Staantribune nr. 0

(1)

PRIJSONDERZOEK BETAALD VOETBAL • JOOP VAN MAURIK • AFRIKA IN DE POLDER • STADE DU THILLENBERG • KHALID SINOUH PASSIE EN PISTOLEN IN ARGENTINIË • OP STAP MET JOHN DE BEVER • VOETBAL & EERSTE WERELDOORLOG • DERBY PALERMO-CATANIA

OP BEZOEK BIJ FC SOBEMAI • OEKI HOEKEMA • PORTSMOUTH • BOEKEN • TIM DE CLER • VOETBALKUNST • GIBRALTAR

JAARGANG 1 • NR. 0

STAANTRIBUNE

(2)

(3)

3 • STAANTRIBUNE NR.0

(4)

(5)

VOORWOORD

Toen ik als negenjarige aan de hand van mijn opa voor het eerst een stadion bezocht, was ik meteen gegrepen door het voetbal. Van de wedstrijd zelf herinner ik me weinig, maar alles eromheen staat nog helder op mijn netvlies. De gang naar het stadion, het beklimmen van de trappen, het voor het eerst massaal horen zingen van het clublied, het schelden van mijn opa en de oude, onbekende meneer naast hem, de orkaan van geluid na de doelpunten en de zee van mensen na afloop. Het maakte allemaal enorm veel indruk. Dat mijn favoriete club

die dag met 3-1 won van de aartsrivaal, hielp natuurlijk ook mee. Enige jaren en vele wedstrijden later drong het besef tot me door dat ik niet zozeer fan was van het spel zelf, maar meer van alle randzaken eromheen, de hele voetbalcultuur. Voetbal is in mijn ogen meer dan alleen de negentig minuten op het veld. Artikelen over de waan van de dag laat ik meestal aan mij voorbijgaan. Ik ben vooral geïnteres-seerd in achtergrondverhalen, interviews met een aparte invalshoek, artikelen over supporterscultuur en mooie fotoreportages. Eenmaal werkzaam in de journalistiek was het mijn droom om van die elemen-ten ooit een blad te maken, met een stijlvolle vormgeving.

Die droom bleken ook bij anderen te leven. Na een conversatie op Twitter over het gemis van een blad over voetbalcultuur in Neder-land, besloot een groep enthousiastelingen – professionele journa-listen, fotografen en vormgevers, maar bovenal liefhebbers met een diepgewortelde passie voor voetbal – met elkaar af te spreken. Locatie was de kroeg van voormalig FC Utrecht-spits Joop van Maurik (zie pagina 22), waar de tijd stil lijkt te hebben gestaan. Die avond, iets meer dan een half jaar geleden, zaten we al snel op één lijn. We besloten de handen ineen te slaan en een eigen magazine over voet-balcultuur op te zetten.

Over de titel van het blad is lang nagedacht. Mijn eerste werktitel was ‘Frans’. Naar Frans Struis, de oud-speler van Excelsior met de legen-darische borstelsnor. Althans, dat maakte ik de andere redactieleden wijs. Eigenlijk was het een verwijzing naar mijn vader, die dezelfde voornaam en een nog mooiere moustache had. De man die steevast langs de lijn stond toen ik zelf nog speelde, ook al gaf hij zelf weinig om voetbal. Vaak diep weggedoken in zijn jas, met een sigaret in de rechterhand. Ook dat was voetbalcultuur.

Maar uiteindelijk werd het dus Staantribune, een titel die naadloos past bij onze visie en doelgroep. De staantribune is immers de plek waar mensen die van voetbal houden samenkomen en elkaar mooie verhalen vertellen. En dat doen wij met dit magazine.

Jim Holterhuës

Hoofdredacteur Staantribune, hét magazine over voetbalcultuur

5

COLOFON

Jaargang 1, nummer 0

Hoofdredacteur

Jim Holterhuës [email protected]

Adjunct-hoofdredacteuren

Maurice van Westrienen, Joris van de Wier

Ontwerp

Erik Wiegers, Thijs Brouwers

Eindredactie

Hein Meurs, Robert van Ruiten

Redactie

Hielke Biemond, Minne Groenstege, Marco van der Heide, Tim Jansen, Herman Joustra, Matthijs Keuning, Sander van Lubeck, Teun Meurs, Melvin Oosterveld, Marc Simons, Sjors Startman, Jelle Teitsma, Erik van Wijk, Mark van Zutphen

Fotografie

Thijs Brouwers, Erik Grooters, Willem de Kam, Marco Magielse, Martijn Mureau

Medewerkers aan dit nummer

Michel Abbink, Robert Bugter, Eva Gerritse, Raoul de Groote, Remi Lehmann, Janna ter Meulen, Edwin Muis, Fred de Ren, Sjoerd Stellingwerf, Yulianto Stomphorst, Johan Voskamp, Yorben Weststrate, Maarten van Wieringen, Andy Zuidema

Website

Martijn Benjamin

Met dank aan Hellen Bisoen

Contact

www.staantribune.nl [email protected]

Cover: Koninklijk Berchem Sport • Marco Magielse

• STAANTRIBUNE NR.0

(6)

INHOUD

08 IN ’T KORT

Prolongatieperikelen, Exotenquiz, Hond,

Cultshirt, Het Standbeeld

11 COLUMN JORIS VAN DE WIER

Uitwedstrijden bezoeken in Schotland

12 PRIJSONDERZOEK

BETAALD VOETBAL

Kritische voetbalconsument krijgt prima prijzen

18 THEMA

Speler & auto

22 JOOP VAN MAURIK

‘Ik gaf wel eens iemand een klets op z’n kanus’

24 ENGELAND-HONGARIJE (1953)

Kapitalistisch imperialisme vs het communisme

26 STADE DU THILLENBERG

Verlaten stadion in Luxemburg

29 CLUBNAMEN

Waarom zijn Griekse clubnamen zo populair?

30 AFRIKA IN DE POLDER

Het verhaal van het nationale team dat de benen nam

36 TOP 5

Het vergeten verleden van Louis van Gaal

40 KHALID SINOUH

‘Ik wil gewoon een ander geluid laten horen’

44 PASSIE EN PISTOLEN

Barra brava zijn in Argentinië is een beroep

46 VOETBAL & MUZIEK

De geest van Harry Muskee leeft voort

48 VOETBAL & EERSTE

WERELDOORLOG

De opofferingen van Hearts en Clapton Orient

52 TOEN & NU

Michael Mols leest nog altijd De Ontvoering van

Heineken

54 HET VELD

The Polegrove, Bexhill United

STAANTRIBUNE

(7)

56 HET ITALIAANSE

VISNETTENVOETBAL

Defensief, theatraal en gefocust op het resultaat

58 UITSPRAKEN

Sjaak Polak: ‘Als ik naschop, staat-ie niet meer op’

60 DERBY PALERMO-CATANIA

‘De spannendste derby die ik nooit zag’

66 HET PLAKBOEK

Ruud van Nistelrooij

70 PORTRET LAND

Gibraltar

72 OP STAP MET JOHN DE BEVER

Ex-profvoetballer nu volkszanger

76 FOTOVERHAAL

Portsmouth

84 PORTRET

Oeki Hoekema

86 HET SHIRT

Palermo

88 OP BEZOEK BIJ FC SOBEMAI

Voetballen naast de wagon van Göring

94 COLUMN JOHAN VOSKAMP

Over Frank, Scarlett en Katja

95 AGENDA

96 TIM DE CLER

’Spelen voor Ajax voelde als verraad’

100 VOETBAL = KUNST

Paine Profitt

104 BOEKEN

(8)

IN ‘T KORT

PROLONGATIEPERIKELEN

De landstitel prolongeren in Gibraltar (zie pagi-na 70) is een eitje. Sinds 2004 heeft Lincoln Red Imps FC zijn kampioenschap altijd succesvol verdedigd. Wat zijn eigenlijk de moeilijkst te pro-longeren titels in het voetbal? Een volstrekt wille-keurige top 5 waarbij de Jupiler League en andere eerste divisies buiten beschouwing zijn gelaten.

1. Champions League

Hoewel altijd dezelfde clubs boven komen drij-ven in het miljoenenbal, slaagde er nog nooit een club in een bisnummertje op te voeren. Juventus, Ajax en Manchester United waren er dichtbij, maar strandden in het zicht van de haven. Maakt Real Madrid dit seizoen wel een einde aan de vloek die rust op de Champions League-houder?

