Proceduren Administrative

(1)

P r oc ed ur e n a d m i ni s t r a t i ve m u nd t a p e rk uf i z oj m

s i v e p r i m i n j e o r g a n i administrativ, organi tjeter shtetror ose organizat, e cila ushtron autorizime publikene vendosjen e qeshtjes

administrative, kur duke e aplikuar drejtperdrejt dispozitene pergjithshme juridike, ne rastin konkret, vendosin mbi ndonje te drejt, detyrim oseinteres juridik te individit, te personi juridik i caktuar ose pales tjeter.

Elementet e kuptimit te proc.Administrative jane: 1.Subjektet e

proceduresa d m i ni s t rat i v e, 2 . o b j ek t i i p r oc ed u r es a dm i n is t ra t i ve d h e 3 . q el l i m i i p r oc ed u r es administrative.

Subjektet e procedures Administrative - jane

pjesmarrsit e domesdshem neproc.Admin. Ato jan organi qe e zhvillon proceduren si dhe pala. Organi i proc.Admin.eshte subjekti i cili ushtron administraten, pra organi i procedures eshte subjekt qevendos mbi te drejtat dhe detyrimet e palëve. Pala behet subjekt procedural neproc.Admin. ne te cilen vendosen mbi te drejtat dhe detyrimet e saja. Objekti i procedures Administrative eshte

qeshtja admin. qe do te thot vendosjaautoritative mbi te drejtat, detyrimet dhe interesat juridike te subjektit te caktuar juridik. Qellimi i proceduraes Administrative eshte

nxjerrja e vendimit valid (te drejtdhe te ligjshem).Nxjerrja e vendimit te vlefshem behet me aplikimin objektv dhe terregullt te normave juridike materiale ne raste konkrete

Zhvillimi i procedures Administrative - proc.Admin. ka lindur para se gjithash

neq el l im t e m b r o j t j es s e po z i t es s e p al es

k u r v eh et n e rap o r t m e a dm i n is t ra t en s h t et r o r e, p er k a t es is h t m b r o j t j es s e i nd i v i d ve ( q y t et a r ve) ng a vep r i m t a r i a e parregullt e administrates shtetrore.

Kodofikimi i procedure Administrative per her te par eshte berë ne Austri

me1 9 2 5 , m e l i g j i n m b i p r o c e d u r e n a d m i n i s t r a t i v e d h e l i g j i n m b i e k z e k u t i m i n administrativ.

Procedura Administrative dhe procedura Civile dallohen

:1.per nga organet tecilat e zhvillojn proceduren perkatse, 2.per nga aktet (ligjet) e veqanta me te cilatrregullohet njera dhe tjetra procedur, 3.per nga aktet qe i nxjerrin ne procedur, 4.pernga objekti i procedures, 5.per nga palet qe marrin pjes ne procedur, dhe 6.per ngaveprimet qe nderrmerren ne zhvillimin e procedures.

Procedura Administrative dhe procedura Penale dallohen : 1.per nga

organetq e e z hvi l l o j n n j er en dh e t j e t r en p r oc ed u r, 2 . p er ng a ko d et (l i g j et ) m e t e ci l a t rregullohen keto procedura, 3.per nga aktet

(2)

qe i nxjerrin organet kompetente

nep r oc ed u r ën p er k a t s e, 4 . p er ng a ob j ek t i i p r o c ed u r es p er k a t s e, d h e 5 . p er ng a veprimet procedurale qe nderrmerren en procedur

perkatse.1.Procedurën Penale e zhvillojn gjykatat e kompetences se pergjithshme dhe

gjykatatushtarake, ndrekaq proceduren administrative e zhvillojn org anet e administratespublike.2 . Pr o c ed u ra a d m i ni s t rat i v e r r eg u l l o h e t m e Kod i n ( li g j i n ) e p r o c. a d m i n. k u r s e Procedura Penale

rregullohet me kodin penal me te cilin rregullohet kompetenca dheveprimi i gjykatave ne shqiptimin e sanksioneve ndaj kryersve te veprave

penale.3 .N e p r oc ed u r en A dm i n is t ra t i ve n x i r r et v en d i m i m e t e c i l i n ven d os et q esh t j a administrative, kurse ne proceduren Penale nxirret aktgjykim me te cilin shqiptohetsanksionet per vepren penale.

N oc i oni i Qe s ht j e s A d m i ni s t r a t i ve

-Ob j ek t i p r oc . A dm i n . es h t e v en d o s j a n e qeshtjen Admin. qe do te thotë vendosja me deklarim te njëanshem te vullnetit teorganit mbi te drejtat dhe detyrimet e subjekteve te caktuara. Qeshtja

administrativevendoset me akt administrativ p.sh. dhenja e lejes per ndertim, lejes per puntorinezejtare, caktimi i tatimit etj.

K u p t i m i i P a r i m e v e t h e l e m o r e t e p r o c e d u r e s A d m i n i s t r a t i v e

- Par i m et themelore te proc.Admin. jane parime juridike, rregulla te

pergjithshme te tersis seprocedures administrative ne te cilat bazohet dhe ne baz te te cilave zhvillohetproc.Administrative.

Kemi dy lloje te Parimeve

: Parimet themelore te procedures Administrative dhe

Parimet tjera te procedures Administrative.

P a r i m et t he m e l or e te P r oc ed ur e s A d m i ni s tr a t i v e

: 1 .p a r i m i i l i g j sh em er i , 2.parimi i mbrojtjes se te drejtave te qytetarve dhe te intersit publik, 3.parimi i

tevertetes materiale, 4.parimi i degjimit te pales, 5.parimi

i efikasitetit, 6.parimi iqmuarjes se lir te provave, 7.parimi i mëvetësisë, 8.parimi i dyshkallshmeris, 9.parimii paapelushmeris se vendimeve ne proc.admin., 10.parimi i ekonomizimit, 11.parimi indihmes se paleste paditur, 12.parimi i perdorimit te gjuhes se vet ne proc.admin.

Parimet tjera ne Procedur

Administrative jane: 1.parimi i oficialitetit (maksimao f i c i e l e ) d h e m a k s i m i a p r i v a t e , 2 . p a r i m i i m a k s i m e s i n k u i z i t o r e d h e p a r i m i i disponibilitetit (dispozicionit), 3.parimi i oralitetit dhe parimi

i shkrimit, dhe 4.parimi ipublicitetit ne proc.Admin. P a r i m i i L i g j s h m e r i s n e P r o c . A d m i n .

(3)

- T e g j i t h a o r g a n e t s h t e t r o r e d h e o r g a n n i z a t a t q e u s h t r o j n a u t o r i z i m e p u b li k e m e ras t i n e v en d o s j es n e q es h t j en Admin . jane

te detyrushme t'i respektojnë dispozitat ligjore dhe dispozitat tjera. Organet e admin. publike gjat vendosjes mbi te drejtat dhe detyrimet e paleve janete detyruara te respektojn parimin e ligjshemeris, do te thot qe procedura e cila iparaprin vendosjes dhe vete vendosja te jenë me pajtim me rregullat e procedures.

Parimi i Mbrojtjes se te Drejtave te qytetarve dhe interesit Pubilk - Sipas ketiparimime rastin e zhvillimit te procedures dhe te vendosjes, organet kane per detyrqe paleve t'u bejnë te mundur qe sa me lehte te mbroje dhe te realizoj te drejtat etyre, duke pasur kujdes qe

realizimin i te drejtave te tyre te mos jet ne dem te

ted r e j t a v e t e p e r s o n a v e t e t j e r d h e a s n e k u n d e r s h t i m m e i n t e r e s a t p u b l i k e t e percaktuara me ligj.

Parimi i te vertetes Materiale

- sipas keti praimi organet qe zhvillojn proc.Admin. jane te detyruara

qe me rastin e vertetimit te fakteve dhe rrethanave te konstatojnte verteten materiale- te vertetojn gjendejn e derjt te qeshtjes. E verteta

materialekupton te verteten objektive, reale, substanciale, esenciale, dmth. e verteta e cilabazohet ne gjendejn reale.

