THE FUTURE PERFECT TENSE (miş ol-acak)
2. The ♫ [me, ma] allomorphs attached to verb roots, stems and frames:
In Turkish, the grammar term infinitive (mastar) covers both the gerunds and the infinitives of the English language. Therefore, we will talk about only infinitives. All infinitives are nouns made up of verb roots, verb stems or verb frames. All infinitives are timless.
There are four kinds of infinitives in Turkish:
1. The ♫ [mek, mak] allomorphs attached to verb roots, stems or frames:
oku-mak (reding, to read); yüz-mek (swimming, to swim); yardım et-mek (helping, to help); konuş-mak (talking, to talk); temizle-mek (cleaning, to clean); oyna-mak (playing, to play); mak; ıl-mak (tar*tıl*mak); tart-ış-mak (tar*tış*mak); kaç-mak; kaç-ın-mak (ka*çın*mak); kaç-tart-ış-mak (ka*-çış*mak); sürt-mek; sürt-ül-mek (sür*tül*mek); sürt-ün-mek (sür*tün*-mek); sürt-üş-mek (sür*tüş*mek); döv-mek; döv-ül-mek (dö*vül*mek);
döv-ün-mek (dö*vün*mek); döv-üş-mek; çek-mek; çek-il-mek; çek-in-mek; çek-iş-mek; at-mak; at-ıl-mak; at-ış-mak; sev-mek; sev-il-mek;
sev-in-mek; sev-iş-mek; değ-mek; değ-in-mek; değ-il-mek.
2. The ♫ [me, ma] allomorphs attached to verb roots, stems and frames:
git-me (going, to go); gel-me (coming, to come); çalış-ma (working, to work); eleştir-me (criticizing, to criticize); anla-ma (understanding, to under-stand); ezberle-me (memorizing, to memorize); tart-ma, tart-ıl-ma (tar*tıl*-ma), tart-ış-ma (tar*tış*ma); gör-me, gör-ül-me (gö*rül*me), gör-ün-me (gö*rün*me), gör-üş-me; kaç-ma; kaç-ın-ma; kaç-ış-ma.
3. The ♫ [iş, ış, üş, uş, eş, aş] allomorphs attached to verb roots or stems:
gül-üş (gü*lüş) (way of smiling); bak-ış (ba*kış) (way of looking); anla-/y/ış (an*la*yış) (ability of understanding), gel-iş (ge*liş) (way of) coming);
dav-ran-ış (dav*ra*nuş) (way of behaving).
4. The ♫ [dik. dık, dük, duk, tik, tık, tük, tuk] allomorphs attached to verb roots, stems and frames:
yüz-dük, gel-dik, oku-duk, temizle-dik, bekle-dik, çalış-tık; soy-un-duk (so*yun*duk), anla-aş-tık (an*laş*tık), kes-iş-tik, sev-il-dik, yüz-leş-tik, bek-le-eş-tik, tart-ış-tık.
The Nr. 4 infinitives are used in transforming sentences into “possessor + possessed” (noun + infinitive) compounds such as: “ben-im
gör-dük-189
üm” (be*nim / gör*dü*ğüm); “Hasan’ın ça-lış-tık-ı” (ha*sa*nın /
ça*lış*tı-*ğı); “biz-im bekle-eş-tik-im.iz” (bi*zim / bek*leş*ti*ği*miz).
In the examples above, the ♫ [dik, dık, dük, duk, tik, tık, tük, tuk ] allo-morphs are not the alloallo-morphs used in "Futbol oyna-dı-ık." For instance, when the sentence "O futbol oynuyor" is transformed into a nominal phrase (noun + infinitive compound), it becomes "onun futbol oyna-dık-ı". This transformed phrase can be used as the object of "görüyorum". "Onun futbol oyna-dık-ı/n/ı (oynuyor olduğunu) görüyorum." In this sentence, the allo-morph [dık] does not convey a past time concept. This infinitive does not convey a time concept as the other infinitives. Consequently, "oynuyor”,
“oynar”, “oynardı”, “oynadı”, “oynuyordu" tenses are all transformed into a
“noun + infinitive” compound as "oyna-dık-ı" (oy*na*dı*ğı):
O futbol oynuyor. ↻ “onun futbol oynadığı”
O futbol oynar. ↻ “onun futbol oynadığı”
O futbol oynadı. ↻ “onun futbol oynadığı”
O futbol oynuyordu. ↻ “onun futbol oynadığı”
When all the four sentences above are transformed and nominalized, they can be used in the following sentences as objects:
Onun futbol oyna-dık-ı-/n/ı görüyorum. I can see that he is playing football.