2. Allsvenskan

De laatste Zweedse kampioen die op herhaling ging, was Djurgårdens, alweer in 2003. Vaak haalt de titelverdediger het seizoen daarna niet eens de top drie. Wellicht maakt Malmö FF snel een einde aan deze trend. De club van oud-Ajacied Markus Rosenberg neemt dit jaar deel aan de Champions League, waardoor er een grote financiële kloof met de concurrentie zal ontstaan.

3. Copa del Rey

Het is deze eeuw nog niet gebeurd dat de Spaanse beker twee seizoenen achtereen door dezelfde club werd gewonnen. Louis van Gaal was in 1998 met FC Barcelona de laatste coach die dit huzarenstukje verrichtte, maar het was Bobby Robson die de Catalanen het jaar er-voor naar de trofee loodste.

4. WK

Het Brazilië van Pelé en Garrincha staat nog steeds in de boeken als het laatste team dat de wereldtitel succesvol verdedigde, in 1962. Op-vallend is dat in de recente historie niemand ook maar in de buurt kwam van een tweede eindzege op rij; deze eeuw werden Frankrijk, Italië en Spanje zelfs in de poulefase uitge-schakeld.

5. KNVB-beker voor amateurs

De competities bij de topamateurs kennen meerdere mammoettankers die voor enkele prolongaties hebben getekend. In het beker-toernooi is dat een heel ander verhaal. TONE-GIDO was in 2002 en 2003 de eerste en laatste club die de bokaal twee jaar achtereen in de

SPAAR ZE ALLEMAAL!

Spanje hofleverancier spelers Champions League:

• De 32 clubs die momenteel deelnemen aan de Champions League hebben in totaal 978 spelers ingeschreven. Maar liefst 13 procent daarvan, oftewel 129 spelers, bezit de Spaanse nationaliteit.

• Verrassend genoeg volgt Portugal op de tweede plaats met 95 spelers. Dat komt vooral omdat Sporting Lissabon en FC Porto veel Portugese beloften op de B-lijst hebben gedeponeerd. De Brazilianen volgen met 75 spelers op de derde plek, voor Duitsland (71) en Rusland (55).

• Nederland is dit seizoen met 28 spelers actief in de Champions League, waarmee ‘we’ de tiende plaats bezetten. Opmerkelijk genoeg moet Neder-land onder meer Slovenië (37 spelers) boven zich dulden. Het Sloveense NK Maribor gokt vooral op spelers uit eigen land.

• In totaal zijn 68 landen dit seizoen vertegenwoordigd in het belangrijkste Europese clubtoernooi. Veel landen moeten het hebben van slechts één speler, zoals de Verenigde Staten, Angola, Armenië, IJsland (Kolbeinn Sigthorsson) en Guinee.

Michel Abbink

(9)

EXOTENQUIZ

A

Inkoppers

1. Abgar 2. Wasiu 3. Vojtech 4. Hamisi 5. Jamaïque

Zoek de achternaam bij de voornaam:

Bijvoorbeeld: Seydihan (antwoord: Baslanti)

Wie is deze speler?

1. Mariano Juan, Ivan Gabrich, Mauro Rosales, ...

2. Filip Kurto, Rihairo Meulens, Marvin Peersman, Funso Ojo, ... 3. Rémy Amieux, Karim Soltani, Edouard Duplan, ...

4. Slavia Praag, Jablonec 97, CSKA Moskou, PAOK Saloniki, ... 5. Jason Culina, Luke Wilkshire, David Carney, ...

Vul aan:

1

3

2

4 Welke vijf spelers namen deel aan het WK 1986

terwijl ze op dat moment onder contract stonden

bij een Nederlandse club?

Welke Chinees heeft de meeste Eredivisieduels achter

zijn naam?

In de hele Eredivisiehistorie kwam één Libiër in actie.

Welke club bracht een speler uit dit land binnen de lijnen?

Hoeveel Eredivisieclubs stelden tijdens de eerste

speelron-de van het seizoen 1994/1995 geen enkele buitenlanspeelron-der op?

5

5 Wie is deze speler?

Wie is deze speler?

HOND

Waar de meeste viervoeters voor Manchester United, Chelsea of Liverpool zijn, is Snuggles fan van zijn lokale club Workington AFC. Veel successen zijn er niet voor de Golden Retriever. De meest legendarische wedstrijd die zijn club ooit speelde was tegen Manchester United. Workington verloor. Een nederlaag als hoogtepunt uit je geschiedenis, veel triester kan het niet. Maar Snuggles deert het niet. Iedere twee weken staat hij er weer, met zijn sjaal om zijn nek, te hopen op die ene legendarische overwinning of wereldgoal. Ooit zal Snuggles worden beloond voor zijn geduld en alle gloryhuntende honden uitlachen.

Joris van de Wier Michel Abbink F C Gr oning en M useum / www .fcg sta ts.nl

Antwoorden kun je mailen naar [email protected] onder vermelding van ‘Exotenquiz’ • Onder de goede inzenders wordt een COPA Terraces T-shirt verloot.

(10)

IN ‘T KORT

STANDBEELD

In het lelijke mijnwerkersplaatsje West Auckland is er een smoezelige pub, een vettige chippie, verveelde hangjongeren en veel dichtgespijkerde huizen. Het is een naargeestige plek waar je niet dood gevonden wil worden. Maar in het centrumpje staat sinds vorig jaar iets waar het hart van iedere voetballiefhebber harder van gaat kloppen: een standbeeld ter ere van de twee wereldtitels die de plaatselijke voetbalclub ooit won. Sir Thomas Lipton – inderdaad, die van de thee – was een groot voetballiefhebber en wilde een kampioenschap organiseren tussen de sterkste clubs ter wereld. Een soort WK voor clubteams. Hij schreef de bonden van Italië, Duitsland, Zwitserland en Engeland aan om hun sterk-ste team naar Turijn te sturen voor de strijd om de Sir Thomas Lipton Trophy. Duitsland stuurde Stuttgarter Sportfreunde, Zwitserland Winterthur en de Itali-anen een combinatieteam bestaande uit spelers van Juventus en Torino. Alleen vanuit Engeland hoorde hij niets. Hij stuurde een briefje naar zijn assistent met de opdracht “Contact W.A.”. Lipton bedoelde Woolwich Arsenal, maar zag tot zijn verbazing ineens West Auckland Town in Turijn verschijnen.

De spelers, bijna zonder uitzondering mijnwerkers, wonnen het toernooi ook nog eens zeer verrassend. Twee jaar later werd het toernooi opnieuw gehouden. Ditmaal waren FC Zürich, Torino en Juventus de deelnemers. Lipton liet West Auckland Town ook komen als titelverdediger. Wederom pakten de mijnwerkers de titel. Ze wonnen de fi nale met 6-1 van Juve en de trofee ging defi nitief naar Engeland. Het was de bedoeling om in 2009 daarom een standbeeld te onthullen vanwege het feit dat de eerste titel honderd jaar geleden was, maar het project liep wat vertraging op. In 2013 was het eindelijk zover en sindsdien staat er in het onooglijke stadje een mooi aandenken aan die twee onwaarschijnlijke successen.

C

U

L

T

S

H

I

R

T

Ajax speelde in november 1997 in de UEFA Cup tegen VFL Bochum. Er zijn weinig mensen die de uitslagen van die twee wedstrijden nog weten, maar het shirt van Bochum is bijna iedere voet-balliefhebber nog bijgebleven.

De ene helft was traditioneel blauw of wit, dat lag eraan of Bochum uit of thuis speelde. Tot dusver weinig bijzonders, maar als je naar de andere helft keek, leek het alsof je LSD had ingenomen. Het was net een regenboog. Het waren de jaren waarin uitshirts wel eens vaker in de kleuren van de sponsor waren. In Nederland speelde bijvoorbeeld Willem II in het turquoise-paars van Inter polis. Bij Bochum was iets soortgelijks aan de hand. Shirtsponsor was Faber Lotto-Service en dat bedrijf heeft een regenboog als logo. Sinds 1992 was de loterij uit Bochum al shirtsponsor van de club en in 1997 leek het ze wel wat om het uitshirt aan zichzelf op te dragen. Kledingsponsor Reebok wilde zich er niet aan wagen, dus produceerde Faber het shirt zelf.

De reacties op het shirt waren destijds niet posi-tief, maar tegenwoordig heeft het regenboogshirt een grote cultwaarde onder de fans. Het waren namelijk de gouden jaren van de club waar nu met weemoed op wordt teruggekeken.

(11)

COLUMN

A

ls ik in Schotland vertel over de lage

aantallen uitfans in Nederland, zijn mensen altijd erg verbaasd: voor de supporters hier zijn uitwedstrijden juist de krenten in de pap. Als Hearts ergens op bezoek komt, puilen de uitvakken steevast uit, of de tegenstander nu Rangers, Hibernian, Queen of the South, Al-loa Athletic of Stenhousemuir heet.

