FAINOMENA_156

(1)

∆ευτεροσ κυκλος επεισοδιων ∆ευτεροσ κυκλος επεισοδιων

Το πα ρ όν δ ιατί θετα ι απο κλει στικ ά µέ σω το υ εντύ που µε τ ο οποί ο κυκλοφορεί. Απαγορεύεται η αυτοτελ_{ής πώ} λησ_{ή το} υ. Ε πιτ_ρέπ εται η χρ ήσ η µ_όν ο για ιδ_ιω τική_κ α τ’ ο ίκο ν π ρ ο β ο λ ή . Α π α γο ρ εύ ετ α ι µ ε ο πο ιo νδ ήπ οτ ε τ ρό πο η α ντιγ ραφ ή, α ναπ αρα γω γή, µε τα πώ λη ση κα ι ε νο ικί ασ η α υτο ύ τ ου δί σκ ου . W ar ni ng . T hi s m ot io n pi ct ur e is p ro te ct e d b y la w . πο is Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου ∆ιάρκεια: 60 λεπτά ΕΤ125

DVD

προσεγγίζοντας τα

αινίγµατα του

κοσµου µας

τευχος 156 - 30 Νοεµbριου 2013

οι περιπλανησεις

του παναγιωτη

ποταγου σε Ασια

και Αφρικη

συγχρονοι

παραξενοι

ταξιδιωτες

οδηγος

εξερευνησης

της Αθηνας

ΚΥΝΗΓΟΙ ΘΡΥΛΩΝ

& ΜΥΣΤΗΡΙΩΝ

ΚΥΝΗΓΟΙ ΘΡΥΛΩΝ

Ελληνες εξερευνητές

ΠΕΡΙΟ∆ΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣ Η - ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΜΕ Τ ΟΝ ΕΛΕΥ ΘΕΡΟ ΤΥΠΟ

(2)

(3)

Μυστήρια

_EDITO

Του Απόστολου Χρ. Αντωνάκη | [email protected] Πριν αρχίσω να εκτιµώ ως βάσιµες τις εκδοχές ορισµένων θεωριών του Ελβετού ερευνητή και συγγραφέα Εριχ Φον Ντένικεν, αναγκάστηκα να ανατρέξω σε πολλές ιστορικές πηγές, σε θρησκευτικά κείµενα και µυθολογικές αναφορές. Μέσα σε αρκετές από αυτές τις γραπτές πηγές ανακάλυψα έκπληκτος στοιχεία που συνηγορούσαν υπέρ των θεωριών του Ελβετού συγγραφέα σχετικά µε την εµφάνιση «θεών» που ήρθαν από τον ουρανό στη Γη για να διδάξουν και να εξελίξουν τους ανθρώπους. Ωστόσο, πριν από τη «θεϊκή» τους ιδιότητα, όφειλα να αποσαφηνίσω τη γλωσσική και την ετυµολογική απόδοση του όρου, διότι εκεί ακριβώς βρισκόταν πιθανότατα και το κλειδί όλων των ιστορικών και µυθολογικών παρερµηνειών.

Εκείνοι που

ονοµάστηκαν «θεοί»…

Η έρευνα

για το άγνωστο είναι ίσως η σοβαρότερη αποστολή του ανθρώπου, το πιο συναρπαστικό «ταξίδι» του, που πρέπει να διεξάγει ελεύθερα, χωρίς προσκόµµατα, ιδεοληψίες και προκαταλήψεις. Στην ελεύθερη και αδέσµευτη έρευνα δεν υπάρχει χώρος για µικροσκοπιµότητες και επιστηµονικούς δογµατισµούς. Ο επιστήµονας είναι φύσει ελεύθερος και πρέπει να παραµένει έτσι θέτοντας οποιαδήποτε ερώτηση, να αµφιβάλλει συνεχώς για τα υπάρχοντα δεδοµένα και να αµφισβητεί οποιονδήποτε ισχυρισµό στο δρόµο προς την αλήθεια. Και για να το επιτύχει θα πρέπει να λειτουργεί -εφόσον κρίνει σκόπιµο- µε ανατρεπτικό τρόπο απέναντι στην όποια θεωρία, αντιπαραθέτοντας όλα τα αποδεικτικά στοιχεία του ώστε να διορθωθούν τυχόν λάθη. Είναι πολύ πιθανόν ο Εριχ Φον Ντένικεν να ακολούθησε αυτόν ακριβώς το δύσβατο δρόµο έχοντας απέναντί του όλους τους επιστήµονες ενός κατεστηµένου που φοβόταν ή αρνιόταν να δεχθεί οτιδήποτε θα διατάρασσε τον υπάρχοντα εφησυχασµό. Οµως ο Ντένικεν ανακάλυψε τόσα αινιγµατικά ίχνη που δεν µπορούσε ακόµα και ο ίδιος να τα αµφισβητήσει ως σηµαντικά στοιχεία της µακρόχρονης έρευνάς του. Οπως έπραξαν το ίδιο και οι άλλοι συνοδοιπόροι του: ο Ρίτσαρντ Τεµπλ, ο Πέτερ Κολοζίµο, ο Ροµπέρ Σαρού κ.ά. Ηταν σαφείς οι περιγραφές για την κάθοδο θεών που ίπταντο µε περίεργες µηχανές, έτρεχαν µε µεγάλη ταχύτητα διαπερνώντας στεριές, λίµνες και ωκεανούς, ενώ βοηθούσαν τους ανθρώπους χρησιµοποιώντας περίεργα όπλα και εργαλεία που είχαν τροµακτικές δυνατότητες. Αναµφίβολα οι άνθρωποι, κυρίως οι πρώιµοι Ελληνες, τους ονόµασαν «θεούς» και βέβαια καµία θρησκευτική διάθεση δεν τους διακατείχε όταν αναφέρονταν µε αυτόν τον προσδιορισµό στα υπέρτερα όντα. Την εποχή που χαρακτηρίσθηκαν οι ιπτάµενοι επισκέπτες «θεοί», η γλώσσα δεν είχε διαβρωθεί, χρησιµοποιείτο σωστά από τους ανθρώπους της εποχής εκείνης που έκαναν ορθή ετυµολογική χρήση των λέξεων και των όρων. Ο θεός προέρχεται από το ρήµα θέω και θείω που σήµαινε τρέχω, διαπλέω, ίπταµαι. Εάν λοιπόν υποθέσουµε ότι οι απλοϊκοί άνθρωποι της πρώιµης αρχαίας εποχής προσπάθησαν να περιγράψουν µε σαφή τρόπο κάτι που συνέβαινε, τότε έπραξαν το καλύτερο δυνατό. Σκιαγράφησαν, δηλαδή, όντα που έµοιαζαν µε εµάς, τα οποία χρησιµοποιούσαν πτητικές µηχανές που ίπταντο, έτρεχαν µε µεγάλη ταχύτητα και διαπερνούσαν στεριές και θάλασσες. Είναι πιθανόν να χρησιµοποιούσαν και άλλα τεχνολογικά µέσα για να ταξιδεύουν κάτω από το νερό ή να µένουν στα βάθη των θαλασσών, όποτε χαρακτηρίστηκαν «θεότητες της θάλασσας», ενώ οι τεχνολογικές γνώσεις και τα εργαλεία τους µπορούσαν, απ’ ό,τι φαίνεται, να λαξεύουν τεράστιους γρανιτένιους βράχους, να τους µετακινούν µε ευκολία, να κατασκευάζουν µε υπερµεγέθεις

(4)

ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΙ 10-15

ΟΙ ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΞΕΡΕΥΝΗΤΕΣ

ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΙ 16-21

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΟΤΑΓΟΣ: ∆ΙΑΣΧΙΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΣΥΝΟΡΑ ΤΩΝ ΚΟΣΜΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΠΕΡΙΗΓΗΤΕΣ-ΘΑΝΑΣΗΣ ΒΕΜΠΟΣ 24-29

ΜΟΝΤΕ ΑΛΜΠΑΝ: Η ΜΥΣΤΗΡΙΩ∆ΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΟΥ ΜΕΞΙΚΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ

5 ΠΡΟΣΩΠΑ 6 DATA FILES 7 ∆ΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ 8-9 KOSΜΟ NEWS 22-23 ΕΙΚΟΝΕΣ 33 Η ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ 34-35 ΕΙΚΟΝΕΣ 42-43 ΕΙΚΟΝΕΣ 44-45 ΟΝΑΡ 46 ΠΑΡΑΞΕΝΟΣ ΤΑΞΙ∆ΙΩΤΗΣ 47 F... FOR FANTASY 48-49 ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ 50 ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΤΗΛΕΣ

ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΠΕΡΙΗΓΗΤΕΣ 30-32

ΧΑΡΑΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑ∆ΟΞΟΥ

ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΕΙΣ 36-41

ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΤΕ ΤΗΝ ΑΓΝΩΣΤΗ ΑΘΗΝΑ

ΠΕριεχ µενα

φαινοµενα

4

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ

(5)

Προσωπα

Υπήρξε ένας

ατρόµητος

εξερευνητής του

βρετανικού στρατού

που στάλθηκε στις

αφιλόξενες ζούγκλες

της Ν. Αµερικής για

να χαρτογραφήσει

τις δύσβατες ζώνες

τους. Οµως, ο

Πέρσι Χάρισον

Φόσετ έµελλε να

µαγνητιστεί από αυτή

τη ζωντανή κόλαση

του Αµαζονίου.

