6. PRECATIVE
112. It will be noted that the subjunctive does not figure in the above list. There is no trace of a past subjunctive in the material examined. Corresponding formally to what is traditionally called the present subjunctive is the precative. This name has been chosen in virtue of its function in the material examined where, apart from certain petrified polite formulas such as go raibh maith agatgo raibh maith agatgo raibh maith agatgo raibh maith agat and go maire túgo maire túgo maire tú, it occurs go maire tú exclusively in transitive verbs with either God or the Devil as subject.
Examples: (15) go dtachta an Diabhal égo dtachta an Diabhal égo dtachta an Diabhal égo dtachta an Diabhal é the Devil choke him!
(18) nár thuga Dia a thairfe dhíbh nár thuga Dia a thairfe dhíbh nár thuga Dia a thairfe dhíbh nár thuga Dia a thairfe dhíbh God grant you no profit from it! (20) go bhfóire Dia orainngo bhfóire Dia orainngo bhfóire Dia orainngo bhfóire Dia orainn God help us!
113. All tenses except the precative have the following internal contrastive system: (a) a BOUND form which must be followed by a subject
(b) a FREE form which must not be followed by a subject
(c) one or more SYNTHETIC forms analyzable as bound form + subject pronoun The precative has only the bound form. Synthetic forms may be obligatory, preferred or possible, in which last case they tend to be limited to responsive deletion
structures (see 333 below).
Synthetic forms should logically, in accordance with the plan of this work, be treated as a special case of verb + subject fusion at sentence level. It is obviously more convenient to handle them with verbal flexion at word level, however, and this has been done.
114. The basic rule for forming the VERBAL NOUN is as follows: 1. The morph /ə/ is suffixed to the stem.
Examples: bog- bogadhbog- bogadhbog- bogadhbog- bogadh move, shift suí- suí
suí- suí suí- suí
suí- suí sit (sandhi, see 25 above)
2. Stems ending in /ə/ followed by Y-system /n nn r l/ take the morph /t´/ Example: aithin- aithintaithin- aithintaithin- aithintaithin- aithint recognize
3. Stems ending in /ə/ followed by A-system /n r l/ take the morph /t´/ Example: oscal- oscailtoscal- oscailtoscal- oscailtoscal- oscailt open
4. Polysyllabic stems ending in /i/ delete /i/ and take /u/ Example: tosnaí- tosnútosnaí- tosnútosnaí- tosnútosnaí- tosnú begin
5. Polysyllabic stems ending in /al/ take /Y/ or /t'/ Example: sábhál- sábháil(t)sábhál- sábháil(t)sábhál- sábháil(t)sábhál- sábháil(t) save
115. The following secondary rules for forming the VERBAL NOUN occur: (i) the morph is /0/ in
bac- bac bac- bac bac- bac
bac- bac (1, 15-22) bother with goid- goidgoid- goidgoid- goidgoid- goid (1-23) steal braith- braith
braith- braith braith- braith
braith- braith (15, 22) notice, feel iompar- iompariompar- iompariompar- iompariompar- iompar (1, 15-20) carry ceangal- ceangal
ceangal- ceangal ceangal- ceangal
ceangal- ceangal (1-23) tie lách- láchlách- láchlách- láchlách- lách (11, 18) shoot coimeád- coimeád
coimeád- coimeád coimeád- coimeád
coimeád- coimeád (1-20) keep leigheas- leigheasleigheas- leigheasleigheas- leigheasleigheas- leigheas (11-18) cure cónaí- cónaí
cónaí- cónaí cónaí- cónaí
cónaí- cónaí (1-23) dwell léim- léimléim- léimléim- léimléim- léim (1-18, 22-23) leap corraí- corraí
corraí- corraí corraí- corraí
corraí- corraí (1-22) move meath- meathmeath- meathmeath- meathmeath- meath (1, 15-22) decay crioth- crioth
crioth- crioth crioth- crioth
crioth- crioth (1-22) tremble mún- múnmún- múnmún- múnmún- mún (1, 15-22) piss cuir- cuir
cuir- cuir cuir- cuir
