Journal of Behavioral Sciences
Vol. 8, No. 1, Spring 2014 Pages: 65-72
Corresponding Author: Abassi M. Email: [email protected]
The effectiveness of social-cognitive problem solving skills on improvement
of the interpersonal relationships and empathy of students with learning
disabilities
Abassi M. PhD, Dehghan HR. MSc1, Bagheri S. MSc2
Department of Psychology, Faculty of Literature and Human Sciences,
Salman Farsi University of Kazerun, Kazerun, Iran
1 Department of Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil Iran 2. Department of Psychology, University of Islamic Azad University of Arak, Arak, Iran
Received: 2013.10.8 Accepted: 2014.4.6
Abstract
Introduction: Students with learning disability have difficulties in reading, writing or
computing that confront them with poor social skills and deficient interpersonal relations. Such difficulties also lower the students’ physical and psychological wellbeing and challenge them with emotion-regulation deficiency plus personal maladjustment. The aim of this study was to evaluate the effectiveness of training social-cognitive problem solving on the quality of interpersonal relationships and empathy of the students with learning disabilities.
Method: This is an empirical study in pre-test and post-test design which was accompanied by
a control group. The population consisted of all students with learning disabilities from Gonabad who were 12 to 16 years old in the academic year of 2012. The subjects were 40 male students selected from students with learning disabilities. Next, they were randomly assigned to experimental and control groups. Interpersonal relationships and empathy scale for data collection were used.
Results: Findings of Multivariate Analysis of Variance (MANOVA) showed that training of
social-cognitive problem solving skills proved useful for improvement of social relations and personal empathy in students with learning disabilities (P<0/001).
Conclusions: Because students with learning disabilities feel less empathy than normal
students and experience depression and loneliness in addition to academic problems, training interventions can improve interpersonal relationships of theirs.
Keywords: Empathy, Interpersonal Relationships, Cognitive Problem Solving, Learning
هرود 8 ، هرامش 1 ، راهب 1313
:تاحفص 72 -56
:لوئسم هدنسیون یسابع ملسم
. :کینورتکلا تسپ [email protected]
تراهم شزومآ یشخبرثا
یتخانش ۀلأسم لح یاه
یلدمه و یدرف نیب طباور دوبهب رب یعامتجا
شناد
یناوتان هب لاتبم نازومآ
یریگدای یاه
یسابع ملسم
ناقهد اضردیمح ،
1
یرقاب رحس ،
2
،یسانشناور هورگ ناریا ،نورزاک ،نورزاک یسراف ناملس هاگشناد ،یناسنا مولع و تایبدا هدکشناد
1
ناریا ،لیبدرا ،یلیبدرا ققحم هاگشناد ،یسانشناور هورگ
2
ناریا ،کارا ،کارا دحاو یملاسا دازآ هاگشناد ،یسانشناور هورگ
:تفایرد خیرات 15
/ 7 / 1312 :شریذپ خیرات
17 / 1 / 1313
چ
یک
هد
:همدقم شناد یناوتان هب لاتبم نازومآ هجاوم لکشم اب دوخ سورد بلغا رد تابساحم ای نتشون و ندناوخ رد للاتخا لیلد هب یریگدای یاه
دنوش یم تراهم زا و هجوت لباق تلاکشم نینچمه و ،نییاپ ینامسج و یتخانشناور یتسیزهب ،فیعض یصخش نیب طباور ،نییاپ یعامتجا یاه
و یناجیه ،یصخش یراگزاس رد .دنراد تاناجیه میظنت
یتخانش ۀلأسم لح شزومآ یشخب رثا یسررب هعلاطم نیا فده
-ب ر-ب یعامتجا دوبه
شناد یلدمه و یصخش نیب طباور تیفیک یناوتان هب لاتبم نازومآ
یریگدای یاه .دوب
:شور هویش هب شهوژپ نیا حرط اب و یشیامزآ ی
شیپ سپ و نومزآ لرتنک هورگ اب نومزآ
.دش ارجا هیلک لماش یرامآ هعماج شناد ی
ومآ ناز
رسپ یریگدای یناوتان هب لاتبم 12
ات 15 یلیصحت لاس رد دابانگ ناتسرهش هلاس 12
-1311 لماش شهوژپ هنومن .دندوب 04
شناد رسپ زومآ
یناوتان هب لاتبم یریگدای یاه
شناد نایم زا هک دوب یناوتان هب لاتبم نازومآ
یریگدای یاه یفداصت تروص هب
گ ود رد و باختنا هداس شیامزآ هور
عمج یارب .دندش هدرامگ هاوگ و هداد یروآ
.دش هدافتسا یلدمه و یصخش نیب طباور سایقم زا اه
هتفای :اه ( یریغتم دنچ سنایراو لیلحت جیاتن
MANOVA
یتخانش ۀلأسم لح شزومآ هک داد ناشن )
یصخش نیب طباور دوبهب رب یعامتجا
شناد یلدمه و نازومآ
یناوتان هب لاتبم یریگدای یاه
.تسا هدوب رثؤم
هجیتن :یریگ شناد هک اجنآ زا یم هبرجت ار ییاهنت و یگدرسفا ،یلیصحت تلاکشم رب هولاع ،یریگدای یناوتان هب لاتبم نازومآ
ک تبسن و دنن
شناد هب یم قوف هلخادم ،دنرادروخرب یرتمک یلدمه زا یداع نازومآ نیب طباور دوبهب هب دناوت
نآ یدرف .دنک کمک اه
هژاو دیلک :اه
،یدرف نیب طباور ،یلدمه یتخانش ۀلأسم لح
55 / سابع ی رقاب ،ناقهد ، ی
هرود ،يراتفر مولع هلجم 8
هرامش ، 1 ، راهب 1313
همدقم
یصیخشت یامنهار نیمراهچ فیرعت ساسارب
–
تلالاتخا یرامآ
یناور (
DSM
( یریگدای تلالاتخا )
Learning disorders
)
یم هداد صیخشت ینامز نومزآ رد تفرشیپ هک دنوش
ناتسا یاه دراد
لباق روط هب یراتشون نایب و تایضایر ،ندناوخ یارب هدش هظحلام حطس و تلایصحت ،نس بسح رب راظتنا دروم دح ریز یا
یم یشوه دشاب
[ 1 ]
رد یناوتان یریگدای تلالاتخا رگید ترابع هب .