Voor de ‘Jambos’, zoals de fans van Hearts worden genoemd, is dit seizoen een nieuw avontuur. Hearts degradeerde afgelopen sei-zoen na 31 jaar uit de hoogste divisie en reist nu naar stadions met onoverdekte uitvakken en een paar gare Dixi’s. Afschuwelijk, zou Bert

van Oostveen zeggen. Heerlijk, vinden de sup-porters. Bij veel wedstrijden zijn er meer Jam-bos dan thuisfans. Zeker wanneer de thuis-club vierduizend kaarten richting Edinburgh stuurt. Die vliegen iedere keer als warme broodjes over de toonbank.

Het is ook heel lekker om in Schotland naar een uitwedstrijd te gaan, want combi’s be-staan hier niet. Als ik aan Schotten vertel wat de combiregeling inhoudt, vragen ze zich af waarom er überhaupt nog iemand in Neder-land de moeite neemt om te gaan. Hier in Schotland mogen de fans zelf bepalen hoe ze hun club volgen.

Zelf ben ik fan van reizen met de trein, dat is altijd erg relaxt. Mijn mooiste ‘away’ tot nu toe is Raith Rovers-uit geweest. Met vierdui-zend man naar Kirkcaldy, dat op amper een halfuurtje van Edinburgh ligt. De reis was al erg tof met een hele trein vol Jambos. Er werd gezongen, gedronken en gelachen. Van agres-sie - zoals die helaas in Nederland vaak is te vinden - was geen sprake. Toevallig zat er ie-mand met een sjaal van aartsrivaal Hibs in de trein, maar die werd vooral toegezongen en had zelf ook zijn anti-Heartsliederen klaar. Aangekomen in Kirkcaldy kwam ik terecht in een Duitse Bierhalle vlakbij het station, waar een vijfdaags bierfestival gaande was. De Bierhalle zat helemaal vol met Jambos. De matige band besloot daarop in te spelen en Heartsliederen te spelen. Het bierfestival draaide deze dag evenveel omzet als op de andere vier dagen samen. Ik besloot, al flink beschonken, een braadworst te halen. Tot afschuw van de Schotten deed ik daar mayo-naise op. Ik was uitgeschoten, dus ik besloot er een klodder mayo af te schudden. Daarop werd ik nog vreemder aangekeken en de bij-naam ‘Hotdog Wanker’ was geboren. De Schotse supporter bepaalt ook zelf hoe hij vanuit de kroeg - of in dit geval de Bierhal-le - naar het stadion gaat. Geen begeBierhal-leiding van hysterische agenten of zenuwachtige ste-wards die thuis zelfs over hun hond niets te zeggen hebben. Bij het stadion word je ook niet gefouilleerd als je het uitvak binnen-gaat. De menselijke behandeling is echt een wereld van verschil met Nederland, waar ik als supporter van Willem II zelfs bij FC Eind-hoven een keer door agressieve agenten met opgefokte keffers werd ontvangen. Ik zeg er eerlijk bij dat zo’n dag als in Kirkcaldy op dit moment niet zou kunnen in Nederland, maar mensen gaan zich gedragen naar de manier waarop je ze behandelt. Een normalere be-handeling levert ook veel minder agressie op vanuit de supporters. Een gratis tip voor de Nederlandse voetbalautoriteiten.

Joris van de Wier is in juli 2014 naar Edinburgh vertrokken om Heart of Midlothian een seizoen lang te volgen. Zijn boek hierover, Glorious Hearts, verschijnt in september 2015. Volg het project viawww.glorioushearts.eu.

UITSUPPORTERS

Ik volg Hearts nu vier maanden en als ik één duidelijk verschil

moet aanwijzen tussen het Nederlandse en het Schotse

voet-bal, dan is het de uitsupporterscultuur.

Joris van de Wier

Marc Ingram

(12)

ACTUEEL

Prijsonderzoek betaald voetbal:

Kritische voetbalconsument

krijgt prima prijzen

Matthijs Keuning

Thijs Brouwers • Erik Wiegers

Seizoenkaart bij Telstar is goedkoper

dan een shirt van Ajax

(13)

13

Wat kost het om je favoriete club een jaar lang te

vol-gen, in het clubshirt, met een broodje in de ene en een

biertje in de andere hand? Een supporter in de

Ere-divisie betaalt gemiddeld minimaal 199 euro voor zijn

seizoenkaart. In de Jupiler League is de goedkoopste

seizoenkaart gemiddeld voor 125 euro te krijgen. Het

voordeligste losse kaartje in de Eredivisie kost

gemid-deld 19 euro, terwijl je op het tweede niveau voor

ge-middeld 12 euro binnen bent. Dat blijkt uit onderzoek

van Staantribune onder alle profclubs in de Eredivisie

en Jupiler League, waarbij ook is gekeken naar de

prij-zen van catering en merchandising.

H

et Nederlandse voetbal is met deze kaartprijzen voor een brede doelgroep goed toegankelijk, vindt sportmarketingdeskundige Frank van den Wall Bake. Waar de prijzen in landen als Engeland en Spanje de pan uit rijzen, is het voetbal in Nederland nog redelijk be-taalbaar. “In Nederland heeft de prijs direct invloed op de bezetting. Daardoor zijn de prijzen hier eigenlijk precies goed.”

De prijzen in de Engelse Premier League liggen bijna vier keer zo hoog als in de Eredivisie. Zelfs in de Conference, het Engelse vijfde niveau, vraagt driekwart van de clubs minimaal 15 pond (zo’n 19 euro) voor een wedstrijdkaart, duurder dan een losse ticket voor menig Eredivisieduel. Kaarten in Schotland en Spanje zijn gemiddeld twee tot drie keer zo duur als in Nederland, zo bleek in oktober uit onderzoek van de BBC. Ook de prijzen van veel clubs in Italië en Frankrijk zijn hoger, terwijl die in Duitsland vergelijkbaar zijn. In Scandinavië en landen als België en Portugal liggen de prijzen lager dan in Nederland.

Waar de Engelse clubs de loyaliteit van hun aanhang misbruiken door de prijzen tot het uiterste op te rekken, is het Nederlandse publiek dus blijkbaar minder trouw, maar wordt die kritische instelling beloond met redelijke prijzen. Ook de cateringprijzen van veel clubs verschillen niet veel met de prijzen van drank en broodjes buiten de stadionpoor-ten, in cafés of snackbars. De shirts zijn wel beduidend duurder dan het gemiddelde T-shirt in de Nederlandse winkelstraten, maar Europees gezien is de 65 euro die supporters van Eredivisieclubs gemiddeld voor hun tricot betalen marktconform, zegt Van den Wall Bake.

Goedkoopste seizoenkaart Duurste SeIZoenkaart

AJAX

TELSTAR/VOLENDAM

Goedkoopste sHIRT Duurste SHIRT

AJAX/feyenoord

FC Oss

gemiddelde prijs goedkoopste seizoenskaart

Eredivisie

jupiler league

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

feyenoord

PEC ZWOLLE & NEC

GOEDKOOPSTE dag DUURSTE dag

fc TWENTE

€ 34,65

HELMOND SPORT

€

13,-Goedkoopste BROODJE DUURSTE BROODJE

AZ

GO AHEAD EAGLES

€ 125,-

€ 638,50

€

75,-€ 80,-

€ 39,95

_{€ 2,70}

_€

1,-€ 3,75

€ 1,67

€

199,-Goedkoopste losse kaart Duurste losse kaart

AJAX

helmond sport

€

8,-€ 80,-

€

8,-Goedkoopste BIER Duurste Bier

AJAX / FC Dordrecht

FC EMMEN

€ 1,50

€

3,-Goedkoopste seizoenkaart Duurste SeIZoenkaart

AJAX

TELSTAR/VOLENDAM

AJAX/feyenoord

FC Oss

Eredivisie

jupiler league

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

feyenoord

PEC ZWOLLE & NEC

fc TWENTE

€ 34,65

HELMOND SPORT

€

AZ

GO AHEAD EAGLES

€ 125,-

€ 638,50

€

75,-€ 80,-

€ 39,95

_{€ 2,70}

_€

1,-€ 3,75

€ 1,67

€

AJAX

helmond sport

€

8,-€ 80,-

€

AJAX / FC Dordrecht

FC EMMEN

€ 1,50

€

AJAX

TELSTAR/VOLENDAM

AJAX/feyenoord

FC Oss

Eredivisie

jupiler league

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

feyenoord

PEC ZWOLLE & NEC

fc TWENTE

€ 34,65

HELMOND SPORT

€

AZ

GO AHEAD EAGLES

€ 125,-

€ 638,50

€

75,-€ 80,-

€ 39,95

_{€ 2,70}

_€

1,-€ 3,75

€ 1,67

€

AJAX

helmond sport

€

8,-€ 80,-

€

AJAX / FC Dordrecht

FC EMMEN

€ 1,50

€

AJAX

TELSTAR/VOLENDAM

AJAX/feyenoord

FC Oss

Eredivisie

jupiler league

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

feyenoord

PEC ZWOLLE & NEC

fc TWENTE

€ 34,65

HELMOND SPORT

€

AZ

GO AHEAD EAGLES

€ 125,-

€ 638,50

€

75,-€ 80,-

€ 39,95

_{€ 2,70}

_€

1,-€ 3,75

€ 1,67

€

AJAX

helmond sport

€

8,-€ 80,-

€

AJAX / FC Dordrecht

FC EMMEN

€ 1,50

€

(14)