Parimi i Qmuarjes se Lire te provave

- Organi sipas bindjes se vet te lir cakton secilat prova duhet te

administrohen per vertetimin e faktevee pastaj, ne bazë teqmuarjes te ndergjegjshme dhe te kujdeseshme te qdo prove,si dhe te gjitha

provavese bashku , si dhe ne baz te rezultatit te krejt procesit, perseri ne bazë te bindjes sevet te lire, vendos nese ndonje fakt do te konsiderohet i provuar ose jo.

Parimi i Mëvetesisë se Organit ne te Vendosur ne Proc.Admin. - Sipas ketiparimi, organi zhvillon proc.Admin. dhe nxjerr vendimin ne menyre te mevetesishme,ne kuadrin e autorizimeve qe i jane dhene me ligj. mevetesia e organit qe zhvillonproc.Admin shprehet ne ate se askush nuk mundet dhe nuk ben t'i caktoj (t'i japurdhera) se si do ta udheheqë, zhvilloj proceduren dhe qfare vendimi do te nxjerr.

Parimi i Te Drejtes se Ankesës (dyshkallshmerisë) ne Proc.Admin.

- Sipasparimit te se drejtes se ankimit ne proc.Admin. kunder vendimit te nxjerr ne shkallete pare, pala e paknaqur ka te derjte ankimi organit me te larte se sa organi i cili e kanxjerr vendimi ne shkallen e parë. Vendimi i shkalles se pare, i cili ankimohet meankes mund te anulohet, te prishet ose te ndryshohet nga organi i shkalles se dytepo qe se konstatohet se eshte i pa ligjshem dhe i parregullt (i padrejt).

(4)

-Sipas keti parimi vendimi i formes sep r e r e (k u n d er t e ci l i t n u k m u n d t e p a raqi t et a n k es d h e a s t e h a p et kon f l i k t i

i administrativ) me te cilin pala ka fituar te drejta te caktuara, perkatesisht me te cilinpales i jane caktuara disa detyrime, mund te anulohet, te prishet ose ndryshohetvetem ne rastet e parashikuara me ligj.

P a r i m i i E k o n o m i z i m i t t e P r o c e d u r e s

- M e e k o n o m i z i m n e n k u p t o h e t karakteristika e perbashket e punes e cila kryhet me shpenzime sa ma te vogel

tekoh es dh e m j et ev e ( si d h e en er g j i s) m e t e ci l en n j ekos i sh t r ea l i zoh en t e g j i t h a rezultatet e parapara. Pra proceduren duhet ta

zhvillojn shpejt (pa zvarritje) dhe mes hp en z i m e s a m e t e vog l a dh e d u ke e h u mb u r sa m e p a k koh en p er p al en d h e personat tjere qe marrin pjes ne procedur, por ne menyr qe te sigurohet qdo gje qe

nevojitet per vertetimin e drejt te gjendjes faktike dhe per nxjerjen e vendimit tedrejt dhe te ligjshem.

Parimi i Perdorimit te Gjuhes se vet ne Proc.Admin.

- Secilit i garantohet e rejtaqe ne proceduren para gjykates, organit tjeter shtetror ose organizates e cila

neushtrimin e autorizimeve pubilke kur vendos mbi te drejtat

dhe detyrimet e tija, teperdorë gjuhen e vet. Sipas keti parimi palet, dhe pjesmarrsit tjer ne

proc.Admin.k a n e t e d r e j t t e p er d o r i n g j u h en e v et d h e n e a t e p r o c ed u r t e i n f o r m o h en , t e njoftohen, mbi zhvillimin (rrjedhjen) e procedures ne gjuhen e vet.

P A R IM I I O f i c i a l it e t it ( m a k s i m a of ic i a l e ) d he M ak s i m e s P r i v a te .

-Sipasmaksimes oficiele

proc.Admin. perher e hap (e fillon) organi kompetent (bartes ipushtetit publik) pa pritur kerkesen e pales (subjekt i interesuar), Sipas MaksimesPrivate

, organi mund te hap (ta filloj) proc.Admin. vetem sipas kerkeses se pales- neqeshtjen ne te cilat sipas ligjit, ose sipas karakterit te qeshtjes, nevojitet kerkesa epales.

Parimi i Maksimes Inkuizitore dhe Parimi i Dsponibilitetit - Sipas maksimesinkuizitore

p r o v a t i m b l e d h , i s i g u r o n d h e i p a r a q e t o r g a n i i c i l i e z h v i l l o n proceduren ose ato i mbledh sipas kerkeses ose urdhrave te tij.

(5)

Sipas parimit teDisponibilitetit

(dispozicionit) te pales vet palet jane te autorizuara ti mbledhin, tisigurojn dhe ti paraqesin provat ne procedur administrative.

Parimi i Publicitetit te Proc.Admin

- Publiciteti i proc.Admin nenkupton hapjen esaj parimisht ndaj te gjithve, do me then mundesia qe ne proc.Admin. gjat kryerjes seveprimeve

procedurale, te asistojn edhe personat madhor qe nuk marrin pjes neproc.Admin. (i ashtuquajturi publik i pergjithshem).

P j e s m a r r s i t n e P r o c e d u r A d m i n i s t r a t i v e - P j e s m a r r s i t k r y e s o r d h e Pjesmarrsit e tjerë.Pjesmarrsit Kryesor (subjekte kryesor) ne proc.Admin. jane:

organi, pala sidhe perfaqsuesit e paleve dhe te autorizuarit e tyre. Organi

si subjekt kryesor i proc.eshte ai organ i cili zhvillon proc. dhe nxjerr vendimin ne qeshtje konkrete Admin.

Ndrekaq Pala

eshte person (fizik ose jurdik) mbi te drejtat, detyrimet ose interesat juridike te te cilit duhet vendosur ne rastin konkret ne proc.Admin.

Pjesmarrsit tjer ne proc.Admin.

mund te paraqiten si organi i lutur (i porositur)

qeofron ndihmë juridike, deshmitaret, ekspertet, perkthyesit (interpr etet), ndihmesitprofesional te pales.

Pjesmarrs ne proc.Admin. mund te jen edhe prokurori publik dhe avokatipublik

, Keta quhetn pjesmarrs te veqant, dhe e kan poziten e pales, interesat e veta juridike, por ne porc.Admin. perfaqesojn interesin e pergjithshem. Pjesmarrsit e Rastit

- dallohen edhe pjesmarrsit e rastit- miqet e palës,

personatq e m b a j n ë d o k u m e n t e t e d o m o s d o s h m e p e r t e p r o v u a r i t n e p r o c e d u r e n administrative, etj.

Organi qe e Zhvillon Proc.Admin

. - Organi qe e zhvillon proceduren, perkatesishtvendos ne qeshtjen administrative kuptohet organet shtetrore si dhe organizatat

tec il a t us h t r o j n a u t o r i z i m e p u b li k e. M e f j a l en o r g a n du h e t k u p t u a r i ns t i t u c io n e t ep er koh s h m e t e vet q e ver i s j es n e Kos ov, si a t o q en d r o r e a s h t u ed h e a t o l o k a l e. Nderkaq me organizat dhe bas hkesite vetqeverisjes duhet kuptuar nderrmarrjenpublike dhe kompanit publike apo private si dhe organizatat jo qeveritare.

M e Or g a ne t je r a S hte t r ore

- t e c i l a t m u n d t e c a k t o h e n s i k o m p e t e n t e p e r vendosjen ne qeshtje administrative ne shkall te pare, kuptohen organet

ekzekutive,organet e drejtsis, si dhe organet perfaqesuese. K om p et e nc a ne P r oc .A d m i n

(6)

.-O r g a n k o m p e t e n t k o n s i d e r o h e t o r g a n i q e k a kompetenc lendore dhe territoriale per vendosjen e qeshtjes

se caktuar juridikeadministrative. Ne kuptim me te pergjithshem,

kompetenca eshte e drejt dhe detyrimi organit te caktuar administrativ qe te vendos ne qeshtje te caktuar dhe ne teritor tecaktuar.

