Go Dutch for Beginners

(1)

Go

Dutch!

A Beginning Textbook for

University Students

BY

MARIAN DE VOOGHT

and

ANDRE LEFEVERE

University of Texas

LinguaText Ltd.

(2)

LinguaText, Ltd.

G

eneral

e

ditors

Eduardo M. Dias

Thomas A. Lathrop

d

utch

a

dvisor

:

Chris Salcedo

Download the free audio lessons for this book from the publisher’s website: www.LinguaTextLtd.com

Manufacturedinthe united statesof aMerica isBn 978-0-942566-18-5

(3)

I

16 Openbaar vervoer . . . 156 17 Gebouwen . . . . . . 157 18 Het cafe . . . 158 19 Uit eten . . . 159 20 De bibliotheek . . . 161 21 Het kantoor ... ... , . . . 162 IRREGULAR VERBS .... . . .. . . .... ... . . . .... . . ... 165 GRAMMAR SUMMARY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 VOCABULARY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 INDEX . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188

(5)

Introduction

I

T IS OUR BELIEF effective. that language learning must be fun if it is to be We have, therefore, constructed this book around a parody of a Private Eye story. We have opted for this particular type of ironic text because it is both fun and functional. We adopted a narrative form to help students achieve comprehension on the level of the text, not just on the level of word and sentence. To further enhance comprehension on the textual level, students are asked to rewrite/retell parts of the narrative from the point of view of characters other than the hero, Jan Raap.

The story is supplemented by "countertexts" called "Van de andere kant bekeken." These texts are fictitious reactions from fictitious people who are supposed to have read the main text and express their opinions on it.

The book also contains twenty-one units of "Survival Dutch," which provides students with the vocabulary necessary to function in every day situations in the Netherlands and Flanders.

Both the text of the main story and the Survival Dutch units are supplemented by vocabulary lists. These vocabulary lists are not given after the countertexts. However, the words used in each countertext are listed in the Dutch-English vocabulary at the end of the book. We have done this on purpose to stimulate the students' capacity for contextual understanding.

In each unit students are introduced to the grammar of Dutch, so that they become familiar with the structure of the language and are able not only to understand the texts written for them, but also to express themselves. Every item of grammatical comprehension can be practiced by means of assignments supplied in each unit.

Since students do not learn in a uniform tempo, those who want to go faster than their peers are encouraged to do so. They can refer to the grammatical explanations in the body of the book or to the review section at the end of the book to look up and learn those grammatical elements they think they need for the production of their own texts. In this way individual creativity is encouraged, but not to the detriment of group learning.

If students master all the vocabulary used in the Jan Raap story and the

(6)

I

vi Go Dutch!

Survival Dutch sections of this book, they will know the thousand most commonly used Dutch words and phrases. A novel feature in this book are the lists of derivations appended to each unit. Since Dutch exhibits a fair degree of logic in its use of affixes, listing derivations is an easy and rewarding way of quickly expanding one's vocabulary. The Dutch-English vocabulary list contains about five hundred of these derivations, not all of which are commonly used, but they are all fun to know. We have only introduced derivations from the thousand most commonly used words.

It is suggested that students and their instructor follow the progression of the Jan Raap narrative. The Survival Dutch units can be phased in whenever the instructor thinks students are ready for them.

Listening comprehension is enhanced by means of a tape, which contains pronunciation examples and the Survival Dutch conversations. Students can use the tape for homework and self-study. Students can also be asked to transcribe the tape and give alternative answers to the questions asked on it.

Go Dutch is designed to take the anxiety out of language learning and to give the student a workable command of spoken and written Dutch in a school year.

Enjoy.

MARIAN DE VOOGHT ANDRE LEFEVER£

(7)

1 Jan Raap,

P.l.

Our hero introduces himself

:

'

Goedemorgen, mijn naam is Jan Raap. Ik werk in Amsterdam. Ik ben prive-detective. Ik werk voor een baas. Hij heeft een kleine zaak, de Hammett Agency. Hij is een kleine man met een groot hoofd, een dikke buik en dunne armen en benen. Hij heeft kleine ogen en een grote mond. Wij hebben nog twee andere detectives, een man en een vrouw. De naam van de man is Karel. De naam van de vrouw is Liesbet. Karel is lang en mager, hij heeft grote voeten en het gezicht van een baby. Hij heeft ook een lange neus en grote oren. Bijzonder mooi is hij niet. De vrouw heeft mooi blond haar, groene ogen en rode lippen. Ze heeft ook een mooi figuur. "Voor mijn werk", zegt ze, "bijzonder handig, soms."

ander other goedemorgen

arm arm good morning

het been leg groen green

bijzonder groot big

especially, het haar hair

special handig handy,

blond blond skillful

buik belly het hoofd head

de the klein small

dik fat lang tall, long

dun thin lip lip

een a, one mager thin,

en and skinny

het figuur figure mijn my

het gezicht face mond mouth

goed good mooi beautiful

Verbs:

ik ben; zijn, wasfwaren, ben geweest I am; to be ik heb; hebben, had/hadden, gehad I have; to have ik werk; werken I work; to work

ik zeg; zeggen, zei/zeiden, gezegd I say; to say

1. Wie who is Jan Raap?

1 morgenfmorgens morning, tomorrow naam name neus nose niet not het oog eye

ook also het oor ear

rood red soms sometimes van of voet foot voor for vrouw woman het werk work

(8)

2 _{Go Dutch!} 2. Waar where werkt Jan?

3. Hoeveel how many detectives heeft de Hammett Agency?

1. About the Vocabulary ' /

Dutch has three articles: de, het, een. Een means a, an. Both de and het mean the. In Dutch, some nouns use de and some use het. Since most Dutch nouns are de words, only het words will be identified as such.

Dutch nouns usually form their plural by adding en to the singular: vrouw woman becomes vrouwen women.

Some nouns have irregular plurals, such as kamerfkamers and stad/steden. Irregular plurals are indicated in the vocabulary list and should be memorized.

Verbs are listed with the "1"-form of the present tense (ik. .. ). If a verb is regular, that is, using the same stem for every form of every tense, it is followed only by its infinitive (the "to"-form): Ik werk, werken I work, to work. If a verb is irregular, that is, different tenses use different stems, four forms, called "principal parts," are listed. With these four forms, you can formulate all the forms of the verb. These four parts are: the infinitive, the past tense singular, the past tense plural, and the past participle (used to form the "perfect tense" [I have been, we have sung]).' For instance: zien, zag/zagen, gezien to see, (I) saw/(we) saw, seen. These forms should also be memorized so that when you get to the new verb tenses, you'll be ready to go.

A few verb expressions begin with het instead of ik. These are impersonal expressions, and no ik form is possible: het betekent; betekenen it means; to mean.

Consonants

Dutch consonants are pronounced the same way as English consonants, with some exceptions:

th is simply pronounced "t," as in "theologie" theology.

gas in gaan to go, gooien to throw, and the ch as in lachen to laugh, and licht light are hard in the North of the Netherlands, soft in the South

1 _{Notice that the past participle of zijn is preceded by ben whereas the}_other_{past participles}

of the vocabulary list are not. You will continue to notice that some verbs use ben and others

do not. If you have studied German, French, or Italian, you may suspect why ben is there. If

not, for the moment, it deals with the formation of the perfect tense, and if you learn the past

participles that take ben now, it'll make the learning of the perfect tense a lot easier when it

(9)

Vowels

and in Flanders. In English they sound like the ch in "Bach" the way Germans pronounce it.

sch has no equivalent in English. The sound is a combination of s + ch. Compare the Dutch "schril" with its English counterpart "shrill." The difference is that you would pronounce "shrill" with the Dutch s + ch, and not with the English sh.

ng is pronounced like English -ng, as in zingen to sing.

t in -tie, as in politie police, natie nation, sounds like ts as in English Mitzi, or just like a plain s.

sj in doosje little box, meisje little girl, sounds like English sh in show. Dutch has no aspiration after k, p and t, as in kot sty, pot jar, tot until.