Onun her gün futbol oyna-dık-ı-/n/ı biliyorum. I know that he plays football every day. Onun dün futbol oyna-dık-ı-/n/ı gördüm. I saw that he was playing football yes-terday.
These examples clearly prove that the [DİK] morpheme is not the past time [Dİ] morpheme. It is a morpheme attached to a verb to produce an infini-tive:
“Onun araba-/y/ı çaldık-ı” is a “noun + infinitive” compound like “onun araba-/y/ı çal-ma-/s/ı”.
Generally speaking, "ben-im al-ma-am", "ben-im al-ış-ım", "ben-im al-dık-ım"
expressions are all “possessor + possessed” noun compounds like "ben-im kapı-ım". The "V-[mek, mak]" infinitives are t"ben-imeless as the other infini-tives are, but they are not used in compounds. For instance *“onun git-mek-i”
is not used in Turkish; the “V-[me, ma]” infinitives are used instead.
Note: You can find further explanations in the article written by Eser Ergu-vanlı Taylan, Boğaziçi Üniversitesi, (Türkçe'de Tümce Yapısına Sahip Tüm-leç Yantümceleri)
190
WHERE AND HOW THE INFINITIVES ARE USED
1 (a). The [mek, mak] infinitives can be used in the subject position in a sentence. They are timeless and have no personal possessor morphemes attached to them.
Yüz-mek sağlık için yararlı-dır.
(yüz*mek ~/ sağ*lık / i*çin / ya*rar*lı*dır ↷) Swimming is good for health.
Sigara iç-mek zararlı-dır.
(si*ga*ra / iç*mek ~/ za*rar*lı*dır ↷) Smoking is harmful.
Günde sekiz saat uyu-mak sağlıklı bir kişi için yeterlidir.
(gün*de / se*kiz / sa*at / u*yu*mak~/ sağ*lık*lı / bir / ki*şi / i*çin /
ye*ter*li*dir↷) Sleeping eight hours a day is enough for a healthy person. It is enough for..
Bütün gün televizyon seyret-mek zaman kaybıdır.
(bü*tün / gün / te*le*viz*yon / sey*ret*mek / za*man / kay*bı*dır ↷) Watching television all day long is a waste of time.
Onu ikna et-mek kolaydır.
(o*nu / ik*na: / et*mek / ko*lay*dır ↷) To convince him is easy. It is easy to convince him. He is easy to convince
1 (b).The same [mek, mak] infinitives are used before “yerine” and
“için” postpositions:
Bahçede çalış-mak yerine tenis oyna-dı-ık.
infinitive (noun) postp
postp phrs (adverbial)
(bah*çe*de / ça*lış*mak / ye*ri*ne~/ te*nis / oy*na*dık ↷) We played tennis instead of working in the garden. (“Yerine” is a postposition.)
Televizyon seyret-mek yerine iş-in-i yap.
(te*le*viz*yon / sey*ret*mek / ye*ri*ne / i*şi*ni / yap ↷) Do your work instead of watching television.
Okul-a git-mek yerine sinema-/y/a git-ti-ler (o*ku*la / git*mek / ye*ri*ne~/ si*ne*ma*ya / git*ti*ler ↷)
They went to the cinema instead of going to school.
191
The same [mek, mak] allomorphs are also used before “için” postpositions to express purpose:
Ev ödev-im-i tamamla-mak için sabah-le.yin erken kalk-tı-ım. (liaison)
(e*vö*de*vi*mi / ta*mam*la*mak / i*çin~/ sa*bah*le*yin / er*ken / kalk* tım ↷) I got up early to complete my homework.
Yepyeni bir araba al-mak için para biriktir-i.yor-uz.
(yep*ye*ni / bir / a*ra*ba / al*mak / i*çin / pa*ra / bi*rik*ti*ri*yo*ruz ↷) We are saving money to buy a brand new car.