L l o j e t e K o m p e t e n c e s n e P r o c . A d m i n

- . 1 . K o m p e t e n c a L e n d o r e , d h e 2.Kompetenca Territoriale, dallohene dhe kompetenca tjera si ajo prezumptive dhe

Kompetenca Lendore

- qd o o r g a n k a kom p et en c en e v et p er t e v en d o s u r

n eq es h t j en a d m i ni s t rat i v e, p ra v et em m b i a t o q esh t j e p er t e c i a l t k a kom p e t en c lendore. Me anë te kompetences lendore percaktohet lloij i organit i cili do te zhvillojproc.Admin. ne qeshtjen e caktuar administrative. Kompetenca Lendrore per te Vendosur

ne qeshtjen

administrative ne shkall tepar, u perket organeve komunale te administrates (organeve te pushtetit lokal)

neqo f t s em e l i g j n u k es h t e ca k t u a r kom p et en c a e o r g a n e ve t j era (o r g a n e ve t e pushtetit qendror).

Kompetenca Territoriale

- paraqet autorizime e organit qe punet nga kompetencae vet lendore ti kryej ne territorin e caktuar. Pra kompetenca territoriale nenkuptonterritorin ne te cilin organi i veqantë shtetron mund ti kryej punet nga kompetenca evet lendore, .dmth. territori ne te cilin shtrihet veprimtaria

e organit te caktuarshtetror. Delegimi i Kompetences

- eshte autorizim i organit te shkalles me te lartë qe nepunet, e

caktuara nga kompetenca e vet lendore, ti bart ne organin e administrateste shkalles me te ulët, por vetem ne rastet e parashikuara shprehimisht me ligj Subdelegimi i Kompetences

- nenkupton

delegimine kompetences tashme ted el eg u a r, dm t h . d el eg i m i i d y f i s h t e i kom p e t en c es , q e n en k u p t o n a u t o r i z i m i n e organit te

deleguar qe me tuteje te barte kompetencen ne ndonje organ tjeter. Rekvizicioni i Kompetences

- eshte autorizim i organit me te larte administrativ sh t e t r o r, q e n e o r g a n i n e sh k a l l es m e t e u l et , t e ba r t e k r yer j en e v et m e t e d is a veprimeve procedurale, nderkaq vendosjen e vet qeshtjes Admin. mbetet ne tersi nekompetencen e organit i cili e zhvillon proc.Admin. Substitucion i Kompetences

- eshte autorizim i organit shtetror i shkalles me telarte qe te marr ne vendosje punet e caktuara nga organi i shkalles me te ulet.

(7)

P r og r a m i i K om p et e nc e s

- n en k u p t o h et nd r r i m i i kom p e t en c es l en d o r e os et er r i t o r i a l e, d m t h . o r g a n et d h e p a l et mu n d t e m er r en v es h m b i nd r y s h i m in e kompetences vetem me marrveshje shprehimisht ose heshtazi.

Zevendesimi i Kompetences

- nenkuptojm rastin kur zhvillimi i proc.Admin. dhe edrejta per nxjerrjen e vendimit merret nga nje organ dhe i besohet nje organi tjeter.

Perjashtimi i Personit Zyrtar nga Proc.Admin. - Ligjdhensi parashikon dy

llojep er j a s h t i m es h t e p er s o ni t z y r t a r : 1 . p er j a s h t im i i d e ty r u s h em dh e 2 .p e r j a s h t i m i fakultativ.

Perjashtimi i Detyrushem

- po qe se personi zyrtar me palën, perfaqesuesin apo teautorizuarin e saj eshte ne gjini te gjakut ne vijë te drejte pakufi, kurse ne

vijenansore perfundimisht deri ne shkallen e katert, ose ne gjinin e krushqisë deri neshkallen e dyt edhe ateher kur martesa eshte zgjidhur., i autorizuar ose perfaqesusli g j o r i p al es , d es h m i t a r, ek s p er t et j , po q e s e n e s h k a l l t e p a r k a m a r r p j es n e zhvillimin e proc.Admin. ose ne nxjerrjen e vendimit dhe perseri vendos ne shkall tedyt., qoft se me palen, perfaqesusesin ose te autorizuarin e pales eshte ne raport

tekujdestarit, te adoptuesit, te adoptuarit ose te ushqyesit. Perjashtimi fakultativ

- i p er s o ni t z y r t a r ng a p r oc . A dm i n .-p a l a mu n d t e k er koj perjashtimin e personit zyrtar nga procedura edhe

per shkak te rrethanave dhearsyeve tjera te cilat qartë e vrejn ne dyshim objektivitetin e personit zyrtar, psh.rrethana se pala ka qen ne grindje me personin zyrtar ka pasur ndonje zenkë mendonje te afërm te palës, etj.

Qe nje person te mund te jet palë ne proc.Admin

. duhet te posedoj: 1.zotesin epales, 2.zotesin procedurale dhe 3.legjitimacionin e pales.

Zotesia e Pales - zotesia e palës eshe Aftësi

(zotesi) per te qenë titullar i atyre tedrejtave, detyrimeve dhe

interesavejuridike mbi te cilat vendoset ne proc.Admin.,dmth. aftesi per te qen palë ne proc.Admin.

Zotesia juridike

n en k u p t o n a f t es i n p er t e q en su b j ek t i s e d r e j t es ( b a r t es i s e drejtave dhe detyrimeve). Zotesin juridike

zakonisht e kan dy grype subjektesh juridike: 1.personat fizik

(8)

dhe personat juridik. Zotesin e pales ,

personi fizik e fiton

prej lindjes, e ne raste te jashtzakonshmeedhe ne diten e embrijonit(para lindjes),

nderkaq Zotesin juridike

-prej themelimit(regjistrimit) te tij. Zotesia Procedurale

- n e n k u p t o n k r y e r j e n e m ë v e t e s i s h m e t e v e p r i m e v e proced urale para organeve shtetrore, me te cilat krijohen te drejtat dhe detyrimetper palen e caktuar ne proc.Admin. Pala qe ka aftesi te plot per te vepruar mund

teu s h t r o j v et vep r i m e n e p r oc ed u r n es e es h t f i z i k i sh t dh e ps i q i k is h t e a f t e p er t e vepruar.

Legjitimacioni i Pales

- qe nje person te jet palë ne proc.Admin. duhet qe midis atipersoni dhe lendes per te cilen vendoset ne procedur te ekzistoj nje raport special.Pra legjitimacioni i pales eshte raporti i veqant midis personit i cili merr pjes

nep r o c . A d m i n . d h e q e s h t j e s k o n k r e t e a d m i n i s t r a t i v e k r y e s o r e q e v e n d o s e t n e proc.Admini.

N e pr oc .A d m i ni . d a l l ohe n ke t o l l o j e te P e rf a q e s i m i t : a)perfaqesuesi ligjor,b)perfaqesuesi perkoheshem, c)perfaqesuesi perbashket, d)i autorizuari i pales.

Perfaqesuesi Ligjor

- dallohen dy lloje te perfaqesuesve ligjor: 1.perfaqesuesit ligjorte

personave fizik procedulisht te paaftë, dhe 2.perfaqesuesit ligjorë te personave juridik.

Perfaqesuesi i Perkohshem

- caktohet ne keto raste : 1.ne qoft se pala pa zotesiporcedurale nuk ka perfaqesuesin e vet ligjor, 2.kur duhet te nderrmirret

ndonjeveprim procedural kunder personit vendqendrimi i te cilit eshte i panjohur dhe nuk kate autorizuarin e vet, 3.kur duhet te nderrmerret ndonje veprim i cili nuk mund teshtyhet, e pala nuk mund te thirret ne koh te duhur, 4.kur personi juridik nuk kaperfqesuesin ligjor ose te autorizuarin e vet, 5. kur pala apo i patorizuari per shkak teprishjes se rendit ne procedur.

Perfaqesuesi i Perbashket

- eshte perfaqesuesi i dy ose me shum palve kur ne tenjejten proc.Admin. marrin pjes me kerkesa indentike. Dy ose me shum pal mundenne te njejten qeshtje administrative te paraqiten bashkarisht (po qe se kan

(9)

interesaindentike) dhe ne kete rast palet perbejn bashkesin procedurale juridike.

Komunikimi i Pjesmarrsve ne Proc.Admin. behet ne disa menyra: 1.Palët meparashtresa e veta u drejtohen organeve, 2.Organet i therrasin palet dhe personat

et j e r q e du h e t t e m a r r i n p j es n e p r oc ed u r, 3 . Or g a n et u d o r e zo j n (d er g o j n ) p a l ve shkresat zyrtare, 4.Palet i kqyrin shkresat e lendes dhe informohen mbi rrjedhjen eprocedures, 5.Organet evidencon ne proces verbal deklaratat gojore dhe kumtesat etjera te palve dhe te pjesmarrsve tjer ne proc.Admin.