Dutch has short vowels and long vowels. Vowels spelled with two letters are always long; vowels spelled with one letter can be short or long. a, as in man man sounds like the a in English large, but shorter. aa, as in maan moon, sounds like the a in Chicago, but longer. au, as in rauw raw, sounds like the ou in English ouch.

e, as in met with, sounds like the e in English let. ee, as in nee no, sounds like the a in English late.

eeu, as in leeuw lion, has no English equivalent. It is pronounced like Dutch ee, followed by an English w.

ei, as in brein brain, has no English equivalent. It comes closest to the ay in English say.

eu as in deur door, corresponds more or less to the vowel in English bird. i, as in dit this, sounds like the i in English it.

ie, as in niet not, sounds like the ee in English see, but shorter.

ieu, as in nieuw new, has no English equivalent. It is pronounced like Dutch ie, followed by an English w.

ij, as in rijk rich, sounds the same as ei.

o, as in pot pot, corresponds more or less to the o in English hot. oe as in doen to do, sounds like the oo in English school.

oo, as in dood dead, sounds like the o in English go. ou, as in rouw mourning, sounds the same as au.

u, as in fut spunk, sounds like the e in English the, when it is not pronounced "thee."

ui, as in lui lazy, corresponds more or less to the New York/East Coast pronunciation of the ur in murder as in muider.

uu as in muur wall, sounds like the u in the French pronunciation of the u in mur or the German ii as in Tiir.

(10)

I

4 _{Go Dutch!}

Canal in Amsterdam, without tourists.

Aa, ee, oo, uu followed by one consonant drop one letter whenever the consonant is followed by an unstressed e (the sound of English e in "the" mentioned above). The technical term for this sound is schwa. We'll use it from now on. Schwa appears in the unstressed endings -en, -er, -e, -lijk, -elijk and -ig.

maan moon becomes manen moons

but maand month stays maanden months

A, e, o, u (written with one letter), are considered short vowels. When they are followed by one consonant, that consonant will be doubled whenever it is followed by a schwa.

man man becomes mannen men

but mand basket stays manden baskets

This spelling rule is very important because the schwa is used to make the plural of nouns and of verbs, and the comparative of adjectives. So with a long vowel followed by one consonant you get:

aap/apen ape/apes

ik slaap/wij slapen I sleep/we sleep laag/lager low/lower

(11)

With a short vowel followed by a single consonant, on the other hand, you get:

zakfzakken bag/bags

ik stop/stoppen I stop/to stop dun/dunner thin/thinner

F and s change when they are positioned between any vowel-except short a, e, i, o, u-and a schwa: F becomes v: brief becomes brieveni ik schrijf becomes wij schrijven. But straf becomes straffen. S becomes z: blaas becomes blazen. But vis becomes vissen.

BRIEFLY WHAT YOU REALLY NEED TO REMEMBER: maanfmanen

manfmannen

4. The Verbs Hebben and Ziin

t

::

maandfmaanden mandfmanden

huis/huizen brief/brieven

As in most European languages, hebben to have and zijn to be are irregular in Dutch. You will be learning the subjects (personal pronouns) together with the forms of the verb.

singular singular HEBBEN 1 2 3

ik heb plural wij hebben jij, u hebt jullie hebben hij, zij, het heeft zij hebben ZIJN

1 2 3

ik ben plural wij zijn jullie zijn jij, u bent

hij, zij, het is zij zijn

i

:

~

I

~

w•••••••·ow·.···o·m--•···•···•·•·••W-«o·o·o·o···j

(12)

I

6 Go Dutch!

Dutch has a polite form for the second person singular: u, and a more colloquial form: jij. This is the form you would use with fellow students. In general, you use u for people older than yourself, or when you do not know them very well.

Jij, zij, wij are the stressed forms of the pronoun; the unstressed forms je, ze, we are also used. In conversations the unstressed forms are used most of the time. If you want to emphasize you, she, they or we, you use the stressed forms

Zij and ze can mean both she and they.

Jan compares Dutch and American detectives

•·•·

·•••••···

· ···i

• •••••••••

·•

i

• •••••••••

•

• ••••••:::::

i ...

Wij zijn een kleine zaak. Wij hebben drie kamers in een huis aan een gracht, midden in de stad, dichtbij het station. Jullie hebben grate zaken in Amerika. Jullie zijn ook een groat land. Nederland is een klein land. In Amerika hebben ze veel meer detectives, kijk maar naar de televisie. Magnum, en zo. In Amerika betalen ze detectives ook goed. Ik heb zelden geld aan het einde van de maand. "Jij hebt geen geld, Jan", zegt mijn baas, "omdat jij niet zuinig bent." Hij heeft geld, hij is rijk, maar ik ben arm. "Jij telt je geld niet", zegt mijn baas nog, "daarom ben je arm." Mijn baas is niet mijn vriend. Gelukkig praat hij niet vaak met mij. Gewoonlijk doet hij de deur dicht en dan telefoneert hij de hele tijd.

arm poor bij by daarom that's why deur door dicht close bet eindefeindes end

en zo and the like bet geld money

gelukkig fortunately, happy gewoonlijk usually Verbs:

ik tel; tellen I count; to count

gracht canal heel whole bet huis house

kamer/kamers room bet land country

maand month meer more met with midden in in the middle of naar at Nederland The Netherlands nog still

ik kijk; kijken, keek/keken, gekeken llook; to look ik doe; doen, deed/deden, gedaan I do; to do

ik praat; praten I speak; to speak

ik betaal; betalen I pay; to pay

ik telefoneer; telefoneren I phone; to phone

omdat because rijk rich stad/steden city bet station/stations station televisie/ televisies television tijd time vaak often veel many vriend friend zelden rarely zuinig frugal

(13)

Assignments

A. Fill in the blanks. Use words from the vocabulary under the readings. 1. De baas van de Hammet Agency is een man.

2. De baas heeft een groot 1 een dikke _ _ _ _ en dunne

_ _ _ _ en

3. Karel is lang en . Hij is niet mooi. 4. Liesbet is een _ _ _ _

5. Zij heeft haar en ogen.

6. De detectives hebben een zaak.

7. Zij hebben drie in een huis aan een _ _ _ _ 8. Jan heeft geld aan het einde van de _ _ _ _ 9. De baas heeft geld: hij is 1 maar Jan is _ _ _ _

10. De baas praat niet met Jani telefoneert hij de _ _ _ _ tijd.

B. Fill in the correct forms of "hebben" or "zijn." (pl.) means "plural." Example: Jan _ _ _ _ arm becomes Jan is arm.

De mannen grote neuzen becomes De mannen hebben grote neuzen.

1. Ik _ _ _ _ een dikke baas. 2. Jij blauwe ogen. 3. jij een groene rok? 4. De vrouw _ _ _ _ rijk. 5. Wij _ _ _ _ arm. 6. Wij geen geld. 7. jullie zuinig?