Onlar-ı gör-mek için pencere-den bak-tı-ım.
(on*la*rı / gör*mek / i*çin ~/ pen*ce*re*den / bak*tım ↷) I looked out of the window to see them.
Onu bitir-mek için zaman-a ihtiyaç-ım.ız var.
(o*nu / bi*tir*mek / i*çin ~/ za*ma:*na / ih*ti*ya:*cı*mız / var ↷) We need time to finish it.
Cumhurbaşkanı-/n/ı gör-mek için herkes ayak-a kalk-tı, (a*ya*ğa) Everybody stood up to see the president.
Yabancı dil öğren-mek için çok çalış-mak zorunda-sın.
(ya*ban*cı / dil / öğ*ren*mek / i*çin~ / çok / ça*lış*mak / zo*run*da*sın ↷) You have to study hard to learn a foreign language.
Ben-i anla-mak için dikkat-le dinle.
(be*ni / an*la*mak / i*çin ~/ dik*kat*le / din*le ↷) Listen carefully to understand me.
Islan-ma-mak için şemsiye-/s/i-/n/i al-dı. (negative infinitive)
(ıs*lan*ma*mak / i*çin / şem*si*ye*si*ni / al*dı ↷) She took her umbrella not to get wet.
Beni daha iyi gör-mek için gözlük-ler-i-/n/i tak-tı.
(be*ni / da*ha / i*yi / gör*mek / i*çin / göz*lük*le*ri*ni / tak*tı ↷) She put her glasses on to see me better.
Biz-e yardım et-mek için (et-mek-te) israr et-ti. (liaison)
(bi*ze / yar*dım / et*mek / i*çin / is*ra:r / et*ti ↷) (is*ra:*ret*ti) He insisted on helping us.
Otobüs-e yetiş-mek için koş-tu-uk.
(o*to*bü*se / ye*tiş*mek / i*çin / koş*tuk↷) We ran to catch the bus.
192
1 (c). The infinitives with ♫ [mek, mak] are used as objects of the verb “iste" and the adverbial "zoru/n/-da" ("want, wish" and "have to")
Türkçe öğren-mek iste-i.yor-um.
(türk*çe / öğ*ren*mek / is*ti*yo*rum ↷) I want to learn Turkish.
Türkçe öğren-mek zoru/n/-da-/y/ım.
(türk*çe / öğ*ren*mek / zo*run*da*yım ↷) I have to learn Turkish.
Bulaşık-lar-ı yıka-mak iste-me-i.yor-um.
(bu*la*şık*la*rı / yı*ka*mak / is*te*mi*yo*rum ↷) I don’t want to wash the dishes.
Bu kitabı oku-mak iste-i.yor mu-sun? (İster misin?)
(bu / ki*ta*bı / o*ku*mak / is*ti*yor / mu*sun ↷) Do you want to read this book?
Canım okul-a git-mek iste-me-i.yor.
(ca*nım / o*ku*la / git*mek / is*te*mi*yor ↷) I don’t feel like going to school.
1 (d). The ♫ [mek, mak] allomorphs attached to [ten, tan] allomorphs:
The ♫ [mek, mak] allomorphs can also be used attached to ♫ [ten, tan] al-lomorphs as all nouns can. The other two alal-lomorphs of the phoneme [DEN]
are not used here because the ♫ [mek, mak] allomorphs end with unvoiced consonants:
Yanlış-lık yap-mak-tan kaçın-ma.lı-sın.
(yan*lış*lık / yap*mak*tan / ka*çın*ma*lı*sın ↷) You must avoid making mistakes.
Gece-le.yin yalnız dışarı çık-mak-tan kork-ar-ım.
(ge*ce*le*yin / yal*nız / dı*şa*rı / çık*mak*tan / kor*ka*rım ↷) I am afraid of going out alone at night.
Tüm kadınlar yaşlan-mak-tan kork-ar.
(tüm / ka*dın*lar / yaş*lan*mak*tan / kor*kar ↷) All women are afraid of growing old.
193
Bütün gün evde otur-mak-tan bık-tı-ım (sıkıldım).