و نتشون ،ندناوخ هزوح هس یعیبط یشوه هرهب مغر یلع تایضایر
للاتخا زا دیاب و تسا زین و یگنهرف تفرشیپ رد راجنهب یاه
لماع ،سیردت فعض ،تصرف دوبمک زا یشان یلیصحت تلاکشم دوش کیکفت ییاونش و یرادید لئاسم و ،یگنهرف
[ 2 ]
نازیم .
یناوتان عویش زا یریگدای یاه
2 ات 14 تسا هدش شرازگ دصرد
[ 3 ] رد . 14 شناد هتشذگ لاس یریگدای یناوتان یاراد نازومآ
33
هتفای شیازفا دصرد تسا
[ 0 ] یناوتان عویش نازیم . یریگدای یاه
شناد رد ییادتبا مجنپ هیاپ نازومآ 13
یم دصرد دشاب [ 6 ] شناد .
-یناوتان هب لاتبم نازومآ ندناوخ رد للاتخا لیلد هب یریگدای یاه
یم هجاوم لکشم اب دوخ سورد بلغا رد تابساحم ای نتشون و
-دنوش [ 5 ] نکمم نیا . تسا
ار دوخ رد لکش ییاناوت صقان یارب
شوگ ،نداد ،رکفت ،ملکت دناوخ ،ن یجه ،ندرک ای ماجنا تابساحم
یضایر ناشن دهد [ 7 ] رد لکشم ریظن یتلاکشم یاراد دارفا نیا .
هظفاح هناکت یرادزاب ،هجوت ظفح ،یرادید و یرادینش ی ،اه
دید و یرادینش زیمت و کاردا ،یتکرح یگنهامه فعض ،یرا
هظفاح رد فعض ،یهدنامزاس و یهد میمعت رد فعض ،شزیگنا شزادرپ ،هنیمز زا شقن کاردا رد فعض ،یترپ ساوح ،لاعف و یرارقیب و یریگدای کبس ،یتکرح یرادید یگنهامه ،تاعلاطا یم یلاعف شیب دنشاب
[ 3 ].
یم هک یاهریغتم هلمج زا هبنج رب دناوت
یگدنز نوگانوگ یاه
شناد یناوتان هب لاتبم نازومآ فیط ،دشاب راذگریثأت یریگدای یاه
( یصخش نیب تلاکشم هدرتسگ
Interpersonal Problems
)
هنیمز رد درف تلاکشم لماش یصخش نیب تلاکشم ،تسا ه
یا
تعاطا ،یزیمآ مدرم ،تیعطاق یریذپ تیلوئسم ،تیمیمص ،یریذپ
تسا یرگراهم و [
1 ] یدنمناوت ریاس هک . یرارقرب رد ار درف یاه
ب ملاس طباور یم دودحم نارگید ا
دنک [ 14 ]
.
یصخش نیب تلاکشم
اب تکراشم ،ملاس طباور یرارقرب زا عنام هک یاهراتفر هعومجم یم ینادردق و دیجمت ،یراکمه ،نارگید شنکاو و دوش
یاه
دراد هارمه هب یلوقعمان یعامتجا [
11 ] ناشن فلتخم تاعلاطم .
شناد هک دنداد یناوتان هب لاتبم نازومآ
ر رد یریگدای یاه عف
ناونع هب یلدمه و هلئسم لح یاهتراهم ،یدرف نایم تاضراعت راچد ،یدرف نیب طباور رد یعامتجا تیلباق و هدیچیپ و مهم دعب یتساک نییاپ یحطس رد رظن نیا زا و دنتسه ییاه دوک زا رت
ناک
دنراد رارق یداع [
12 ].
یم هممک یلمماومع همملممج زا یدرف نیب طباور دوبهب رب دممناوت
شناد یناوتامن همب لاتبم نازومآ یریگدای یامه
،دمممشاب راذگ ریثأت ( یلدمه
Empathy
هنماد یلدمه .تممسا ) یعامتجا شنیب زا یا
تاناجیه ۀبرجت و یتخانش و یفطاع تلااح مهف یارب ییاناوت ات یم لماش ار نارگید اب هبامشم دوش
[ 13 ] نیداینب تیفرظ یلدمه .
تیلاعف زا تیامح ،طباور میظنت رد دارفا کرتممشم یاه
ماجممسنا و
یعامتجا یگدنز رد یساسا شقن ییاناوت نیا .تسا یهورگ [
10 ]
هک تمممسا ییاهراتفر و یعامتجا یاهراتفر هدمنزیگنا رب یورین و دراد یپ رد ار یهورگ ماجسنا [
16 , 15 ] یرورض یرصنع یلدمه .
تیقفوم یاهدرکلمع یارب یم بوسحم یصخمش نیب زیمآ
و دوش
شنکاو هب درف یفطاع خممساپ تممسا نارگید یفطاع یاه
[ 17 ] .
شهوژپ جیاتن هداد ناشن اه
دوک دنا ،دنراد یرتشیب یلدمه هک یناک
ماجنا یرتممشیب یتبقارم یاهراتفر و ینابرهم نارگید هب تبممسن یم سامسح ،دنهد یتبثم ناجیه ،دننارگید ندید بیسآ نارگن و
یم ناشن نارگید هب تبسن یملاک و یندب لماعت نارگید اب ،دنهد
لماعت هب تبمممسن و دنراد تبثم سامممسح زین یملاک ریغ یاه
نا د
[ 13 , 11 ] ناکدوک دروم رد نیشیپ تاقیقحت و تاعلاطم هک اجنآ زا یتخانش و یریگدای تلاکشم رب ًاتدمع ،یریگدای یناوتان هب لاتبم
هدمممش یحارط انبم نیمه رب زین تلاخادم ،هدوب زکرمتم نامنآ دنا
[ 24 , 21 ] شزومآ ،مامخ یامهزامین یاراد نامکدوک یارب . یاه
و یعامتجا یاهزاین اما ،هدمممش هدمید کرادمت یددمعتم یمیمرت رب هک ینامز رگم تسا هتفرگ رارق هجوت دروم رتمک نامش یفطاع آ یلیصحت هزوح تسا هتشاذگ یفنم رثا نان
[ 22 ] .