8. Zij (pl.) niet gelukkig.

9. De detectives drie kamers in een huis aan een gracht.

10. Karel mooi?

11. De baas een rood hoofd. 12. Jij bijzonder zuinig! 13. jij ook gelukkig? 14. Ik niet rijk.

15. Jullie een huis midden in de stad. 16. Jan een dunne baas?

(14)

8 Go Dutch!

C. Answer the following questions. Use the right forms of hebben or zijn.

Example: Heeft Karel kleine oren? Nee, hij heeft grate oren.

1. Is de Hammett Agency een grate zaak? Nee, het .. . 2. "Hebben jullie grate zaken in Amerika?" "Ja, wij ... " 3. Hebben Amerikaanse detectives veel geld? Ja, zij .. . 4. Heeft Jan Raap geld? Nee, hij ...

5. "Ben jij arm, Jan?" "Ja, ik. ..

6. "Heb ik een rijke baas?" "Ja, Jan, jij ... "

D. Write down the following adjective +noun combinations correctly.

Example: groot+e oor+en becomes grate oren

1. rood+e lip+en 4. dun+e man+en

2. klein+e zaak+en 5. rijk+e vrouw+en

3. dik+e baas+en 6. groot+e land+en

Amsterdam Police. The horses are native, too.

(15)

• Van de andere kant bekeken

Halla allemaal!

Mijn naam is Liesbet. Ik ben een vrouw. Jan Raap, Karel en ik zijn prive-detectives. Wij hebben interessante zaken. Jan zegt: "Liesbet, jij bent mooi. Dat is goed voor het werk. Maar Karel heeft het gezicht van een baby, dat is niet goed voor onze zaak." Mijn figuur is niet handig voor mijn werk. Te veellastige mannen! Jan Raap is een goede detective en een leuke man. Maar hij is soms ook een beetje sexistisch. Jammer!

Dag!

Veelliefs van Liesbet

Basic Words and Derivations

<

The word list at the end of every chapter contains words that you already know. These basic words can be combined into new words in two ways. One way is to combine two words. If you combine huis with kamer you get huiskamer living room. If you combine huis with baas you get huisbaas, landlord.

Another way is to add prefixes and suffixes to the basic word. Prefixes go in front of the basic word. Here are the most common prefixes:

be- often makes the basic word more intense. Compare denken to think and bedenken to invent.

ge- indicates a feature of the basic word. Compare lijn line, and gelijnd ruled. It also functions as the prefix of the past participle.

her- indicates repetition. Compare kennen to know, and herkennen to recognize.

on-indicates the opposite of the basic word. Compare gelukkig happy, and ongelukkig unhappy.

ont- also often indicates the opposite of the basic word. Compare dekken to cover, and ontdekken to discover.

ver-indicates change, sometimes for the worse. Compare vallen to fall and vervallen to decay. arm do en dun geld gelukkig goed haar hand

ik verarm; verarmen I impoverish; to impoverish ik verdoe; verdoen I waste; to waste

ik verdun; verdunnen I make thinner; to make thiner ik vergeld; vergelden I repay; to repay

ongelukkig unhappy gegoed well off

ik onthaar; ontharen I remove hair; to remove hair onhandig clumsy

(16)

I 10 huis ki;ken

land

mager niet praten ri;k stad werken zeggen zuinig Cio Dutch! ik verhuis; verhuizen I move house; to move house

ik behuis; behuizen I give housing to; to give housing to ik bekijk; bekijken I observe; to observe

ik beland; belanden I end up; to end up

ik vermager; vermageren I lose weight; to lose weight ik vernietig; vernietigen I destroy; to destroy

ik bepraat; bepraten I talk into; to talk into ik verrijk; verrijken I enrich; to enrich verstedelijking urbanization

ik verwerk; verwerken I process; to process ik bewerk; bewerken I work on; to work on

ik ontzeg; ontzeggen I deny; to deny

(17)

De Hammett Agency

Sleuthing in the Netherlands and the

Het werk van de Hammett Agency is niet zo spannend als op de televisie. Daar heeft de detective geen ogenblik rust. In de zaak is het vaak heel rustig. De buren weten soms niet eens dat we in het huis zijn. Ik ben ook geen Sherlock Holmes (ik ken hem niet) en Liesbet is geen Miss Marple. We hebben geen grote auto's en we hebben vaak ook geen mooie vrouwen. We hebben wel af en toe een moord, of een ontvoering, een kidnapping, zoals jullie dat zeggen. Wij zijn niet zo gek op moorden, want dan heb je last met de politie, de echte, en die laten we liever met rust. Ik zie liever de hielen van een agent dan zijn tenen.

agent policeman moord murder rustig quiet,

af en toe now niet zo not as peaceful

and then het ogenblik spannend auto/auto's car moment exciting

daar there ontvoering teen toe

dan then kidnaping want because

echt real op on we hebben wei geen not a politie police we do have

hiel heel rust rest (zo)als like, as

liever rather

Verbs:

ik ben gek op; gek zijn op, wasfwaren gek op, gek geweest op I am crazy about;

to be crazy about

ik heb last met; last hebben met, hadfhadden last met, last gehad met I am in

trouble with; to be in trouble with

ik laat met rust; met rust Iaten, lietflieten met rust, met rust gelaten I leave in

peace; to leave in peace

ik weet; weten wist/wisten, geweten I know; to know

ik ken; kennen I know; to know

ik zie; zien, zag/zagen, gezien I see; to see

1. Waarom why is het werk van de Hammett Agency niet zo spannend als op de televisie?

(18)

I

12 Go Dutch!

2. Waarom zijn de detectives van de Hammett Agency niet zo gek op moorden?

Dutch verbs consist of a stem and an ending.

In the verb werken to work, for example, werk- is the stem, and -en is the ending. The stem and the ending together are called the infinitive, the to form of the verb: to work.

To make the present tense of most verbs:

For the singular: delete the ending, so that you only keep the stem. For the verb werken, the stem is werk-. Add t in the second you jij and third he hij, zij, het person singular. For the verb werken, this form is werkt. For the plural, use the infinitive.

WERKEN to work

singular 1 ik werk plural wij werken

2 jij, u werkt jullie werken 3 hij, zij, het werkt zij werken

So you just have to remember three forms: werk, werkt, werken.

With the verbs staan to stand, slaan to hit, gaan to go, doen to do, zien to see, the stems are sta-, sla-, ga-, doe-, zie-. For the rest, these verbs follow the rule given above, except that sta, sla and ga double the a before the t in the second and third person singular.

VERBS WITH STEMS ENDING VOWELS ik sta I stand ik sla I hit ik ga I go ik doe I do ik zie I see jij, u staat jij, u slaat jij, u gaat jij, u doet jij, u ziet

hij, zij staat hij, zij slaat hij, zij gaat hij, zij doet hij, zij ziet

(19)

You never see a double consonant at the end of the stem of a verb.

In a verb like winnen to win, therefore, the stem is win, and the

conjugation is: ik win, jij wint, hij wint.

Remember: s changes into z in the plural when between all

vowels-except short a, e, i, o, u-and a schwa: ik kies/wij kiezen I /we choose but

ik kus/wij kussen !/we kiss.

F changes into v in the plural when between all vowels-except short

a, e, i, o, u-and a schwa: ik schrijf/wij schrijven I/we write but ik bof/wij

boffen I am/we are lucky.