(bü*tün / gün / ev*de / o*tur*mak*tan / bık*tım ↷) I am tired (bored) of staying at home all day long.
Yalan söyle-mek-ten utan-ma-ı.yor musun?
(ya*lan / söy*le*mek*ten / u*tan*mı*yor / mu*sun ↷) Aren’t you ashamed of telling lies?
Üzül-mek-ten kendim-i al-a.ma-ı.yor-um.
(ü*zül*mek*ten / ken*di*mi / a*la*mı*yo*rum ↷) I can’t help being sorry.
Bekle-mek-ten neftet et-er-im.
(bek*le*mek*ten / nef*ret / e*de*rim ↷) I hate waiting.
Çoğu öğrenciler ev ödev-i yap-mak-tan hoşlan-maz.
(ço*ğu / öğ*ren*ci*ler ~/ e*vö*de*vi / yap*mak*tan / hoş*lan*maz ↷) Most students dislike doing homework.
Pervasız-ca araba sür-mek-ten kaçın-ma.lı-sın.
(per*va:*sız*ca / a*ra*ba / sür*mek*ten / ka*çın*ma*lı*sın ↷) You must avoid driving recklessly.
Gül-mek-ten kendim-i al-a.ma-dı-ım.
(gül*mek*ten / ken*di*mi / a*la*ma*dım ↷) I couldn’t help laughing.
Kızkardeş-im ev iş-i yap-mak-tan nefret et-er. (liaison) (kız*kar*de*şim / e*vi*şi / yap*mak*tan / nef*ret / e*der ↷)
My sister hates doing housework.
Aldat-ıl-mak-tan nefret et-er-im.
(al*da*tıl*mak*tan / nef*ret / e*de*rim ↷) I hate being cheated. (passive infinitive)
Yardım iste-mek-ten çekin-me.
(yar*dım / is*te*mek*ten / çe*kin*me↷) Don’t avoid asking for help.
Tavla oyna-mak-tan söz et-ti-ik. (liaison) (tav*la / oy*na*mak*tan / sö*zet*tik↷) We talked about playing backgammon.
194
2 (a). The ♫ [me, ma] infinitives are used in the second part of the “pos-sessor + possessed” noun compounds. They are timeless, but they have possessor personal allomorps attached to them. Compare the following:
Kitap-ın kapak-ı (ki*ta*bın / ka*pa*ğı) (the cover of the book) ben-im pencere-em (be*nim / pen*ce*rem) (my window)
ben-im git-me-em (be*nim / git*mem) (my going, me to go)
noun + inf compound
(Sen-in) gerçek-i söyle-me-en-i iste-i.yor-um.
(se*nin~ / ger*çe*ği / söy*le*me*ni / is*ti*yo*rum↷) I want you to tell the truth.
“senin gerçeği söylemen” is a transformed nominalized sentence:
(Sen) gerçeği söylersin. ↻ “(sen-in) gerçek-i söyle-me-en”
(Sen) gerçeği söylüyorsun ↻ “(sen-in) gerçek-i söyle-me-en”
(Sen) gerçeği söyledin. ↻ “(senin) gerçeği söylemen”
(Sen) gerçeği söylerdin. ↻ “(senin) gerçeği söylemen”
(Sen) gerçeği söyleyeceksin. ↻ “(sen-in) gerçek-i söyle-/y/e.cek ol-ma-an”
(Sen) gerçeği söylemiştin. ↻ "(sen-in) gerçek-i söyle-miş ol-ma-an"
As the pronouns with the possessor personal allomorphs, and the pos-sessor allomorphs attached to the second parts of a noun compound mean the same person, the pronouns in the possessor parts can be ignored.
(ben-“im”) git-me-“em”, (ben-“im”) al-ma-“am”, (ben-“im”) bekle-me-“em”
(sen-“in”) git-me-“en”, (sen-“in”) al-ma-“an”, (sen-“in”) bekle-me-“en”
(o-“/n/un”) git-me-“/s/i”, (o-“/n/un”) al-ma-“/s/ı”, (o-“/n/un”) bekle-me-“/s/i”
(biz-“im”) git-me-“em.iz”, (biz-“im”) al-ma-“am.ız”,(biz-“im”) bekle-me-“em.iz”
(siz-“in”) git-me-“en.iz”, (siz-“in”) al-ma-“an.ız”, (siz-“in”) bekle-me-“en.iz”
(on.lar-“ın”) git-me-“/s/I”, (onlar-“ın”) al-ma-“/s/ı”, (onlar-“ın”) bekle-me-“/s/i”
All the identical “e-e”, “a-a” vowels combine, and the single underlined syllables detach from their syllables and attach to the first vowels of the fol-lowing allomorphs.