Μελέτησε την

ιστορία και τους

τοπικούς θρύλους

της περιοχής,

καταλήγοντας

να ψάχνει για τα

ίχνη µιας χαµένης

πόλης, αποµεινάρι

ενός χαµένου και

ανεπτυγµένου

πολιτισµού λευκών.

Μια αναζήτηση που

τελικά απέβη µοιραία.

Το τι ακριβώς ήταν

αυτή η πόλη και

για ποιον ακριβώς

λόγο θα µπορούσε

να αφορά στους

αναγνώστες των

«Φαινοµένων»

θα το εξετάσουµε

σε κάποιο από τα

αµέσως επόµενα

τεύχη µας!

Percy Harrison

Fawcett

(1867-1925)

Στις 6 Μαρτίου

του 1908

επιβιβάστηκα στο Εϊβον στο

Σαουθάµπτον µε προορισµό

το Μπουένος Αϊρες και στο

πλοίο συναντήθηκα µε τον

κύριο Φίσερ, το νέο µου

βοηθό. Η γυναίκα µου και

ο Τζακ είχαν έρθει να µε

αποχαιρετήσουν και όταν

χτύπησε η σειρήνα ένα µέρος

της καρδιάς µου έφυγε µαζί

τους από τη σανιδόσκαλα

κάτω στην αποβάθρα. Ο

πόνος ενός ακόµη χωρισµού

ήταν δυνατός, αλλά κάτι

µε τραβούσε, µε τραβούσε

επίµονα, ακατανίκητα, πέρα

µακριά προς τα δυτικά

(6)

↘ Βρείτε µας στο facebook αναζητώντας το λογαριασµό ΠΕΡΙΟ∆ΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΘΕΤΗ ΕΚ∆ΟΣΗ καθε σαββατο στα περιπτερα µαζι µε τον ελευθερο τυπο ∆ιεύθυνση έκδοσης Απόστολος Χρ. Αντωνάκης Αρχισυντάκτης Μηνάς N. Παπαγεωργίου Σύνταξη Στέλιος Φωκάς, Θεανώ Καρούτα, Αλίκη Κοτζιά, Μαρία Μακρίδου, Ράνια Ιωάννου, Νικόλαος Κουµαρτζής, Τάσος Χαλιός, ∆ηµήτρης Αναστασίου, Νάσος Κοµιανός, Μαρί-Σοφί Σγούρου Ειδικοί συνεργάτες Γιώργος Αδαµόπουλος, ∆ηµήτρης Αργασταράς, Αγγελος Βιαννίτης, Χαρίτα Μήνη, Σάσσα Τσέιτοου, Χρήστος Πανόπουλος, Γιώργος Λεκάκης Art director Σοφία Λιβιεράτου Υπεύθυνη διόρθωσης κειµένων Kατερίνα Μπεχράκη Iδιοκτησία ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ Α.Ε. Εκδότες ∆ηµήτρης Μπενέκος, Αλέξης Σκαναβής ∆ιευθυντής Πάνος Αµυράς ∆ιεύθυνση εµπορικής ανάπτυξης «ELSE AGENCY» Εµπορική διεύθυνση Ελσα Σοϊµοίρη ∆ιεύθυνση διαφήµισης Λουκάς Παπανικολάου Υποδοχή διαφήµισης Μίνα Γιαννάκη Οικονοµική διευθύντρια Μαριάννα Θαρενάκη Φωτογραφικό αρχείο Παναγιώτης Μούσουρας Φωτό Αρχείο Ελεύθερου Τύπου, Shutterstock, Ideal Image, Visual Photos, ΑΠΕ, Eurokinissi

Υπεύθυνος κυκλοφορίας Κώστας Μπαλής Εκτύπωση ΤΥΠΟΕΚ∆ΟΤΙΚΗ Α.Ε. ∆ιανοµή ΕΥΡΩΠΗ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ Αγίας Λαύρας 2 & Σαρανταπόρου, Νέο Ηράκλειο, Τ.Κ. 14121

Τηλ.: 210 8113000, Fax: 210 8113001, Site: www.e-typos.com, e-mail: [email protected] Οι απόψεις των συγγραφέων εκφράζουν τους ίδιους και δεν αποτελούν κατ’ ανάγκην και απόψεις του περιοδικού.

Σαν Σήµερα (30/11 - 6/12)

Ancient Aliens:

Στενεσ επαφεσ τριτου τυπου

Νέα σειρά µε το κύρος του History Channel

data

ﬁ les

Το π αρ όν δια τίθ ετα ι απο κλει στικ ά µέ σω το υ εν τύπο υ µε τ ο οποί ο κυκλοφορεί. Απαγορεύεται η αυτοτελ_{ής πώ} λησ_{ή το} υ. Ε πιτ ρέπ_ετα ι η χρ ήσ η µ όν ο γ_ια ιδ_ιω τική κα τ’ ο ίκο ν π ρ ο β ο λ ή . Α π α γο ρ εύ ετ α ι µ ε ο πο ιo νδ ήπ οτ ε τ ρό πο η α ντιγ ραφ ή, α ναπ αρα γω γή, µε τα πώ λη ση κα ι ε νο ικί ασ η α υτο ύ τ ου δί σκ ου . W ar ni ng . T hi s m ot io n pi ct ur e is p ro te ct e d b y la w . πο is

Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου

∆ιάρκεια: 60 λεπτά ΕΤ125

Γνωρίζατε ότι…

 Στις 5 ∆εκεµβρίου του 1945 πέντε βοµβαρδιστικά του αµε-ρικανικού ναυτικού, που συµ-µετέχουν σε άσκηση, εξαφα-νίζονται µυστηριωδώς µε το 14µελές πλήρωµά τους; Θεω-ρείται ότι εξαφανίστηκαν στην περιοχή του Τριγώνου των Βερµούδων και η περίπτωσή τους έµεινε στην ιστορία ως «Το Χαµένο Σµήνος». φαινοµενα

6 30/11/1874:

Επεισόδια

σηµειώ-νονται στην Ελληνική Βουλή, καθώς ο Προϋπολογισµός ψηφίζεται από την κυβέρνηση Βούλγαρη χωρίς τη νόµιµη απαρτία. Πρόκειται για τα λεγόµενα Στηλιτικά.

30/11/1900:

Οι αδελφοί Γκραφ,

µηχανικοί από την Αυστρία, εφευρί-σκουν την κίνηση στους µπροστινούς τροχούς.

1/12/1818:

Ο ήρωας του ’21, Θε-όδωρος Κολοκοτρώνης, µυείται στη Φιλική Εταιρεία.

1/12/1891:

Ο Τζέιµς Νάισµιθ

δηµι-ουργεί ένα νέο παιχνίδι και το ονοµάζει basketball.

2/12/1905:

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Θίοντορ Ρούσβελτ, παρακολουθεί έναν αγώνα αµερικανικού ποδοσφαίρου µε-ταξύ ναυτικού και στρατού (6-6), κατά τη διάρκεια του οποίου τραυµατίζονται 11 παίκτες. Με απόφασή του επιβάλλει τη θέσπιση επιπλέον κανόνων για το σπορ, σε διαφορετική περίπτωση απειλεί να το καταργήσει!