Parking along the canals-put on the handbrake

1. How to Make a Sentence

>

Dutch word order often gives foreign learners grief, for the paradoxical reason that it is more flexible than the word order of many other European

languages. It would be confusing at this point to try to list all the possible

ways of making a sentence in Dutch. Instead, we shall give you a virtually

foolproof way to make correct sentences. Don't be alarmed if you notice

that the natives form their sentences differently. They will understand you

and you will understand them.

The nucleus of all sentences is always Subject + Verb (SV) or Verb +

Subject (VS). You can expand the nucleus into two basic sentence patterns by adding an Object (0) or a Predicate (P).

The object is the part of the sentence that "undergoes" the activity of the verb. For instance, in "I read the book/' the activity of reading is done

to the book, so "the book" is the object.2

2 _{Techincally, there are}_{two kinds of objects:}

DIRECT and INDIRECT. The direct object is what "gets verbed" (I see the movie-the movie gets seen; Mary kisses

(20)

I

14 Cio Dutchl

The predicate is the part of the sentence (very often an adjective or adverb) which describes the condition of the subject, or which specifies the

way in which the activity of the verb is carried out. For instance, in "I am happy," "happy" is the predicate since it describes the condition of "I". In "I walk slowly," "slowly" is the predicate since it specifies "walk."

Subject + Verb + Object/Predicate = SVO/P

Ik lees het hoek I read the book.

Ik ben gelukkig I am happy.

SVO/P is used in statements.

Verb + Subject+ Object/Predicate= VSO/P

Lees ik het hoek? Do I read the book~

Ben ik gelukkig? Am I happy~

Morgen lees ik het hoek Tomorrow I read the book.

Vandaag ben ik gelukkig Today I am happy.

VSO/P? is used in questions. VSO/P is also used whenever a word other

than the subject begins the sentence: Lees ik het hoek?

Morgen lees ik het hoek.

NOTE: The second person singular (jijfje) drops the -t in VSO/P sentences.3

Jij bent gelukkig You are happy, BUT Ben jij gelukkig? Are you happy~

And: Thuis ben jij gelukkig At home you are happy.

And: Jij loopt naar huis You walk home, BUT Loop jij naar huis? Do you

walk home~

And: Morgen loop jij naar huis. Tomorrow you walk home.

NOTE: Dutch does not use the verb "do" as an auxiliary in questions and negations.

So, "Does it rain?" is just: "Regent het?" Similarly, "I don't go home." is just: "lk ga niet naar huis."

Fred-Fred gets kissed); the indirect object gets the direct object (We send the message to our parents-the message gets sent, but our parents get the message; Fred gives Mary the perfume-The perfume gets given, but Mary gets the perfume).

3 _{The u form, if you were wondering, keeps the final}

-t-: Bent u gelukkig.

(21)

3. Governance

),:i:-:.:.:.:.'-'·''' ···'''''''''''''''''''''''''''''''"'''''"'''''''''''···

Remember, the subject "governs" the verb, i. e. if the subject is in the first person singular, so is the verb: I go ik ga. If the subject is in the third person singular, so is the verb: he goes hij gaat. If the subject is in the plural, so is the verb: we go wij gaan. This may be hard to remember at first, because in English you only have two verb forms in the present tense:

go and goes. In Dutch you have: ga, gaat, gaan, and you must remember to

use them correctly.

We gaan ook niet zo leuk gekleed als de detectives op TV. In Amsterdam is het te koud en te nat voor al die dingen uit Hawaii, T-shirts en zo. Liesbet draagt gewoonlijk een broek met een bloes en een sjaal. Ze is gek op sjaaltjes. Ze draagt vaak laarzen, maar ze draagt bijna nooit een rok. Jammer, want ze heeft mooie benen. Ik niet. Ik stop mijn benen in jeans, dan zie ik ze niet meer. Ik werk in de zaak van negen tot vijf, en natuurlijk ook in de stad. We werken vaak aileen. Karel draagt altijd een pak, met hemd en das, soms ook een hoed. Liesbet werkt niet 's avonds, of 's nachts. Ik werk liever niet in het weekeinde. "Jij werkt liever helemaal niet", zegt mijn baas. Hij werkt ook niet. Hij zit in zijn stoel, met de telefoon in de hand, en hij zegt altijd: "Jullie werken niet genoeg."

aileen alone, het hemd shirt 's avonds in

only hoed hat the evening

altijd always jammer pity 's nachts at night

als like koud cold sjaalfsjaals scarf

bijna almost laarsflaarzen stoel chair

bloes blouse boot te too

broek pants leuk nice telefoon/

das tie nat wet telefoons

het ding thing natuurlijk of phone

genoeg enough course uit from

hand hand nooit never het weekeinde/

helemaal niet het pak suit weekeindes

not at all rok skirt weekend

Verbs:

ik ga gekleed; gekleed gaan, ging/gingen gekleed, gekleed gegaan I am dressed; to

be dressed

ik draag; dragen; droegfdroegen, gedragen I wear, I carry; to wear, to carry

ik zit; zitten, zat/zaten, gezeten I sit; to sit

(22)

16 Go Dutch!

Assignments \,:,:,:,:.:.:.'

.

'·'' , ...

A. Describe yourself: your face, what you wear, what you do.

B. Fill in the blanks. Use words from the vocabulary lists under the readings. 1. Het werk van de detectives is niet zo _ _ _ _

2. Zij hebben geen grote en ook mooie _ _ _ _ 3. Zij zijn niet zo op _ _ _ _

4. Liesbet is op _ _ _ _ 5. Zij draagt nooit een _ _ _ _ 6. Jan stopt zijn in jeans.

7. Karel draagt altijd een _ _ _ _ 8. Liesbet werkt niet of _ _ _ _ 9. Jan werkt helemaal niet.

10. De baas zegt · " werken niet genoeg."

Courtyard, the Hague-no cars, no bikes

(23)

C. Complete the present tense conjugations of the following verbs and write down their infinitives.

singular 1. 1.

2. jij kent 2.

3. 3.

plural 1. 1. wij weten

2. 2.

3. 3.

infinitive: ...

D. Make questions of the following sentences.

1. ik zie 2. 3. 1. 2. 3. 1. 2. 3. 1. 2. 3. zij zitten

Example: Jan werkt altijd 's avonds becomes Werkt Jan altijd 's avonds?

1. Het is koud en nat in Amsterdam. 2. Ik ben gek op sjaaltjes.

3. Jan Raap stopt zijn benen in jeans. 4. Karel draagt een pak en een hoed. 5. Wij werken vaak alleen.

6. De detectives werken niet genoeg. E. Fill in the correct forms of "hebben" or "zijn."

1. Af en toe _ _ _ _ wij last met de politie.

2. Jan helemaal niet gek op moorden.

3. De baas geen ogenblik rust. 4. jij een pak met een das? 5. Ik gek op laarzen. 6. jullie een auto?

Van de andere kant bekeken ' ···:::::::::::::::::

Beste studenten,

Mijn benen zijn niet zo interessant. Maar willen jullie weten waar ik

woon? En wat ik doe, als ik niet werk?

Ik woon in een klein appartement in Amsterdam. Het huis staat

dichtbij een gracht. Af en toe loop ik een cafe binnen om iets te drinken.

Dat vind ik prettig.