cuir- cuir (1-23) put ól- ólól- ólól- ólól- ól (1-23) drink dearúd- dearúd
dearúd- dearúd dearúd- dearúd
dearúd- dearúd (1-22) forget rith- rithrith- rithrith- rithrith- rith (1-23) run díol- díol
díol- díol díol- díol
díol- díol (1-23) sell siúl- siúlsiúl- siúlsiúl- siúlsiúl- siúl (1-23) walk éirí- éirí
éirí- éirí éirí- éirí
éirí- éirí (1-23) also éiriúéiriúéiriúéiriú (18-20) rise stad- stadstad- stadstad- stadstad- stad (1-22) stop fiafraí- fiafraí
fiafraí- fiafraí fiafraí- fiafraí
fiafraí- fiafraí (22-23) fiafrúfiafrúfiafrú (1-20) askfiafrú stop- stopstop- stopstop- stopstop- stop (1-23) stop fás- fás
fás- fás fás- fás
fás- fás (1-23) grow teip- teipteip- teipteip- teipteip- teip (15-22) fail foghlaim- foghlaim
foghlaim- foghlaim foghlaim- foghlaim
foghlaim- foghlaim (1-18, 22-23) learn (ii) the morph is /A/ (note: /i/ + /A/ > /əx/) in ardaí- ardach
ardaí- ardach ardaí- ardach
ardaí- ardach (1) ardúardúardúardú (11-20) raise fuilig- fulagfuilig- fulagfuilig- fulagfuilig- fulag (11-20) suffer ceannaí- ceannàch
ceannaí- ceannàch ceannaí- ceannàch
ceannaí- ceannàch (1-22) buy fuilinn- folannfuilinn- folannfuilinn- folannfuilinn- folann (1) suffer clois- clos
clois- clos clois- clos
clois- clos (18-20) hear goil- golgoil- golgoil- golgoil- gol (1-23) weep clúdaí- clúdach
clúdaí- clúdach clúdaí- clúdach
clúdaí- clúdach (1. 20) cover leighis- leigheasleighis- leigheasleighis- leigheasleighis- leigheas (1, 15, 20) cure cuardaí- cuardach
cuardaí- cuardach cuardaí- cuardach
cuardaí- cuardach (1-20) search for réití- réiteachréití- réiteachréití- réiteachréití- réiteach (1-23) settle, arrange
cuartaí- cuartach cuartaí- cuartach cuartaí- cuartach
cuartaí- cuartach (22-23) search for tairrin- tarractairrin- tarractairrin- tarractairrin- tarrac (11-10) pull cuir- cur
cuir- cur cuir- cur
cuir- cur (1-23) put tomhais- tomhastomhais- tomhastomhais- tomhastomhais- tomhas (1-23) guess, measure
fuadaí- fuadach fuadaí- fuadach fuadaí- fuadach
fuadaí- fuadach (1, 18-22) kidnap, swipe
(iii) the morph is /Aə/ (with deletion of stem final /i/) in buail- bualadh
buail- bualadh buail- bualadh
buail- bualadh (11-23) beat, hit maran- maranadhmaran- maranadhmaran- maranadhmaran- maranadh (1) think codail- codladh
codail- codladh codail- codladh
codail- codladh /kœlə/ (1-23) sleep scanraí- scanradhscanraí- scanradhscanraí- scanradhscanraí- scanradh (1, 15-22) shock, scare
doirt- dortadh doirt- dortadh doirt- dortadh
doirt- dortadh (11-22) spill. pour scoilt- scoltadhscoilt- scoltadhscoilt- scoltadhscoilt- scoltadh (1-22) split fáisc- fáscadh
fáisc- fáscadh fáisc- fáscadh
fáisc- fáscadh (1-22) clasp sloig- slogadhsloig- slogadhsloig- slogadhsloig- slogadh (15, 20) swallow loisc- loscadh
loisc- loscadh loisc- loscadh
loisc- loscadh (1-22) burn (iv) the morph is /nt´/ in bac- bacaint
bac- bacaint bac- bacaint
bac- bacaint (1, 22) bother with leòg- leògaintleòg- leògaintleòg- leògaintleòg- leògaint (11-18) leave, let clois- cloisint
clois- cloisint clois- cloisint
clois- cloisint 20) hear lig- ligintlig- ligintlig- ligintlig- ligint (1, 20-23) leave fág fágaint
fág fágaint fág fágaint
fág fágaint (1, 15-23) leave seim- seimintseim- seimintseim- seimintseim- seimint (20) play (music) féach- féachaint
féach- féachaint féach- féachaint
féach- féachaint (1-23) look sroich- sroichintsroich- sroichintsroich- sroichintsroich- sroichint (11) reach ins- insint
ins- insint ins- insint
ins- insint (1-22) tell tóg- tógainttóg- tógainttóg- tógainttóg- tógaint (1, 15-23) take, build
(v) the morph is /əm'/ in druid- druidim
druid- druidim druid- druidim
druid- druidim (18-20) push tit- titimtit- titimtit- titimtit- titim (1-23) fall seinn- seinnim