Clubs verdienen op jaarbasis enkele tonnen tot enkele miljoenen aan kaartverkoop – de skyboxen en sponsorarrangementen niet meegere-kend. “Het ideaal is dat zowel kaartverkoop, sponsoring als tv-gelden een derde van de inkomsten vormen”, zegt Van den Wall Bake. De topclubs komen in de buurt bij die verdeling, maar bij veel kleine-re clubs wordt veel minder verdiend aan kaartverkoop. Ook zijn de televisiegelden in de Eredivisie relatief laag, dus sponsoring is in Ne-derland voor veel clubs de belangrijkste inkomstenbron. Zeker in de Jupiler League, met vaak weinig toeschouwers en lage tv-gelden. Zo zegt Telstardirecteur Peter de Waard dat de inkomsten uit kaart-verkoop in verhouding tot de begroting “een druppel op de gloeiende plaat” zijn. Mario Captein, directeur van Helmond Sport, schat in dat kaartverkoop zo’n tien procent van de begroting omvat. Tweederde wordt gehaald uit sponsoring en tv-gelden. Het overige kwart moet elders vandaan gehaald worden. Niet zelden gebruiken clubs trans-feropbrengsten om gaten in de begroting te dichten.

Toch blijft kaartverkoop voor clubs belangrijk, alleen al omdat een goed gevuld stadion goed is voor de uitstraling van de club en daar-mee aantrekkelijker is voor sponsoren. De kaartprijzen die clubs vragen hangen voor een groot deel af van hun sportieve positie en in iets mindere mate van de beschikbare faciliteiten in het stadion. De prijzenranglijst verschilt dan ook niet veel van de ranglijst die op-gesteld zou kunnen worden van clubs die ook daadwerkelijk prijzen in de kast hebben staan. De topclubs zijn dus het duurst, terwijl de laagvliegers in de Jupiler League de laagste prijzen rekenen.

Telstar is één van de goedkoopste clubs in het betaald voetbal met 75 euro voor een seizoenkaart en 10 euro voor een los kaartje. “Ik zou liever zeggen: voordelig”, zegt De Waard. “Wij willen graag een laag-drempelige club zijn en hebben daar onze prijs op aangepast.” De prijzen zijn de afgelopen jaren gedaald, onder meer door een jubi-leumactie waarbij een seizoenkaart voor jongeren slechts 19,63 euro kostte – een knipoog naar het oprichtingsjaar. Hoewel de club sportief nog altijd in de onderste regionen van de Jupiler League ronddoolt, is het aantal toeschouwers gestegen tot zo’n tweeduizend gemiddeld. “Het helpt ook wel dat bij de andere Noord-Hollandse clubs in de buurt, Ajax en AZ, de arrogantie regeert. Daar liggen de prijzen veel hoger, maar ook daar zie je steeds meer gaten op de tribunes. Dan zeggen ze: ja, dat zijn seizoenkaarthouders, die kijken soms op tv. Maar het komt gewoon omdat het product niet goed is en de kaarten te duur. Een echte supporter gaat niet op tv kijken, die komt naar het stadion.” Goedkoopste seizoenkaart Duurste SeIZoenkaart

AJAX

TELSTAR/VOLENDAM

AJAX/feyenoord

FC Oss

Eredivisie

jupiler league

GOEDKOOPSTE koffie

DUURSTE

koffie

feyenoord

PEC ZWOLLE & NEC

fc TWENTE

€ 34,65

HELMOND SPORT

€

AZ

GO AHEAD EAGLES

€ 125,-

€ 638,50

€

75,-€ 80,-

€ 39,95

_{€ 2,70}

_€

1,-€ 3,75

€ 1,67

€

AJAX

helmond sport

€

8,-€ 80,-

€

AJAX / FC Dordrecht

FC EMMEN

€ 1,50

€

AJAX

TELSTAR/VOLENDAM

AJAX/feyenoord

FC Oss

Eredivisie

jupiler league

GOEDKOOPSTE koffie

DUURSTE

koffie

feyenoord

PEC ZWOLLE & NEC

GOEDKOOPSTE dag

DUURSTE

dag

fc TWENTE

HELMOND SPORT

Goedkoopste BROODJE DUURSTE BROODJE

AZ

GO AHEAD EAGLES

€ 125,-

€ 638,50

€

75,-€ 80,-

€ 39,95

_{€ 2,70}

_€

1,-€ 3,75

€ 1,67

€

AJAX

helmond sport

€ 80,-

€

8,-Goedkoopste BIER

Duurste

Bier

AJAX / FC Dordrecht

FC EMMEN

€ 1,50

€

3,-Duurste

losse kaart

AJAX

€

80,-Goedkoopste

seizoenkaart

Duurste

SeIZoenkaart

AJAX

TELSTAR/VOLENDAM

Goedkoopste

sHIRT

Duurste

SHIRT

AJAX/feyenoord

FC Oss

gemiddelde prijs

goedkoopste seizoenskaart

Eredivisie

jupiler league

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

feyenoord

PEC ZWOLLE & NEC

GOEDKOOPSTE

dag

DUURSTE

dag

fc TWENTE

€ 34,65

HELMOND SPORT

€

13,-Goedkoopste

BROODJE

DUURSTE

BROODJE

AZ

GO AHEAD EAGLES

€ 125,-

€ 638,50

€

75,-€ 80,-

€ 39,95

_{€ 2,70}

_€

1,-€ 3,75

€ 1,67

gemiddelde prijs

goedkoopste seizoenskaart

€

199,-Goedkoopste

losse kaart

Duurste

losse kaart

AJAX

helmond sport

€

8,-€ 80,-

€

8,-Goedkoopste

BIER

Duurste

Bier

AJAX / FC Dordrecht

FC EMMEN

€ 1,50

€

(15)

3,-15 • STAANTRIBUNE NR.0

SCC + SCC - LOS + LOS - SHIRT PROGRAMMA KOFFIE BIER BROODJE DAGJE

ADO DEN HAAG 495 185 52,40 17 69,95 1 1,50 2 2,50 22,50

AJAX 638,50 222,50 80 19 80 0 2,50 3 3,50 25,50 AZ 500 250 38 18 69,95 0 2,50 2,50 3,75 24,25 SC CAMBUUR 275 175 28 17 59,95 1 1,50 2 2,50 22,50 FC DORDRECHT 230 135 20 12 59,95 0 1,50 3 2,50 17,50 EXCELSIOR 360 180 20 14 49,95 0 2 2,50 2,50 19 FEYENOORD 563 261 66,50 22,50 80 0 2,70 2,7 2,70 27,90 GO AHEAD EAGLES 340 140 30 23 64,95 0 1,67 1,67 1,67 26,34 FC GRONINGEN 315 206 30 21 64,95 1,50 2 2 2 26,50 SC HEERENVEEN 280 182 29 24 65 1,50 2 2 4 31,50 HERACLES 355 205 28 20 59,95 0 1,50 2 3 25 NAC 356 203 35 17 59,99 0 2,50 2,40 3 22,40 PSV 540 252,50 70 26 63,74 0 2,25 2,25 3,37 31,62 FC TWENTE 385 232,50 52 28 69,95 1 2,25 2,25 3,40 34,65 FC UTRECHT 345 195 38 15 49,95 0 2 2 3 20 VITESSE 475 189 50 18 79,95 0 2,60 2,60 2,60 23,20 WILLEM II 314 177 35 20 49,95 nvt 2 2,50 3 25,50 PEC ZWOLLE 235 185 32,50 18,50 64,95 1 1 2 3 24,50 GEMIDDELDE 389 199 39 19 65 0,40 2,- 2,30 2,90 24,73 ALMERE CITY 176 110 35 12 45 0 1,25 2 2 16 FC DEN BOSCH 295 100 22,50 12,50 59,95 0 2 2 2 16,50 FC EINDHOVEN 140 140 12 12 53,96 nvt 2 2 3 17 FC EMMEN 125 100 12 10 49,50 1 1,50 1,50 2,50 15 FORTUNA SITTARD 212,50 157,50 16,50 12,50 59,95 1 1,20 2 2 17,50 DE GRAAFSCHAP 250 175 25,50 14,50 49,95 1 2 2 2 19,50 HELMOND SPORT 215 125 20 8 59,95 0 2 2 3 13 MVV 312 169 24 13 65 0 2 2 2 17 NEC 275 129 25 12 49,99 0 1 2 2 16 FC OSS 184 124 16 11 39,95 0 2 2 3 16 RKC WAALWIJK 171 118 20 15 49,95 0 2 2 3 20 RODA JC 270 150 20 14 59,99 0,50 2,10 2,10 3,15 19,75 SPARTA 240 155 22,50 14 59,50 0 2 2 2 18 TELSTAR 90 75 15 10 44,95 0 1,50 2,20 2,50 14,70 FC VOLENDAM 150 75 25 12,50 44 0 1,20 2 2,20 16,70 VVV 275 100 20 10 49,95 0 1,50 1,80 1,80 13,60 GEMIDDELDE 211 125 21 12 53 0,20 1,70 2,- 2,40 16,50