نامرد هلمج زا هک یاه
یم و یصخش نیب طباور دوبهب رب دناوت
شناد یلدمه یناوتان هب لاتبم نازومآ
شاب راذگ ریثأت یریگدای یاه ،د
تراهم شزومآ لح یاه
یعامتجا ۀلأسم
.تسا یتخانش و تول
دلفیش [ 23 ] هداد ناشن دنا
تراهم شزومآ هلئسم لح یاه
یتخانش یعامتجا یراتفر تلالاتخا شهاک ،یلدمه شیازفا هب
طباور دوبهب و یم کمک یصخش نیب
.دنک تویلا و سیتروک [
20 ]
تراهم و یعامتجا یبایزرا دوخ دروم رد یعامتجا ۀلأسم لح یاه
شناد نیا شناد ییاناوت هک داد ناشن نازومآ ریغ و للاتبم نازومآ
تیعقوم رد لح هار هئارا و دیلوت رد یریگدای یناوتان هب لاتبم ه
یا
ۀلأسم لح هنیمز رد یبایزرا دوخ تحص و یعامتجا ۀلأسم لح هویش نیب اما ،دنرادن یرادانعم توافت نیب تاضراعت اب ههجاوم یاه
.دراد دوجو یرادانعم رایسب توافت یدرف ،کلیس ،سیروم
گربنیتسا نیبور و سریام ، [
26 ] یفنم لماعت هک دنداد ناشن
فیعض درکلمع هب رجنم نادنزرف یراتفر تلالاتخا اب نیدلاو نآ یفطاع و یلیصحت ،یعامتجا یم اه
ترا داد ناشن جیاتن .دوش ب
طا
هیبنت و یراتفر تلاکشم نایم لماعت و نیدلاو یرگ
فشآ یاه هت
نآ شنکاو ببسم اه یم نادنزرف نیا بویعم یاه
.ددرگ شیاشخب
ناقهد و ینیدرز [ 25 ] هک دناد ناشن یشهوژپ رد شزومآ
تراهم
لح هلأسم رب شهاک تلاکشم یراتفر شناد نازومآ .دراد ریثأت رب
ساسا هتفای یاه نانآ شزومآ تراهم لح هلأسم هب شناد نازومآ
لاتبم هب نیا عون تلالاتخا بجوم یراتفر
شرورپ تراهم یاه
یعامتجا و یراتفر مزلا رد اهنآ یم ،ددرگ ییاناوت رثؤم ،ندوب هبلغ
ار اهنآ رد شیازفا یم دهد
.
یولوم و روپ کلم ،یریما ،یفیطل [
27 ]
هعلاطم رد لح یاهتراهم شزومآ هک دندیسر هجیتن نیا هب یا
یتخانش ۀلأسم
–
شناد درکلمع یعامتجا یناوتان هب لاتبم نازومآ
یاهراتفر شهاک ،یعامتجا ۀلأسم لح هنیمز رد ار یریگدای هرانک ،یرگشاخرپ بولطمان دوبهب یعامتجا فادها رییغت و یریگ
یم چمه .دشخب شیازفا ثعاب نامرد نیا هک داد ناشن جیاتن نین
هناتسود یاهراتفر شیازفا و یعامتجا یراگزاس ،یدمآراکدوخ یم .دوش لاکساپ و یتراکسا ،زیتروک [
23 ] هعلاطم رد نیا هب یا
،یدمآراکدوخ ،یلدمه نیب هک دندیسر هجیتن یریذپ تیلوئسم
،
هعماج یاهراتفر و یزیمآ مدرم جیاتن .دراد دوجو تبثم طابترا ارگ
شهوژپ هداد ناشن اه یاراد ،یریگدای یناوتان راچد ناکدوک هک دنا
یگژیو یخرب ناور ماخ یاه
نآ هک دنتسه یتخانش زا ار اه
یم زیامتم نارگید یم هنومن یارب هک دنک
راشا دراوم نیا هب ناوت ه
:درک مدع ،نارگید و دوخ هب یفنم شرگن و هاگن نتشاد دوخ بسانمان یاهوگلا ،یعامتجا تاماعت رد نارگید هب ییوگخساپ ،هلئسم لح یدمآراکان ،یریگدای دنیآرف رد لاعفنا ،ییاشفا یاهدربهار زا هدافتسا رد یدمآراکان ،هدش هتخومآ یگدنامرد یتخانشارف [
21 ] مهف و یعامتجا تاعلاطا شزادرپ رد یناوتان ،
یگژیو ،رگید یوس زا .هدیچیپ تاناجیه ۀبرجت ناور یاه
خانش ،یت
هبرجت ،)یگدرسفا و بارطضا( یقلخ تلااح ،یراتفر تلاکشم یفنم فطاوع [
34 ] یناوتان ریاس یهارمه و نارود یناور یاه
یناوتان اب یکدوک رد للاتخا نیا یلااب عویش ،یریگدای یاه
شناد یتخانش هلئسم لح شقن و نازومآ
-لماع ناونع هب یاه
تلاکشم شهاک و یتملاس یاقترا ،تیقفوم رد یدیلک شناد نیا یتخانشناور و هنیمز نیا رد یشهوژپ یاهلأخ و نازومآ
نامرد و یسانش بیسآ هنیمز رد شهوژپ نیا جیاتن زا هدافتسا ترورض زا یریگدای یناوتان هب نایلاتبم هعلاطم نیا مهم یاه
هوژپ فده نیا ربانب .تسا شزومآ یشخب رثا یسررب رضاح ش
یتخانش ۀلأسم لح
-یصخش نیب طباور تیفیک دوبهب رب یعامتجا
شناد یلدمه و .تسا یریگدای یناوتان هب لاتبم نازومآ
شور
هویش هب شهوژپ نیا نومزآ شیپ حرط اب و یشیامزآ ی
سپ
هعماج .دش ارجا لرتنک هورگ اب نومزآ نیا رد هعلاطم دروم ی
لماش قیقحت هیلک
شناد ی یناوتان هب لاتبم رسپ نازومآ ه