seinn- seinnim seinn- seinnim
seinn- seinnim (11, 18) play (music)
(vi) the morph is /əv/ (with deletion of final /i/ in polysyllabic stems) in caith- caitheamh*
caith- caitheamh* caith- caitheamh*
caith- caitheamh* (1-23) throw sás- sásamhsás- sásamhsás- sásamhsás- sásamh (1, 15-22) satisfy comhairí- comhaireamh
comhairí- comhaireamh comhairí- comhaireamh
comhairí- comhaireamh (1-22) count scanraí- scanramhscanraí- scanramhscanraí- scanramhscanraí- scanramh (11) shock, scare
cuimhní- cuimhneamh cuimhní- cuimhneamh cuimhní- cuimhneamh
cuimhní- cuimhneamh (1-23) remember scrí- scríobhscrí- scríobhscrí- scríobh (1, 15, 20-23) scrí- scríobh write
dealraí- dealramh dealraí- dealramh dealraí- dealramh
dealraí- dealramh (11i-22): appear, seem seas(aí)- seasamhseas(aí)- seasamhseas(aí)- seasamhseas(aí)- seasamh (1-23) stand friothál- friothálamh
friothál- friothálamh friothál- friothálamh
friothál- friothálamh (15) look after sná- snámhsná- snámhsná- snámhsná- snámh (1-22) swim guí- guíomh
guí- guíomh guí- guíomh
guí- guíomh (22) pray sní- sníomhsní- sníomhsní- sníomhsní- sníomh (1-23) spin lé- léamh*
lé- léamh* lé- léamh*
lé- léamh* (1, 22-23) read taitn(í)- taitneamhtaitn(í)- taitneamhtaitn(í)- taitneamhtaitn(í)- taitneamh (1-23) please machnaí- machnamh
machnaí- machnamh machnaí- machnamh
machnaí- machnamh (11) think té- téamhté- téamhté- téamhté- téamh (1, 20) heat maí- maíomh
maí- maíomh maí- maíomh
maí- maíomh (1, 15-20) boast tuill- tuilleamhtuill- tuilleamhtuill- tuilleamhtuill- tuilleamh (1-22) earn * caitheadhcaitheadhcaitheadhcaitheadh (1,22-23) lélélé (11-20) scrílé scríscrí (11, 18)scrí
(vii) the morph is /əxt/ (with deletion of stem-final /i/), in ceannaí- ceannacht
ceannaí- ceannacht ceannaí- ceannacht
dúisí- dúiseacht dúisí- dúiseacht dúisí- dúiseacht
dúisí- dúiseacht (1-23) awaken imí- imeàchtimí- imeàchtimí- imeàchtimí- imeàcht (1-22) imeachtimeachtimeacht (23) imeacht go away
éist- eisteacht éist- eisteacht éist- eisteacht
éist- eisteacht (1-23) listen ins- inseachtins- inseachtins- inseachtins- inseacht (23) tell fan- fanàcht
fan- fanàcht fan- fanàcht
fan- fanàcht (20) fanachtfanachtfanachtfanacht (22-23) stay, wait
(viii) the morph is /al(t)´/ (with deletion of stem-final /i/) in admhaí- admháil
admhaí- admháil admhaí- admháil
admhaí- admháil (1, 20) admit gabh- gabháil*gabh- gabháil*gabh- gabháil*gabh- gabháil* (1-23) go, take coinní- coinneáil
coinní- coinneáil coinní- coinneáil
coinní- coinneáil (1-23) keep iompaí- iompáiliompaí- iompáiliompaí- iompáiliompaí- iompáil (11-18) turn fág- fágáil
fág- fágáil fág- fágáil
fág- fágáil (11) leave teangaí- teangáilteangaí- teangáilteangaí- teangáilteangaí- teangáil (1, 22) meet fagh- fáil
fagh- fáil fagh- fáil
fagh- fáil (1-23) get, obtain teastaí- teastáilteastaí- teastáilteastaí- teastáilteastaí- teastáil (1-20) need, want
fua- fuáil fua- fuáil fua- fuáil
fua- fuáil (15, 20-22) sew tóg- tógáiltóg- tógáiltóg- tógáiltóg- tógáil (11) take, build * realised /gol´/ in (1, 22-23)
(ix) the morph is /unt´/ in caill- cailllúint
caill- cailllúint caill- cailllúint
caill- cailllúint (1-23) lose lean- leanúintlean- leanúintlean- leanúintlean- leanúint (1-23) follow creid- creidiúint
creid- creidiúint creid- creidiúint
creid- creidiúint (1-23) believe oir-oir-oir-oir- oiriúintoiriúintoiriúintoiriúint (1-20) suit druid- druidiúint
druid- druidiúint druid- druidiúint
druid- druidiúint (15, 22-23) push scar- scarúintscar- scarúintscar- scarúintscar- scarúint (1-22) separate fan- fanúint
fan- fanúint fan- fanúint
fan- fanúint (11-15) stay sceinn- sceinniúintsceinn- sceinniúintsceinn- sceinniúintsceinn- sceinniúint (11) fly feil-