3/12/1621:

Ο Γαλιλαίος ανακαλύ-πτει το τηλεσκόπιο.

3/12/1944:

Πέφτει η πρώτη σφαίρα στα ∆εκεµβριανά, κατά τη διάρκεια δι-αδήλωσης στην πλατεία Συντάγµατος. 28 νεκροί και περίπου 100 τραυµατίες αποτελούν τον τραγικό απολογισµό των επεισοδίων.

(7)

,

εναλλακτική µατιά στην επικαιρότητα

Από τoν Μηνά N. Παπαγεωργίου [email protected]

Οι άγνωστοι ήρωες του ’40

∆ιαβάζοντας το άρθρο που ξεκινά στη σελίδα 36 του

παρόντος… εξερευνητικού τεύχους των «Φαινοµένων», θα διαπιστώσετε ότι η πόλη των Αθηνών κρύβει τελικά πολύ πε-ρισσότερα µυστικά από όσα θα µπορούσαν να φανταστούν οι κάτοικοι και οι επισκέπτες της. Ιδιαίτερα το ιστορικό κέντρο αποτελεί ένα σύγχρονο πολιτισµικό θησαυρό που πρέπει να διαφυλαχθεί µε κάθε κόστος, µιας και εκεί διατηρούνται µέχρι σήµερα δεκάδες νεοκλασικά του 18ου και του 19ου αιώνα.

Ενα από αυτά τα κτίρια είναι δίχως αµφιβολία και το

Νοµι-σµατικό Μουσείο Αθηνών (Πανεπιστηµίου 12). Είναι ελάχιστα προβεβληµένο το γεγονός ότι το κτίριο αποτελούσε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έργα του αρχιτέ-κτονα Ερνστ Τσίλερ (1837-1923), ενώ παράλληλα φιλοξενούσε για ένα µεγάλο χρονικό διάστηµα την οικογένεια του αρχαιολόγου Ερ-ρίκου Σλήµαν (1822-1890), στον οποίον -ως γνωστόν- οφείλονται οι ανακαλύψεις σε Μυκήνες και Τροία.

Την Τρίτη 26 Νοέµβρη είχα την

τύχη να παρευρεθώ στο φιλόξενο και ζεστό χώρο του Νοµισµατικού Μουσείου, παρακολουθώ-ντας την οµιλία της αρχαιολόγου και νοµισµατολόγου του Μουσείου, Ευτέρπης Ράλλη, µε τίτλο «Το χρονικό ενός προ-αναγγελθέντος θανάτου. Scripta manent». Η διάλεξη της κ. Ράλλη είχε να κάνει µε τη δηµοσίευση µέρους της αδηµοσί-ευτης αλληλογραφίας δύο παλαιών διευθυντών του Νοµι-σµατικού Μουσείου, του Κωνσταντίνου Κωνσταντόπουλου (1874-1943) και της Ειρήνης Βαρούχα (1898-1979), και την απόκρυψη από την τελευταία των νοµισµάτων του Μουσείου, λίγο πριν και κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσµίου Πολέµου.

Μέσα από την παράθεση της αλληλογραφίας αυτής, το

κοινό είχε την ευκαιρία να ταξιδέψει επτά δεκαετίες πίσω στο χρόνο, βιώνοντας την αγωνία των υπευθύνων του Μουσείου για τη διαφύλαξη ενός σηµαντικού κοµµατιού της πολιτισµικής κληρονοµιάς της πατρίδας µας, σε στιγµές που οι περισσότε-ροι συµπατριώτες τους είχαν -όπως είναι φυσικό- εντελώς διαφορετικές ανησυχίες. Οµως εξίσου συγκινητική ήταν και η ανθρώπινη πλευρά των επιστολών Κωνσταντόπουλου-Βαρούχα, µε τον πρώτο, µετά την αποµάκρυνσή του από το πόστο που υπηρέτησε επί χρόνια επιτυχώς, να εκλιπαρεί για µια θέση στη λίστα των συσσιτίων που είχαν τη δυνατότητα να λαµβάνουν οι εργαζόµενοι του Μουσείου. Καταπονηµένος από πλείστα προβλήµατα υγείας και εξαντληµένος από την πείνα, ο Κωνσταντόπουλος άφησε την τελευταίο του πνοή κατά τη διάρκεια της Κατοχής, ξεχασµένος από πολιτικούς και κοινωνικούς φορείς (τους όποιους φορείς τέλος πάντων διαθέτει ένα κράτος σε µια τέτοια κατάσταση), έχοντας όµως προηγουµένως φροντίσει, µέσω του έργου και της υποστήριξής του, να συµβάλει στη φροντίδα και τη διάσωση των νο-µισµατικών µας θησαυρών. Το ίδιο σηµαντικό ήταν και το έργο της ικανότατης Ειρήνης Βαρούχα (που υποστήριζε ψυχολογικά τον Κων-σταντόπουλο µέχρι την τελευταία στιγµή), η οποία παρεµπιπτόντως βάσει νοµοθεσίας και εξαιτίας του φύλου της αδυνατούσε να καταστεί επικεφαλής του Μουσεί-ου! Αναµφίβολα πρόκειται για δύο άγνωστους ήρωες του ‘40, όπλα των οποίων αποτέλεσαν η αγάπη και το µεράκι τους για τον πολιτισµό.

ΥΓ.:

Θυµάστε το τεύχος-θεµατικό αφιέρωµα των «Φαινοµένων» στο µεγάλο Ελληνα παραψυχολόγο Αγγελο Τανάγρα τον πε-ρασµένο Μάρτιο και την καµπάνια Tanagras Project (http:// tanagras.iwrite.gr) που ξεκίνησε να τρέχει ένα µήνα νωρίτερα; Στο θέµα αυτό σηµειώνονται τελευταία σηµαντικές εξελίξεις, καθότι η ολοκληρωµένη πρόταση του team µας είναι ήδη έτοιµη, ενώ τα επόµενα 24ωρα έχει κανονιστεί ραντεβού µε τους υπευ-θύνους του Μουσείου Μπενάκη, το οποίο θα εξετάσει το αίτηµά µας για τον επαναπατρισµό των ηµερολογίων του Τανάγρα από το Parapsychology Foundation της Νέας Υόρκης.

Μέσα από την παράθεση της

αλληλογραφίας, το κοινό είχε

την ευκαιρία να ταξιδέψει επτά

δεκαετίες πίσω στο χρόνο,

βιώνοντας την αγωνία των

υπευθύνων του Μουσείου για

τη διαφύλαξη ενός σηµαντικού

κοµµατιού της πολιτισµικής

µας κληρονοµιάς

(8)

φαινοµενα

8 Ν

EWS

K

OSM

Ν

EWS

K

OSM

Επιµέλεια: Θεανώ Καρούτα

ΑΤΙΑ στο

Long Island

Ενα µυστηριώδες

αντικείµενο έπεσε την προηγούµενη εβδοµάδα από τον ουρανό σε έναν πολυσύ-χναστο διάδροµο αεροδροµίου, στο Long Island στις ΗΠΑ. Οπως ήταν φυσικό, τα τηλέφωνα στην Αµεση ∆ράση πήραν φωτιά, µαζί και η… φαντασία των αυτοπτών µαρτύρων. Το άγνωστο αντικείµενο άφηνε πίσω κατά την πτώση του µια λευκή γραµµή και η πορεία του προς το έδαφος ήταν κατακόρυ-φη. Το τοπικό Αστυνοµικό Τµήµα στην κοµητεία του Suffolk, προ-σπαθώντας να καταλαγιάσουν οι αντιδράσεις και να εξορθολογιστεί το γεγονός, εξέτασε το ενδεχόµενο να επρόκειτο για συντριβή ενός µι-κρού αεροπλάνου, δεν βρήκε όµως καθόλου δείγµατα που να συντεί-νουν προς αυτή την κατεύθυνση. Ο Marc Rubin, ένας από τους αυτόπτες µάρτυρες που πρόλαβε να τραβήξει φωτογραφίες από το περιστατικό, δήλωσε πως «το αντι-κείµενο φαινόταν να έχει ουρά και η πτώση του ήταν κατακόρυφη». Η Αστυνοµία, πάντως, ανακοίνωσε πως σκοπεύει να ερευνήσει διεξο-δικά το περιστατικό.

