Leniency scenarios

- The destabilising effect (rat race; fear of detection or defection) - The opportunistic response (cartel ended)

- The anticipation effect (preconceived plan; ends cartel) - Throwing the bone strategy

Further clarification topic list

Reasons to apply – theoretical scenarios on the use of leniency

The image of leniency that competition authorities generally bring forward in their communication is that of a destabilising instrument to end active and current cartels (Van Erp, 2013). Through the existence of these arrangements, parties will perceive the risk of defection by others and if they realise the risks of being caught and receiving substantial fines for their actions, they will choose for the safe option to come clean in return for immunity.

As Levenstein and Suslow (2006) bring forward, the most frequent reason for cartels to fall apart are external shocks in the market, e.g. entry of new firms or changes in demand. To give an example, the Belgian Beer Brewers cartel failed in January 1998 mainly as a result of falling demand, overcapacity and pressures from retailers. The European Commission did not start an investigation until six months after raises questions on the notion that the cartel was actually disrupted by the leniency notice (Stephan, 2009, p. 544). A study of European cartel cases (in which leniency was applied by one or more cartelists) demonstrates 53% of the cartels ended before the leniency request was submitted (Stephan & Nikpay, 2015). This suggests

+ that leniency policies do not disrupt these existing cartels per se, but that these cartels might have failed already for other reasons. In such a case, firms might have requested for leniency to put their former cartel members, now competitors again, at a disadvantage. I will call this the opportunistic response.

There is also a variation on this scenario. That is when parties enter into a cartel, or pressure others to form a cartel with them, with the preconceived idea to ask for leniency when the cartel is up and running. This would entail the cartel as an intentional and planned construction only to eventually damage other market players when the firm is the first to ask for leniency, making them immune to sanctions. I will call this the anticipation effect of the leniency system. Note that this means leniency does end the cartel in this scenario, although being used in a strategic way.

Another scenario in which firms ask for leniency is yet a different strategic option. In this scenario, firms might hold a large international cartel agreement and also make an agreement on a smaller side market. Now the firms ask for leniency in this small cartel to distract the efforts of the authorities and risk of detection in the large cartel. This can be called the throwing-the-bone strategy.

Considerations that are more general can be; the perceived chance that other members of the cartel apply for leniency; expected fine reduction (only when not first applicant); the perceived probability of detection by authorities; perceived probability of detection by third parties.

One might also think of other personal reasons such as; a labour dispute; other interpersonal (relational) issues; cartelists that hold a grudge or have resentment against other members of the cartel.

Reasons not to apply

There are several reasons for firms not to apply for leniency in case of a cartel. First off, attention should be giving to the question how leniency relates to other forms of legal control, especially the civil enforcement of competition law. Is there still an incentive for parties when following from a leniency request can be a civil claim? The risk of follow-on damage claims because of leniency applications can have a serious oppressive effect on the willingness to request for leniency.

In addition, one might consider the personal and corporate reputation as a reason not apply.

Rosenboom (2012) examined the career development of managers confronted with prosecution by the Netherlands competition authority. The results show detected cartel infringements have a negative effect on the careers of managers in comparison to managers that were not involved.

When we consider the reputation of the firm because of leniency requests, we can also expect an oppressive effect. Empirical analysis of Dutch listed firms for anti-competitive activities by the

184 Appendix |

authorities, shows imposed fines contribute 12% of the total value loss, 55% is due to the loss of cartel profits and reputational damages account for 33% of the value loss (Van den Broek, Kemp, Verschoor & De Vries, 2012). Therefore, cartelists may not apply for leniency due to personal and firm reputation issues. Moreover, drawing further from the results of Van den Broek et al., one might consider the cartel profits as a reason not to apply.

Other personal factors may be: moral objections to defection; distrust in procedures and/or authorities; strong business and personal relationships; financial interdependencies (collective property or mutual assets); reciprocal relations (mutual depts or uncollected compensations).

Abovementioned factors and scenarios are incorporated in the preliminary topic list. This functions as a tool to use in semi-structuring the interviews with competition lawyers. Note, that room is deliberately left for induction from results that derive from respondents themselves.

References

Broek, S., van den, Kemp, R. G., Verschoor, W. F., & Vries, A. C., de (2012). Reputational penalties to firms in antitrust investigations. Journal of Competition Law and Economics, 8(2), 231-258.

Erp, J. G. van (2013). De clementiethriller als nieuw filmgenre. Het gebruik van gedramatiseerde voorlichtingsfilms in het toezicht. Tijdschrift voor Toezicht, 2013(3), 43-66.

Levenstein, M. C., & Suslow, V. Y. (2006). What determines cartel success?. Journal of Economic Literature, 43-95.