یا
یریگدای 12 -15 یلیصحت لاس رد هک دوب هلاس 12
-11 رد
هنومن .دندوب لیصحت هب لوغشم دابانگ ناتسرهش شهوژپ ی
لماش
04 شناد رسپ زومآ 12
-15 یناوتان هب لاتبم هلاس یریگدای یاه
داس یفداصت یریگ هنومن شور هب هک دوب دابانگ ناتسرهش ه
شناد مامت ادتبا هک قیرط نیا هب .دندش باختنا چد هک ینازومآ
را
یناوتان رد ،دنتشاد رارق ینس هنماد نیا رد و دندوب یریگدای یاه
نآ نایم زا سپس و دندش ییاسانش ییانثتسا ناکدوک سرادم ه
ا
04 یناوتان هب لاتبم رسپ باختنا یفداصت تروص هب یریگدای یاه
شیامزآ هورگ ود رد و هورگ ره( دندش هدرامگ لرتنک و
24 .)رفن دیاب یشیامزآ شور رد هک درک هراشا دیاب هنومن باختنا دروم رد
لقادح هورگ ریز ره 16
هدش باختنا هنومن هکنیا یارب و دشاب رفن
هتشاد ییلااب ینوریب رابتعا زا شهوژپ و دشاب هعماج یعقاو هدنیامن هنومن دادعت ،دشاب 04
( رفن 24 ارب رفن هتفرگ رظن رد )هورگ ره ی
عمج تهج رضاح شهوژپ رد .دش هداد یروآ
ریز یاهرازبا زا اه
:تسا هدش هدافتسا
:یصخش نیب تلاکشم سایقم
سایقم هاتوک هخسن 127
هیوگ یصخش نیب تلاکشم یا [
31 , 32 ] ، 54 و دراد هیوگ
،یزیمآ مدرم ،تیعطاق ۀنیمز شش رد ار یصخش نیب تلاکشم فیط رد یرگراهم و یریذپ تیلوئسم ،تیمیمص ،یریذپ تعاطا 6 هجرد یا ۀرمن زا ترکیل 4
ات 0 =مک یلیخ( 4
=مک ؛ 1 =طسوتم ؛ 2 ؛
=دایز 3 =دایز یلیخ ؛ 0
یم ) ،رتشیب هرمن ،سایقم نیا رد دجنس
یم ناشن ار یرتشیب یصخش نیب تلاکشم شش رب هولاع .دهد
یصخش نیب تلاکشم ۀنیمز رد یندومزآ لک نیگنایم ،قوف هنیمز هعومجم رد وا ۀرمن ساسا رب زین 54
م هبساحم هیوگ ی
رد .دوش
یسراف هخسن یبایرابتعا تراشب
[ 31 ] هدام خابنورک یافلآ بیارض
-هنیمز زا کی ره یاه زا اه
35 / 4 ات 31 / 4 زا ،تیعطاق یارب 14
/ 4 ات
11 / 4 زا ،یزیمآ مدرم یارب 32
/ 4 ات 30 / 4 ،یریذپ تعاطا یارب
زا 33 / 4 ات 37 / 4 یارب زا ،تیمیمص 11
/ 4 ات 13 / 4 تیلوئسم یارب
زا ،یریذپ 11
/ 4 ات 12 / 4 زا و یرگراهم یارب 13
/ 4 ات 16 / 4 یارب
ب یصخش نیب تلاکشم لک هرمن ه
یناسمه ۀناشن هک دمآ تسد
.تسا یناریا گنهرف رد سایقم نیا یلااب ینورد تراشب
[ 31 ]
رابتعا هفلؤم ریز زا کیره یارب ار ،یصخش نیب تلاکشم سایقم
زا اه 61 / 4 ات 53 / 4 نیا یلااب رابتعا هدنهد ناشن هک دندرک شرازگ
.تسا یناریا گنهرف رد سایقم
:یلدمه همانشسرپ
یلدمه هرهب سایقم (
Empathy
Quotient Scale
) 04 ساسا رب تلااؤس هب یندومزآ .دراد متیآ
هجرد راهچ سایقم کی یا
خساپ قفاوم ًلاماک ات فلاخم ًلاماک زا
یم ،یتخانش یلدمه سایقم هدرخ هس یاراد همانشسرپ نیا .دهد طسوت یلدمه هرهب سایقم .تسا یناجیه و یعامتجا یلدمه یافلآ بیرض و دش همجرت یسراف هب ناراکمه و یمساقلاوبا سایقم نیا خابنورک 36
/ 4 زاب رابتعا بیارض .تسا هدش شرازگ
ییامزآ سایقم هدرخ یارب هنماد رد یلدمه یاه
زا یا 71 / 4 ات
73 / 4 یم دشاب [ 31 ] .
و یقلاخا تاظحلام تیاعر اب ،زوجم بسک و یگنهامه زا دعب هزاجا بسک و نایبرم و نیدلاو یزاس هاگآ اب ،شهوژپ فادها نایب نآ زا شناد تیاضر ،اه زومآ
بلج شهوژپ نیا رد تکرش یارب نا
شناد سپس .دش هنومن نازومآ
ههایس و یلدمه نومزآ ،قیقحت ی
دندرک لیمکت نومزآ شیپ هلحرم رد ار یصخش نیب تلاکشم شناد سپس یناوتان هب لاتبم نازومآ
ًلاماک تروص هب یریگدای یاه
هیجوت نمض .دندش هدرامگ هاوگ و شیامزآ هورگ رد یفداصت یندومزآ ه یندومزآ زا ،شهوژپ فادها نایب و ا ات دش تساوخرد اه
تحت شیامزآ هورگ .دننک تکرش للاتخا نیا نامرد هرود رد شزومآ یتخانش ۀلأسم لح
53 / سابع ی رقاب ،ناقهد ، ی
هرود ،يراتفر مولع هلجم 8
هرامش ، 1 ، راهب 1313
کن تفایرد یشزومآ همانرب جیه لماش ینامرد تاسلج تدم .دندر
14 هسلج ی 1 هتفه رد یهورگ تروص هب و دوب هتعاس رد رابکی