Alle prijzen in euro’s weergegeven

SCC+ duurste seizoenkaart voor een volwassene, zonder 65+- of andere soorten kortingen SCC- goedkoopste seizoenkaart voor een volwassene, zonder 65+- of andere soorten kortingen LOS- goedkoopste losse kaartje voor een volwassene, zonder 65+- of andere soorten kortingen LOS+ duurste losse kaartje voor een volwassene, zonder 65+- of andere soorten kortingen SHIRT een shirt voor een volwassene, maat L

DAGJE goedkoopste losse kaartje, programmaboekje, biertje en broodje

Goedkoopste seizoenkaart Duurste SeIZoenkaart AJAX TELSTAR/VOLENDAM Goedkoopste sHIRT Duurste SHIRT AJAX/feyenoord FC Oss gemiddelde prijs goedkoopste seizoenskaart

Eredivisie jupiler league

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

feyenoord PEC ZWOLLE & NEC

GOEDKOOPSTE dag DUURSTE dag fc TWENTE € 34,65 HELMOND SPORT€ 13,-Goedkoopste BROODJE DUURSTE BROODJE AZ GO AHEAD EAGLES € 125,- € 638,50 € 75,-€ 80,- € 39,95 _{€ 2,70} _€ 1,-€ 3,75 € 1,67 gemiddelde prijs goedkoopste seizoenskaart € 199,-Goedkoopste losse kaart Duurste losse kaart

AJAX helmond sport € 8,-€ 80,- € 8,-Goedkoopste BIER Duurste Bier

AJAX / FC Dordrecht FC EMMEN € 1,50 € 3,-Goedkoopste seizoenkaart Duurste SeIZoenkaart AJAX TELSTAR/VOLENDAM Goedkoopste sHIRT Duurste SHIRT AJAX/feyenoord FC Oss gemiddelde prijs goedkoopste seizoenskaart

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

AJAX / FC Dordrecht FC EMMEN € 1,50 €

(16)

Een seizoenkaart in Velsen-Zuid is ruim twee tot drie keer zo goed-koop als het voordeligste stoeltje bij andere profclubs. Bij Feyenoord is de drempel het hoogst met 261 euro voor een seizoenkaart, al geldt deze prijs wel direct voor bijna de helft van het stadion – en dus niet alleen voor een paar hoekvakken, zoals bij sommige andere clubs. Feyenoord heeft in 2010 de supporters mee laten betalen aan het weer gezond maken van de club door de prijs van seizoenkaarten met twaalf procent te verhogen, waarna sindsdien alleen infl atiecorrectie wordt toegepast. Wel hebben supporters de laatste jaren meer gekre-gen dan alleen zeventien thuiswedstrijden in de competitie. Zo is een oefenwedstrijd en - indien van toepassing - de eerste thuiswedstrijd in de beker en Europa Cup en alle thuiswedstrijden in de play-off s inbe-grepen. Ook wordt seizoenkaarthouders een clubblad toegestuurd en krijgen ze op vertoon van hun jaarkaart korting in de fanshop, iets wat bij veel clubs overigens het geval is.

In de Eredivisie verkoopt FC Dordrecht met 135 euro de goedkoopste seizoenkaart. Zelfs de duurste jaarkaart aan de Krommedijk is met 230 euro nog goedkoper dan menig goedkoopste seizoenkaart elders in het land. De allerduurste seizoenkaart is te vinden in Amsterdam, waar je op het mooiste plekje van de Arena 638,50 euro betaalt voor zeventien thuiswedstrijden.

Verrast zijn ze niet bij FC Dordrecht dat hun club de goedkoopste kaarten van de Eredivisie verkoopt. “Het stadion heeft nu eenmaal geen luxe faciliteiten waardoor we meer voor een kaartje zouden kunnen vragen”, zegt directeur Ad Heijsman over het even sfeervol-le als krakkemikkige onderkomen in Dordrecht. Vorig seizoen kostte een kaartje nog maar 9 euro, na de promotie kwam daar 3 euro bij. Ondanks de prijsverhoging van 33 procent zijn de kaarten nog altijd betaalbaar. En zo hoort het ook, zegt Heijsman. “Als we straks naar een nieuw stadion verhuizen en meer faciliteiten kunnen bieden, zal de prijs eventueel stijgen, maar een bezoek aan FC Dordrecht moet voor zoveel mogelijk mensen betaalbaar blijven.”

Die fi losofi e wordt gedeeld door Helmond Sport, dat met 8 euro de goedkoopste losse kaarten verkoopt en mede daardoor ook het goed-koopste ‘dagje voetbal’ aanbiedt: kaartje, programmaboekje, biertje en een broodje. Slechts dertien euro kost dit bij elkaar, bijna drie keer zo weinig als bij FC Twente. In Enschede betaal je 34,65 euro per persoon voor toegang tot het stadion, iets te eten en drinken en wat leeswerk. De prijzen in Helmond waren eerdere jaren nóg lager, maar dat was toch een beetje te veel van het goede, zegt directeur Mario Captein. “We kennen onze positie in het betaald voetbal, maar we hebben de prijzen van zowel kaarten als catering deze zomer wel meer in over-eenstemming gebracht met andere clubs in de Jupiler League.”

Telstar-directeur De Waard:

‘Een echte supporter gaat niet op tv

kijken, die komt naar het stadion.’

Net als veel clubs rekent Helmond Sport hogere toegangsprijzen voor topduels en derby’s. Dat werkt volgens Captein goed. Topdu-els blijven goed bezocht worden, terwijl ook op de minder populaire wedstrijden wat meer mensen af komen. Voor vier wedstrijden per seizoen kost een kaartje op de Noord-tribune, waar ook de fanatieke aanhang staat, 8 euro. De 10 euro die bij de overige duels geldt is ook nog het goedkoopste van Nederland, maar de club uit Helmond deelt die plaats dan met FC Emmen, Telstar en VVV.

Een los kaartje is het duurst bij FC Twente. Daar kom je in de compe-titie niet binnen voor minder dan 28 euro. Het stadion in Enschede is desalniettemin ook na de verbouwing tot 30.000 plaatsen nog altijd vrij goed gevuld, al daalde het aantal seizoenkaarthouders dit seizoen met vierhonderd licht. De prijzen zijn voor het tweede seizoen op rij

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

GOEDKOOPSTE dag DUURSTE dag fc TWENTE € 34,65 HELMOND SPORT€ 13,-Goedkoopste BROODJE DUURSTE BROODJE AZ GO AHEAD EAGLES

€ 125,-

€ 638,50

€

75,-€ 80,-

€ 39,95 _{€ 2,70}

_€

1,-€ 3,75 € 1,67 gemiddelde prijs goedkoopste seizoenskaart

€

AJAX helmond sport

€ 8,-€ 80,- € 8,-Goedkoopste BIER Duurste Bier

AJAX / FC Dordrecht FC EMMEN

€ 1,50 €

(17)

3,-17 • STAANTRIBUNE NR.0

Met dank aan Edwin Muis en Teun Meurs.

stabiel. Voornemens om dat volgend seizoen te veranderen zijn er vol-gens een woordvoerder vooralsnog niet.