Rosenboom, N. S. R. (2012). Career development after cartel prosecution: cartel versus non-cartel managers. Journal of Competition Law and Economics, 8(1), 145-165.

Stephan, A. (2009). An empirical assessment of the European leniency notice. Journal of Competition Law and Economics, 5(3), 537-561.

Stephan, A. & Nikpay, A. (2015). Leniency Decision-Making form a Corporate Perspective: Complex Realities. In:

C. Beaton-Wells 7 C. Tran (Eds.) Anti-Cartel Enforcement in a Contemporary Age. Leniency Religion. Oxford:

Hart Publishing, p. 139-158.

Dutch topic list (original)

Topiclijst | Interviews respondentengroep 2 (mededingingsadvocaten en kartelisten)

Mededeling vooraf aan respondenten - vertrouwelijkheid

Na mijzelf kort voor te stellen, vraag ik vooraf aan respondenten op zij er bezwaar tegen hebben als ik het gesprek opneem, zodat ik mij volledig op het gesprek kan kunnen richten en het verslag achteraf n.a.v. de opnames uit kan werken. Hierbij geef ik aan de opnames te verwijderen zodra het verslag is uitgewerkt. Daarnaast geef ik aan dat het verslag wordt geanonimiseerd en details die herleidbaar zijn tot de respondent of diens cliënten uit het verslag worden gehouden. Daar voeg ik aan toe dat het wel zo kan zijn dat respondenten zichzelf herkennen in uitspraken die zij hebben gedaan –in publicaties van resultaten op basis van de gesprekken- maar dat anderen hen of cliënten niet zullen kunnen identificeren aan de hand van die uitspraken. Met andere woorden, zeg ik toe dat de anonimiteit van respondenten niet zal worden doorbroken.

+ Topics

• ALGEMEEN

- Kun je vertellen jouw functie binnen dit kantoor, je werkzaamheden, jaren ervaring etc.?

- Kun je iets meer toelichten over hoe de praktijk in dit kantoor is opgebouwd?

- Indachtig een situatie waarin je cliënten bijstaat/advies geeft bij kartelzaken, op welke manieren kan zo’n proces in zijn werk gaan? (ad hoc, advisering, compliance etc.)

• AGENCY EN BEWUSTZIJN

- Met welke partijen hebben jullie uit naam van de onderneming contact?

- Kun je iets vertellen over welke rol de bedrijfsjurist/bestuurder/compliance adviseur speelt in dit proces, welke positie zij innemen?

- In welke geledingen van de onderneming ligt er wetenschap/verantwoordelijkheid van inbreuken in jouw ervaring?

- Hoe bewust zou je zeggen dat zij zich zijn van het verboden karakter van afspraken die kunnen kwalificeren als inbreuk? (denk aan voorbeelden van formalisering van afspraken schriftelijk, of juist verheimelijking)

• VOORBEELDEN: AFWEGINGEN CLEMENTIE

- Indachtig een situatie van bijstand/advisering in kartelprocedure van cliënten, hoe gaat de besluitvorming daar en welke afwegingen spelen daarin een rol?

- Welke afwegingen spelen een rol in het al dan niet gebruik maken van de clementieregeling?

 Mogelijke factoren wel aanvragen: gepercipieerde kans dat anderen melden, pakkans autoriteiten, melden door derden, verwachtte immuniteit/reductie mogelijke boete, arbeidsconflict, andere relationele conflicten, persoonlijke rancune

 Mogelijke factoren niet aanvragen: risico op schadeclaims, persoonlijke/bedrijfsmatige reputatieschade, kartelwinsten, morele bezwaren (tegen ‘verraad’), wantrouwen jegens autoriteit/procedures, sterke zakenrelaties/persoonlijke relaties, financiële afhankelijkheden/verrekeningen etc.

- Waar ligt het initiatief om de clementieregeling op tafel te brengen/is dit nieuws voor cliënten? Hoe ziet dit advies er inhoudelijk uit?:

 Geven jullie een richtinggevend advies (expliciet voor of tegen clementie)?

 Wordt jullie advies altijd opgevolgd, waarom wel/niet?

 Verhouding inbreuken die op tafel liggen en hoeveelheid verzoeken etc.?

- Wat is het belang van het risico op civiele claims in deze afweging?

- Is er een onderscheid zichtbaar tussen grote en kleine ondernemingen m.b.t. deze punten?

186 Appendix |

• SCENARIO’S CLEMENTIE

- Tot slot wil ik een aantal mogelijk scenario’s aan je voorleggen die ingaan op de functie die de clementieregeling in de praktijk kan hebben, ik vraag je om op deze scenario’s te reflecteren.

 Destabiliseringseffect

 Opportunistische respons

 Anticipatie-effect

 ‘Throwing the bone’-strategie

+