Note: In the first line above, all the pronouns together with the “im”, “em”,
“am” and “em” possessor personal allomorphs mean “my”. In the following lines, the allomorphs in inverted comas mean “your”, “his”, “her”, “its”,
“our”, “your”, and “their”.
As the possessor personal allomorphs used in the possessed parts of a compound are enough to express the possessor adjectives (ben-im, sen-in,
195
etc.), these possessor adjectives may be ignored unless they are thought to be necessary to attract the listener’s attention.
Since the compounds like “ben-im söyle-me-em” are noun compouns, they are nominal phrases, and so the [i, ı], [e, a], [de, da], [den, dan] and [le, la]
suffixes can be attached to the infinitive parts of the compounds:
“söyle-me-en-i”, “söyle-me-en-e”, “söyle-me-en-de”, “söyle-me-en-den”,
“söyle-me-en-le”
Baba-am (ben-im) daha çok çalış-ma-am-ı iste-i.yor. (is*ti*yor) NP noun + infinitive comp (obj) NP V
My father wants me to study harder.
A final rule to add to the previous explanations is that in Turkish certain verbs need certain morphemes such as [İ], [E], [DE], [DEN] or [LE] attached to nouns or pronouns. The allomorphs of these morphemes can also be at-tached to infinitives, or “noun + infinitive” (or “infinitive + noun”) com-pounds, which might be named as syntactic nouns or nominal phrases.
2 (b). The verbs that take “noun + nfinitive” compounds as objects:
“noun + infinitive” - [İ]
Yağmur, (biz-im) zaman-ın-da tiyatro-/y/a git-me-em.iz-i engelledi.
NP possessor adverbial adverbial possessed V
noun + infinitive compound (object)NP
(yağ*mur / bi*zim / za*ma:*nın*da / ti*yat*ro*ya / git*me*mi*zi / en*gel*le*di ↷)
The rain prevented us from going to the theatre in time.
NP V NP prep phrs prep phrs prep phrs adverbial adverbial adverbial
(Ben) (sen-in) böyle davran-ma-an-ı anla-ma-ı.yor-um. (dav*ran*ma*nı) NP possessor adverb possessed V
noun + inf compound (obj) NP I don’t understand your behaving like that.
(Ben) (o/n/-dan) (Ben-im) siyah pantolon-um-u (o-/n/un) ütüle-me-/s/i-/n/i rica ettim.
NP adverbial possessor possessed possessor possessed V noun comp + [İ] (obj of “ütüle”) noun comp + [İ] (obj of “rica et”) NP NP
chain noun compound
The mental development of this last sentence contains two simple sentenc-es:
1 . O ben-im siyah pantolonum-u ütülesin. 2. Ben ondan bu-/n/u rica ettim.
196
The first simple sentence is transformed and nominalized as “onun benim siyah pantolonumu ütülemesi”, and then it is embedded and used in place of the object “bu-/n/u” in the second sentence:
(Ben) o/n/-dan (benim) siyah pantolon-um-u (onun) ütüle-me-/s/i-/n/i rica etti-im.
(si*yah / pan*to*lo*nu*mu / ü*tü*le*me*/s/i*/n/i / ri*ca: / et*tim ↷) I asked her to iron my black trousers.
“Ben”, “benim” and “onun” words are optional because they are understood from the suffixes in “etti-/im/", "pantolon-um” and “ütüle-me-/s/i
(Ben) Mary’/n/in piyano çal-ma-/s/ı-/n/ı seyrettim.
NP possessor N (obj of “çal”) possessed | NP V VP
(ma*ri*nin / pi*ya*no / çal*ma*sı*nı / sey*ret*tim ↷) I watched Mary playing the piano.