یم ارجا هطوبرم سرادم هتفه کی و تاسلج نیا یط رد .دیدرگ
سپس و دمآ لمع هب نومزآ سپ هورگ ود ره زا شزومآ زا دعب هداد دنچ سنایراو لیلحت نومزآ شور اب هدش یروآ عمج یاه
( یریغتم
MANOVA
.دنتفرگ رارق لیلحت و هیزجت دروم )
تراهم یشزومآ همانرب تخانش ۀلأسم لح یاه
:یعامتجا ی
یگژیو هب هجوت اب ،یشزومآ تاسلج نیوانع رب و ناکدوک یاه
تراهم ۀمانرب و نمفاه رظن ساسا .دش نیودت رتسب یعامتجا یاه
هفلؤم مهف :تسا حرش نیا هب هفلؤم شش یاراد همانرب نیا یاه
لح هار ندرکادیپ ،لکشم یپ نییعت ،نیزگیاج یاه
-ه یا-هدمآ ر
یارب دربهار عون ،لح هار تیعقوم بسانت هب دربهار زیامت ،لکشم
.یدرف نیب تارکاذم حطس و
هتفای
اه
هممب لاتممبم نازومممآ شممناد ینممس راممیعم )فارممحنا و( نیگناممیم یناوتاممن هممب لرممتنک و شیامممزآ هورممگ ود رد یریگداممی یاممه اممب رممبارب بممیترت
11 / 10 و( 20 / 3 و ) 60 / 13 و( 1 / 32 .دوممب )
هورممگ رد هممعلاطم دروممم هممنومن رد تلایممصحت حطممس یممشیامزآ
رممبارب بممیترت هممب )نارداممم و (ناردممپ 54
و( 63 رممیز دممصرد )
، ملپممید 34 و( 20 ،ملپممید دممصرد ) 5
و( 12 و ملپممید قوممف ) 0
( 5 هاوممگ هورممگ رد نیممنچمه .دممندوب رتلااممب و سناممسیل دممصرد )
64 و ( 56 ،ملپممید رممیز دممصرد ) 35
و ( 26 ،ملپممید دممصرد ) 7
(
و 5 و ملپممید قوممف دممصرد ) 7
( 0 د ) تلایممصحت یاراد دممصر
ناردممپ یلغممش تیعممضو نیممنچمه .دممندوب رتلااممب و سناممسیل شیامممزآ هورممگ 26
و دممنمراک دممصرد 76
یاراد ناردممپ دممصرد
ناردممپ یلغممش تیعممضو هاوممگ هورممگ رد .دممندوب دازآ لغممش 33
و دنمراک دصرد 62
.دندوب دازآ لغش یاراد ناردپ دصرد
نامه لودج رد هک روط 2
یم هدهاشم نیگنایم دوش
)رایعم فارحنا(
شیپ یلک هرمن شناد نومزآ
رد شیامزآ هورگ نازومآ
یلدمه 17 / 110 ( 26 / 10 یصخش نیب تلاکشم و )
32 / 134 ( 35 / 13 یم ) شناد نومزآ سپ یلک هرمن و دشاب نازومآ
یلدمه رد لرتنک هورگ 30
/ 123 ( 66 / 15 نیب تلاکشم و )
یصخش 26 / 113 ( 61 / 10 یم ) .دشاب
لودج 1 .
آ همانرب تراهم یشزوم یتخانش ۀلأسم لح یاه
-یعامتجا
تاسلج تاسلج یاوتحم
لوا 1 ییانشآ و هفراعم ) ،)لکشم شریذپ فده اب(رگیدمه یارب ناش یناوتان فیصوت و رگیدکی اب هورگ یاضعا
2 ،یریگدای یناوتان فیصوت و یزاس موهفم)
،یعامتجا درکلمع رب نا تاریثأت و میلاع 3
نآ یرازگرب تلع و هلخادم تاسلج فادها اب ییانشآ) و اه
0 هب(شزومآ تاریثأت حرط و تکراشم دادرارق نتسب)
زفا روظنم )شزیگنا شیا
مود 1 هناشن حرط ،یضایر ۀداس ۀلأسم کی حرط اب یعامتجا ۀلأسم لح شزومآ و ۀلأسم لح شزومآ ) یبارخ زا یشان لکشم کی نایب و یرامیب کی یاه
،لیبموتا 2 ،هلأسم ای لکشم قیقد فیرعت شزوما) 3
لح هار ندرک ادیپ ) ،راکفا شراب شور هب فلتخم یاه
0 لح هار یبایزرا ) و اه
،لح هار نیرتهب باختنا
6 و یبایزرا و ارجا ) 5
.دعب ۀسلج ات اهتراهم نیرمت یارب فیلکت هئارا)
موس 1 ،هتشذگ ۀتفه لوط رد تراهم یریگراک هب لوحن ۀرابرد شسرپ و لبق هسلج رورم ) 2
نآ یدنب تروص و یدرف نیب طباور دروم رد ناتساد هس حرط) اه
رف زا یردام داقتنا(هلأسم لح شور هب کی ندوب اهنت ،زومآ شناد کی یترپ ساوح و یتقد یب زا ملعم داقتنا ،ترشاعم بادآ ندوبن دلب دروم رد شدنز
گنز رد نازومآ شناد ،)شزرو تعاس و حیرفت یاه
3 .دعب ۀسلج ات اهتراهم نیرمت یارب فیلکت هئارا)
مراهچ 1 لوط رد تراهم یریگراک هب لوحن ۀرابرد شسرپ و لبق هسلج رورم ) ،هتشذگ ۀتفه
2 اب لیلحت و جیار یدرف نیب تاضراعت دروم رد ناتساد ود حرط )
و )تسود دلوت نشج هب ندشن توعد ،تسود کی اب فلاتخا( ندرکن لمع یشناکت و لکشم قیقد تخانش رب دیکأت اب هلأسم لح شور 3
فیلکت هئارا)
تراهم نیرمت یارب )؟تسا هنوگچ نارگید اب نم ۀطبار(دعب هسلج ات اه
.