Parashtresat

-nenkuptohet qdo kumtes te cilen pala ia komunikon organit qoft meshkrim qoft verbalisht (me goj). Me fjalen parashtres kuptohet kerkesa,

formularetper perpunimin automatik te te dhenave, propozimet, petici onet, fletparaqitjen,ankesat,

kundershtimet, etj,.. me te cilat palet (individet ose personat juridik) udrejtohen organeve qe zhvillojn proc.Admin.

E l e m e nte t P e r mb a j t s or e te p a r a s ht r e s e s j a ne : 1 . t i t u l l i i o r g a n i t t e c i l i t i drejtohet, 2.objekti me te cilin ka te bej, 3.kerkesen, perkatesisht propozimin

ep a r q a i t es i t , 4 . em r i n d h e m b i em r i n e p a raq i t es i t t e p a ras h t r e s es, 5 . d a t en dh e nenshkrimin e paraqitesit, 6.kush eshte perfaqesues ose i autorizuar, nese ekziston.

L l o j e t e d e r g i m i t

: 1 . d e r g i m i i n d i r e k t ( i t e r t h o r t ) , 2 . d o r e z i m i m e d o m o s d o personalisht, dhe 3.rastet e veqanta te dergimit.

Dergimi indirekt

- nenkuptohet dorezimi i shkresave jo drejtperdrejt personit te

cilitdestinohet, por ndonjerit prej anëtarve te rritur te familjes se adresantit, kujdestaritte shtepis ose fqinjit apo kolegut nga vendi i punes, me kusht nese ata e pranojn.

Afati - eshte

koha e caktuar ne te cilën mund te nderrmerren veprimet proceduralene procedur. Afati ne proc.Admin. paraqet interval te caktuar kohor, brenda te cilitduhet te kryhet ndonje veprim ne proc.Admin., ose interval i caktuar kohor i cili duhette kaloj qe te mund te

ndermirret ndonje veprim procedural.Afatet ndahen : a)Afate juridike formale dhe b)Afate juridike materiale

Afate juridike formale

- jane ato afate qe caktohen me norma juridike formale, psh. afati i ankeses ne proc.Admin.

(10)

Afate juridike materiale

- jane afatet qe caktohen me norma juridike materiale, psh. afati per dergimin e mallit(30 dite), afati per pagimin e tatimit psh. 31.12.2012etj.., Afatet ligjore

jane afate qe jane te caktuara me ligj dhe nuk mund te shtyhenpsh. afati per paraqitjen e kerkeses per mbrojtjen e ligjshmeris.

Afatet zyrtare

-jane afate te cilat i cakton personi zyrtar. Ato mund te

shtyhen(zgjaten) po qe se ekzistojn shkaqet e arsyshme, p.sh. afati per evitimin e te metavene parashtres.

Afatet prekluzive

- j a n e a f a t et t e t i l l a , p er sh k a k t e l es h i mi t t e t e ci l ave

p a l a d e f i n i t i v i s h t h u m b t e d r e j t e n p e r t e k r y e r v e p r i m i n e c a k t u a r p r o c e d u r a l n e proc.Admin., te cilin esht dashur ta kryej brenda afatit te caktuar, p.sh. afati perrikthimin ne gjendjen

e meparshme.

Afatet instruktive

- j a n e a f a t e t t e c il a t u j a n e d es t i nu a r o r g a n ev e q e z hvi l l o j n pro c.Admin.

Afatet objektive

- jane ato afate tek te cilat fillimi dhe fundi i tyre varet nga ndonjefakt real, perkatesisht ndonje rrethan te jashtme (bjektive).

Afatet subjektive

- jane ato afate tek te cilat fillimi i afatit varet nga rrethanatsubjektive, nga te mesuarit e ndonje fakti nga pala. Afatet pezulluse

- veprimi procedural nuk mund te nderrmerret para se te kaloj koha e caktuar, si p.sh. ankesa per shkak te heshtjes se administrates.

Afatet zgjidhese

- kryerja e veprimit procedural eshte e lidhur per periudhen

ec a k t u a r d h e v e t e m m b r e n d a s a j v e p r i m i m u n d t e n d e r r m e r r e t n e m e n y r t e plotfuqishme.

Afatet absolutisht te caktuara

- jane afate tek te cilat ne menyr precize eshtecaktuar momenti, termini i fundit, perkatesisht dita e fundit sipas kalendarit deri kurduhet te kryhet nje veprim ne proc.Admin.

Afatet relativisht te caktuara

- jane afate te cilat caktohen me ane te nje fakti,nga lindja e te cilit varet fillimi ose mbyllja e tij.

S hp e nz i me t ne P r oc ed ur A d m i ni s t r a t i ve

- sh p en z i m et e p er g j i t h s h m e dh e shpenzimet e veqanta. Shpenzimet e pergjithshme

- jane shpenzime te zakonshme qe shkaktohen

(11)

h . sh p en z i m et p er materialin per zyre, shpenzimet per nxemje, per ndriqim, per mirmbajtjen e lokaleve,etj.

Shpenzimet e Veqanta

- jan shpenzime ne para te gatshme, te organit qe zhvillonproceduren (shpenzimet e udhtimeve te personave zyrtar, per deshmitar,

ekspert,interpret, kqyrjen ne vend, shpallje etj.), qe jane krijuar gjat zbatimit te proceduresrreth qeshties administrative.

F a z a t e P r oc d ur e s s e Rr e g ul l t A d m i ni s tr a t i v e

- jane: 1.fillimi i proc.Admin.,2.procedura hetimore, perkatesisht procesi ekzaminus, 3.faza e nxjerrjes se vendimit,4.procedura ankimore (procedura ne shkall te dytë), dhe 5.ekzekutimi administrativ.

Fillimi i Procedures Administrative

- per fillimin (hapjen) e proc.Admin. vlenparimi i oficialitetit. Proc.Admin. perher hapet nga organi shtetror

kompetent perzhvillimin e proc.Admin., pa marr parasysh se kush e ke dhen inicjativen (nismën) perh a p j en e s a j . Or g a n i s h t et r o r e f i ll o n p r o c. A d m i n., s ip a s n j er es n g a d y b a z a t e mundshme: 1.me nismen e vet, kryesisht (ex officio), dhe 2.ne rastin e kerkese sepales.

N dr y s hi m e t ne Pr oc e d ur t a s hm e t e F i l l ua r - kon s is t o j n n ë: 1 .b a s h k i mi n e qeshtjeve

ne procedur, 2.ndryshimi i kerkeses

se pales, 3.heqja dor nga kerkesa,4.ujdin e palve ne proc.Admin. Bashkimi i Qeshtjeve ne Nje Procedur

- eshte mundesi juridike qe mbi me shumeqeshtje administrative (te nje ose me shum personave) te vendosen ne te njejtenprocedur. Qe te mund te hapet dhe te zhvillohet nje procedur ne rastet e tilla , duhet

te plotesohen keto kushte: 1.qe te drejtat dhe detyrimet e palve te bazohen ne tenjejten gjendje faktike apo te ngjajshme, 2.te drejtat dhe detyrimet te bazohen ne tenjejten baze juridike, 3.qe organi qe e zhvillon proceduren lidhur me te gjitha lendet

psh. gjatesia e rruges midis dy vendbanimeve, fakti se sitnica derdhet ne iber, etj.2.Nuk duhet te provohen faktet notore (te njohura botërisht): a)ato qe qdo njeri imoshes madhore dhe i kuptushem e din nga pervoja e zakonshme, b)ato qe te

gjithb a n o r e t e n j e v e n d i , k r a h i n e o s e s h t e t i d u h e t d o e m o s t a d i j n e , d h e c)ato qe personi zyrtar i din lidhur me punen e vet zyrtare.3.Nuk duhet te provohen prezumimet ligjore, por lejohet te provuarit e mosekzistimitte tyre.

(12)

: a ) p r e z u m i m e l i g j o r e t e r r e x u s h m e , d h e b)prezumime ligjore te parrexushme.