feil- feil-
feil- feiliúintfeiliúintfeiliúintfeiliúint (22-23) suit srois- sroisiúintsrois- sroisiúintsrois- sroisiúintsrois- sroisiúint (15) reach geall- geallúint
geall- geallúint geall- geallúint
geall- geallúint (1-23) promise (x) the morph is /x/ in
glao- glaoch glao- glaoch glao- glaoch
glao- glaoch (1-23) call lá- láchlá- láchlá- láchlá- lách (1, 15, 22-23) shoot (xi) the morph is /t´/ in
adhan- adhaint adhan- adhaint adhan- adhaint
adhan- adhaint (1. 15) ignite léim- léimtléim- léimtléim- léimtléim- léimt (20) leap bain- baint
bain- baint bain- baint
bain- baint (1, 22-23) pick meil- meiltmeil- meiltmeil- meiltmeil- meilt (1-23) grind buin- buint
buin- buint buin- buint
buin- buint (11-20) pick roinn- roinntroinn- roinntroinn- roinntroinn- roinnt (1-22) divide foghlaim- foghlaimt
foghlaim- foghlaimt foghlaim- foghlaimt
foghlaim- foghlaimt (20) learn samhal- samhailtsamhal- samhailtsamhal- samhailtsamhal- samhailt (15-20) imagine
labhar- labhairt labhar- labhairt labhar- labhairt
labhar- labhairt (1-23) speak seinn- seinntseinn- seinntseinn- seinntseinn- seinnt (15) play (music) (xii) the following items are morphological "sports":
airí- aireàchtaint airí- aireàchtaint airí- aireàchtaint
airí- aireàchtaint (1,15) hear iarr- iarraidhiarr- iarraidhiarr- iarraidhiarr- iarraidh (11,20) iarradhiarradhiarradh iarradh (1,15-18,22-23) seek
airí- aireachtáil airí- aireachtáil airí- aireachtáil
airí- aireachtáil (22-23) hear iompaí- iompóiompaí- iompóiompaí- iompóiompaí- iompó (1, 20-23) turn beir- breith
beir- breith beir- breith
beir- breith (1-23) bear, seize iontaí- iontóiontaí- iontóiontaí- iontóiontaí- iontó (1, 22) turn bí- bheith
bí- bheith bí- bheith
bí- bheith (1-23) be mair- maireàchtaintmair- maireàchtaintmair- maireàchtaintmair- maireàchtaint (11-20) live braith- braistint
braith- braistint braith- braistint
braith- braistint (20) feel mair- maireachtáilmair- maireachtáilmair- maireachtáilmair- maireachtáil (22-23) live deir- reá
deir- reá deir- reá
deir- reá (1) rá rá rá (11-23) say rá sroich- sroistintsroich- sroistintsroich- sroistintsroich- sroistint (18-20) reach din- déan-amh
din- déan-amh din- déan-amh
din- déan-amh (11-23) -adh-adh-adh (1, 22-23) do-adh tag- teachttag- teachttag- teachttag- teacht (1-23) come doir- dáir
doir- dáir doir- dáir
doir- dáir (1-23) bull (a cow) té- dulté- dulté- dulté- dul (11-20) dol dol dol dol (1, 22-23) go fan- fuireàch
fan- fuireàch fan- fuireàch
fan- fuireàch (1) stay tug- túirttug- túirttug- túirttug- túirt (11-20) tabhairttabhairttabhairttabhairt (1, 22-23) give
feic- feiscint feic- feiscint feic- feiscint
feic- feiscint (1. 20-23) fiscint fiscint fiscint fiscint (11-18) see tuig- tuiscinttuig- tuiscinttuig- tuiscinttuig- tuiscint (1-23) understand 116. The VERBAL ADJECTlVE is formed by suffixing the morph /t´ə/ to the stem. For the sandhi involved, see 32 snd 39 above.
Examples: caill- cailltecaill- caillte losecaill- cailltecaill- caillte imí- imithe imí- imitheimí- imithe
imí- imithe go away The following items are morphological "sports":
deir- ráite deir- ráite deir- ráite
deir- ráite (1-23) say din- déanta din- déanta din- déanta din- déanta (1-23) do fagh- fálta fagh- fálta fagh- fálta
fagh- fálta (11-15) fachta fachta fachta (18-20) foite fachta foitefoite (1, 22-23) getfoite té- dulta té- dulta té- dulta té- dulta (11-20) go tug- túrtha tug- túrtha tug- túrtha
tug- túrtha (11-20) tabhartha tabhartha tabhartha (1, 22-23) give tabhartha
117. In sections 118-132 below, dealing with the FINITE VERB, the indicative tenses will be referred to as present, imperfect, preterit and future, omitting the reference "indicative".