Ενα παράξενο

θεµατικό πάρκο έχει δηµιουργηθεί στη Σιγκαπούρη και έχει τραβήξει την προσοχή των… εκκεντρικών επισκεπτών του. Γεγο-νός απόλυτα φυσιολογικό, αφού φιλοξενεί ακρωτηριασµένους αρου-ραίους, αράχνες µε ανθρώπινο κε-φάλι, τα δέκα επίπεδα της Κόλασης και γενικότερα παρουσιάζει στον επισκέπτη µια φρικτή και αρκετά γκροτέσκα οπτική για το πώς είναι η ζωή στην Κόλαση! Στο πάρκο υπάρχουν κάτοπτρα στα οποία µπορεί κανείς να δει τον εαυτό του στο στάδιο όπου θα πληρώνει για τις αµαρτίες του και ανθρώπινα βασανιστήρια µε µεγάλη ποικιλία στη µεθοδολογία, ανάµεσα σε τέρατα και τερατόµορφα ζώα. Ο επισκέπτης µπορεί, εάν το επιθυµεί, να περιηγηθεί στον… Αδη ή στην Κόλαση άλλων θρησκειών, ενώ οφείλει να αντιµετωπίσει την εµπειρία του µε χιούµορ! Μέχρι σήµερα το πάρκο δέχεται ενήλικους αλλά και ανήλικους επισκέπτες, µε τους γονείς των τελευταίων να διαθέτουν -όπως φαίνεται- µια πολύ παράξενη άποψη για την ψυχαγωγία των τέκνων τους.

ΑΤΙΑ στο

Το πάρκο

της κόλασης

(9)

Μυστήρια

Μία ακαδηµαϊκός

από το Πανεπιστήµιο της Οξφόρδης πιστεύει ότι έλυσε ένα από τα µεγαλύτερα αρχαιολογικά µυστήρια στην Ιστορία, ανακαλύπτοντας το ακριβές σηµείο στο οποίο βρίσκονταν κάποτε οι Κρεµαστοί Κήποι της Βαβυλώνας. Πιο συγκε-κριµένα, η dr Stephanie Dalley επικέντρωσε την έρευνά της βορειότερα από εκεί όπου υποτίθεται ότι βρισκόταν η Βαβυλώνα, στην περιοχή που σήµερα χαρακτηρίζεται ως κεντρικό Ιράκ. Μελετώντας τις µέχρι σήµερα ενδείξεις και καταγραφές που υποστη-ρίζουν ότι οι Κήποι δεν ήταν δηµιούργηµα των Βαβυλωνίων, αλλά των Ασσυρίων και χτίστηκαν πριν από περίπου 2.700 χρόνια, η Dalley διατηρεί ακλόνητη την πεποίθηση πως βρίσκονται κοντά στην πρωτεύουσα των Ασσυρίων, τη Νινευή. Η περιοχή αντι-στοιχεί σήµερα σε µια τοποθεσία κοντά στη Μοσούλη, τοποθεσία που πλήττεται συχνά από περιστατικά βίας. Αυτός ήταν και ο λόγος που η Stephanie και η οµάδα της δεν µπόρεσαν να ερευνήσουν ικανοποιητικά το χώρο, καθώς οι συνεργάτες της επέµεναν πως το εγχείρηµά τους θα µπορούσε να αποβεί ιδιαίτερα επικίνδυνο. Παρά τις αντι-ξοότητες, όµως, οι ερευνητές κατεύθυναν ένα τοπικό πλήρωµα παραγωγής ταινιών (µε ένοπλη συνοδεία) στα ερείπια του παλατιού του βασιλιά, µε σκοπό να ερευνήσει για λογαριασµό τους. Τα πλάνα που συγκεντρώθηκαν δείχνουν, κατά την Dalley, µια ιδανική περιοχή για τους Κήπους, ενώ η ίδια αναγνωρίζει πως περαιτέρω έρευνα είναι απαραίτητη για να προβούν οι ειδικοί σε αδιαµφισβήτητα συµπεράσµατα. Επιµέλεια: Θεανώ Καρούτα

Εκτοξεύτηκε την

προηγούµενη ∆ευτέρα από το ∆ιαστη-µικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα µε προορισµό τον Αρη. Σκοπός του σκάφους «Maven» είναι κατά τους επόµενους µήνες να δώσει απαντήσεις στους επιστήµονες σχετικά µε την ατµόσφαιρα του Κόκκινου Πλανήτη. Πρόκειται για ένα ταξίδι που θα διαρκέσει κοντά στους 10 µήνες. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι ο Αρης φιλοξενούσε κάποτε νερό και µια περισ-σότερο πυκνή ατµόσφαιρα. Ετσι, περιµένουν από το «Maven» να τους διαφωτίσει σχετικά µε τους λόγους που άλλαξε το κλίµα, µετατρέποντας την επιφάνειά του σε ένα διαστηµικό τόπο αφιλόξενο για ζωή. Το σκάφος της NASA αναµένεται να µπει στην ατµόσφαιρα του Αρη τον Σεπτέµβριο του επόµενου έτους, αφού τεθεί πρώτα σε ελλειπτική τροχιά γύρω από τον πλανήτη, αποτελώντας τον τέταρτο τεχνητό δορυφόρο του. από το Πανεπιστήµιο της Οξφόρδης πιστεύει ότι έλυσε ένα από τα µεγαλύτερα αρχαιολογικά µυστήρια στην Ιστορία, ανακαλύπτοντας το ακριβές από το Πανεπιστήµιο της Οξφόρδης πιστεύει ότι έλυσε ένα

Το «Maven» στην ατµόσφαιρα του Αρη

Στο Ιράκ οι Κρεµαστοί Κήποι;

(10)

φαινοµενα

10 Οι άγνωστοι

Οι άγνωστοι

Ελληνες

εξερευνητές

Ελληνες

εξερευνητές

Ελληνες

(11)

Αν

νοµίζατε

πως µι-λώντας για µεγάλους εξερευνητές αναφερό-µαστε στους γνωστούς και µη εξαιρετέους Ευρωπαίους ταξιδιώτες, που κατά καιρούς περιηγήθηκαν στα τέσσερα σηµεία του ορίζοντα αναζητώντας νέες στεριές και θάλασσες, κάνετε λάθος. Η ιστορία τους είναι γνωστή και χιλιοειπωµένη. Ετούτο το θέµα όµως είναι αφιερωµένο στους δικούς µας, τους Ελληνες, µυθικούς, αρχαίους και πιο σύγχρονους, που µε τα µέσα της επο-χής τους πραγµατοποίησαν µεγάλα ταξίδια και έφτασαν σε άγνωστους για την εποχή προορισµούς, πρώτοι από όλους.

Οι αρχαίοι

Έλπις.

Σύµφωνα µε την ελληνική µυ-θολογία, ο ‘Ελπις ήταν αρχαίος θαλασσο-πόρος από τη Σάµο, ο οποίος εξερεύνησε τα άγνωστα για την εποχή του αφρικανικά παράλια. Σύµφωνα µε το µύθο, θέλησε να εξερευνήσει και την αφρικανική ενδοχώ-ρα, έτσι αποβιβάστηκε σε κάποια ακτή και άρχισε την περιπλάνησή του στην πυκνή βλάστηση.

Μπαίνοντας σε ένα δάσος

συνάντη-σε ένα λιοντάρι το οποίο του επιτέθηκε. Εντροµος ο Έλπις, αναζήτησε καταφύγιο σε ένα δέντρο και επικαλέστηκε τη βοήθεια του Βάκχου. Με την παρέµβαση του τελευ-ταίου, το λιοντάρι εξευµενίστηκε και ξά-πλωσε κάτω από το δέντρο. Τότε ο ‘Ελπις παρατήρησε πως στα δόντια του λιοντα-ριού είχε καρφωθεί ένα κόκαλο. Αµέσως κατέβηκε και το έβγαλε ανακουφίζοντας το ζώο από τον πόνο που ένιωθε. Αργότερα το λιοντάρι, σε ένδειξη ευγνωµοσύνης, σκότωσε ένα ζώο και το πήγε στην ακτή όπου το παρέλαβε το πλήρωµα του ‘Ελ-πιδος για να το φάνε στο πλοίο. Οταν ο εξερευνητής επέστρεψε στη Σάµο, έκανε σπονδές στο ναό του ∆ιονύσου Βάκχου.