P r ez um i m e t l i g j or e te r re x us hm e

j a n e a t o t e c i l a t m u n d t e r r e x o h e n n e proceduren e veqant provuse .psh. lejohet te provohet aftesia e femijes se lindur nemartesen se burri nuk eshte babai i femijes, por i ati i femijes se lindur eshte

ndonjeperson tjeter.

Prezumimet ligjore te parrexushme jane ato prezumime ligjore te cilat nuk

mundt e r r e xoh en s i .p s h. p r ez u m i m i li g j o r s e p r i nd e r i t j a n e f a j t o r ë p er d em i n q e e shkaktojn femijet deri ne moshen 7 vjeq, etj.

Barra e Proves

-ne radh te par bie mbi organin i cili eshte i detyruar qe kryesisht tendërmarr qdo gje qe eshte e nevojshme qe gjendja faktike te sqarohet plotesisht dhenuk mund te shfajsohet se faktet i kane mbetur te pasqaruara ngase pala nuk i kaofruar prova. Parimisht merret se barra e proves bie mbi palen kur procedura

hapesi p as k ë r kes ës s ë sa j , n d er k a q b a r ra e p r oves n e ras t i n k u r p r oc . A dm i n . h a p et kryesisht qendron mbi organin qe e zhvillon

proceduren.

Mjetet Provuse

-me mjete provuse kuptojm personat ose sendet (objektet) nga tecilat marrim dijeni dhe fitojm bindjen mbi vërtetësin apo pavërtëtsinë e ndonje faktikontestus relevant juridik. Si mjet provues mund te perdoret qdo gje qe eshte epershtatshme pe rte vertetuar gjendjen e drejte te qeshtjes dhe qe i pergjigjet rastitkonkret.

L l o j e t e M j e t e v e P r o v u e s e

:1.dokumentet, 2.deshmitaret, 3.ekspertimi,4.deklarata e pales, 5.gjurmimi (kqyrja ne vend), 6.interpretet. etj.

Dokumentet

- veshtrohet ne dy kuptime :a)ne kuptimin e gjer, b)ne kuptimin engushtë.

Me dokument ne kuptimin e gjer

kuptohet qdo objekt i cili permban shenje tedukshme me te cilen mund te deshmohet mbi ndonje ngjarje, rrethan ose fakt.

Me dokument ne kuptimin e ngushte

kuptohet shkresa zyrtare e cila leshohet meqellim qe me te te vertetohet ekzistimi ose mosekzistimi i ndonje ngjarje, rrethaneose fakti.

Llojet e Dokumenteve :

1.Dokumenti Publik

- eshte shkres te cilen ne forme ter r eg u l l t e k a l es hu a r o r g a ni s h t et r o r, n e k u a d r i n e kom p et en c es s e vet , o s e

(13)

m ev e pu b l i ke . ps h . d i p l o m a t , p a s a p o r t a t , v e n d i m e t , a k t g j y k i m e t , l e j e t , p r o c e s v e r b a l e t e t j . . :

2.Dokumenti Privat

- nenkuptohet shkreat te cilen e leshon personi fizik ose juridikose

organizata ne punet te cilat nuk i ushtron ne baze te autorizimeve publike. Nedokumentet private bejn pjes testamenti, kambiali, kontrata, librat afariste, etj.

Certifikatat

-jane lloj i veqant i dokumenteve. Certifikatat eshte dokument(shkreszyrtare) ileshuar nga nje organ shtetror ose organizatë ne punet qe ushtron ne

bazet e a u t o r i z i m i t p u b li k , p er t e d esh m u a r v er t et es i n e n j e f a k t i . S i p as m en yr es s e leshimit, perkatesisht fuqis provuese, dallohen dy lloje certifikatash : 1.certifikatat tecilat i leshojn organet shtetrore dhe organizatat qe ushtrojn autorizime publike, mbifaktet per

te cilat mbajne evidencë zyrtare, dhe 2.certifikatat

te cilat i leshojneorganet shtetrore mbi faktet per te cilat nuk mbajnë evidence zyrtare kur kjo eshte ecaktuar me ligj.

Deshmitaret

- kuptojm personat fizik qe japin deklarata per faktet dhe rrethanat

qe jan objekt i shqyrtimit dhe i te provuarit para organit qe zhvillon proc.Ad min..D es hm i t a r m u nd t e j et qd o p er s o n f i z i k p a m a r r p a ras y s h m os h en , do t e t h o t s e deshmitarë mund te jet si personat ne moshë te thyer, ashtu edhe te miturit.

Si deshmitar nuk mund te jen:

1.personat te cilet nuk kane qen ne gjendje taver t et o j n f a k t i n q e d u h et t e p r ovoh et , si d h e p er so n a t t e ci l a t n u k j a n t e a f t e t a komunikojnë ate qe e kane vrejtur, si dhe 2.personi qe ne procedur merr pjes necilesin e personit zyrtar.

Detyra e Deshmisë

-1.detyrimin ti pergjigjet thirrjes, 2.detyrimin te deshmoj, dhe3.detyrimin te flas te verteten.

Menyra e Degjimit te Deshmitarve

- Se pari prej deshmitarit merren te dhenatvehtiake te pergjithshme si emri dhe mbiemri, profesioni, vendlindja,

vendqendrimi,m o s h a , g j e n d j a m a r t e s o r e , e t j . D e s h m i t a r e t d e g j o h e n v e q e v e q p a p r a n i n e deshmitarve qe do te degjohen me vone. Personi zyrtar do ta udhezoj deshmitarin sene cilat pytje mund te mos pergjigjet. Pas kesaj deshmitarit do ti behet pyetje rrethvetë lendes dhe do te ftohet te tregoj ate qe e ka te njohur. Deshimari me pare do

teparalajmrohet se e ka per detyr te flase te verteten dhe se nuk guxon asgje te lejë neheshtje. ne qoft se deshmitari nuk e zoteron gjuhen ne te cilen zhvillohet procedura,ai do te pytet me ane te interpretit.

(14)

Ekspertet

- jane personat qe me dijen profesionale ekzaminojn faktet e

caktuaradhe per to paraqesin mendimin dhe konstatimin e vet profesional personit zyrtar qezhvillon proc.Admin.. Psh. kontrollimi i librave

afariste, shkalla e paaftesis se tesiguruarit, analizat kimike, raportet , vlersimet, etj., ekzaminohen (kryhen) ngaekspertet e specializuar.

Ekspert mund te jetë

- personi fizik, personi juridik, kolegjiumi, laboratori, klinika,spitali, institucionet shkencore dhe profesionale(instituti, fakulteti), etj. Perseritja e ekspertimit

; 1.Ne qoft se konstatimi dhe mendimi i ekspertit

nukes h t e i q a r t dh e i pl o t e, 2 . n e q o f t s e m en d i m et dh e kon s t a t i m et

e ek s p er t even d r y s h o j n es en c i al i s h t mi d is t yr e, 3 . n e qo f t s e m en d i m i i ek s p er t i t n u k es h t e i arsyetuar sa duhet, 4.ne qoft se shfaqet dyshimi i bazuar ne saktesinë e mendimit tedhene.

Keqyrja ne Vendin e Ngjarjes

- kuptohet mjeti provues i cili konsiston ne vrojtimine d.p.d shqisor te fakteve te rendesishme nga ana e personit zyrtar qe e

zhvillonproc.Admin. me qellim qe personalish dhe d.p.d te bindet mbi vertetsin,

perkatesishtp aver t et es i n ë e n d o n j e f a k t i j u r i d i k r el evan t . Do m et h en g j u mi m i b eh et k u r p er vertetimin ose sqarimin e rrethanave

thelbesore qe kryeson procesin. Gjat kqyrjes nevend mbahet procesverbali. Keqyrja ne vend mund te behet edhe me pjesmarrjen e eksperteve. Palet kane te drejte te jene te pranishem gjat kqyrjes ne vend.