مجنپ 1 ،هتشذگ ۀتفه لوط رد تراهم یریگراک هب لوحن ۀرابرد شسرپ و لبق هسلج رورم ) 2
فده اب زومآ شناد کی ییاهنت دروم رد ناتساد راهچ حرط )
تراهم شزومآ ،یلدمه و یریذپ تیلؤسم ،یراکمه ،یبای تسود یاه
3 شور شزومآ) FAST
،نک ادیپ ار لح هار .تسیچ لکشم نک رکف و نک فقوت(
ر و )نک شلات لح هار نیرتهب ارجا یارب فنک باختنا ار بسانم لح ها 0
تراهم نیرمت یارب فیلکت هئارا) .دعب هسلج ات اه
مشش 1 ،هتشذگ ۀتفه لوط رد تراهم یریگراک هب لوحن ۀرابرد شسرپ و لبق هسلج رورم ) 2
سکع نداد ناشن) دروم رد شسرپ و تاناجیه زا فلتخم یاه
نآ ،اه 3 ریاد لیکشت) یمامتان تلامج لیمکت اب فلتخم تاساسحا فیصوت سپس و دوخ یریگدای یناوتان دروم رد ناشساسحا زا دارفا فیصوت و ییوداج ۀ
:لثم " ...هک مراد یبوخ ساسحا یتقو نم "
؛ " ...هک مراد یدب ساسحا "
؛ " یم ینابصع ...هک موش " ؛ " ...هک مراد شمارآ "
، 0 تسژ یشیامن یارجا) یاه
هرهچ و یندب فلتخم و یا
6 تراهم نیرمت یارب فیلکت هئارا) .دعب ۀسلج ات اه
متفه 1 ،هتشذگ ۀتفه لوط رد تراهم یریگراک هب لوحن ۀرابرد شسرپ و لبق هسلج رورم ) 2
تیریدم و بسانمان و بسانم تاناجیه زورب دروم رد ناتساد حرط )
نآ ناکم رد اه نامز و اه و فلتخم یاه 3
نیرمت یارب فیلکت هئارا ) تراهم
.دعب ۀسلج ات اه
متشه 1 ،هتشذگ ۀتفه لوط رد تراهم یریگراک هب لوحن ۀرابرد شسرپ و لبق هسلج رورم ) 2
شور دروم رد ناتساد کی حرط ) دهاش یگنوگچ و مشخ زاربا یاه
( ۀویش اب نآ SLAM ،)هدب بسانم خساپ ،نک لاؤس ،نک هاگن ،نک فقوت 3
رگ هدهاشمدوخ ،لکشم ندرک یملاک شزومآ ) و یراد نتشیوخ و ی
0 هئارا )
تراهم نیرمت یارب فیلاکت .دعب ۀسلج ات اه
مهن 1 ،هتشذگ ۀتفه لوط رد تراهم یریگراک هب لوحن ۀرابرد شسرپ و لبق هسلج رورم ) 2
تخانش ،تاساسحا و راکفا نیب طابترا دنیآدوخ یارب ناتساد حرط )
ییوگدوخ نیشناج و تاضراعت زورب ماگنه یفنمراکفا و اه و تبثم ییوگدوخ و تبثم راکفا یزاس
0 تراهم نیرمت یارب فیلاکت هئارا) .دعب ۀسلج ات اه
مهد 1 و هتشذگ ۀتفه لوط رد تراهم یریگراک هب لوحن ۀرابرد شسرپ و یلبق تاسلج رورم و یدنب عمج ) 2
74 / سابع ی رقاب ،ناقهد ، ی
هرود ،يراتفر مولع هلجم 8
هرامش ، 1 ، راهب 1313
ثحب
یشخب رثا یسررب رضاح شهوژپ فده تراهم شزومآ
لح یاه
یتخانش ۀلأسم
و یصخش نیب طباور تیفیک دوبهب رب یعامتجا
شناد یلدمه شهوژپ جیاتن .دوب یریگدای یناوتان هب لاتبم نازومآ
تراهم یشزومآ شور هک داد ناشن یتخانش ۀلأسم لح یاه
شناد یصخش نیب طباور دوبهب رب یراتفر تان هب لاتبم نازومآ
یناو
ب رثؤم یریگدای هتفای نیا .تسا هدو
شهوژپ جیاتن اب اه یاه
رگید
( 11 , 26 , 33 ] تراهم شزومآ اب هکنیا رب ینبم ۀلأسم لح یاه
یتخانش -تراهم و یصخش نیب طباور دوبهب ثعاب یعامتجا ه
یا
شناد یتخانش و یعامتجا یم یریگدای یناوتان هب لاتبم نازومآ
ش دو
هتفای نیا نیبت رد .دراد یناوخمه یم اه
رد روضح تفگ ناوت
یارب یریگدای للاتخا ندش یداع لامتحا ،تاسلج شناد
نازومآ
نآ ۀداوناخ و یم شیازفا ار اه
هسردم کی رد تاقوا رثکا نوچ ،دهد
یم هتخانش یریگدای یناوتان راچد یمسر روط هب درف کی طقف ش
دو
تسا هدنهدرازآ دوخ ،ندوب انثتسا و ییاهنت ساسحا نیا و [
26 ] .
تراهم شزومآ تاسلج رد تکرش عقاو رد یتخانش یاه
یعامتجا
وخ لکشم نازومآ شناد ات دش بجوم یقطنم روط هب و دنریذپب ار د
آ اب روضح رد قفومان و قفوم براجت نایب ًلاامتحا .دنوش هجاوم ن
سحا یو هب ،دنراد یدایز کرتشم یگژیو درف اب هک یدارفا سا
یم یدمآ راکدوخ و یریذپ تیلوئسم ،تیمیمص ،نتشیوخ دهاش یتخانش ۀلخادم دیاش .دهد
تصرف نیا راب نیلوا یارب یعامتجا
دوخ لکشم اب هلصاف اب هک دشاب هدرک مهارف ناکدوک یارب ار تراهم دننک ساسحا و دنوش هجاوم یلع هک دنراد ییاه
دوجو مغر
کی یرارقرب ناکما ،یلیصحت تلاکشم رب ار شخب تذل طابترا
یا
نآ یم داجیا اه هنوگ هب شزومآ ،هولاع هب .دنک
شناد هک دوب یا
یم او رکفت و لمأت هب ار نازومآ و لاوئس رب ینتبم هک ارچ ،تشاد
یم دیکأت ررکم و دوب رکفت هرپ یشناکت و عیرس نداد خساپ زا دش
زی
ک یاهراتفر شهاک رگید یوس زا .دننک لمأت و تقد رتشیب و ن
هرا
لیلد نیا هب دیاش ،یعامتجا ۀلأسم لح یاهراتفر شیازفا و یریگ ادیپ یارب دارفا یملاک و یلمع تکراشم ،هورگ تاسلج رد هک دشاب بولطم یاهراتفر و هتفرگ رارق هجوت دروم تدش هب لح هار ندرک خساپ و شناد یاه تسا هدش قیوشت نازومآ
[ 21 ] تلاح نیا .