Ίππαλος.

Ο επονοµαζόµενος και «κυβερνήτης», ήταν αρχαίος Ελληνας θα-λασσοπόρος, γεωγράφος, χαρτογράφος και µετεωρολόγος του τελευταίου προ-χριστιανικού αιώνα. Αναφορές για αυτόν συναντάµε στον Στράβωνα, στον Κλαύδιο Πτολεµαίο και τον Πλίνιο.

Σηµαντική προσωπικότητα στην

εποχή του, ο Ίππαλος, όπως φαίνεται, είχε αναλάβει πολλά ταξίδια µεταξύ Αιγύπτου, Ερυθράς Θάλασσας, Αραβίας και Ινδιών, πραγµατοποιώντας πολύ ενδιαφέρουσες χαρτογραφήσεις καθώς επίσης και γεω-γραφικές και µετεωρολογικές παρατηρή-σεις, ιδιαίτερα στον Ινδικό ωκεανό.

Είναι ο πρώτος που παρατήρησε και

ανακάλυψε τη διεύθυνση των περιοδικών ανέµων του Ινδικού ωκεανού, οι οποίοι πνέουν το µισό χρόνο µε κατεύθυνση από Ν∆ προς ΒΑ και τον άλλο µισό από ΒΑ προς Ν∆. Η πρώτη ονοµασία των ανέµων αυτών ήταν «Ιππάλιοι άνεµοι», σήµερα τους γνωρίζουµε ως µουσώνες.

Στον Ίππαλο, επίσης, οφείλεται το

ξεκί-νηµα της νέας θαλάσσιας εµπορικής οδού Αιγύπτου-Ινδιών, από τις ακτές της Αρα-βίας απευθείας στην Ινδία, καθώς ήταν ο πρώτος που τόλµησε να τον πλεύσει ανοι-κτά στον Ινδικό ωκεανό στηριζόµενος στις παρατηρήσεις που έκανε επιτόπου, αντί να ακολουθήσει τη µέχρι τότε στοιχειώδη ακτοπλοΐα. Αντιθέτως, ακολούθησε τους µουσώνες πλέοντας ταχύτερα και

ασφα-πρωτοποροι

Η παγκόσµια Ιστορία έχει να επιδείξει µια σειρά µεγάλων εξερευνητών,

χάρη στην τόλµη και τα απίστευτα ταξίδια των οποίων καταφέραµε να

χαρτογραφήσουµε σταδιακά ολόκληρο τον πλανήτη µας. Οµως

ανάµε-σα στους µεγάλους αυτούς εξερευνητές υπήρξαν και µερικοί Ελληνες,

οι οποίοι απέσπασαν το δικό τους µερίδιο δόξας, το οποίο σε κάποιες

περιπτώσεις ίσως ήταν µικρότερο απ’ ό,τι τελικά άξιζαν.

Του

Στέλιου Φωκά, [email protected]

(12)

φαινομενα

12

eλευθεροσ tυποσ λέστερα. Μάλιστα, ο Πτολεμαίος χαρα-κτηρίζει ένα μεγάλο κομμάτι του Ινδικού ωκεανού ως «Ιππάλιο Πέλαγος». Τέλος, αξίζει να σημειωθεί πως ο Ίππαλος χαρ-τογράφησε τις ακτές και τις θέσεις όλων των εμπορικών λιμανιών της Ερυθράς Θάλασσας κατά την εποχή του.

Τιμοσθένης ο Ρόδιος

(3ος αιώνας π.Χ.). Ο αρχαίος Ελληνας, καταγό-μενος όπως είναι προφανές από τη Ρόδο, θαλασσοπόρος και χαρτογράφος, ήταν και ναύαρχος του στόλου του Πτολεμαίου Β’ του Φιλαδέλφου στους πολέμους εναντίον του Αντιγόνου του Β’ (από 266 ως 245 π.Χ.).

Ο Τιμοσθένης κατάφερε να

περι-γράψει με μεγαλύτερη λεπτομέρεια ήδη γνωστές χώρες, ενώ έκανε το ίδιο και για τα λιμάνια και τους σταθμούς της Μεσο-γείου. Σε αυτόν αποδίδονται τα ναυτικά συγγράμματα «Περίπλους», «Περί λιμέ-νων», «Περί νήσων» και οι «Σταδιασμοί», ενώ εκπόνησε και μεγάλο αριθμό ναυ-τικών χαρτών. Κατά τις θαλασσοπορείες του πρόσθεσε δύο ακόμα ανέμους στο μέχρι τότε δεκάβαθμο ανεμολόγιο που είχε εισαγάγει ο Αριστοτέλης και συγκε-κριμένα τους Ν-ΝΑ και Ν-ΝΔ ανέμους. Γενικά στην εποχή του αποτελούσε αυ-θεντία σε θέματα ανέμων.

Οσον αφορά στους ναυτικούς χάρτες

που εκπονούσε, ιδιαίτερο χαρακτηριστι-κό τους ήταν το γεγονός πως έθετε ως κέντρο τους την πατρίδα του, τη Ρόδο, από την οποία προσδιορίζονταν όλες οι γεωγραφικές συντεταγμένες. Τον Τιμο-σθένη τον Ρόδιο αναφέρουν σε σχόλιά τους οι Ερατοσθένης, Στράβων, Ιππαρ-χος, Μαρκιανός και Αγαθήμερος. Από τα έργα του Τιμοσθένη έχουν διασωθεί μόνο αποσπάσματα και κυρίως σε μετα-γενέστερα έργα.

Οι Ελληνες

κονκισταδόρες

Οσο και αν σε κάποιους ακούγεται

περίεργο, είχαμε και εμείς κονκισταδό-Το λιμάνι της Ρόδου από το οποίο ξεκι-νούσε τα ταξίδια του ο Τιμοσθένης.

Για τις υπηρεσίες του ο Χόρχε Γκριέγκο έλαβε μερίδιο

από τους θησαυρούς των Ινκας και εγκαταστάθηκε στο

Περού ως «Ενκομεντέρο», που στα ισπανικά σημαίνει

«ο έμπιστος». Ο φέρων τον τίτλο αυτό είχε το δικαίωμα

να διατηρεί υπό την εργοδοσία του ιθαγενείς

(13)

πρωτοποροι

΄

ρες, εξερευνητές - κατακτητές δηλαδή, οι οποίοι έδρασαν την ίδια εποχή µε τους Ευρωπαίους «συναδέλφους» τους στην αµερικανική ήπειρο.

∆ον Θεόδωρος Γκριέγκο.

Στα ισπανικά σηµαίνει «Θεόδωρος ο Ελληνας». Ηταν θαλασσοπόρος µε κα-ταγωγή από αιγαιοπελαγίτικο νησί, που εξερεύνησε την Αµερική.

Ολα άρχισαν στις 17 Ιουνίου 1527,

οπότε και απέπλευσε από το λιµάνι Σαν-λούκαρ δε Μπαραµέδα της Ισπανίας, µε στόλο πέντε πλοίων και κυβερνήτη τον Αδελάνταδο ∆ον Πάνφιλο δε Ναρβά-εθ. Προορισµός η αµερικανική ήπειρος, στην οποία έφτασε τρεις µήνες αργότε-ρα. Τον Σεπτέµβριο έφτασε αρχικά στον Αγιο ∆οµίνικο και από εκεί κατέπλευσε στο Σαντιάγο της Κούβας όπου η απο-στολή χωρίστηκε στα δύο. Τα δύο πλοία του Θεόδωρου κατευθύνθηκαν προς το Τρινιντάντ, αλλά έπεσε σε τυφώνα χάνο-ντάς τα. Ο ίδιος επέζησε µαζί µε άλλους 30 ναυτικούς.