Ook PSV (26 euro) en SC Heerenveen (24 euro) leggen de drempel hoog. De goedkoopste Eredivisiewedstrijd zie je bij FC Dordrecht, voor slechts 12 euro. Bij elf Eredivisieclubs heb je voor 20 euro of min-der een kaartje. Dat lukt ook bij alle clubs in de Jupiler League. RKC is hier de duurste club, maar ook in Waalwijk rekenen ze een beschei-den 15 euro voor het goedkoopste ticket. Dat scheelt niet veel met De Graafschap (14,50 euro), Roda JC en Sparta (beide 14 euro).

Het duurste losse kaartje is te krijgen bij Ajax. Daar betaal je 80 euro om een topwedstrijd te zien vanaf een stoeltje op de eerste ring ter hoogte van de middellijn. Bij clubs als FC Dordrecht en Excelsior be-taal je ook hiervoor slechts 20 euro, maar het gemiddelde in de Ere-divisie ligt op 41 euro voor wie vanaf de hoofdtribune een topduel wil zien. In de Jupiler League is dit met 21 euro beduidend lager. Almere City is daar verrassend genoeg de duurste, terwijl ze bij FC Emmen en FC Eindhoven nooit meer geld hoeven zien voor een los kaartje dan een schamele 12 euro.

In de Jupiler League legt De Graafschap de lat het hoogst met 175 euro voor de goedkoopste seizoenkaart. Bij Telstar is de duurste seizoen-kaart slechts 90 euro. Het prijzigste plekje van de Jupiler League is te vinden in Maastricht. 312 euro betaal je bij MVV voor een seizoen-kaart op de mooiste plek van De Geusselt.

Programmaboekje

Een programmaboekje is in landen als Engeland een soort bijbel van niet zelden ruim vijftig pagina’s die al snel 3 of 4 euro kost. In Neder-land stelt de papieren voorbeschouwing doorgaans minder voor. In veel gevallen wordt het boekwerkje dan ook gratis uitgedeeld, waar-bij advertenties de kosten moeten terugverdienen. Als er al geld voor wordt gevraagd, is het erg weinig. Het duurste programma vind je in

het noorden van het land: FC Groningen en SC Heerenveen vragen 1,50 euro. Een handvol clubs houdt het op een euro, terwijl Roda JC met vijftig cent toch nog wat geld probeert binnen te harken. Willem II en FC Eindhoven maken zelfs helemaal geen programmaboekjes meer.

Shirt

Wie graag gekleed gaat in het nieuwste shirt van zijn club kan het bes-te supporbes-ter zijn van FC Oss. Die club vraagt 39,95 euro voor een of-fi cieel tricot, precies de helft van wat supporters van Ajax, Feyenoord en Vitesse kwijt zijn aan een shirtje. Een tenue van deze drie clubs is daarmee duurder dan een seizoenkaart bij Telstar of FC Volendam.

Catering

Koffi e is het goedkoopst bij PEC Zwolle en NEC, waar de supporter ouderwets een euro betaalt voor een bekertje. Feyenoord rekent bijna drie keer zoveel en ook AZ, NAC en Vitesse zijn niet goedkoop. Zeker in de Eredivisie is 2 euro of zelfs wat meer vrij gebruikelijk, terwijl je in de Jupiler League nog vaak terecht kan voor 1,50 euro. De bierprijs ligt iets hoger dan die van koffi e, met Ajax als koploper met drie euro voor een biertje. De meeste clubs rekenen twee euro voor een kleine pils en dat is ook de laagste prijs in de Eredivisie. Wie goedkoop aan de drank wil, kan het beste afreizen naar FC Emmen. Hier wordt bier uitgedeeld in ruil voor slechts anderhalve euro.

Bier drinken maakt hongerig, dus is het ook prettig als er een betaal-baar broodje verkrijgbetaal-baar is dat met een beetje geluk ook nog eens te eten is. Wie goedkoop uit wil zijn, gaat eten in Deventer, waar een broodje frikadel slechts een munt van 1,67 euro kost. In de Jupiler Le-ague kom je met 2 euro sowieso een heel eind, maar in de Eredivisie ligt het gemiddelde bijna een euro hoger. Het duurste broodje is te vinden in Heerenveen, waar liefst 4 euro moet worden betaald. Ook AZ is niet goedkoop met 3,75 voor een broodje worst. De liefhebber kan zich daarbij wel te buiten gaan aan gratis uitjes en sauzen.

GOEDKOOPSTE

koffie

DUURSTE

koffie

GOEDKOOPSTE dag DUURSTE dag fc TWENTE € 34,65 HELMOND SPORT€ 13,-Goedkoopste BROODJE DUURSTE BROODJE AZ GO AHEAD EAGLES

€ 125,-

€ 638,50

€

75,-€ 80,-

€ 39,95 _{€ 2,70}

_€

1,-€ 3,75 € 1,67 gemiddelde prijs goedkoopste seizoenskaart

€

AJAX helmond sport

€ 8,-€ 80,- € 8,-Goedkoopste BIER Duurste Bier

AJAX / FC Dordrecht FC EMMEN

€ 1,50 €

(18)

3,-THEMA

SPELER

FRED R

OPEL KA

UTTEN

DETT GSI

FRED R

OPEL KA

UTTEN

DETT GSI

MotherSoccer

SPELER

& AUTO

(19)

KEES KI

ST

KEES KI

ST

JAGUAR

CITROËN BX

MICH

EL VALKE

MICH

EL VALKE

MATRA SIM CA

DANNY B

LIND

DANNY B

LIND

FORD COBRA

GERRIT V

OOYS

GERRIT V

OOYS

‘Nonchalant hangen tegen een motorkap

gaat vrouwen in een badpak met een

grote strik om hun middel toch beter af.’

& AUTO

(20)

D

aar staat de selectie van Ajax. Ergens in het midden van de jaren ’80 zijn de spelers opgetrommeld voor de jaarlijkse foto-sessie van de autosponsor Citroën. Ze poseren rond een stel hoekige BX-en: met stip de meest lelijke auto dat het sierlijke Franse merk ooit heeft gemaakt. De Ajacieden ondergaan het ri-tueel gelaten. “Professioneel”, zou de persvoor-lichter zeggen. Eén speler heeft zijn zondagse

schoenen aangetrokken. Anderen dragen voor het gemak de fameuze Adidas-badslipper. Niet meteen het eerste schoeisel waar je aan denkt bij het besturen van een auto. De sponsor wil ook graag dat elke speler nog even individueel op de foto gaat. De BX staat voor de gelegenheid geparkeerd op het heilige gras van De Meer. Vooruit dan maar,

denken de spelers, het hoort er allemaal bij als je prof bent. Een mooie traditie, dat po-seren van voetballers bij gesponsorde auto’s. De plaatselijke autodealer wil tenslotte iets terug zien voor zijn bijdrage aan de clubkas. Maar nonchalant hangen tegen een motor-kap gaat vrouwen in een badpak met een grote strik om hun middel toch beter af. Dat is een ding dat zeker is.

AJAX

CITROË

N BX

FEYENOOR

D

(21)

CITROËN BX

FORD ESCOR T

ROB W

ITSCHGE

VAN RIJ

NSOE

VER

VAN RIJ

NSOE

VER

OPEL KADETT GSI DATSUN 240 Z

ANTAL RÓTH

JOHAN C

RUIJF

F

JOHAN C

RUIJF

F

Cruyﬀ vlak voordat hij in een blinde

bocht een rits vrachtwagens passeert:

‘Ik kan niet tegen treuzelen.’

(22)

INTERVIEW

“Zullen we daar effe gaan zitten, jochie? Wat wil je van me weten?

Hoe ’t allemaal begonnen is?

Nou, op een gegeven moment speelden we hier in De Galgenwaard, met Velox tegen Holland Sport. Cor van der Hart was daar trainer toen en dat waren me een stel schoppers, jongen. Ik weet het zeker, als er een kist met sinaasappels het veld in werd gegooid, trapten zij er nog tegenaan. Maar in die tijd kon dat allemaal nog. Toen stonden er niet overal camera’s te loeren of je wat deed, dus kon je wel eens iemand een klets op z’n kanus geven. Dat deed ik ook vaak, hoor. Ik weet nog goed, ik speelde toen bij FC Utrecht en op een gegeven moment spuugt zo’n gozer me recht achter m’n oor. God, hoe heet die klojo ook alweer? Maar die scheids stond er vlakbij, dus ik zeg: ‘Scheids, moet je eens kijken!’ ‘Dat heb ik niet gezien, Joop’, zegt-ie. ‘Nou’, zeg ik, ‘dan doe ik zo meteen wat, dan moet je ook effe je oogjes dichtknijpen.’ Nou jongen - Theo van Londen was het trouwens, van De Graafschap - ik gaf die Van Londen een knal, zo, recht op z’n muil. Ja, daar ging-ie hè, tussen twee stokjes zo van ’t veld af. Uit én thuis hè!