هب نازومآ شناد شرگن دوبهب و تبثم ۀبرجت بسک هب ًلاامتحا هرانک شهاک و یدرف نیب طباور دوبهب ،نارگید ماجنا یو یریگ
هدی
شناد نیا یارب یتخانش یاهدربهار .تسا تهج رد یماگ نازومآ
یم کمک وا هب و تسا کدوک تخانش حلاصا ک
شقن زا ات دن «
کی
هدروخ تسکش درف »
یعامتجا فادها باختنا .دیایب نوریب
یریگدای یناوتان هب لاتبم ناکدوک یریگ هرانک دننام ،بسانمان یم نآ ندش هتفرگ هدیدان ای ندشن هتفریذپ رگناشن دناوت ه
یوس زا ا
.دشاب نانکمه یدنمجرا و هداز نایب
شزومآ هک دنتفایرد زین
تراهم یاه مک ناکدوک رد یشزاش راتفر دوبهب ببس یعامتجا
یم ینهذ ناوت دوش
[ 30 ] . یوعت ،یق یمکح و دنواکاک [
36 ] رد
هک دنداد ناشن یشهوژپ شزومآ
تراهم لح هلاسم ناناوجون رد
لمحت ماهبا شیازفا و هداد نیا رثا رد یریگیپ ود ههام زین موادت هتشاد
تسا
.
نینچمه تراهم یشزومآ شور هک داد ناشن شهوژپ جیاتن یاه
،یتخانش( یلدمه دوبهب رب ثعاب یراتفر یتخانش ۀلأسم لح شناد )یناجیه و یعامتجا هدش یریگدای یناوتان هب لاتبم نازومآ
هتفای نیا .تسا شهوژپ جیاتن اب اه
رگید یاه [
23 , 34 , 31 ] ینبم
تراهم شزومآ اب هکنیا رب یتخانش ۀلأسم لح یاه
یعامتجا
شناد یتخانش و یناجیه ،یعامتجا یلدمه دوبهب ثعاب نازومآ
یم یریگدای یناوتان هب لاتبم یناوخمه دوش
نیا نیبت رد .دراد
هتفای یم اه ،تفگ ناوت شناد
نوچ یریگدای یناوتان هب لاتبم نازومآ
تراهم زا فیعض یصخش نیب طباور ،نییاپ یعامتجا یاه [
21 ] ،
باق تلاکشم ،نییاپ ینامسج و یتخانشناور یتسیزهب ل
رد هجوت
دنراد تاناجیه میظنت و یناجیه ،یصخش یراگزاس [
11 ] ، نیا هک
رد یلدمه دوبن ببس رما یم دارفا نیا
.دوش
هجیتن
یریگ
تراهم شزومآ اب یتخانش ۀلأسم لح یاه
-شناد نیا یعامتجا
تراهم یریگدای زا نازومآ و میظنت ،یعامتجا طابترا یرارقرب یاه
هدش رادروخرب یبای تسود رنه و تاناجیه تیریدم نوچ و دنا
ققحم و هورگ فرط زا هناتسود راتفر ماجنا زا سپ هلصافلاب یم تفایرد تبثم دروخزاب بولطم فادها موادت ،دندرک
یعامتجا رت
رد .تفای شهاک لاسمه هب دنیاشوخان ساسحا نتشاد و شیازفا یناجیه و یتخانش ،یعامتجا یلدمه رد ناکدوک یدرف توافت عقاو نآ شریذپ حطس هب یوس زا اه
نلااسمه .دراد طابترا هداوناخ و
شیب نلااسمه هب هطبار حطس هچره فادها کدوک ،دشاب رت
نآ نیرتمهم هک( هنایارگ یعامتجا رتشیب )تسا ۀلأسم لح اه
شناد نیا هچ رگا .درک دهاوخ باختنا نییاپ یدمآراکدوخ زا نازومآ
سپ جیاتن اما دنرادروخرب یرتشیب یفنم تاناجیه و شن نومزآ
نا
لح شزومآ تفایرد زا سپ یعامتجا بولطمان یاهراتفر هک داد خانش ۀلأسم یت
یوس زا .تسا هتفای شهاک دارفا نیا رد یعامتجا
نیا رگنایب ،هسلج عورش رد لبق ۀسلج فیلکت یهافش رورم رگید شناد هک دوب تراهم نازومآ
،لزنم رد رتشیب ار هدش هتخومآ یاه
دیاش هک دنربب راک هب ردام هژیو هب و هداوناخ یاضعا اب طابترا رد رتلااب یلدمه و یناور تینما یعون دلاو نیب ی
تروص کدوک
.دریذپب تیدودحم هلمج زا هب هنومن ندوب صتخم شهوژپ یاه
ناتسرهش
بانگ جیاتن یریذپ میمعت تیدودحم هک دا ار رگید یاهرهش هب
یم دودحم شناد لماش طقف هعلاطم دروم هنومن ،دنک
رسپ نازومآ
هب ار جیاتن یریذپ میمعت نازیم رما نیا هک دوب ییامنهار عطقم شناد یم ههجاوم لکشم اب رتخد نازومآ تیدودحم هلمج زا .دنک
مدع نینچمه .دوب یناوتان عون کیکفت مدع شهوژپ نیا رگید تیدودحم رگید زا یریگیپ ماجنا نیا یناوارف هب هجوت اب .تساه
یاهزکرم هب هعجارم نازیم هک یناوجون و یکدوک نارود رد للاتخا لاتخا نیا تلع هب زور هب زور ینامرد یم لااب ،ل
ماجنا .دور
شهوژپ یم یعامتجا بیسآ نیا اب طبترم یتخانشناور یاه ت
کمک دارفا نیا رد یناور تلاکممشم نامرد و ییاممسانممش یاه
یم داهنشیپ .دریگ تروص یهجوت نایاش همانرب دوش
شزومآ یاه ی
تراهم یتخانممش ۀلأممسم لح یاه
طباور دوبهب یارب ،یعامتجا
سانش و یمصخمش نیب هداوناخ و سرادم رد ،تاناجیه زاربا و ییا
همانرب ،نیرواشم و ناسانمش ناور طمسوت رارق هجوت دروم و یزیر
یم دامهنمممشیپ نینچمه .دریگ یور رب یناممرد شور نیا دومممش
،کولمممس للاتخا هلمج زا یریگدای تلالاتخا اب دوبمه تلالاتخا هملبامقم یناممرفامن للاتخا
لاعف شیب /هجوت صقن للاتخا و یا ی
(
ADHD
هروامممشم زکارم رد تاقیقحت نیا جیامتن زا و ارجا زین )
.دوش هدافتسا
:ینادردککق و رکککشت
و شزومممآ هرادا مرممتحم نیلوئممسم زا
شهوژمپ نمیا یارمجا رد ار امم همک ،دامبانگ ناتمسرهش شرورپ .میراد ار یناد ردق و رکشت لامک دندرک یرای
عبانم
1. Fletcher J, Lyon R, Fuchs L, Barnes M. Learning Disabilities: From Identification to Intervention: Guilford Press; 2007.2. Sadock B, Sadock V. Kaplan and Sadock's
Synopsis of Psychiatry: Behavioral
Sciences/Clinical Psychiatry(7th ed). North
American: LWW; Tenth; 2000.