Στις 14 Απριλίου 1528 έφτασε στη

σηµε-ρινή Φλώριδα όπου, έπειτα από επαφή µε φυλές ιθαγενών, έµαθε ότι υπήρχε πο-λύς χρυσός στα βουνά στην περιοχή των Απαλάτσι. Οµως, στην πορεία αυτής της αναζήτησης, οι ιθαγενείς ξεσηκώθηκαν καθώς οι Ισπανοί στρατιώτες σκότωναν τους άνδρες και κρατούσαν οµήρους τα γυναικόπαιδα. Το αποτέλεσµα ήταν η

Ιωάννης Φωκάς ή Απόστολος Βαλεριάνος

(1536-1602 Κεφαλλονιά)

Ο Φωκάς

ή Βαλεριάνος γεννήθηκε στο χωριό Βαλεριάνο της Κεφαλλονιάς, ήταν ο τέταρτος γιος του Εµµανουήλ Φωκά-Βαλεριάνου, που είχε καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη. Γνωστός µε το όνοµα Χουάν ντε Φούκα, ο Ελληνας θαλασσο-πόρος εξερεύνησε τις δυτικές ακτές της βορείου Αµερικής για λογαριασµό του ισπανικού θρόνου. Το όνοµά του µάλιστα δόθηκε σε στενό ανάµεσα στη νήσο Βανκούβερ και στις ΗΠΑ, το οποίο οδηγεί στο λιµάνι του Βανκούβερ.

Από πολύ

µικρός εγκατέλειψε το νησί του και εργάστηκε για σαράντα χρόνια ως πλοηγός στο στόλο των ∆υτικών Ινδιών της Ισπανίας. Σ’ ένα από τα ταξίδια στις Φιλιππίνες, τον Νοέµβριο του 1587, συνελήφθη από τους Αγγλους. Ενα χρόνο αργότερα αφέθηκε ελεύθερος, οπότε και µετέβη στη Νέα Ισπανία, το ση-µερινό Μεξικό.

Ο Ισπανός

αντιβασιλέας του Μεξικού, Λουίς ντε Βελασέο, του έδωσε τότε µια µικρή καραβέλα µε την εντολή να εξερευνήσει τις δυτικές ακτές της Βορείου Αµερικής και να βρει τα µυθικά Στενά του Ανιάν που υποτίθεται πως ένωναν τον Ατλαντικό µε τον Ειρηνικό ωκεανό. Το πρώτο του ταξίδι το 1592 έληξε άδοξα καθώς το πλήρωµά του στασίασε, ενώ στο δεύτερο ταξίδι του ανέβηκε βόρεια νοµίζοντας, εσφαλµένα, πως πραγµατικά είχε βρει το πέρασµα µεταξύ του 47ου και 48ου γεωγραφικού πα-ραλλήλου. Επέστρεψε στο Ακαπούλ-κο περιµένοντας για δύο χρόνια να λάβει την ανταµοιβή του για τις ανακαλύψεις του, αλλά χωρίς αποτέλεσµα. Το 1594 επέστρεψε στην Ισπανία ελπίζοντας σε ανταµοιβή από το βασιλιά, όµως δεν βρήκε καµία ανταπόκριση, έτσι αποφάσισε να επιστρέψει στο νησί του.

Στην πορεία

του προς την Κεφαλλονιά, έκανε µια στάση στη Φλωρεντία όπου γνώρισε έναν Αγγλο ονόµατι Τζον Ντάγκλας, στον οποίο αφηγήθηκε τις περιπέτειές του. Εκείνος τον έστειλε στον Μάικλ Λοκ, πλούσιο έµπορο και πρόξενο της Αγγλίας στη Βενετία. Ο Φωκάς εξιστόρησε τις εξερευνήσεις του και στον Λοκ, ζητώντας να του δώσει η Αγγλία πλοία για να συνεχίσει τις ανα-ζητήσεις του για το πέρασµα ανάµεσα στον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό ωκεανό.

Ο Λοκ

προσπάθησε να έρθει σε επαφή µε τη βρετανική κυβέρ-νηση αλλά δεν βρήκε άµεσα ανταπόκριση, έτσι ο Φωκάς το πήρε απόφαση και πήρε τελικά το δρόµο της επιστροφής για την Κε-φαλλονιά. Το 1602 ο Λοκ πήρε απάντηση και έστειλε επιστολή στον Φωκά, αλλά δεν έλαβε ποτέ απάντηση. Ετσι υπέθεσε πως ο ηλικιωµένος πια Φωκάς είχε πεθάνει.

Η ιστορία

του Φωκά, έτσι όπως τη µετέφερε στον Λοκ, πρω-τοδηµοσιεύθηκε το 1625 στο βιβλίο του Αγγλου ταξιδιωτικού συγγραφέα Σάµιουελ Πούρτσας. Το 1787 ο Βρετανός πλοίαρχος Τσαρλς Μπάρκλεϊ, αναγνωρίζοντας τον πορθµό ανάµεσα στη νήσο Βανκούβερ και την Πολιτεία Ουάσιγκτον των ΗΠΑ ως τα µέρη που εξερεύνησε ο Φω-κάς, έδωσε στην περιοχή το όνοµα Στενά του Χουάν ντε Φούκα (Strait of Juan de Fuca).

Κυνηγώντας τη δόξα

Τα δύο πλοία του

Θεόδω-ρου κατευθύνθηκαν προς

το Τρινιντάντ αλλά έπεσε

σε τυφώνα χάνοντάς τα.

Ο ίδιος επέζησε µαζί µε

άλλους 30 ναυτικούς.

Στις 14 Απριλίου 1528 έφτασε

στη σηµερινή Φλώριδα,

όπου, έπειτα από

επα-φή µε φυλές ιθαγενών,

έµαθε ότι υπήρχε πολύς

χρυσός στα βουνά στην

περιοχή των Απαλάτσι

(14)

φαινομενα

14

eλευθεροσ tυποσ αποστολή να εγκλωβιστεί μακριά από τη βάση της και χωρίς προμήθειες. Ο Θεό-δωρος σε μια απέλπιδα προσπάθεια κα-τασκεύασε πέντε βάρκες προκειμένου να πλεύσουν με αυτές στους παραποτάμους του σημερινού Μισισιπή.

Υστερα από ένα μήνα βγήκαν στη

θάλασσα αλλά ήταν αδύνατον να εντο-πίσουν τη βάση τους. Εφτασαν όμως σε έναν όρμο, κοντά στη σημερινή Πενσα-κόλα της Φλώριδας, όπου ο Θεόδωρος βγήκε στη στεριά για να πάρει νερό. Τον απήγαγαν όμως οι ιθαγενείς και έκτοτε δεν τον ξαναείδε κανείς.

Η ομάδα του συνέχισε την

περιπλά-νησή της και τελικά κατάφερε να φτάσει το 1535 στην Καλιφόρνια και από εκεί αναχώρησε για την Ισπανία όπου έφτασε δύο χρόνια αργότερα.

Το 1540 στο σημείο όπου είχαν χαθεί τα

ίχνη του Θεόδωρου έφτασε ο Γκονθά-λο Βαλντές, γραμματέας του Ντε Σότο, ο οποίος ψάχνοντας ανακάλυψε ότι ο Θεόδωρος είχε δολοφονηθεί από τους ιθαγενείς. Παρ’ όλα αυτά, δεν εντόπισε το ακριβές σημείο του φόνου. Βρήκε όμως τους ιθαγενείς οι οποίοι του παρέδωσαν τις σημειώσεις του. Σήμερα στην Τάμπα της Φλόριντα υπάρχει άγαλμα του Ελλη-να θαλασσοπόρου.

Χόρχε Γκριέγκο, Γεώργιος ο

Ελλην - Πέδρο δε Κάνδια,

Πέτρος ο Ηρακλειώτης.

Γεννή-θηκε στην Ελλάδα το 1504 και μετανά-στευσε στην Ισπανία ακολουθώντας τον Ελληνα φίλο του Πέδρο δε Κάνδια (το Κάνδια βγαίνει από το Χάνδακας, την παλιά ονομασία του Ηρακλείου Κρήτης) στον Παναμά και αργότερα στο Περού. Εκεί ο Κάνδια ήταν διοικητής του πυ-ροβολικού του ισπανικού στρατού του Φρανθίσκο Πιθάρο. Το 1532 οι δύο Ελληνες κονκισταδόρες πήραν μέρος μέρος στη μάχη της Καχαμάρκα ενάντια στις δυνάμεις του αυτοκράτορα Ατα-ουάλπα των Ινκας, των οποίων τελικά επικράτησαν.