118. The present, imperfect, imperative and precative are formed from the PRESENT BASE of the verb.
The preterit is formed from the PRETERITE BASE. This, in its basic rule, is identical to the present base but differs from it in secondary rules.
The future and conditional are formed from the FUTURE BASE.
The basic rule will be illustrated in sections 120, 122, 123, 127, 131 and 132 below by forms of the verbs bog-bog-bog-bog- move lé-lé-lé-lé- read tosnaí- tosnaí- tosnaí- tosnaí- begin and (in sections 131 and 132 only) raghraghraghragh- future base of té- go.
119. The PRESENT BASE is identical to the stem except for the following verbs which take the suffix /i/ before all morphs except /CLOSURE/:
(i) verbs with stem ending in /ə/ followed by A- or Y-system /n nn r l/
(ii) éist- éist- éist- (1, 22-23) listen ins- éist- ins- ins- ins- (23 optional) tell samhal-samhal-samhal- (15-20) imagine sás-samhal- sás- sás- sás- (1, 15, 20-22) satisfy siúl-siúl-siúl-siúl- (1, 18) walk
Note also the subdialectal variations in the present base of the following verbs: feic-
feic- feic-
feic- (22-23) feicí- feicí- feicí- feicí- (1) fic- fic- fic- fic- (11-18) cí- cí- cí- cí- (20) see. Note the form chí-chí-chí- occurring after chí- zero verbal particle (see 137) in (1-18).
ins- ins- ins-
ins- (11-20.23) nis-nis-nis- (22) tell nis- tag-
tag- tag-
tag- (1-23) tig- tig- tig- tig- (15n) come té-
té- té-
120. The PRESENT tense has the following forms:
BOUND /ən/ bogannbogannbogannbogann léann léann léann léann tosnaíonntosnaíonntosnaíonntosnaíonn FREE /tər/ bogtar bogtar bogtar bogtar léatar léatar léatar léatar tosnaíotartosnaíotartosnaíotartosnaíotar
SYNTHETIC obligatory S.1. (11-20) P.1. (1-23); possible S.1. (1, 22-23) S.2. (1-23) P.3. (1-23)
S.1. /əm/ bogaim bogaim bogaim bogaim léim léim léim léim tosnaímtosnaímtosnaímtosnaím S.2. /ər´/ bogair bogair bogair bogair léir léir léir léir tosnaírtosnaírtosnaírtosnaír
P.1. /əm´id´/ bogaimíd bogaimíd bogaimíd bogaimíd léimíd léimíd léimíd léimíd tosnaímídtosnaímídtosnaímídtosnaímíd (1-20) /əməd´/ bogamaid bogamaid bogamaid bogamaid léamaid léamaid léamaid léamaid tosnaíomaidtosnaíomaidtosnaíomaidtosnaíomaid (22-23) P.3. /əd'/ bogaidbogaidbogaidbogaid léid léid léid léid tosnaídtosnaídtosnaídtosnaíd
121. The following secondary rules occur in the present tense:
(i) bí- bí- bí- bí- be has a regular present paradigm with habitual meaning. The non-habitual present tense has the following forms:
A. After zero verbal particle or direct relative (see 137): BOUND tátátátá (11-23) thá thá thá (1, 20-23); thá
relative atáatáatá (11, 18-23) atháatá atháathá (1, 15, 20-23); athá form before tútútútú or sibhsibhsibhsibh tánntánntánntánn (11-20) thánn thánn thánn (20) thánn FREE táthartáthartáthartáthar (11-20) táfartáfartáfar (1, 22-23)táfar
SYNTHETIC regular from tá-tá-tá- resp. thá-tá- thá-thá-thá- but S.2. taoitaoitaoitaoi (11-20) B. After other verbal particles:
BOUND fuilfuilfuilfuil; form before tútútú or sibh fuileanntú sibh fuileannsibh fuileann (11-20)sibh fuileann FREE fuiltarfuiltarfuiltarfuiltar
SYNTHETIC regular from fuil-fuil-fuil-fuil-
Contracted form with verbal particle níLníLníLníL: níl-níl-níl- (11-23) nín-níl- nín-nín-nín- (1)
(ii) deir-deir-deir-deir- say has the bound form deirdeirdeirdeir but (11-20) deireanndeireanndeireanndeireann before tútútútú or sibh sibh sibh. sibh
(iii) bound forms with a morph /əs/ occur in limited distribution in (20) in questions with subject tútútútú.
Examples: (20) an dtuigeas túan dtuigeas túan dtuigeas túan dtuigeas tú do you understand?
(20) cá bhfuileas tú ag dulcá bhfuileas tú ag dulcá bhfuileas tú ag dulcá bhfuileas tú ag dul where are you going? (20) an gcíos tú é sinan gcíos tú é sinan gcíos tú é sinan gcíos tú é sin do you see that?