Maar toen die wedstrijd tegen Holland Sport. Ik vond dat dus prach-tig, die schoppers; ik ging daar tegenin. Holland Sport promoveerde dat seizoen naar de Eredivisie en Van der Hart wilde mij toen naar Den Haag halen. Ik was een jaar of 22, heb daar drie jaar gespeeld, maar vond het zo’n sleur worden om elke dag op en neer naar Den Haag te rijden. Daar had ik gewoon geen zin meer in.

Hennie Hollink haalde me toen naar HVC, uit Amersfoort hier. Die speelden in die tijd nog Jupiler League. Maar mentaliteit kenden ze daar gewoon niet, dus na twee jaar wilde ik weg. Niet lang daarna stond Fritz Korbach bij me aan de deur. Hij wilde me het seizoen erop bij Wageningen hebben, maar daar liep Gerdo Hazelhekke nog rond. Hazelhekke zou naar MVV gaan als Willy Brokamp van MVV naar Feyenoord zou gaan. Bij Wageningen was in principe alles ge-tekend, maar die transfer van Brokamp ging niet door en dus ketste alles af. Word ik de dag erop ergens in de ochtend wakker, ligt er een briefje aan de deur. Of ik naar De Galgenwaard wilde komen. Ik had toen ’s middags ook nog een afspraak bij NEC staan, maar ik dacht: al betaalt Utrecht me de helft van wat ik in Nijmegen kan krijgen, dan blijf ik lekker hier. Anders had ik weer elke dag dat eind naar Nijme-gen kunnen rijden.

Nou, en hier bij FC Utrecht bloeide ik helemaal op, joh. Het was lek-ker vlakbij m’n werk, waar ik om zeven uur ’s morgens begon. Om twee uur fietste ik dan naar het stadion. Dat was prettig, man. Heer-lijk. Hier, moet je kijken, heb ik gekregen toen ik zestig werd. [Pakt een fotocollage van de muur:] Wat vind je hiervan dan? Dat was ik, uit bij Feyenoord, met m’n snikkel eruit. Haha, tegenwoordig moet je een hele slurf hebben, wil dat ding onder je broekie uitkomen.

Met een grote glimlach staat

Joop van Maurik

achter de toog in zijn kroeg in de Utrechtse

volkswijk Tolsteeg. De oud-voetballer van Velox,

Holland Sport, FC Utrecht en FC Amsterdam

heeft dan wel niet meer de knieën die hij vroeger

had, hij geniet van zijn leven. Een monoloog.

Thijs Brouwers

Mark van Zutphen

‘IK GA

NIET TEGEN KIST ÉN TOL SPELEN;

ÉÉN VAN DIE TWEE GAAT ERAF’

(23)

Kijk, en ze houden hier van dat voetbal wat ik speelde hè. Dus als er wat moest gebeuren, ging ’t meteen van ‘Jo-pie, Jo-pie, boor ze in de grond’. En dat gebeurde ook regelmatig. Ik weet nog, we speelden toen bij AZ-uit en Han Berger was onze trainer. Berger trouwens, daar heb ik ook vaak mee in de clinch gelegen. Die man was ge-woon niet eerlijk. Ik kan z’n bloed nog steeds wel zuipen.

Maar die week voor AZ kregen we eerst Roda JC-thuis en ik zou achterin spelen, want ik speelde ook regelmatig achter. Zegt die Berger ineens: ‘Joop, je gaat toch voorin. Ben (Schubert, red.) speelt achterin.’ Ik zeg: ‘Is goed, joh, speel je toch met Schubert achterin.’ Nou, we verloren die wedstrijd met 2-5 en ik had de grootste lol, want ik had er gewoon twee gemaakt. Die week erop dus naar AZ. Komt die Berger vlak voor de wedstrijd de kleedkamer in. ‘Ja, Joop, je staat vandaag achterin.’ Ik zeg: ‘Ja, dat is lekker trainer. AZ, man. Met Kees Kist en Pier Tol. Die hebben er samen al vijftig in liggen. Vorige week ging het toch goed? Ik heb liever dat je dit niet doet nu.’ De rest wilde graag dat ik het wel deed, dus ik deed het uiteindelijk voor hen. Maar ik had wel zoiets: ik ga niet tegen Kist én Tol spelen; één van die twee gaat eraf. Dus die wedstrijd volop aan de gang, 0-0 staat ‘t, komt er een lange bal. Ik ga met Kist een duel aan en ik smijt ‘m zo de afrastering in. Ja, die ging er vanaf. We verloren die wedstrijd alsnog, omdat John Wildschut vlak voor tijd de bal met z’n hand uit de zestien wegslaat, die dooie.

Ondertussen had ik die kroeg hier al. Op aanraden van Gerard Kragten trouwens. Die was toen sponsor bij FC Utrecht en ik raakte bevriend met ‘m. Hij zei dat ik eens na moest gaan denken over de tijd na m’n voetbalcarrière. We zijn hier om de hoek toen bij een leeg pand wezen kijken voor een sportzaakje, ik baal nog steeds dat

ik dat toen niet gedaan heb. In het begin was het tof hier in de kroeg hoor, het zat elke week helemaal vol, wat voor Berger denk ik ook de reden was om me buiten te schoppen, maar het zijn echt tropen-jaren nu. Gelukkig heb ik doordeweeks een meissie (een vrouw van middelbare leeftijd, red.), want m’n meniscus kan ’t niet altijd meer aan. De ene keer zit-ie erin, ligt-ie er daarna weer uit. Ik werk nu alleen in het weekend. Maar ik vind het heerlijk, elf uur ’s morgens gooi ik die tent open, dan weet ik al wat we ’s avonds in kas hebben, want we hebben hier elke dag hetzelfde volk binnen. ’s Avonds om zeven uur gaan we weer dicht en ga ik plat op de bank. Ik geniet van m’n leven nu.

Zo. Wil je nog wat drinken, jochie?”

‘...uit bij Feyenoord,

met m’n snikkel eruit’

‘IK GA

NIET TEGEN KIST ÉN TOL SPELEN;

ÉÉN VAN DIE TWEE GAAT ERAF’

(24)

HISTORIE

DE WEDSTRIJD VAN DE EEUW

De geschiedenis van het voetbal kent vele vermakelijke, spannende en verrassende wedstrijden. Toch zal

slechts een beperkt aantal daarvan voor altijd in de herinnering voortleven. Wedstrijden die een levende

legende creëerden, een nieuw tijdperk inluidden of de manier van denken veranderden zijn zeldzaam en

verdienen daarmee de titel ‘historisch’. Engeland-Hongarije (3-6) uit 1953 was zo’n wedstrijd.

Yulianto Stomphorst

Marco van der Heide

(25)

F

erenc Puskás stond in de middencirkel, met de bal, te wachten tot de wedstrijd kon beginnen. Hij hield ‘m een aantal keren hoog, legde de bal stil op z’n voet, wipte ‘m weer op en speelde met een hakje een teamgenoot aan. De Engelse commentator Kenneth Wolstenholme kwam superlatieven tekort: “Zo, wat een vertoning, wat een balcontrole. Moet je eens kijken. Ik denk dat we vandaag erg veel moeite zullen hebben met de Hongaren.”

Een kleine minuut later lag de bal al in het net. Nándor Hidegkuti ont-ving de bal na een combinatie door de as, maakte een lichaamsschijn-beweging, dribbelde het zestienmetergebied in en schoot snoeihard raak: 0-1. Het vormde de opmars voor een legendarische zege van de Hongaren, die de Engelse ogen voor eens en voor altijd zou openen. Anno 1953 konden legendarische wedstrijden nog vriendschappelijk zijn, al stond er een hoop prestige op het spel. Engeland verloor nog nooit een thuiswedstrijd van een continentale tegenstander, terwijl de Magische Magyaren al 24 wedstrijden op rij ongeslagen waren. Vriendschappelijk of niet, in Engeland werd het duel aangekondigd als wedstrijd van de eeuw.