Για τις υπηρεσίες του ο Χόρχε Γκριέγκο

έλαβε μερίδιο από τους θησαυρούς των Ινκας και εγκαταστάθηκε στο Περού ως «Ενκομεντέρο», που στα ισπανικά ση-μαίνει «ο έμπιστος». Ο φέρων τον τίτλο αυτό είχε το δικαίωμα να διατηρεί υπό την εργοδοσία του ιθαγενείς.

Το 1544 και το1545 πήρε μέρος στις

εκστρατείες του Μπλάσκο Νούνιεθ Βέλα και του Πέδρο ντε λα Γκάσκα, παρασκευάζοντας μεγάλες ποσότητες πυρίτιδας για τα πυροβόλα των Ισπα-νών. Μετά τις εκστρατείες γύρισε στην

Ο Τιμοσθένης κατάφερε

να περιγράψει με

μεγαλύτερη

λεπτομέ-ρεια ήδη γνωστές χώρες,

ενώ έκανε το ίδιο και

για τα λιμάνια και τους

σταθμούς της Μεσογείου.

Σε αυτόν αποδίδονται

τα ναυτικά συγγράμματα

«Περίπλους», «Περί

λιμένων», «Περί νήσων»

και οι «Σταδιασμοί»,

ενώ εκπόνησε και

μεγάλο αριθμό

ναυτικών χαρτών

Το άγαλμα του Θεό-δωρου Γκριέγκο στην Τάμπα της Φλόριντα. Προσωπογραφία του Πέτρου Ηρακλειώτη.

(15)

πρωτοποροι

΄

Ισπανία και εγκαταστάθηκε στην Τρίανα της Σεβίλης.

Οσο για τον ∆ε Κάνδια, προσέφερε τις

υπηρεσίες του στον ισπανικό στρατό την εποχή της κατάκτησης και του αποικι-σµού της Αµερικής, παραµένοντας µε-γαλύτερο χρονικό διάστηµα από το φίλο του στο «Νέο Κόσµο». Περιπλανήθηκε στο Περού επισκεπτόµενος πολλά χωριά ιθαγενών για να αξιολογήσει την κατά-στασή τους. Στη συνέχεια συνόδεψε τον Φρανθίσκο Πιθάρο πίσω στην Ισπανία, όπου παρουσίασαν τον απολογισµό των ταξιδιών τους στο βασιλιά της Ισπανίας Κάρολο Ε’. Ο βασιλιάς τίµησε τον ∆ε Κάνδια µε τον τίτλο του διοικητή του πυροβολικού του στόλου. Κατά τη δι-άρκεια της παραµονής του στο Κούσκο στο Περού, ο Κάνδια έφτιαχνε όπλα για τον Πιθάρο που πολεµούσε ενάντια στον Ισπανό Αλµάγρο. Απογοητευµένος όµως από τη συµπεριφορά των πρώην συµµά-χων και των φίλων του, αυτοµόλησε και πήρε το µέρος του Αλµάγρο. Ο τελευταί-ος όµως, φοβούµεντελευταί-ος ότι ο Κρητικός θα τον πρόδιδε, τον σκότωσε µε τα ίδια του τα χέρια…

Μπαίνοντας σε ένα δάσος συνάντησε ένα λιοντάρι

το οποίο του επιτέθηκε. Εντροµος ο Έλπις,

αναζήτησε καταφύγιο σε ένα δέντρο και

επικαλέστηκε τη βοήθεια του Βάκχου. Με την

παρέµβαση του τελευταίου, το λιοντάρι

εξευµενίστηκε και ξάπλωσε κάτω από το δέντρο

Η ίδρυση της σύγχρο-νης πρωτεύουσας της Χιλής, Σαντιάγκο, από τους κονκισταδόρες.

(16)

16

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα

∆ιασχίζοντας

τα σύνορα των κόσµων

Παναγιώτης Ποταγός

(17)

πρωτοποροι

«Π

ρο ολίγων

έτι µηνών, εν Κερκύρα, εις το βάθος και εν τη σιγή µιας ροµαντι-κής εξοχής, εις το γραφικώτατον χωρίον “Νύµφαι” της επαρχίας Ορους, ένθα µό-νος, εν τω ερηµικώ σπουδαστηρίω του, εφησύχαζε κατόπιν πολυκυµάντου και περιπετειώδους βίου, παρέδιδε την τε-λευταίαν πνοήν εις έξοχος αληθώς ανήρ, µία µεγάλη, επιβλητική και πρωτοτυπωτάτη φυσιογνωµία - ο διάσηµος Ελλην περιηγη-τής Παναγιώτης Ποταγός. Ο θάνατός του παρήλθεν ίσως, ως και η περιεργοτάτη και πλήρης καταπληκτικής δράσεως ζωή του, απαρατήρητος εν Ελλάδι, διότι ο σοφός και ριψοκίνδυνος ανήρ, ως όλα τα κραταιά και υπέροχα πνεύµατα, ουδέποτε εθήρευσε τιµάς, πλούτη ή δόξαν».

Μόνος απέναντι

στον κόσµο

Με αυτά τα λόγια ξεκινά το πρώτο

µε-ταθανάτιο αφιέρωµα στον Παναγιώτη Ποταγό (1838-1903) από την περιοδική έκδοση «Ηµερολόγιον Σκόκου» στον τόµο του 1904. Το κείµενο θέτει τις βάσεις των πληροφοριών που κατέχουµε µέχρι και σήµερα για τη σπουδαία αυτή προσωπι-κότητα: Στάθηκε φιλόπατρις και ανιδιοτε-λής απέναντι στην κοινωνική και κρατική αδιαφορία παρά τη διεθνή αναγνώριση και αποσύρθηκε άγνωστος µεταξύ αγνώ-στων στην Κέρκυρα, όπου χάθηκε το σύ-νολο του έργου του στα χέρια άπληστων συγγενών.

Στην επόµενη χρονολογικά

βιογρα-φική σύνθεση, που επιχειρεί ο Φώτης Κόντογλου στο βιβλίο του «Φηµισµένοι Αντρες και Λησµονηµένοι», αναφέρει: «Ενας τέτοιος περιφρονηµένος και λη-σµονηµένος είναι κι’ ο Παναγιώτης Ποτα-γός, ο νέος Μάρκος Πόλος. Πήγε από τη Μικρά Ασία ίσαµε το Πεκίνο µε τ’ άλογο και µε τα ποδάρια, κατόρθωµα που δεν τω κανε κανένας πριν απ’ αυτόν, ύστερα ταξίδεψε στην Περσία, στην Ινδία κι από την Αίγυπτο τράβηξε µέσα στην Αφρικὴ ίσαµε την καρδιά της και µολοταύτα πέ-θανε λησµονηµένος και πικραµένος, γιατί οι σοβαροί άνθρωποι, πούπαµε πρωτύτε-ρα, τον πήρανε στ’ αλαφριά, επειδὴς “δεν ήτο σοβαρός επιστήµων”, µε βαρόµετρα και µε θερµόµετρα και µε µατογυάλια. Aλλ’ άφες τους νεκροὺς θάπτειν τους εαυτών νεκρούς».