I nt er p r et e t

-j a n e n -j e l l o -j i e k s p e r t e v e t e c i l e t n e b a z e t e n -j o h -j e s s e g j u h e s , mundesojne komunikimin me pjesmarrjen ne proceduren te cilet nuk e njohin gjuhenne te cilen zhvillohet procedura administrative, ose te cilet nuk mund te komunikojnnormalisht me te tjeret per shkak te te metave: si shurdhëmemecët, personat eshurdher, memecet, etj. Per interpret caktohen personat qe e njohin gjuhen ne tecilen zhvillohet proc.Admin.

S i g ur i m i i Pr ov a v e - b eh t n e a t o

ras t e, n e qo f t s e ek z i s t o n r r ez i k u , g j e j gs i s h t d ys h i m i i b a z u a r s e n d o n j e ng a p r ovat do t e h u m b as , os e

d o t e ves h t i r es o h et paraqitja e saj. .psh. me qellim te sigurimit te provave, organi kompetent mund

tev en d o s q e t e k r y h e t ek s p er t i mi , g j u r m i m i, d eg j i m i i d es h m i t a r ve, et j . S ig u r i m i i provave beht kryesisht (me nismen e organit kompetent), pse me propozimin epales, perkatesisht te personit qe ka interes juridik.

(15)

A k t e t A d m i n i s t r a t i v e

: a ) v e n d i m e t ( a k t v e n d i m e t ) , d h e b ) p e r f u n d i m e t (konkluzionet).

Vendimi (aktvendimi)

-eshte akt Admin. me te cilin organi kompetent vendos

mbiq esh t j en A d m i n. e ci l a p a raq et ob j ek t t e p r o c. A d m i ni . Ven d i m i es h t e r ez u l t a t i aplikimit te dispozitave juridike materiale, ne rastin konkret, ne gjendjen e

vertetuarf a k t i ke. M e v en d i m ven d os et mb i n d o n j e t e d r ej t , d et y r i m o s e i n t e r es j u r i d i k t e subjektit te caktuar juridik.

P e rf u nd i m i

-es h t e a k t A d m i ni . m e t e ci l i n ven d os et mb i

n d o n j e q esh t j e q e i perkasin procedures, ose paraqiten si sekondare lidhur me zhvillimin e procedures, te

cilat nuk vendosen me vendim (aktvendim). Pjeset Përbërse te Vendimit

- vendimi duhet te permbajë :a)elementet

(pjeset)t h e m e l o r e , d h e b

) p j e s e t t e k n i k e t e

t i j .

Pjeset themelore te vendimit

-jane :1.hyrja (pjesa hyrse e vendimit), 2.dispozitivi(pjesa urdheruse) i vendimit, 3.arsyetimi i vendimit, 4.udhezimi mbi mjetin juridik.

H y r j a e V e n d i m i t

-t h e k s o h e n : 1 . e m e r -t i m i i o r g a n i -t q e e n x j e r r v e n d i m i n , 2.d ispozita mbi kompetencen lendore te atij organi, 3.shenimet per palen dhe perperfaqesuesin ose te autorizuarin e saja, 4.shenimi i shkurter i objektit te procedures.

Dispozitivi i vendimit

- duhet te jet i shkurter, i qarte dhe i caktuar. Ne dispozitivshenohet ''ajo qe eshte vendosur ne procedurë'' e drejt apo detyrim i caktuar perpalen. Ne dispozitiv duhet thksohet afati ne te cilin duhet te kryhet veprimi i

caktuar( n e s e u r d h e r o h e t k r y e r j a e v e p r i m i t t e c a k t u a r ) .

Arsyetimi i vendimit

- ne te shenohet :1.theksimi i shkurter i kerkeses se pales, 2.shkaqet dhe rrethanat qe kane qene vendimtare per vendosjen e qeshtjes

konkreteadmin., 3.dispozitat juridike ne baz

te te cilave eshte vendosur qeshtja konkretadmin. Udhezimi mbi mjetin juridik

(16)

- theksohet mjeti juridik qe mund te perdoret d.p.dkunder vendimit (te shkalles se pare apo te dyte) te nxjer ne proc.Admin. Ku duhet

tetheksohen :1.organi te cilit i drejtohet (paraqitet), 2.organit te cilit i dorzohet,

3.afatib r en d a t e c il i t mu n d t e p a raq i t et , dh e 4 . l a r t es i a e t a k s av e A dm i n i . p er a n k es ë.

Pjeset teknike te vendimit

jane pjese perberse te vendimit, e ato jan:

nenshkrimii p e r s o n i t t e a u t o r i z u a r, v u l a e o r g a n i t , d a t a e n x j e r r j e s s e v e n d i m i t , n u m r i evidencues i tij dhe vendi i nxjerrjes se vendimit. Vendmimin e nenshkruan personizyrtar qe e ka nxjerr ate - eprori i organit ne organin individual, ndersa ne organinkolegjial e nenshkruan kryesusi i mbledhjes ne te cilin eshte marr vendimi, dhe nefund te vendimit patjeter duhet te vehet vula e organit qe e ka nxjerr vendimin.

F r o m a e V e n d i m i t

-v en d i m i n si r r eg u l l e n x j er r o r g a ni kom p e t en t n e f o r m e shkreso re. Vendimi shkresor duhet ti dorzohet pales ne origjinal ose ne kopje tel eg a l i z u a ra. Ven d i m i ver b a l n x i r r et n e ras t et k u r es h t e f j a l a p er n d er m a r r j en e masave te jashtzakonshme urgjente

me qellim te sigurimit te qetsis dhe sigurispublike ose per menjanimin dhe rrezikun e d.p.d per jeten dhe shendetin e njerzveapo pasuris se tyre. Vendimi verbal ne afatin prej 8 ditesh duhet t'u jepet palve meshkrim. Pas nxjerrjes se vendimit verbal urdherohet ekzekutimi i tij pa shtyerje.

P e r n g a n u m r i i o r g a n e v q e i n x j e r r i n V e n d i m e t n d a h e n

:a)vendime tethjeshta, dhe b)vendimie te perbera. Vendimet e thjeshta

-jane vendime qe i nxjerr nje organ, individual ose

kolegjial,s i p a s p a r i m i t n j e o r g a n ( n j e n x j e r r s ) - n j e a k t . A t o j a n e v e n d i m e q e i n x j e r r i n funksionart (eproret) e organeve ind ividuale te administrates qendrore (ministria,etj), kryetaret e organeve kolegjiale te administrates (kryetaret e komisioneve), dheeproret e organeve te administrates lokale (drejtoret e drejtorive, drejtoret e entveetj.)

Vendimet e perbera

-vendim i perber eshte -vendim i cili nxirret ne bashkpunimine dy ose me shum organeve te administrates, perkatesisht qe perbehet prej dy oseme shume akteve te ndryshme admini.

Llojet e Vendimeve per nga Vellimi dhe momenti i vendosjes se

qeshtjes-:1.Vendime te plota, 2.vendime te pjesshme, 3.vendime plotesuse, 4.vendime teperkoshme, dhe 5.vendimi mbi qeshtjen kryesore.

(17)

- eshte vendim me te cilin objekti per te cilin zhvillohet

proc.Admini.vendoset ne tersi, do te thot vendoset ne te gjitha pikat e kerkeses se pales per tecilat eshte zhvilluar proc.Admin.

Vendimi i Pjesshëm

- vendoset pjeserisht, vetem per disa pika te kerkeses sepales. Pra kur nje qeshtje vendoset ne disa pika dhe vetem disa prej tyre jane

pjekurper tu vendosur, organi kompetent mundte nxjerr vendim te veqant vetem per ketopika, nderkaq qeshtjet tjera vendosen me vendim qe do te nxirret me pas.

Vendim Plotësues

- ky vendim mund te nxirret kryesisht (ex offitio) ose me kerkes

te palës. Psh. kur organi ka nxjerr vendim mbi ndalimin e ushtrimit te

veprimtaris secaktuar, me von nxjerr vendim me te cilin atij personi i merret fitimi i realizuar ngaushtrimi i asaj veprimtarie.

zgjedh ate zgjedhje qe eshte me oportune per rastin konkret me te cilin me se mirirealizohet interesi publik.

Ndarjet e Tjera te Vendimeve :1.Deklarative, dhe 2.Kostituive.Akte (vendimet) deklaritive

-jane akte te atilla me te cilat konstatohet se nerastin konkret -jane permbushur kushtet ligjore,dmth. se ekziston gjendja faktike

eparapar me dispozitat juridike. M e ve nd i m k ons t i t ui v

-formohet (krijohet, ndryshohet apo prishet) mardhenja juridike - situatat juridike e caktuara.