Tactische superioriteit

Toch lag het legendarische karakter van deze wedstrijd een stuk dieper verscholen. Hongarije had in de persoon van Gusztáv Sebes een tactisch meesterbrein als trainer, die zijn tijd ver vooruit was. Hij introduceerde doordachte fi tness- en trainingsschema’s en stond aan de wieg van het Nederlandse totaalvoetbal door zoveel positie-wisselingen van zijn spelers te eisen dat ze op elke plek in het veld uit de voeten moesten kunnen. Puskás zei daarover: “Wanneer we aanvielen, viel iedereen aan en wanneer we verdedigden, verdedigde iedereen. Wij waren het prototype van het totaalvoetbal.”

Bovendien voerde Sebes een tactische variant door. Hij liet zijn aanvalsleider Hidegkuti, klein van postuur en vaak niet opgewassen tegen het fysieke geweld van de uit de kluiten gewassen mandekkers van de tegenstander, als een valse spits spelen. De stopperspil van Engeland, Harry Johnston, bleef daardoor in verwarring achter. Als hij doordekte op Hidegkuti, viel er een groot gat in zijn rug en als hij bleef staan, kon Hidegkuti vrij rondzwerven en het spel verdelen. “Voor mij was de totale hulpeloosheid het ergst”, schreef Johnston erover in zijn biografi e. “Er was geen enkele mogelijkheid om de onverbiddelijke werkelijkheid te veranderen.”

Het contrast met de Engelsen was enorm. De Britten liepen op tactisch gebied mijlenver achter op “die Hongaren in hun kersenrode shirts”. Sportjournalist Jonathan Wilson schreef daarover: “Techniek en dingen waar je al te nadrukkelijk over moest nadenken, dienden te worden gewantrouwd en fysieke taaiheid was en bleef de grootste deugd. Het is geen toeval dat naast het wereldkampioenschap van 1966 het meest sprekende beeld van het Engelse voetbal dat is van Terry Butcher, met een van bloed doordrenkt verband om zijn hoofd, gewond maar niet gebroken.”

Het probleem was alleen dat de Engelsen dat zelf nog niet beseften. Ze gingen er min of meer vanuit dat zij, als bedenkers van het spel,

superieur waren aan hun tegenstanders. In een reportage van de BBC wordt beschreven dat Engeland voor 1950 niet deelnam aan wereld-kampioenschappen, “deels omdat de Engelsen het als onder hun waardigheid beschouwden om tegen niet-Britse teams uit te komen.” Er heerste in Engeland een misplaatst vertrouwen in de eigen kwalitei-ten, dat door de Hongaarse sterrenploeg pijnlijk werd blootgelegd.

Politieke achtergrond

Voor de Hongaarse bondscoach Sebes telde niet alleen het sportieve belang. Hij bekeek de wedstrijd vanuit een breder, politiek per-spectief. Sebes was een socialist en zijn voetbalidee – een collectief waarbij elke speler even belangrijk is en op elke positie kan spelen – vertoonde overeenkomsten met de kernwaarden van het socia-lisme. Zijn keeper Gyula Grosics zei: “Sebes was erg toegewijd aan zijn socialistische ideologie en dat proefde je overal. Hij maakte een politieke kwestie van elke belangrijke wedstrijd en hij sprak vaak over hoe de strijd tussen het kapitalisme en socialisme evengoed op het voetbalveld plaatsvond.”

Gellert Tamas, een Zweed-se journalist van HongaarZweed-se afkomst, schreef: “Het Britse Rijk beheerste nog delen van Afrika en Zuid-Oost Azië. Engeland was niet zomaar een land, het was een wereldmacht en had geen enkele intentie die positie op te geven. […] Sport in het algemeen, en voetbal in het bijzonder, was een onderdeel

geworden van een bredere, ideologische strijd. De wedstrijd van de eeuw tussen Engeland en Hongarije ging niet alleen over voetbal, maar was een onderdeel van een symbolische confrontatie tussen twee rivaliserende ideologieën - het kapitalistisch imperialisme versus het communisme.”

Omslagpunt

De wedstrijd mag dan vanuit Hongaars oogpunt een belangrijke politieke mijlpaal hebben gevormd, de Engelsen beschouwen de nederlaag vooral als een omslag in de manier van denken over voetbal. De tijd was aangebroken om van de ontwikkelingen op het vasteland te gaan leren en ze te gebruiken om de kwaliteit van het eigen voetbalspel te verhogen. Zeker nadat Engeland in de return, zes maanden later, nogmaals werd vernederd (7-1), was duidelijk dat er wat moest gebeuren.

Wilson schreef: “De zware nederlagen tegen Hongarije hadden duidelijk gemaakt dat er van enige vorm van Engelse superioriteit geen sprake meer was, en uit de verschijning van een hele reeks boeken waarin het verstrijken van een gouden voetbaltijdperk werd beweend, bleek wel dat het besef was doorgedrongen dat de Engelse stijl moest worden veranderd.” Die vooruitgang, die in 1966 zou leiden tot de wereldtitel in eigen land, kwam zoals zo vaak voort uit een nederlaag. Zoals Brian Glanville het verwoordde: “Het was een nederlaag die de blinden ogen gaf.”

(26)

STADION

Stade du Thillenberg, Luxemburg

(27)

(28)

(29)

29

Ajax, Achilles, Heracles, Hermes DVS en Sparta zijn

Griekse namen. Hoe komen ze terecht in het

Nederlandse voetbal? En waarom zijn juist

Griekse namen zo populair?

CLUBNAMEN

DA’S MYTHOLOGISCH…

Apollon Limassol Aris FC

D

e eerste Nederlandse voetbalverenigingen werden eind ne-gentiende eeuw opgericht door welgestelde tieners die el-kaar veelal kenden van het gymnasium. Zij hadden vrije tijd en geld voor voetbalattributen. Pim Mulier was zo’n tiener. Hij richt-te met vrienden de Haarlemsche Football Club op. Veel clubs kozen voor een Engelse naam, omdat het voetbal was ontstaan in Engeland. Andere jongeren kozen voor Nederlandse varianten, zoals de Haagsche Voetbal Vereeniging.

Veel elitaire jongelingen kozen voor Griekse clubnamen om-dat zij op het gymnasium in aanraking kwamen met de Griekse mythologie. In de mythologie staan zeven grote sagen centraal die op hun beurt weer bestaan uit meerdere verhalen. Homerus heeft twee van die sagen (de omzwervingen van Odysseus en de Trojaanse Oorlog) opgetekend in de Odyssee en de Ilias. Vooral de Trojaanse Oorlog sprak tot de verbeelding.

Hoe was het ook alweer? De koningszoon van Troje verleidde de koningin van Sparta en nam haar mee naar zijn stad. Om terug te slaan verzamelde de Spartaanse koning Griekse bondgenoten om zich heen, waaronder de schier onoverwinnelijke Achilles en de heldhaftige Ajax. Ruim tien oorlogsjaren later stierf Achilles toen hij door een pijl in zijn hiel werd getroff en en de Trojaanse koningszoon hem de genadeklap gaf. Ook Ajax overleefde het niet. Sparta won de Trojaanse Oorlog uit-eindelijk door de bekende list van Odysseus met het houten paard. De bevolking van Troje werd uitgemoord en het Spartaanse koningskoppel werd herenigd.

De vaderlandse mythologietop-drie bestaat uit Sparta, Achilles en Ajax. Alleen al tot de Tweede Wereldoorlog werden 132 Spartaan-se voetbalverenigingen opgericht, op ruime

afstand gevolgd door zestig varianten van Achilles en 37 versies van Ajax. De populariteit van de drie wordt verklaard door hun voorname rol in de Trojaanse Oorlog. Sparta overwint Troje, Achilles zorgt voor de ommekeer in de strijd en Ajax is volgens de

Ilias na Achilles de grootste held van de Grieken. Door te kiezen

voor een Griekse clubnaam pronken oprichters met hun goede opleiding en afkomst.

Ondanks zijn doorslaggevende rol in de Trojaanse Oorlog moest Odysseus tot 1991 wachten voordat de eerste Nederlandse voet-balclub naar hem werd vernoemd. In Utrecht voetballen studen-ten in zijn naam op sportcomplex Olympos. Heldhaftige atlestuden-ten en getrainde grootmachten passen blijkbaar beter bij voetbal dan sluwe denkers.

Niet alleen in Nederland wordt inspiratie geput uit de Griekse mythologie, maar ook in onder meer Tsjechië, Italië en Cyprus. Sparta Praag is waarschijnlijk het bekendste voorbeeld, maar ook Atalanta Bergamo en Apollon Limassol danken hun naam aan de mythologie. Aris FC uit Thessaloníki is vernoemd naar Ares, de god van de oorlog. De Grieken laten zich dus inspireren door hun eigen sagen. Maar da’s (mytho)logisch.