Ik kom elke dag om zes uur thuis. Ik woon niet alleen: ik heb twee kleine katten, een in de woonkamer en een in de slaapkamer. Ik heb ook

(24)

I

18 Go Dutch!

Als ik thuiskom heb ik altijd trek in een boterham. Ik drink ook graag een kop koffie. Ik heb dan ook zin in een stuk koek. Ik luister niet graag naar de radio. Ik kijk liever naar de televisie. Ik haal melk en suiker, gele kaas en bruin brood, en dan begin ik te eten.

Dag! Groetjes van Liesbet.

Still another way to derive more words from basic words is to add suffixes. Suffixes go after the basic word. Dutch has more suffixes than prefixes. We will give you the most important suffixes over the next four chapters.

-aar/ares indicates a person who does what the noun expresses. Compare

moord murder, moordenaar male murderer, and moordenares female

murderer.

-er is the unstressed pronunciation of aar. Compare kijken to watch and

kijker a person who watchesi -er appears as

-der when the basic word ends in -r. Compare huur rent and huurder renter.

-baar indicates that you can do what the basic word expresses. Compare

drinken to drink and drinkbaar drinkable.

-heid turns an adjective into an abstract noun. Compare waar true and

waarheid truth.

-loos lacks what the noun expresses. Compare werk job and werkloos

jobless, unemployed.

drag en moord rust

draagbaar wearable, portable

moordenaar murderer

moordenares murderess

rusteloos restless

rusteloosheid restlessness

(25)

3 Wonen in Amsterdam

Lopen jullie even met me mee? Dan toon ik jullie waar ik woon. Ik heb een klein appartement, in het centrum van Amsterdam. Ik woon in een oud huis, op de derde verdieping. In Amsterdam wonen is niet eenvoudig. "Waarom ga je dan niet elders wonen?" vragen jullie waarschijnlijk. Omdat ik veel vrienden heb in Amsterdam, geloof ik. Zien jullie dat huis daar? Daar woon ik. Het huis staat dichtbij een plein met een paar cafe's. Ik vind het heel prettig. Loop jij even vooruit? De sleutel ligt onder de mat. Je maakt de deur open en je gaat naar binnen.

het appartement apartment binnen inside het cafe/cafe's bar het centrum/centra center een paar a couple of Verbs: eenvoudig simple elders elsewhere even for a second mat mat naar to onder under open open

ik ga; gaan, ging/gingen, ben gegaan I go; to go

oud old

het plein plaza

prettig pleasant sleutel/ sleutels key verdieping floor vooruit ahead waar where waarschijnlijk probably

ik ga naar binnen; naar binnen gaan, ging/gingen naar binnen, ben naar binnen

gegaan I walk in; to walk in

ik geloof; geloven I think, I believe; to think, to believe

ik lig; liggen, lagflagen, gelegen I lie; to lie

ik loop; lopen, liepfliepen, gelopen I walk; to walk

ik maak; maken I make; to make

ik sta; staan, stond/stonden, gestaan I stand; to stand

ik toon; tonen I show; to show

ik vind; vinden, vondfvonden, gevonden I find; to find

ik vraag; vragen, vroegfvroegen, gevraagd I ask; to ask

ik woon; wonen I live; to live

(26)

•

20 Go Dutch!

Do You Knowl ... -... ::::::::::::::::::::::::::::::: =~::: .. : .. .

1. Wat voor what kind of een appartement heeft Jan?

2. Waarom why woont hij in Amsterdam? 3. Hoe how kom je het huis binnen?

Three windmills-what did you expect? 1. How to Make a Sentence-Additions and Negations /} ''

An ADDITION is a part of the sentence that is not a Subject, a Verb, a Predicate, or an Object. In sentences like Ik ga naar huis the addition is naar huis. In sentences like Morgen speel ik in bet park both morgen and in bet park are additions.

When a sentence starts with an addition, you invert Subject and Verb. Compare: Ik kijk 's avonds veel televisie.

's Avonds kijk ik veel televisie.

The NEGATION goes after SV or VS when the sentence does not have an object: Ik praat niet met Jan.

Ben ik niet gelukkig?

Only in SVO or VSO does the negation go after 0:

Ik lees het boek niet. Ik ken Karel niet. Ik zie hem niet. Ik hoor mijn baas niet. Ik lees dit boek niet .

(27)

When niet and een appear together in the same sentence, they become geen, and mean not a (in the singular) or no (in the plural).

Jan schrijft een hoek niet changes into Jan schrijft geen hoek. Geen also appears when the object is not preceded by de, het, or a pronoun:

Ik heh huizen niet changes into Ik heh geen huizen Ik eet vers vlees niet changes into Ik eet geen vers vlees

Ik zie tien witte vogels niet changes into Ik zie geen tien witte vogels.

The tour of Jan's apartment continues

•·•·•·•·

•·•

·

• ··

··

·

· ···

·

Wat denken juilie van mijn appartement? Het is niet groot, maar groot

genoeg voor mij. Ik woon aileen. Prive-detectives wonen natuurlijk altijd

alleen. Af en toe blijft een vriendin een nachtje slapen-ik ben ook maar een

mens-maar meer niet. "Prive-detectives moeten vrij zijn en blijven", zegt

de baas altijd, maar toch heeft hij een kat.

Ik heb vier kamers: een woonkamer, een slaapkamer, een badkamer en een WC-en ook een keuken, maar daar kom ik niet zo vaak, aileen maar als het water kookt. Hebben jullie trek in een kop koffie, of thee? Echte Hoilandse koffie? Lekker. Hebben jullie ook zin in een boterham, of een stuk taart misschien?

Luisteren juilie graag naar de radio? Misschien is er een leuk programma, muziek. Ik haal melk en suiker, kopjes en schoteltjes. Zo, de

koffie is klaar. Ik snijd snel nog wat kaas, en klaar is Kees.

hadkamer/s

bathroom

het hord plate

hoterham

sandwich

een kop koffie a cup of coffee kaas cheese kat cat keukenfkeukens kitchen klaar ready klaar is Kees all set het kopjefkopjes (small) cup Hollands from Holland, Dutch lekker yummy melk milk mens human being misschien maybe muziek music het programma/ programma's program radio/radio's radio het schoteltje/ schoteltjes (small) saucer slaapkamer/s bedroom

het stuk piece

suiker sugar taart pie thee tea toch yet vriendin girlfriend vrij free

wat some; what

het water water

WC/WC's ("weecee")

toilet

woonkamer/s

(28)

•

22

Verbs:

ik denk; denken, dacht/dachten, gedacht I think; to think

ik slaap; slapen, sliepfsliepen, geslapen I sleep; to sleep

ik luister; luisteren I listen; to listen

ik blijf; blijven, bleef/bleven, ben gebleven I remain; to remain ik haal; halen I fetch; to fetch

ik kom; komenfkom, kwamfkwamen, ben gekomen I come; to come

ik kook; koken I boil, I cook; to boil, to cook

Go Dutch!

ik heb trek in; trek hebben in, hadfhadden trek in, trek gehad in I would like; to

like

ik snijd; snijden, sneed/sneden, gesneden I cut; to cut

ik heb zin in; zin hebben in, hadfhadden zin in, zin gehad in I would like; to like

Expression:

ik. .. graag I like to

A. You meet a man or woman you suspect of being a private detective. Ask him/her who he/she is, where he/she lives, where he/she works.

Then phone your boss and describe the man/woman to him. Write a dialogue in both cases.