Afati per Nxjerrjen e Vendimit ne Proc.Admini.

- kur proc. niset me kerkesen ep al es , m e ras t i n e ven d os j es

s e q es h t j es n u k k a n evo j t e z b a t o h et p r oc ed u r e veqant, organi duhet ta nxjerrë vendimi ne afatin prej nje muaji, duke llogaritur ngadita e pranimit te kerkeses se pales ne gjendje te rregullt, Kurse proc.Admini. hapet( f i l l o h e t ) m e k e r k e s e n e p a l e s , k u d u h e t t e z b a h t o h e t p r o c e d u r e v e q a n t e shqyrtimit, organi kopetent duhet te

nxjerrë vendim ne afatin prej dy muajsh, ngadita e dorzimit te kerkeses se pales.

P e r f u n d i m i n e P r o c . A d m i n i s t r a t i v e - 1 . V e n d i m e ( a k t v e n d i m e ) , 2.perfundimet.Dallimi midis

(18)

-Vednimin

e nxjerr eprori i organit osepersoni zyrtar i autorizaur per te vendosur qeshtjen admini., nderkaq

Perfundimi

mund ta nxjerr edhe personi zyrtar i cili ushtron ate veprim te procedures gjate tecilit eshte shfaqur qeshtja e cila eshte objekt i perfundimit

. Vendimi nxirret

perv en d o s j en e q esh t j es k r y es o r e, nd e r k a q m e Per f u n di m v en d os e t p er q esh t j e sekondare

. D a l l i m i t je t er V e nd i m i

nxjerret me shkrim (eshte form shkresore), ndersa Perfundimi

, si rregull, palëve u komunikohet me gojë. Mjetet ne Proc.Admini.

-mjet juridik (-mjet goditje) quajm qdo -mjet procedural

met e ci l i n p al a a po p er s o n i t j e t er i a u t o r i z u a r e go d et (k u n d er s h t o n) a k t i n a d m i ni . (vendimin ose perfundimin0 te nxjerr ne

proc.Admini. per te cilin pretendohet seeshte i paligjshem dhe i pa drejt dhe kerkon nga organi kompetent ta anuloj, ta prishapo ta ndryshoj.

Llojet e Mjeteve juridike ne Proc.Admini. - :

M j e te t e rr e g ul l t a j ur i d i k e

-jane ato mjetet juridike te cilat perdoren

kunderven d im e ve t e c il a t en d e n u k j a n b er ë p er f u n d i m t a r e n e p r o c. A d m i ni ., d m t h . q e perdoren ne proc. te rregullt institucionale. Kan efekt devolutiv (mbi to vendos organime i lartë), dhe efekt suspenziv (e ndalojn, shtyjnë ekzekutimin e vendimit kunder tecilit jane paraqitur). Mjetet e jashtzakonshme juridike

-jane ato mjete qe perdoren pas perfundimit teproc.Admini. Ato perdoren nen kushte te percaktuara shprehimisht me ligj. Mjetet

e jashtzakonshme juridike, si rregull nuk kan efekt suspenziv, per veq rastev e te jashtzakonshme.

Ankesa, e Drejta e Ankimimit

-kur pala eshte e paknaqur ne proc.admini. mevendim te shkalles se pare ajo mund te deklaroj ankes organit te shkalles se

dyte,m e q el l i m t e mb r o j t j es s e t e d r e j t av e

d h e i n t e r es av e t e vet a . A n k es en m u n d t a paraqes pala kur konsideron, se me vendimin e organit te shkalles se pare

eshteshkelur ligji ne dëm te saj. Ankesen mund ta paraqes edhe prokurori publik, kundervendimit te shkalles se parë me te cilin eshte shkelur ligji ne favor te individit, osepersonit juridik, e ne dëm te bashkesis shoqerore.

(19)

Perjashtimi i Ankesës

-ne proc.Amini ankesa mund te perjshtohet -ne keto raste:a)Kur me ligj te veqant eshte parapar qe ne qeshjet e caktuara admini. nuk eshte elejushme ankesa, b)Kunder vendimit te shkalles se pare te Qeveris se Republikes dheKuvendit te bashkesis (te komunes ose te Republikës)., 3.Ankimi nuk mund te behetas ku n d er v en d i mi t t e o r g a ni t t e sh k a l l es s e p a r ë, m b i t e ci l i n n u k k a o r g a n t e shkalles se dytë, per veq kur kjo eshte e parapar me ligj ose me rregulloret e Unmik-ut.

P e r m b a j t j a e A k n e s ë s

-: 1.vendimi qe goditet, kundershtohet (ankimohet),2.emertimi i organit qe ka nxjerrë, 3.numri dhe data e vendimit, 4.shkaqet e ankimit.

Efekti i Ankesës

-1.Efekti devolutiv i ankeses

- konsiston ne ate se vendosjab a r t et 9 k a l o n ) n e o r g a n i n m e t e l a r t

. 2 .E f ek t i s us p e nz i v i a nk e s e s

- a n kes a e ndalon (e shtyn) ekzekutimin e vendimit i cili ankimohet (eshte objekt i ankeses).Gjat afatit te ankeses vendimi nuk mund te ekzekutohet.

Puna e Organit te shkalles se pare sipas ankeses

-e shqyrton an-en formal-e t-esaj, si :1.N-es-e ank-esa -esht-e -e l-ejushm-e, 2.n-es-e ankesa eshte paraqitur brenda afatit,dhe 3.nese eshte e paraqitur nga personi i autorizuar. Kur kostatohet se kto jan

ter r eg u l l t a , nd e r s a ven d im i q e a n k im o h et n u k e k a z ev en d es u a r m e v en d i m t e r i , ateher ka per detyr qe pa vones jo me von se

15 ditë, nga dita e marrjes se ankeses,oragni i shakles se pare me te gjitha shkresat e lendes, ankesen t'ia dergoj organit teshkalles se dyte.

A n ul i m i i V e nd i m i t ne pr oc e d ur p a r a p r ak e

-p er ket o sh k a q e : 1 . n e q o f t s e vendimi eshte nxjerrë nga -personi i paautorizuar per vendosje, 2.nese vendimi eshtenxjerr nga personi qe eshte dashur te perjashtohet, 3.nese organi kolegjial nuk ka vendosur ne perberjen e parashikuar me ligj, 4.nese vendimi eshte nxjerr

pa pelqiminose vertetimin e organit tjeter. Procedura e Rregullt sipas Ankeses

-duke vendosur mbi ankes organi i shkallesse dyte mund: 1.Ta refuzoje ankesen, 2.te anuloj vendimin e shkalles se pare, 3.tandryshoj vendimin e shklles se dytë.

Refuzimi i ankeses

-Organi e refuzon ankesen po qe se konstaton se procedura eci l a i k a p a rap r i r n x j er r j es

(20)

s e v en d i m i t es h t e z b a t u a r d r ej t dh e v en d i m i es h t e i ligjshem dhe i drejt ndersa ankesa eshte e pathemeltë (e pabazuar0.

Anulimi i vendimit

-Organi e anulon vendimin e goditur me ankes kur konstaton seekzistojn shkelje te dispozitave formale juridike dhe dispozitave juridiko materiale. S hk a qe t pe r A n ul i m i n e V e nd i m i t

:1.Shkaqet fromale juridike, dhe 2.shkaqemateriale juridik. Shkaqet formale juridike per anulimin e vendimit :

a)nxerrja e vendimit ngaorgani jo kompetent, b)vertetimi i gabushem dhe jo i plot i gjendjes faktike, c)shkeljae rregullave esenciale te procedures, d)paqartesia e dispozitivit, e)qmurja e gabuar eprovave, f)nxerrja e perfundimit te gabushem nga faktet e vertetuara.

Shkaqet materialejuridike per anulimin e vendimit

-bëjne pjes: 1.Shkelja eligjit material, 2.perdorimi i padrejt i vlersimit diskrecional.

Cenimi (shkelja) i ligjit material

-egziston ne ato raste kur nuk eshte palikuarfare norma e cila eshte dashur te aplikohet ose eshte aplikuar gabimisht ne baze teinterp. te gabushem te saj.