3. Abolghasemi A, Rezaee H, Narimani M, Zahed Babolan A. A comparison of social competence and its components in students with learning disability and students with low, average and high academic achievement. J Learn Disabil. 2011;1(1): 6-23. [Persian[
4. Jalil-Abkenar P-T, M, Ashori M. A comparison of the effectiveness of the cognitive-behavioral and social competency training methods on adaptive behavior of intellectually disabled boy students. J Behav Sci. 2013;7:189-97.[Persian[
5. Narimani M, Rajabi S. The prevalence of learning disabilities in elementary school students. Res Except Children. 2005;5:221-52.[Persian[
6. Rajabi S, Pakizeh A. A comparison of the memory and attention profiles of students with and without learning disabilities. J Learn Disabil. 2012;1:63-84.[Persian[
7. Disabilities ARftNJCoL. Learning Disabilities and Young Children: Identification and Intervention. J Learn Disabil. 2006;1:1-17.
8. Silver. H, Ruff M, Iverson L, Barth T, Broshek K, Bush S, et al. Learning disabilities: The need for neuropsychological evaluation. Arch Clin Neuropsychol. 2008; 23(2):217-9.
9. Horowitz L, Rosenberg S, Bartholomew K. Interpersonal problems, attachment styles and outcome in brief dynamic psychotherapy. J Cosult Clin Psychol.1993; 61:549-60.
10. Horowitz L, Locke K, Morse M, Waikar S, Dryer D, Tarnow E, et al. Self-derogation and the interpersonal theory. J Pers Soc Psychol. 1991;6(1):68-79.
11. Heller T, Backer B. Maternal Negativity and Children's Externalizing Behavior. Early Educ Dev. 2006;11(4):483-98.
12. Jane L. Social–cognitive problem–solving skills and the learning disabled: An investigation of parenting influences[Dissertation]. Philadelphia: Temple University; 2008.
13. Eisenberg N, Miller P. The relation of empathy to pro social and related behaviors. Psychol Bull. 1987;101(1):91-119. .
14. Rieffe C, Ketelear L, Wiefferink C. Assessing empathy in young children: Construction and validation of an empathy questionnaire Pers Indiv. 2010: In Press.
15. Jolliffe D, Farrington D. Empathy and offending: A systematic review and meta-analysis Aggress Violent Behav. 2004;9(5):441-76.
16. Sosua A, McDonald S, Rushby J, Li S, Dimoska A, James C. Understanding deficits in empathy after traumatic brain injury: The role of affective responsivity. Cortex. 2010;47(5):526-35.
17. Ali F, Amorim IS, Chamorro- Premuzic T. Empathy deficits and trait emotional intelligence in psychopathy and Machiavellianism. Pers Indiv Diff. 2009:758–62.
18. Borba M. Building moral intelligence: The seven essential virtues that teach children to do the right thing. USA: Jossey- Bass; 2008.
19. Bryan T. Assessment of social cognition: Review of research in learning disabilities. In H. L In H. L. Swanson (Ed), Handbook the assessment of learning disabilities (pp. 285-312) Austin, Tex. Pro-Ed; 1974. 20. Amaury S. The effect of social skill instruction on sport and game related behaviors of children and adolescents with emotional or behavioral disorders[Dissertation]. United States: University of Ohio; 2007.
21. Kavale K, Forness S. Social skill deficits and learning disabilities: A meta-analysis. J Learn Earn Disabil-us. 1996; 29(3):226-37.
22. DiZurilla T, Nezu A. Problem solving therapy: A positive approach to clinical intervention 3ed. New York: Springer; 2007.
23. Lovett B, Sheffield R. Affective empathy deficits in aggressive children and adolescents: A critical review Clin Psychol Rev. 2007;27(1):881-93. 24. Curtis G, Elliott M. Social self–evaluation and Social problem–solving skills in learning–disabled and non-learning–disabled males[Dissertation]. Ball State: Ball State University; 2008.
25. Morris A ,Silk J, Steinberg L, Mayors S, Robinson L. The role of the family context in the development of emotion regulation. Soc Dev. 2009;16(2):361-88.
26. Bakhshayesh A, Dehghan- Zardeini R. Effectiveness of problem solving skill training on reducing of behavioral problems among students. J Behav Sci. 2014;7(4):347-53.[Persian[
72 / سابع ی رقاب ،ناقهد ، ی
هرود ،يراتفر مولع هلجم 8
هرامش ، 1 ، راهب 1313 social attitudes and perceived self-efficacy of students with learning disabilities. J Cogn Sci. 2014;43:70-84.[Persian[
28. Cutierrez S, Escarti C, Pascual C.
Relationships among empathy, prosocial
behavior, aggressiveness, self-efficacy and pupils' personal and social responsibility. Psicothema .2011; 23(1): 432-46.
29. Bauminger N, Edelsztein H, Morash J. Social information processing and emotional understanding in children with LD. J Learn Earn Disabil-Us. 2005;38:45-61.
30. Kazemi E. Psychological factors in learning disabilities[Dissertation]. California: University of California; 2006.
31. Basharat M. Reliability, validity and factor analysis of Form 60-item scale of interpersonal problems in Iranian population. Contem Psychol. 2010;22(76):25-36.
32. Baron-Cohen S, Richler J, Bisarya D, Gurunathan N, Wheelwright. The systemizing quotient: An investigation of adults with Asperger syndrome or high functioning autism, and normal sex difference Philos Trans Soc Lond Biol Sci. 2003;358(1430):361-74.
33. Abolghasemi A. Reliability and validity of the scale for high school students to gain sympathy. Psychol Stud. 2008;4(5):39-51. [Persian[
34. Jalil-Abkenar S, Pourmohamadreza-Tajrishi M, Ashori M. A comparison of the effectiveness of the cognitive-behavioral and social competency training methods on adaptive behavior of intellectually disabled boy students. J Behav Sci. 2014;7(3):189-97.[Persian[