122. The IMPERFECT tense has the following forms:
B0UND /əx/ bhogadh bhogadh bhogadh bhogadh léadh léadh léadh léadh thosnaíodhthosnaíodhthosnaíodhthosnaíodh FREE /t´i/ bogtí bogtí bogtí bogtí léití léití léití léití tosnaítítosnaítítosnaítítosnaítí (11-20)
/ti/ bogtaí bogtaí bogtaí bogtaí léataíléataíléataíléataí tosnaíotaí tosnaíotaí tosnaíotaí tosnaíotaí (1, 22-23) SYNTHETIC obligatory S.1. 2. (1-23) P.1. 3. (11-23), preferred P.1. 3. (1) S.1. /ənn´/ bhogainn bhogainn bhogainn bhogainn léinn léinn léinn léinn thosnaínnthosnaínnthosnaínnthosnaínn
S.2. /ta/ bhogtá bhogtá bhogtá bhogtá léatá léatá léatá léatá thosnaíotáthosnaíotáthosnaíotáthosnaíotá (1, 15-20) /t´a/ bhogteá bhogteá bhogteá bhogteá léiteá léiteá léiteá léiteá thosnaíteáthosnaíteáthosnaíteáthosnaíteá (11) /ha/ bhogthá bhogthá bhogthá bhogthá léathá léathá léathá léathá thosnaíotháthosnaíotháthosnaíotháthosnaíothá (22-23) P.1. /əm´is´/ bhogaimís bhogaimís bhogaimís bhogaimís léimís léimís léimís léimís thosnaímísthosnaímísthosnaímísthosnaímís (1-20)
/əm´ist´/ bhogaimíst bhogaimíst bhogaimíst bhogaimíst léimístléimístléimístléimíst thosnaímíst thosnaímíst thosnaímíst thosnaímíst (1, 18-20) /əməst´/ bhogamaist bhogamaist bhogamaist bhogamaist léamaist léamaist léamaist léamaist thosnaíomaistthosnaíomaistthosnaíomaistthosnaíomaist (22-23) P.3. /əd´is´/ bhogaidísbhogaidísbhogaidísbhogaidís léidís léidís léidís léidís thosnaídísthosnaídísthosnaídísthosnaídís (1-20)
/əd´ist´/ bhogaidístbhogaidístbhogaidístbhogaidíst léidíst léidíst léidíst léidíst thosnaídístthosnaídístthosnaídístthosnaídíst (1, 18-23) 123. The IMPERATIVE has the following forms:
BOUND /əx/ bogadh bogadh bogadh bogadh léadh léadh léadh léadh tosnaíodhtosnaíodhtosnaíodhtosnaíodh FREE /tər/ bogtar bogtar bogtar bogtar léatar léatar léatar léatar tosnaíotartosnaíotartosnaíotartosnaíotar SYNTHETIC all obligatory except P.3. possible
S.2. /CLOSURE/ bog bog bog bog léigh léigh léigh léigh tosnaightosnaightosnaightosnaigh
P.1. /əm´is´/ bogaimís bogaimís bogaimís bogaimís léimís léimís léimís léimís tosnaímístosnaímístosnaímístosnaímís (11-20) /əm´id´/ bogaimfd bogaimfd bogaimfd bogaimfd léimíd léimíd léimíd léimíd tosnaímídtosnaímídtosnaímídtosnaímíd (1)
/əməd´/ bogamaid bogamaid bogamaid bogamaid léamaid léamaid léamaid léamaid tosnaíomaidtosnaíomaidtosnaíomaidtosnaíomaid (22-23) P..2. /əg´/ bogaigh bogaigh bogaigh bogaigh léigh léigh léigh léigh tosnaíghtosnaíghtosnaíghtosnaígh (11-20)
/əg´i/ bogaigí bogaigí bogaigí bogaigí léigíléigíléigíléigí tosnaígítosnaígítosnaígítosnaígí (1, 20-23) P.3. /əd´is´/ bogaidís bogaidís bogaidís bogaidís léidís léidís léidís léidís tosnaídístosnaídístosnaídístosnaídís (11-20)
124 The following secondary rules occur in the imperative: (i) Irregular S.2. synthetic forms:
deir- abair deir- abair deir- abair
deir- abair (1-23) say té- téir(e)té- téir(e)té- téir(e)té- téir(e) /t´əir´(ə)/ (1, 15-23) go
ins- nis ins- nis ins- nis
ins- nis (1-23) tell tug- túirtug- túirtug- túirtug- túir (11-20) tabhairtabhairtabhairtabhair (1, 22- 23) give
tag- tair tag- tair tag- tair
tag- tair (11-20) tar tar tar tar (1, 22-23) come
(ii) Exceptionally the morph /əm/ is found in (11-20) for P.1. synthetic form. Example (20) fanam ansofanam ansofanam ansofanam anso let's stay here
(iii) /i/ occurs as a variant of P.2. synthetic morph /əg´i/ with stems ending in /g/. Example (1) tugaítugaítugaí givetugaí
125. The PRECATIVE has only the BOUND form /ə/. Examples:
(15) go méadaí Dia do shaolgo méadaí Dia do shaolgo méadaí Dia do shaolgo méadaí Dia do shaol God increase your life! (15) go dtachta an Diabhal égo dtachta an Diabhal égo dtachta an Diabhal égo dtachta an Diabhal é the Devil choke him!
