरेआशे. खेड,सळरूय,शलेरी,भुऱळी

मा तारुक्मातीर उद्मोगधंद्माचा वलकाव भोठ्मा प्रभाणात झारेरा आशे, माचाच ऩरयणाभ

नागयीकयनभध्मे झारेरी लाढ शोम. लेल्हशे तारुक्माभध्मे नागरयकीकयण झारेरे नाशी माचे कायण

म्शणिे अनतदुगाभ बाग, दऱणलऱण औद्मोर्गकीकयण,सळषणाच्मा आयोग्माच्मा वोमी भानली

िीलनावाठी अमोग्मबागशोम. बोयतारुक्माभध्मेशी नागयीकयणाचालेगकभीआढऱतोमाचेकायण

(7)

Copyright © 2018, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies

सारणीक्र. . पुणेजिल्ह्यातीऱग्रामीणळनागरीऱोकसंख्येचाबदऱ (२००१-२०११)

.क्र. ताऱुक्याचे

नाळ

एकूण ऱोकसंख्येची टक्केळारी २००१

२००१ २०११ या दऴकातीऱ ऱोकसंख्या बदऱाची टक्केळारी

ग्रामीणऱोकसंख्या नागरीऱोकसंख्या

आंबेगाळ १०. . ३६.

. बारामती १५. १०. ४३.

. भोर . . .

. दौंड ११. . ३३.

हळेऱी ८०. ११२. ७१.३०

. इंदापूर १०. . १८.

. िुन्नर . . .

. खेड ३१. १२. १२७.

. माळल २३. २४. २३.

१०. मुलऴी ३४. २१. २२१.

११. पुणेऴहर २२. . २१.

(8)

Copyright © 2018, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies

१३. शऴरूर २४. १३. १३६.

१४. ळेल्हहे -. -. .

ननष्कऴा : ऩुणे ळशय (तारुका) ल शलेरी मांचा ळैषणणक, आर्थाक, ल वाभाजिक वलकाव भोठ्मा

प्रभाणालय झारेरा आशे, त्माभुऱे मा वलबागात रोकवंख्मेची घनता िास्त आढऱते. ऩुणे ळशयाभध्मे

वलाात िास्त रोकवंख्मेची घनता िास्त आढऱते तय वलाात कभी न्मूनत्तभ लेल्हशे तारुक्माभध्मे

आढऱते. नागयीरोकवंख्मेभध्मेफदरझारेराआशे.

References:

A.T.Patil, A.A.Badgujar, J.G.Patil (2012) Comparative study of trends of sex ratio in different khandesh region , Maharashtra bhugol shastra parishad National level conference (Junnar 2012).

Anil Shinde (2006) The population study of raigad District The Deccan Geographical society journal, Pune Vol 1 Part 1 Pp10-28

Arjun B.Doke (2015) fluctuations of sex ratio in Maharashtra with special reference to Pune District Pp125-131 ISSN-978-84309-02-2.

Arjun Musmade, Jyotiram More, Praveen Saptrashi (2011) geographical analysis of sex ratio in rahuri tahsil Anagar District. Maharashtra bhugol shastra sanshodan patrika, Maharashtra bhugol shastra parishad vol XXVIII No.2

Ayyar N.P. and srivastva P.S. (1978) Urban sex ratio in Madhyapradesh: Distribution and Trends National Geographer Vol 13 Pp1-12.

B.N.Ghosh (1985) Fundamental of population geography sterling publishers private limited New delhi, 110016.

Barakade, A.(2012) “ Declining Sex Ratio-An Analysis with Special Reference to Maharashtra State”. Research Gate, Geoscience Research, Vol.3, Issue1,2012.

Chandana R.C.(1994) Geography of Population Kalyani Publishers, Ludhiana Kankure.K.B.(2011) “ A Study of Sex ratio in Parbhani District” IRRJ,Vol 3 Issue 31. Kayastha S.L. (1988) Geography of Population Ravat Publication Jaipur Pp27-85.

Krishna and Gopal and Chandana R.C. (1973) Sex composition of Haryana‟s population „Geographical Review of India‟ Vol XXXV No.2 Pp113-125

Maharashtra State census Handbook 1971-2011.

Majid Husain (1999) Population Geography” Anmol Publication Pvt Ltd. New Delhi Pp7-21 Ogale S., Dhobale G. (2016) bhugolshastra Sanshodan Patrika Vol-II Pp1-8.

Pednekar H.M. and K.Sita (1980) Spatial patterns of sex ratio in south kokan maharashtra 1951-1971 Population Geography Vol VI Pp130-142.

Pore, A.V. and Mote,Y.S. (2015) “Spatial patterns of Sex ratio in sangali district Maharashtra”GRT,ISSN2231-5603.Vol.4 Issue 9, March 2015.

Pune district census Handbook 1971-2011.

R.K.Tripathi (2000) Population Geography common wealth publisher 4831/24 pralhad street Ansari road, New delhi 110002.

S.B.Sawant and A.S. Athavale (1994) Mehata publishing home,1216 sadashiv peth Pune 30. Social and Economic review Pune District.

References

Related documents

- deoarece nu toate metodele din literatură pot fi aplicate cu rezultate satisfăcătoare la determinarea bisoprololului mai ales din produse farmaceutice, unde

CHARLESTON LAW REVIEW [Volume 1 educational expenses when the taxpayer received a tax-free scholarship or tax-free veterans' educational benefit intended to

6 Precise investment control 4 EASY DIVERSIFICATION TRANSPARENCY TRADING FLEXIBILITY ADVANCED TRADING TECHNIQUES Precise cost control LOW COSTS

This study has used an established time series intervention model to investigate the success of various amendments made to CBC household waste and recycling collection services.

20 Advise GP/NMP that s/he may continue to prescribe naltrexone tablets for up to 6 to 12 months, or longer if benefit seen or patient wants to continue taking it.. Advise

Under mild hypotheses which hold true in most applications, the Lagrangian subspace associated to the stabilizing solution of an algebraic Riccati equation is semidefinite, and

Hardy’s last three major tragic novels The Mayor of Casterbridge (1886), Tess of the d’Urbervilles (1891) and Jude the Obscure (1895) are clearly experiments with both the

Specifically, the first chapter analyzes practices of disablism and ableism in John Locke’s writings, demonstrating how Locke dehumanizes people with disabilities, ignores