(The /n/, /s/ and /n/ glides are respectively used.)
(Ben) (Sen-in) ev-e dön-me-en-i bekle-i.yor-um. (e*ve / dön*me*ni)
NP possessor adv possessed | noun compound (object) NP V
VP I am waiting for your coming back home.
O/n/un konuş-ma-/s/ı-/n/ı anla-ma-ı.yor-um.
(o*nun / ko*nuş*ma*sı*nı / an*la*mı*yo*rum ↷) I don’t understand his way of speaking.
(The /n/, /s/ and /n/ glides are respectively used.)
(Sen) (Ben-im) sana kahve getir-me-em-i iste-er mi-sin?
(sa*na / kah*ve / ge*tir*me*mi / is*ter / mi*sin ↷) Would you like me to serve you coffee?
(Ben-im) onun-la evlen-me-em imkân-sız.
possessor adverbial possessed V noun compound (subject)
(o*nun*la / ev*len*mem / im*kân*sız ↷) It is impossible for me to marry her. (“Benim” is optional.)
(Ben) onu, (o-nun) bize yardım et-me-/s/i için ikna et-ti-im. (ik*na: / et*tim)
subj obj noun + inf comp (object of “için”) postp. V
postpositional phrase of purpose I convinced him to help us
197
In the sentence above, the /s/ is a glide; “onun” is not necessary, it is put there to show the reader the deleted "possessor" part of the compound.
Mektubu (ben-im) tekrar yaz-ma-am-ı rica etti.
He asked me to write the letter again. (“benim” is optional)
Tüm erkekler tüm kadın-lar-ın güzel gör-ün-me-/s/i-/n/i iste-er.
(tüm / er*kek*ler / tüm / ka*dın*la*rın / gü*zel / gö*rün*me*si*ni / is*ter ↷) All men want all women to look beautiful.
In the sentences above, “bizim gitmemiz”, “senin davranman”, “onun ütüle-mesi”, “beklemenin faydası”, “Mary’nin piyano çalması”, “(senin) eve dön-men”, “(benim) getirmem”, “onun konuşması”, “(benim) evlenmem”, “onun yardım etmesi”, and “tüm kadınların güzel görünmesi” are all “noun + infini-tive” compounds that have been transformed from the simple sentences by the transformational component in order to be used in phrase structure pat-terns. The transformational component performs this mental activity to shape and use the simple sentences in phrase structure patterns. As the aim of this activity of the mind is to build up infinite oral sentences out of simple senten-ces, it may be reasonable to call such phrases as “syntactic”, which means that such oral nominal phrases have been built up for syntactic purposes.
As important information, we have to assert that all the allomorphs used in transforming simple sentences are inflectional allomorphs because these allomorphs help simple sentences to be used in longer sentences without changing their simple sentence concepts.
In the following lines the simple sentences are printed in italics, and the transformed “noun + infinitive” compounds are printed in bold face, which have been produced for syntactic purposes. By the way, it is necessary to remember that the meaning of an oral sentence is always hidden in the sim-ple sentence underlying an oral sentence. Listeners and readers can under-stand an oral sequence so long as they realize the morphemic sequence underlying the oral sequence.
Read the simple sentences, and the “syntactic nominal phrases” pro-duced by the transformational rules of the Turkish language:
Biz tiyatroya gidecektik. ↻ “bizim tiyatroya gidecek ol-ma-am.ız”
Sen böyle davranıyorsun. ↻ “senin böyle davran-ma-an, davran-dık-ın"
(O) siyah pantolonumu ütülesin. ↻ “siyah pantolonumu ütülemesi, ütülediği"
Mary piyano çalıyordu.↻ “Mary’nin piyano çal-ma-/s/ı, çal-dık-ı"
Sen eve dön-dü-ün. ↻ “senin eve dön-me-en, dön-dük-ün"
198
O konuşur. ↻ “onun konuş-ma-/s/ı, konuş-tuk-u"
Ben kahve getiririm. ↻ “benim kahve getir-me-em, getirdik-im”
Ben onunla evlenirim. ↻ “benim onunla evlen-me-em, evlen-dik-im”
O bize yardım eder. ↻ “onun bize yardım et-me-si, et-tik-i”
Ben mektubu tekrar yazayım. ↻ “benim mektubu tekrar yaz-ma-am”
Ben bir mektup yazmıştım.↻ “benim mektup yaz-mış ol-ma-am”
As it is seen in the noun compounds above, when sentences are trans-formed and nominalized, they lose their time concepts like all infinitives. The
“benim”, “senin” parts of the compounds may be ignored, and so, only
“tiyattroya gitmemiz” or “mektubu tekrar yazmam” can be used as noun com-pounds without the possessor adjectives.