(18) gur chrá Dia do chroí ionatgur chrá Dia do chroí ionatgur chrá Dia do chroí ionatgur chrá Dia do chroí ionat God torment your heart! (18) nár thuga Dia a thairfe dhíbhnár thuga Dia a thairfe dhíbhnár thuga Dia a thairfe dhíbhnár thuga Dia a thairfe dhíbh God grant you no profit from it!
126. The PRETERITE BASE is identical to the present base except in the following verbs:
beir- riug- beir- riug- beir- riug-
beir- riug- (1-23) also beir-beir-beir-beir- (1, 18-20) bear, seize bí- rabh-
bí- rabh- bí- rabh-
bí- rabh- (1-23) but bhí-bhí-bhí- (1-23) after particle dobhí- dododo (see 137) be clois- chual-
clois- chual- clois- chual-
clois- chual- (11, 18-22) hear deir- dúraí-
deir- dúraí- deir- dúraí-
deir- dúraí- (1) dúr-dúr-dúr-dúr- (18-20) duar-duar-duar- (11-15) úr-duar- úr- úr- úr- (22-23) say din- dearn-
din- dearn- din- dearn-
din- dearn- (11) but din-din-din- (11) after particle dodin- dododo (see 137) do (1, 15-23 have regular forms)
fagh- fuair- fagh- fuair- fagh- fuair-
fagh- fuair- (1-11, 18-25) fuar- fuar- fuar- fuar- (15) get feic- feacaí-
feic- feacaí- feic- feacaí-
feic- feacaí- (1) feac- feac- feac- (11-20) fac- feac- fac-fac-fac- (22-23) but chnuicí- chnuicí- chnuicí- (1) chnuic- chnuicí- chnuic-chnuic-chnuic- (15, 20) chnuc-chnuc-chnuc-chnuc- (11, 18, 22) chunaic-chunaic-chunaic- (23) after particle dochunaic- dododo (see 137) see
ith- ua- ith- ua- ith- ua-
ith- ua- (22-23) eat (1-20 have regular forms) tag- tháiní-
tag- tháiní- tag- tháiní-
tag- tháiní- (1) thán-thán-thán-thán- (11-22) than-than-than- (23) comethan- té- chua-
té- chua- té- chua-
té- chua- (1-23) but deagh-deagh-deagh-deagh- (11, 22 obligatory;15-18, 23 optional) after a particle other than dododo (see 137) godo
127. The PRETERITE tense has the following forms:
BOUND /CLOSURE/ bhog bhog bhog bhog léigh léigh léigh léigh thosnaighthosnaighthosnaighthosnaigh FREE /əv/(11,18) bogadh bogadh bogadh bogadh léadh léadh léadh léadh tosnaíodhtosnaíodhtosnaíodhtosnaíodh
/əg/(1,15,23) /əx/(18-22)
SYNTHETIC obligatory S.1. 2.; P.1. 2. 3. (11-20); possible S.1. 2.; P.1. 3. (1, 22-23) S.1. /əs/ bhogas bhogas bhogas bhogas léas léas léas léas thosnaíosthosnaíosthosnaíosthosnaíos
S.2. /əs´/ bhogais bhogais bhogais bhogais léis léis léis léis thosnaísthosnaísthosnaísthosnaís P.1. /əmər´/ bhogamair bhogamair bhogamair bhogamair léamair léamair léamair léamair thosnaíomairthosnaíomairthosnaíomairthosnaíomair P.2. /əvər´/ bhogabhairbhogabhairbhogabhairbhogabhair léabhair léabhair léabhair léabhair thosnaíobhairthosnaíobhairthosnaíobhairthosnaíobhair P.3. /ədər/ bhogadar bhogadar bhogadar bhogadar léadar léadar léadar léadar thosnaíodarthosnaíodarthosnaíodarthosnaíodar
Note that /-əvər´/ may be realised as [ur´] and this appears to be the only realisation in (15) where the group /ivər´/ is likewise realised as [ur´] 128. The following secondary rules occur in the preterite:
BOUND FREE SYN.S.1. SYN.S.2.