Ο Αρκάς γιατρός και

τα έσχατα του

κόσµου

Πέρα από

τις µυθιστορη-µατικές προσεγγίσεις και τις βασικές βιογραφικές αναφο-ρές, κυρίως από τον ίδιον, δεν έχει υπάρξει µέχρι σήµερα µια επισταµένη έρευνα για τον βίο του Ποταγού (εκτός µιας πρόσφα-της εισήγησης σε ελληνικό γεωγραφικό συνέδριο). Γεννιέται στη Βυτίνα της Αρ-καδίας και θα µεγαλώσει στη Στεµνίτσα, καθώς ο πατέρας του φονεύεται από ληστοσυµµορία στα 1840 και η µητέρα του ξαναπαντρεύεται. Παρακολουθεί το Γυµνάσιο στην Τρίπολη και σπουδάζει Ιατρική στο Καποδιστριακό Πανεπιστή-µιο Αθηνών. Η κληρονοµιά της πατρικής βιβλιοθήκης, µε πλήθος έργων αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, θα ξυπνήσει από νωρίς το πάθος του για έρευνα. Μετά την εξάσκηση της ιατρικής σε Ελλάδα και Γαλλία, αποφασίζει να προετοιµάσει µε δικά του έξοδα τη µεγάλη περιήγησή του. Για δεκαπέντε χρόνια (1868-1883) ταξιδεύει στην κεντρική Ασία και στην κεντροανατολική Αφρική και θα τιµηθεί από τη γαλλική κυβέρνηση και το βασιλιά του Βελγίου Λεοπόλδο Β’. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα κατορθώνει την έκδοση του πρώτου τόµου των «Περιηγήσεων», αλλά η ασταθής κατάσταση, τα πολιτικά πάθη της γενέτειράς του και η πικρία του από την ελληνική πραγµατικότητα τον θλίβουν. Αποφασίζει τη µετακίνηση, και µετέπειτα µόνιµη εγκατάστασή του, στην Κέρκυρα για άγνωστους µέχρι σήµερα λόγους.

Ενας ασυµβίβαστος

εξερευνητής

Υπάρχουν αρκετά στοιχεία ώστε να

ιχνογραφήσουµε τον αντισυµβατικό χα-ρακτήρα του Π. Ποταγού. Στα 1867, βρι-σκόµενος στη Βυτίνα, θλίβεται αφόρητα από την κοµµατοκρατία και το φατριασµό που κυριαρχεί γύρω του ώστε να δηλώ-σει χαρακτηριστικά: «∆εν µ’ ηυχαρίστει δ’ αποκατάστασις εις τα ξένα και απέληξα εις περιηγήσεις επί τη ελπίδι ότι, αν εξ

Ηταν ένας αυθεντικός εξερευνητής, που µε κίνητρό του την

αναζή-τηση της αλήθειας ταξίδεψε σε Ανατολή και Αφρική, ερχόµενος σε

επαφή µε δεκάδες πολιτισµούς και παραδόσεις. Ελάχιστοι σήµερα

γνωρίζουν για τον Παναγιώτη Ποταγό, τον Ελληνα ιατρό του 19ου

αιώνα από τη Βυτίνα Αρκαδίας, που έζησε τα τελευταία χρόνια της

ζωής του στην Κέρκυρα. Ενας σύγχρονος Κερκυραίος ιστορικός

ερευνητής, ο Νίκος-∆ηµήτριος Μάµαλος, ξεθάβει τις διαθέσιµες

πληροφορίες για το βίο του Ποταγού, ανοίγοντας µέσα από τις

σε-λίδες των «Φαινοµένων» νέα ερευνητικά µονοπάτια της σύγχρονης

-άγνωστης- Ιστορίας της πατρίδας µας.

Του

Νίκου-∆ηµήτριου Μάµαλου, [email protected]

«Οι κίνδυνοι δε περιγραφόµενοι δεν έχουσιν

σκοπόν να τέρψωσιν αναγνώστας· διότι

δεν διεκινδύνευσα χάριν τούτου, αλλ’ ίνα

ανερευνήσω τας αληθείας, εξ ων αιωνία

ωφελεία προσδοκάται.»

Παναγιώτης Ποταγός

(18)

18

eλευθεροσ tυποσ φαινομενα αυτών σώος διηρχό-μην, ηδυνάμην ηθι-κώς εν τη πατρίδι να χρησιμεύσω, και αν εχανόμην εις έντιμον στάδιον ήθελον αποθάνει». Με την επιστροφή του και μη παίρνο-ντας απάντηση από το υπουργείο Παιδεί-ας για την έκδοση του έργου του, απευθύνεται προσωπικά στο βασιλιά Γε-ώργιο Α’. Θα ζητήσει από τον πρωθυπουργό Χαρίλαο Τρικούπη να διοριστεί έφορος στη Βιβλιοθήκη «προς υποστήριξίν μου και προς τελειοποίησιν του συγγράμματός μου», αλλά αυτός δεν είναι διατεθειμένος να μεταθέσει τον, τότε έφορο, Εμμανουήλ Ροΐδη. Απελπισμένος αποσύρει τα έγγραφα του βιβλίου του, που έχουν υποστεί σημαντικές απώλειες, και απευθύνεται στο Πανεπιστήμιο Αθη-νών και προσωπικά στον πρύτανη. Τελικά πετυχαίνει την έκδοση του πρώτου τόμου των έργων του το 1883 με έξοδα του Πα-νεπιστημίου και τη μετέπειτα μετάφραση και έκδοσή του στα γαλλικά με δικά του έξοδα. Από αυτό το σημείο και έπειτα, οι πληροφορίες για τον Παναγιώτη Ποταγό είναι έμμεσες.

Αίνιγμα

η απόσυρση

στην

Κέρκυρα

Αναφέρει ο Φ.

Κό-ντογλου: «Στα 1935 είχα πάγει στην Κέρ-κυρα για να δουλέψω στο μουσείο και κεί πέρα, δίχως να τόχω στο νού μου, ένας δάσκαλος από τις Νυφές, π’ αγαπούσε τα γράμματα και διάβαζε τα βιβλία μου, μούπε πως ο Ποταγός είχε ζήσει στο χωριό του τα τελευταία χρόνια και πως εκεί πέρα πέθανε. Όπως μούπανε, στα στερνά του φορούσε μιαν αράπικη κελεμπία, ίσως γιατί υπόφερνε από κα-τέβασμα, που τόπαθε στην Αφρική κι’ ήθελε να το κρύψει. Από τη στιγμή που ξέπεσε σε κείνο τ’ όμορφο χωριό, μακρυά από τον κόσμο, δεν ξεμάκρυνε απ’ αυτό, σα να ηύρε το λιμάνι της σωτηρίας του. Εκανε το γιατρό, προ πάντων για τους φτωχούς, που τους γιάτρευε χάρισμα. Γύρεψα νάβρω τίποτα τετράδια γραμμέ-να από το χέρι του, μα μούπανε πως δεν υπάρχουνε, γιατί, σα μάθανε οι συγγενείς του από Βυτίνα πως πέθανε, πήγανε στις Νυφές για να τον κληρονομήσουν και μη

Το χωριό Νυμφές

Η παλιότερη

γραπτή αναφορά στο χωρίο της βόρειας Κέρκυρας είναι αυτή του 1347, καθώς μαζί με άλλα 22 χωριά συμμετείχε στο κτίσιμο της Μονής του Παντοκράτορα (σώζεται η ιστορική περγαμηνή). Στην ευρύτερη περιοχή σώζονται λεκτικά (Θινάλι, δη-λαδή δίπλα στο κύμα, από το παρά θίν’ αλός) και λατρευτικά ήθη (νεκρόδει-πνο, αποκριάτικος ιερός γάμος κ.τ.λ.) από την ομηρική εποχή ή και αρχαιό-τερα. Εξάλλου το ίδιο το όνομα είναι συνδεδεμένο με την αρχαιοελληνική παράδοση: Οι Νύμφες, πλάσματα των υδάτων των σπηλαίων και των δασών, κόρες του Δία, λατρεύονταν κοντά σε πηγές και σταδιακά θεωρήθηκαν κά-τοικοι του χωριού, μαγεμένες από το γάμο του τοπικού βασιλόπουλου.

Εκτός από

τις φυσικές ομορφιές (δάση, ελαιώνας, καταρράκτης), αξι-οσημείωτα κρίνονται δύο σημεία της περιοχής των Νυμφών. Το ένα είναι ο Nαός του Εσταυρωμένου, λόγω της μοναδικής του αρχιτεκτονικής. Είναι ένας από τους δύο βυζαντινούς σταυροειδείς Ναούς σε όλο το νησί της Κέρκυρας και κτίστηκε το 1731 από τον ιερομόναχο Ανθιμο Πολίτη όταν επέστρεψε από την αιχμαλωσία, καθώς είχε απαχθεί από Αλγερινούς Το πατρικό του Ποταγού στη Βυτίνα Αρκαδίας. Ο Π. Ποταγός σε νεαρή ηλικία. Ο Ναός του Εσταυρωμένου στις Νύμφες.