B. Fill in the blanks. Use words from the vocabularies of the readings.

1. Jan _ _ _ _ in een klein appartement in Amsterdam, _ _ _ _ een paar cafe's.

2. Het appartement is op de derde _ _ _ _ van een oud huis in het _ _ _ _ van de stad.

3. In Amsterdam heeft Jan veel _ _ _ _ . Hij _ _ _ _ het heel prettig daar.

4. Jan is en woont aileen; a£ en toe heeft hij een - - - - -· maar hij heeft geen _ _ _ _

5. Hij komt niet vaak in de _ _ _ _ : aileen als het water _ _ _ _ 6. 's Avonds Jan _ _ _ _ naar de radio.

7. Wij hebben in een koffie.

8. hebben wij ook in een stuk taart. 9. Jan melk en _ _ _ _ , kopjes en _ _ _ _ 10. is Kees.

C. Add one addition from the following list to each of the given sentences. Make sure the word order of the new sentence is correct.

Example: Addition: 's avonds

Sentence: Ik heb altijd zin in een kop koffie.

(29)

Other new sentence: Ik heb altijd zin in een kop koffie 's avonds. Additions: in de keuken; in het cafe; gewoonlijk; de hele tijd; af en toe;

's nachts. Sentences:

1. Jan blijft bij een vriendin slapen. 2. Karel maakt lekkere boterhammen.

3. De baas luistert naar de radio in zijn kantoor. 4. Liesbet drinkt koffie.

5. Prive-detectives werken hard. 6. Jan draagt geen hemden uit Hawaii.

The many uses of cheese

D. Make these sentences negative.

Example: Karel heeft een vriendin becomes Karel heeft geen vriendin Kookt het water? becomes Kookt het water niet?

1. Karel heeft een groat appartement. 2. Karel woont in een klein huis. 3. Jan telt de kopjes.

4. Ik haal schoteltjes.

5. Wij lopen door het centrum van Amsterdam. 6. Horen jullie de mooie muziek op de radio?

(30)

•

24 Go Dutch!

E. Fill in the verb in the correct form. Use verbs from chapters one, two, and three. 1. Jan veel geld voor het appartement.

2. Wij graag naar de televisie.

3. In het weekeinde ik nooit een pak. 4. jij Kees, de vriend van Liesbet?

5. Karel geen auto; gewoonlijk hij naar het werk. 6. De vriendinnen van Jan de sleutel onder de mat.

Geachte lezers,

Mijn naam is Klaassen. Ik ben hoofd van de politie in Amsterdam. Ik ken Jan Raap goed. Hij is een leuke man, maar ik ben niet zo gek op hem. 's Morgens of 's middags slaapt hij, 's avonds gaat hij naar het cafe en soms werkt hij een beetje, 's nachts. Hij luistert nooit naar mij. De zaken zijn niet zo eenvoudig als hij denkt. Hij zegt tegen jullie: "Dit is mijn appartement. Ga maar naar binnen, de sleutelligt onder de mat." Zo werkt hij niet echt tegen de criminaliteit in onze hoofdstad! Veel Amsterdammers telefoneren mij. Ze laten me niet met rust en zeggen "lk kan 's nachts niet goed slapen, ik ben zo bang! Wat moet ik doen?" Ik praat een tijdje met ze en zeg dan gewoonlijk: "Doe niet als Jan Raap: leg nooit de sleutel onder de mat!"

Hoogachtend, P. Klaassen

Inspecteur van de politie

-achtig indicates that the adjective expresses the main feature of the basic word. Compare glas glass, and glasachtig glassy.

-ing turns a verb into a noun. Compare lezen to read, and lezing lecture. -je indicates the diminutive of the basic word. Compare huis house and

huisje small house.

-ig possesses what the noun expresses. Compare moed courage and moedig courageous.

-in turns a masculine noun into a feminine noun. Compare koning king, and koningin queen.

bord gel oven

bordje (small) plate gelovig religious

(31)

kat kop vriend water won en katachtig feline kattig catty

kopje (small) cup

vriendin female friend, girlfriend

waterig vvatery

(32)

I

Problemen

Jan muses about evil •·•·•·•·•···

Our hero talks about evil, why people indulge in it, and what is to be done about it, especially from a professional point of view.

Geld is vaak een probleem, natuurlijk, of de liefde, of alle twee. Wij hebben allemaal problemen, maar we doen altijd also£ we er geen hebben. De mens is een vreemd iemand. Dieren hebben waarschijnlijk ook problemen, maar aileen de mens doodt dieren van zijn soort. Merkwaardig. A1 die moorden zijn natuurlijk goed voor prive-detectives. Ook wij leven van het kwaad. De een zijn dood is de ander zijn brood.

Je loopt op straat in de steden en je kijkt naar de gezichten van de mensen: mannen, vrouwen, kinderen, meisjes, jongens, in de winkels, op de markt, langs de huizen. Ze kopen kranten of fietsen of auto's tot ze geen geld meer hebben, of ze kopen een hoop dingen voor elkaar omdat ze van elkaar houden-tot ze niet meer van elkaar houden. En voor je het weet, doodt een gewoon mens een ander gewoon mens en dan is hij of zij een moordenaar, of moordenares.

allemaal all het kind/kinderen moordenaar/

het brood bread child moordenaars

tot until krant newspaper murderer

het dier animal het kwaad evil moordenares

een hoop a lot langs alongside female

elkaar each other het Ieven/levens life murderer

fiets bicycle liefdefliefdes het probleein

gewoon normal, love problem

usual, just markt market het soort kind

iemand het meisjefmeisjes straat street

somebody girl vreemd strange

jongen/jongens merkwaardig winkel/winkels

boy remarkable shop

Verbs:

ik doe also£; doen also£, deed/deden also£, gedaan also£ I act as if; to act as if

ik koop; kopen, kocht/kochten, gekocht I buy; to buy

ik hou van; houden van, hieldfhielden van, gehouden van I love[+ person], I like [+ thing}; to love, to like

ik dood; doden I kill; to kill

(33)

•

Expression:

de een zijn dood is de ander zijn brood one man's meat is another man's poison

Do You Know?

1. Waarom why zijn moorden goed voor prive-detectives? 2. Wat what doen gewone mensen soms?

I would, wooden shoe?

There are five types of plural for Dutch nouns. Three are common, two are not. We start with the most common one, and go down the list. Plurall: +en

Take the singular and add en to it: vrouw woman becomes vrouwen. Plural2: + s

Take. the singular and add s to it: meisje girl becomes meisjes.

If the singular ends in a long vowel-spelled as one vowel-you add an apostrophe before the s, auto car becomes auto's.

Almost all nouns ending in -el, -er, -en, -e, -je take s in the plural: lepelflepels spoon, kamerfkamers room, jongenfjongens boy, stiltefstiltes

silence, kopjefkopjes cup. Many words ending in -aar take s in the plural

as well: moordenaar/moordenaars murderer, molenaarfmolenaars miller.

(34)

•

28 Go Dutch!

Plurals of nouns follow the spelling rules given in chapter one. A noun

with a regular plural, for instance, is man man, which becomes mannen.

Some nouns, however, do not double the final consonant in the plural.

Among the most frequently used are: weg/wegen road, gatfgaten hole,

hol/holen den, dak/daken roof, dagfdagen day, bad/baden bath, pad/paden

path, glas/glazen glass, verbodfverboden ban, gebodfgeboden command,

verdrag/verdragen treaty.