bhíothas bhíothas bhíothas bhíothas (15-20) was chnuic chnuic chnuic chnuic (1, 22) saw
chnuic chnuic chnuic
chnuic chnucathaschnucathaschnucathaschnucathas chnuc chnuc chnuc chnuc chnuicíschnuicíschnuicíschnuicís (11-20) saw chuala chuala chuala chuala (22) heard chualaigh chualaigh chualaigh
chualaigh chualathas chualathas chualathas chualathas chuala chuala chuala chuala chualaís chualaís chualaís chualaís (18-20) heard chualaigh
chualaigh chualaigh
chualaigh chualathas chualathas chualathas chualathas chualagchualagchualagchualag chualaíschualaíschualaíschualaís (11) heard dearnaigh
dearnaigh dearnaigh
dearnaigh dearnathas dearnathas dearnathas dearnathas dearna dearna dearna dearna dearnaísdearnaísdearnaísdearnaís (11) did duairt
duairt duairt
duairt duarathas duarathas duarathas duarathas duart duart duart duart duaraísduaraísduaraísduaraís (11) said duairt
duairt duairt
duairt duart duart duart duart duaraísduaraísduaraísduaraís (15) said dúirt dúirt dúirt dúirt (1) said dúirt dúirt dúirt
dúirt dúrathas dúrathas dúrathas dúrathas dúrt dúrt dúrt dúrt dúraís dúraís dúraís dúraís (18-20) said faca
faca faca
faca facathas facathas facathas facathas (22-23) saw feacaigh
feacaigh feacaigh
feacaigh feaca feaca feaca feaca feacaísfeacaísfeacaísfeacaís (15) saw feacaigh
feacaigh feacaigh
feacaigh feacathas feacathas feacathas feacathas feaca feaca feaca feaca feacaís feacaís feacaís feacaís (11, 18-20) saw fuair fuair fuair fuair (15) got fuarathas fuarathas fuarathas fuarathas (11, 18-20) got roibh roibh roibh roibh (1-15, 22-23) was roibh roibh roibh
roibh rabhathasrabhathasrabhathasrabhathas (18-20) was tháinig tháinig tháinig tháinig (23) came tháinig tháinig tháinig
tháinig thánathas thánathas thánathas thánathas thána(g)thána(g)thána(g)thána(g) thánaís thánaís thánaís thánaís (18-20) came tháinig
tháinig tháinig
tháinig thána(g)thána(g)thána(g)thána(g) thánaísthánaísthánaísthánaís (11-15) came tháinig
tháinig tháinig
tháinig thánaís thánaís thánaís thánaís (22) came tharla
tharla tharla
tharla (1-15, 20) happened
from tharlaí-tharlaí-tharlaí-tharlaí- úirt
úirt úirt
úirt (22-23) said
129. The FUTURE BASE is formed as follows:
(i) verbal stems ending in a consonant add /h/ except for stems ending in /ə/ followed by A- or Y-system /n nn r l/ which add /o/ and stems ending in /ə/ followed by A- or Y-system /g/ which add /ho/.
Examples: bog- bogf- bog- bogf- bog- bogf- bog- bogf- cosan- cosanó- cosan- cosanó- cosan- cosanó- cosan- cosanó-
loirig- loiriceo-loirig- loiriceo-loirig- loiriceo-loirig- loiriceo- (see 28 above)
(ii) monosyllabic verbal stems ending in a vowel or /h/ add /f/ (11, 18, 22-23) /h/ (1, 15, 20).
Example: suí- suíf-suí- suíf-suí- suíf-suí- suíf-
(iii) polysyllabic verbal stoms ending in /i/ delete /i/ and add /o/. Example: tosnaí- tosnó-tosnaí- tosnó-tosnaí- tosnó-tosnaí- tosnó-
130. The following secondary rules occur in the future base:
(i) the verbs éist-éist-éist- (1, 22-23) ins-éist- ins- ins- ins- (23) samhal-samhal-samhal-samhal- (15-20) sás-sás-sás-sás- (1, 15, 20-22) siúl-siúl-siúl-siúl- (1, 18) take the morph /o/.
(ii) the following items are morphological "sports": beir- béarf-
beir- béarf- beir- béarf-
beir- béarf- bear, seize ith- íos-ith- íos-ith- íos-ith- íos- eat bí- be-
bí- be- bí- be-
bí- be- be luí- lof-luí- lof-luí- lof-luí- lof- (22-23) lie (1-20 regular deir- déarf-
deir- déarf- deir- déarf-
deir- déarf- say tag- tiocf-tag- tiocf-tag- tiocf-tag- tiocf- (1-15, 20-23) come (18 regular)
din- déanf-