Bekle-me-/n/in fayda-/s/ı yok. It is no use waiting.
(Literally: "There is not the use of waiting") (“beklemenin faydası” is an “in-finitive + noun” compound used as the subject of the sentence.
(Sen) (ben-im) şemsiye-em-i geri getir-me-/y/i unut-ma.
(şem*si*ye*mi / ge*ri / ge*tir*me*yi / u*nut*ma ↷) Don’t forget to bring my umbrella back.
In the example above, the /y/ glide is used between the /e/ phoneme and the [i] defining allomorph. The “sen” and “benim” words can naturally be ignored.
Biz-im takım kazan-ma-/y/ı haket-ti.
(bi*zim / ta*kım / ka*zan*ma*yı / ha*ket*ti ↷) Our team deserved to win.
Eski araba-am.ız-ı sat-ma-/y/ı ertele-di-ik.
(es*ki / a*ra*ba*mı*zı / sat*ma*yı / er*te*le*dik ↷) We postponed selling our old car.
“Arabamız-ı” is the object of “satmak”; “eski arabamızı satma/y/ı” is the ob-ject of “ertelemek”.
Yüz-me-/y/i bana baba-am öğret-ti.
(yüz*me*yi / ba*na / ba*bam / öğ*ret*ti ↷) My father taught me (how) to swim.
199
(O) biz-im-le Bursa’ya git-me-/y/i kabul et-ti. (liaison) (bi*zim*le / bur*sa*ya / git*me*yi / ka*bu:*let*ti ↷)
He agreed to go to Bursa with us.
Hırsız kasa-/y/ı aç-ma-/y/ı dene-di.
(hır*sız / ka*sa*yı / aç*ma*yı / de*ne*di ↷) The thief tried opening the safe.
Yeni bir araba al-ma-/y/ı düşün-ü.yor-uz.
(ye*ni / bir / a*ra*ba / al*ma*yı / dü*şü*nü*yo*ruz ↷) We are considering buying a new car.
Note: The infinitives above are all printed in bold face.
2 (c). The verbs that need “noun + infinitive” compounds followed by [e], or [a] allomorphs:
Baba-am, (ben-im) futbol maç-ı-/n/a git-me-em-e izin ver-di. (git*me*me)
NP noun + infinitive compound - [e] (adverbial phrs) V My father allowed me to go to the football match.
Babam, kızkardeş-im-in gece yalnız sinema-/y/a git-me-/s/i-/n/e kızdı.
NP possessor adv adv adverbial possessed V noun + infinitive compound + [e] = adverbial phrs
My father got angry about my sister’s going to the cinema alone at night.
Babam, araba-/s/ı-/n/ı (ben-im) kullan-ma-am-a hiç izin ver-me-i.yor.
(ba*bam / a*ra*ba*sı*nı / kul*lan*ma*ma / hiç / i*zin / ver*mi*yor ↷) My father is never allowing me to use his car. (Complaint) (“Benim” is
op-tional.)
Babam (benim) balık tut-ma-/y/a git-me-em-e itiraz et-ti (karşı durdu).
(ba*bam~ / ba*lık / tut*ma*ya / git*me*me / i:*ti*ra:z / et*ti ↷) My father objected to my going fishing. (“benim” is optional)
2 (d). “noun + infinitive” compounds can also be followed by [den, dan]:
Anne-em ben-im ev-e geç gel-me-em-den hoşlan-ma-ı.yor.
NP possessor adv adv possessed V noun + infinitive comp - [den]
adverbial phrs My mother dislikes my (me) coming home late.
There are two basic simpe sentences in the oral sentence above:
1. Ben eve geç geliyorum.
2. Annem bundan hoşlanmıyor.