Plural4: +eren

The three most common ones are kind/kinderen child, ei/eieren egg,

lied/liederen song. PluralS: vowel change

Some nouns change the vowel in the plural, like English mouse/mice. Stad city becomes steden.

Plurals 2, 3, 4 and 5 are identified as such in the vocabulary lists. Other nouns just take plural number one.

Remember: When fin the singular is between a long vowel and en, it

turns into v in the plural: brief letter becomes brieven, raaf raven becomes

raven. But karaf decanter remains karaffen since the vowel is not long. Similarly, s turns into z : huis house becomes huizen, kaas cheese becomes kazen. But das tie remains dassen.

We pakken de moordenaar of moordenares en voor je het weet is hij of zij weer een gewoon mens, bang, in een eel. Hij weet niet hoe het verder moet, zij schrijft brieven, dag in dag uit, aan alles en iedereen.

Wij doen ons werk. Na de ene zaak komt de andere. Je raakt al vlug de tel kwijt. Aile mensen lijken op elkaar, ook de moordenaars en de prive-detectives die hun werk doen. Soms maakt het me ziek. Alle mensen leven graag. Je leeft ten slotte maar een keer en iedereen probeert zijn huid zo duur mogelijk te verkopen.

alles everything

bang afraid

eel cell

dagfdagen day

duur expensive

een keer once,

one time huid skin iedereen everybody mogelijk possible tenslotte in the end verder farther, further ziek sick

(35)

•

Verbs:

ik pak; pakken I catch; to catch

ik raak de tel kwijt; de tel kwijtraken I lose count; to lose count

ik verkoop; verkopen, verkocht/verkochten, verkocht I sell; to sell

ik probeer; proberen I try; to try

ik lijk op; lijken op, leekfleken op, geleken op llook like; to look like

ik moet; moeten, moest/moesten, gemoeten I must; we must

ik schrijf; schrijven, schreef/schreven, geschreven I write; to write Expressions:

alles en iedereen absolutely everybody

hoe het verder moet what to do now

dag in, dag uit day after day

A. You are Jan Raap's best friend. Write a conversation between yourself and Jan. He first tells you about his personal and/or philosophical problems. You

react to him in a sensitive way, but eventually you try to offer a practical

"solution" by asking him if he wants to have some fun. For instance, going

to a cafe, having a cup of coffee, watching television, etc. B. Give the plural of:

pak zaak ontvoering huid

teen auto vriendin probleem

moord kind sleutel boterham

baas kamer eel keuken

televisie ogenblik dier programma

stad stoel markt appartement

C. Make the following sentences negative and conjugate the verb.

Example: Liefde [zijn] een probleem becomes Liefde is geen probleem

1. Wij [leven] van het kwaad. 2. Ik [kopen] een krant. 3. Jij [schrijven] brieven.

4. Het meisje [verkopen] de fiets.

5. [Houden] Kees en Liesbet van elkaar?

(36)

I

30 Go Dutch!

Beste Jan,

Iedereen heeft soms problemen met zijn of haar beroep. Dat is niet zo vreemd. Af en toe heb ik ook problemen. Ik werk in de gevangenis. Ik stop de moordenaars in de eel. Het zijn gewone en ongewone mannen en

vrouwen die kwaad doen.

Ik wil aileen dit zeggen, Jan. Je moet niet denken dat jij van moord leeft.

Niet jij, maar de mensen die vuurwapens verkopen, revolvers, pistolen en geweren, die leven echt van het kwaad. Dit soort mensen is rijk! De dood van anderen is letterlijk hun brood.

Het verkopen van wapens is illegaal in Nederland. Daarom betalen

moordenaars natuurlijk veel geld om een revolver te kopen. En tenslotte

zitten wij met de problemen. Ik lee£ met je mee, Jan, ik weet wat het is.

Groeten van Roland C.,

gevangenisbewaarder te A.

Derivations

::

'

···.·.•.•.•.•,•.•.•.•.•••• ····:-:-:-:-:-:-:-:-:-:-:-:-:-:-:-:-:-:-:-:-:-·-:-·-:-·-·-·-·-···· ···•.•.••.•.•.•.•.•.•.•.•.•.···

-e turns an adjective into a noun. Compare ziek sick, and een zieke a sick

person.

-(e)lijk indicates that the adjective expresses the main feature of the basic

word. Compare vrouw woman, and vrouwelijk feminine.

Whenever a word ends in -r, the suffix is -lijk instead of -elijk. Compare

jammer what a pity, and jammerlijk pitiful.

-ster turns a masculine noun into a feminine noun. Compare schrijver male

writer and schrijfster female writer.

-te turns an adjective into an abstract noun. Compare stil silent and stilte

silence.

-zaam indicates that it is easy to do what the basic word expresses.

Compare buigen bend and buigzaam flexible.4

bang bangelijk chicken-livered

dag dagelijks daily

dier dierlijk animal, bestial

dood dodelijk deadly

duur duurzaam long lasting

(37)

gewoon kind schrijven vreemd ziek gewoonte habit kinderlijk childlike

schrijfster female writer

vreemde strange person

vreemdeling stranger

ziekelijk sickly ziekte illness

(38)

5 Mijn laatste zaak

.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.·.··· _...... ·.·.·.·.·.·.·.·.·,·.·,·._...·,·,·,· . _.

Na het ontbijt vertel ik jullie over mijn laatste zaak, de kidnapping in

de Warmoesstraat. De Warmoesstraat is een gevaarlijke buurt in

Amsterdam. Gevaarlijke buurten heb je in alle steden. Soms loop je er uren

en er gebeurt niets. Soms ben je er pas en de man naast je valt dood neer,

als je begrijpt wat ik bedoel. In Amsterdam komt de politie, de echte, bijna

niet meer in de Warmoesstraat. Dus moeten wij het maar doen, want wij

zijn niet echt.

De Warmoesstraat zit vol met drugs uit alle landen. Iedereen verdient

er grof geld en iedereen verliest er grof geld. De straten zijn er nauw en

donker. In nauwe en donkere straten slaat een mens vlug zijn slag en dan

vlucht hij weg. Daar begint mijn laatste zaak.

over about pas just buurt neighborhood donker dark gevaarlijk dangerous

grof geld big money

laatst latest, last

naast next to

nauw narrow

niets nothing

het uur hour

vol full

het ontbijt breakfast

Verbs:

ik bedoel; bedoelen I mean; to mean

ik vertel; vertellen I tell; to tell

want because

weg away

ik verdien; verdienen I earn, I make money, I deserve; to earn, to make money,

to deserve

ik verlies; verliezen, verloorfverloren, verloren I lose; to lose

het gebeurt; gebeuren it happens; to happen

ik vlucht; vluchten I flee, I run away; to flee, to run away

ik val; vallen, viel/vielen, ben gevallen I fall; to fall

ik val neer; neervallen, viel/vielen neer, ben neergevallen I fall down; to fall down

ik begin; beginnen, begonfbegonnen, ben begonnen I begin; to begin

Expression:

ik sla mijn slag; zijn slag slaan I make a deal; to make a deal

(39)

1. Wat is de Warmoesstraat?

2. Wanneer gebeuren er gevaarlijke dingen? 3. Wat doet de politie?

When an adjective precedes a noun, the adjective always takes an "e" at the end:

de grate man de maaie mannen

de maaie vrouw de grate vrouwen

With the exception of het words, in the singular, preceded by een, geen, possessive pronouns, or no article or pronoun at all:

een lief kind jouw lief kind

geen lief kind lief kind In all other cases the adjective remains unchanged:

de man is mooi, het meisje is groot, het vlees is vers.