Perdorimi i padrejt i vlersimit diskrecional -ekziston kur organi i shkalles

sep a r e e k a z gj ed h u r a l t e r n a t i v en e c il a n u k es h t e o p o r t u n e d h e e d r e j t . Or g a n i i shkalles se dyt do ta zgjedh solucionin qe konsideron me oportun per rastin konkret-pra vendos qeshtjen Admini.

Ankesa per shkak te Heshtjes se administrates

-Organi i shkalles se dyt qe temund te vendos ne menyrë meritore sipas ankeses per heshtje te administratesduhet te plotesohen keto

kushte :1.Ankesa duhet te jete e lejushme ne qeshtjen perkatse admini., 2.te jet paraqitur nga personi i autorizuar, 3.ankesa te mos jetë ep a r a k o h s h m e . N e t e k u n d e r t e n o r g a n i i s h k a l l e s s e d y t d o t a h e d h p o s h t m e perfundim ankesen per shkak te heshtjes se administrates.

M j e te t e J a s htz a k o ns hm e J ur i d ik e ne p r oc .A d m i ni . - j a në :

1.Perseritja ep r oc . A dm i n i ., 2 . nd r y s h i mi d h e a n u l i mi i v en d i m i t l i d h u r m e kon f l i k t i n a dm i n i .,3.kerkesa per mbrojtjen e ligjshmeris, 4.anulimi dhe prishja e vendimit te formes seprerë me pelqimin ose me kerkesen e pales, 5.anulimi i vendimit sipas te drejtes sembikqyrjes, 6.shpallja nul e vendimit, 7.prishja e jashtzakonshme e vendimit. Vendosja per Perseritjen e Procedures

-vendos organi qe e ka nxjerr

vendiminp e r f u n d i m t a r n e p r o c . A d m i n i . , d h e o r g a n i k o m p e t e n t m u n d : 1 . t a h e d h p o s h t propozimin, 2.ta refuzoj propozimin, 3.te lejoj perseritjen e proc.Admini.

(21)

Ndryshimi dhe Anulimi i Vendimit lidhur me Konfliktin Admini. -Qe organi temund ta anuloj ose ndryshoj vendimin e vet duhet te plotesohet keto kushte :a)qe

kunder vendimit perfundimtar te jet hapur padi konflikti admini. ne afatin ligjor, b)temos ket perfunduar konflikti admini., c)qe ndryshimin dhe anulimin e vendimit tepranohen te gjitha kerkesat e padisë.Ndryshimin dhe anulimin e vendimit mund tabejë organi i cili e ka nxjerr vendimin perfundimtar ne proc.Admini.

N dr y s hi m i d he P r i s hj a e Ve nd i m i t t e f or m e s s e pr e r me P e l q i m i n os e me Kerkesen e pales

-Per aplikimin e ketij mjeti te jashtzakonshem juridik duhet teplotesohen keto kushte: 1.Vendimi i formes se prerë, 2.pelqimi i pales eshte kushtprimar, qe duhet te jet real e jo fiktiv, 3.domosdoshmeria e respektimit te te drejtavete personit te tretë, 4.vlersimi i organit te autorizuar se eshte ne interes publik tebehte harmonizimi i vendimit me ligjin. Per ndryshimin dhe prishjen e vendimit mepelqim te pales eshte kompetent organi i cili e ka nxjerr vendimin.

Kërkesa per Mbrojtjen e Ligjshmeris -Organi kompetent duke vendosur

sipask e r k e s e s p e r m b r o j t j e n e l i g j s h m e r i s , m u n d : 1 . t a h e d h p o s h t k e r k e s e n p e r m b r o j t . l i g js h m .- po q e s e es h t e p a raq i t u r p as a f a t i t , 2 . t a r ef u z oj ker k es en p er mbrojt.ligjshm. me qrast e len ne fuqi vendimin- kur konstaton se ska shkelje

te ligjit,3 . t a p r i s h ven d im i n - k u r kon s t a t o n s e ek z i s t o n s h kel j a e li g j i t qo f t m a t er i a l q o f t formal. Kunder vendimit te nxjerr ne baz te kerkeses per mbrojt.ligjshm., nuk lejohetankesa as nuk mund te fillohet konflikti admini.

S hp a l l j a N ul e Ve nd i m i t

-:1.Në qoft se vendimi eshte nxjerr ne qeshtjen ngakompetenca gjyqesore, 2.me ekzekutimin e te cilit do te shkaktohej ndonje veper

edenushme sipas kodit penal, 3.ekzekutimi i te cilit nuk eshte i mundur fare, 4.te ciline k a n x j er r o r g a n i p a ker k es p a rap rak e t e p al es ,

5 . n e qo f t s e p er m b a n nd o n j e p a r r e g u l l s i e c i l a s i p a s n d o n j e d i s p o z i t e l i g j o r e e s h t e p a r a p a r s i s h k a k i pavlefshme risë. S h a l l j e n n u l t e v e n d i m i t m u n d t a b e j organi

kompetent:a)kryesisht, b)me propozimin e pales, c)me propozimin e prokurorit publik te caktuar.

(22)

-eshte mjet i jashtzakonshem juridik

nep r o c . A d m i n i . q e p e r d o r e t k u n d e r v e n d i m i t t e e k z e k u t u s h e m . P r i s h j e n e jashtzakonshme te vendimit mund ta

beje organi i cili e ka nxjerr vendimin. Ne qoftse vendimin e ka nxjerr organi i shkalles se pare, ate vendim e prish organi i

shkalless e d y t ë. K j o p r is h j e b eh et ex o f f i c io ( k r yes i s h t n g a o r g a n i ) s eps e ket o v en d i m i e prishen me qellim te mbrojtjes se interesit publik e ne dem te pales.

E kz e k ut i m i ne Pr oc .A d m i ni .

-es h t e f a z e f u n di t n e p r o c -esi n a d m i ni s t rat i v.Ekzekutimi -eshte edhe qellimi perfundimtar i vendosjes ne proc.Admini.

B a z a p e r Z b a t i m i n e E k z e k u t i m i t - m u n d t e s h ë r b e j ë :

1 . v e n d i m i i ek z ek u t u s h em , 2 . p er f u n d i m i i ek z ek u t u s h em , dh e u j d i a e li d h u r m i di s p al v e n e proc.Admini.

Vendimi i Shkalles se parë behet i ekzekutushem ne keto raste:

1.Me kalimine afatit te ankeses, 2.me t'ia dorezuar pales- nese ankesa nuk e shtyp ekzekutimin evendimit, 3.me t'ia dorezuar pales vendimin

me te cilin ankesa hidhet posht oserefuzohet. Vendimi i shkalles se dytë, me te cilin ndryshohet vendimi i shkalles separë, behet

i ekzekutushem kur t'i jetë dorezuar pales. O b j e kt i i E kz e k ut i m it t e Ve nd i m i t

-Ekzekutimi zbahtohet kunder personit qees h t e i d e ty r u a r t a p er m b us h ë d et yr i m i n - i ek z ek u t u a r i . E k z ek u t i m i i ven d im i t zbatohet: a)kryesisht, ose b)me propozimine palës. Ekzekutimi i vendimit

zbatohetk r yes i s h t k u r k et et e k er kon i n t e r es i pu b l i k , nd e r k a q e k zek u t i m i z b a t o h et m e propozimin e pales kur ekzekutimi eshte ne interes te pales.

Llojet e Ekzekutimit

-Vendimi mund te ekzekutohet:

a)ne rrug admini., dheb)ne rrug gjyqesore. E kz e k ut i m i A d m i ni .

-es h t e p r oc ed u r e ek z ek u t i m i t t e a k t i t a d m i ni . m e ud h e admini., me qellim te realizimit te detyrimeve jomonetare, te personit te detyruar tecilën e zbaton organi kompetent i admisistrates.

Ekzekutimi gjyqesor

-nenkupton ekzekutimin e vendimit ne rrugë gjyqesore, qezbatohet per te realizuar kerkesat ne para, mbi te cilat eshte vendosur me vendimine nxjerrjes ne proc.Admini. qe zbatohet nga ana e gjykates kompetente.

(23)