(40)

•

34 Cio Dutch!

Op een morgen lig ik nag in bed, lekker lui. Daar gaat de telefoon. Wat betekent dat? Ik hoar de stem van mijn baas. Je moet onmiddellijk naar kantoor komen, zegt hij, roept hij bijna. Ik schrik, het is waarschijnlijk erg, want ik krijg altijd de erge gevallen. Ik spring uit mijn bed en trek mijn zwarte broek aan, mijn hemd en mijn rode trui. Ik kijk naar mijn gezicht in de kleine spiegel en haal een kam door mijn haar. Dan stop ik mijn revolver in rnijn zak. Ik neem de tram naar kantoor, of de bus, of de trein, of de fiets, of misschien ook de Honda, maar nooit de Maserati of de Porsche. Jammer. Ik moet wachten, eerst een korte tijd, dan een lange tijd. Twee uren. De baas praat heel zacht met een hele mooie vrouw. Ik kijk uit het raam. Op straat speelt een klein kind, heel aileen, met een gele bal. Een Chinees restaurant adverteert: "vers vlees".

hal ball kam comb tram/trams tram

het bed bed het kantoor office trein train

bus bus kort short trui sweater

Chinees Chinese lui lazy vers fresh

erg serious; very het raam window spiegel/spiegels

bad het restaurant mirror

geel yellow restaurant het vlees meat

onmiddellijk revolver/

immediately revolvers gun

het geval case stem voice

Verbs:

ik krijg; krijgen, kreeg/kregen, gekregen I get; to get

ik speel; spelen I play; to play

zacht soft, softly

zak pocket

zwart black

ik spring; springen, sprongfsprongen, gesprongen I jump; to jump

ik adverteer; adverteren I advertise; to advertise

ik trek aan; aantrekken, trok/trokken aan, aangetrokken I put on; to put on

ik wacht; wachten I wait; to wait

het betekent; betekenen it means; to mean

ik schrik; schrikken, schrok/schrokken, ben geschrokken I am startled; to be

startled

ik neem; nemen, nam/namen, genomen I take; to take

ik hoor; horen I hear; to hear

ik roep; roepen, riep/riepen, geroepen I shout; to shout

Expression:

ik haal een kam door mijn haar I run a comb through my hair

Assignments,

::;,:,:.:.:.:.:.:::···

···:::::::::::::::::::::::::::::::::::···.

(41)

•

B. Put the adjectives between brackets in the correct form. Decide whether you must add an -e or not and make the necessary spelling changes.

Example: de [nat] straat becomes de natte straat

1. de [duri] man 5. het [klein] kind 2. [nauw] straten 6. de [dik] hazen 3. een [groot] ontbijt 7. een [rood] fiets 4. [vers] eieren 8. een [warm] bed

C. Give the plural of:

1. bed 3. revolver 2. stem 4. uur 9. [grof] geld 10. [geel] truien 11. het [nieuw] kantoor 12. de [vol] trein 5. raam 6. trein

Staying above water in Rotterdam

Van de andere kant bekeken :=.== Beste vrienden,

Jullie komen uit Amerika om Nederland te zien. Nederland is een leuk land en Amsterdam, de hoofdstad, is een hele mooie stad. Jullie moeten niet

(42)

•

36 Go Dutch!

bang zijn omdat Jan Raap jullie over de Warmoesstraat vertelt. Niet alle

buurten zijn zo gevaarlijk. Amsterdam is niet alleen maar drugs en

prostitutie. Er wonen heel veelleuke mensen, er spelen kinderen op straat, de grachthuizen zijn mooi en de musea bijzonder interessant. En in de meeste cafe's vind je alleen maar gezelligheid. Daarom verdienen wij een betere reputatie dan die van de Stad van het Kwaad. Wij zeggen liever: tot ziens in Amsterdam, de Gezelligste Stad ter Wereld!

Met vriendelijke groeten,

De Amsterdamse Buurtbewoners

-rijk indicates that the adjective is rich in what the noun expresses.

Compare belang importance and belangrijk important.

-schap turns a noun into an abstract noun. Compare vriend ftiend and

vriendschap friendship.

-vol indicates that the adjective is full of what the basic word expresses.

Compare waarde value and waardevol valuable.

-vaardig indicates an ability to do something. Compare hulp help, and

hulpvaardig helpful. land lief de luisteren vriend landschap landscape

liefderijk rich in love, loving

liefdevol full of love, loving

luistervaardig able to listen

luisterrijk {il)lustrous

(43)

6 Hoe maakt u hetl

Onze held ontmoet een moole vrouw

Mijn baas laat me eindelijk binnenkomen. Hij zit achter zijn bureau. De dame zit op een stoel bij het raam. Ze kijkt uit over de daken van Amsterdam. "Dit is Jan Raap", zegt mijn baas, "een van onze detectives." De vrouw staat op. Ik gee£ haar een hand. "Goedemiddag", zeg ik, "hoe maakt u het?" "Dank u", zegt ze, "niet zo best. Daarom ben ik hier." Haar hand is smal, en een beetje koud. Mijn baas zijn handen liggen op zijn bureau. Ze zijn dik en rood. Hij drinkt te veel jenever. "Dit is jouw zaak, Jan", zegt hij. Ik knik, en wacht. achter behind best best het bureau/bureaus desk danku thank you Verbs: een beetje/ beetjes a little bit eindelijk at last

het dakfdaken roof goedemiddag

good afternoon

ik knik; knikken I nod; to nod

ik laat; Iaten, liet/lieten, gelaten I let, I allow; to let, to allow

ik antwoord; antwoorden I reply, I answer; to reply, to answer

ik geef; geven, gaf/gaven, gegeven I give; to give

ik drink; drinken, dronk/dronken, gedronken I drink; to drink

Expression:

hoe maakt u bet? bow are you~

jenever Dutch gin middag/ middagen noon, afternoon smal narrow . . . . .. : .. : : :: :::::::::::: :~ ::::: ::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::: : : ...

1. Waar is Jan Raap?

2. Wat zegt Jan tegen de dame?

3. Waarom zijn de handen van de baas dik en rood?

Go Dutch for Beginners

Go

Dutch!

A Beginning Textbook for

University Students

MARIAN DE VOOGHT

and

ANDRE LEFEVERE

University of Texas

LinguaText Ltd.

LinguaText, Ltd.

G

e

Eduardo M. Dias

Thomas A. Lathrop

d

a

:

Chris Salcedo

Contents

Introduction

I

1

Jan Raap,

P.l.

Our hero introduces himself

:

'

t

::

i

I

~

Jan compares Dutch and American detectives

•·•·

·•••••···

·

···i

•

•••••••••

·•

·•

i

•

•••••••••

•

•

••••••:::::

Assignments

•

Van de andere kant bekeken

Basic Words and Derivations

<

<

land

De Hammett Agency

Sleuthing in the Netherlands and the

>

3. Governance

Assignments \,:,:,:,:.:.:.'

.

'·'' , ...

3

Wonen in Amsterdam

•

The tour of Jan's apartment continues

•·•·•·•·

•·•

·

•

··

··

·

·

·

·

···

·

•

•