* لوئسم هدنسیون : مرخ دابآ هاگشناد ناتسرل -نفلت : 09035801184 ، E-mail: [email protected]
ا
شخبرث
ی
راتسرپ قلاخا لوصا شزومآ
ی
ساسح رب
ی
ت
قلاخا
ی
رد ناراتسرپ
لاس
1393
ما
ی
ر
زع
ی
ز
ی
1 *،
شهم
ی
د
روپ ناساس
2 1 وجشناد ، ،ناتسرل هاگشناد مرخ دابآ ا ، ی ؛نار 2 گنهرف هاگشناد ی نا درپ ،ناهفصا ی س ا ،)س( ارهز همطاف ی نار . :تفایرد خیرات 26 / 4 / 96 خیرات شریذپ : 17 / 7 / 96 :همدقم هب تبسن ندوب ساسح تاعوضوم قلاخا ی زا هلمج عم ی اهرا ی حلاص ی ت هفرح ا ی ناراتسرپ هب رامش م ی ر ،دو هب نامزاس لیلد نیمه یراتسرپ یشزومآ یاه همانرب رد یزير صاخ هجوت عوضوم نيا هب دوخ یاه ی دنراد ( 1 ، 2 ). ناراتسرپ زین زاین دنم هدافتسا بولطم زا قلاخا ساسح ،للادتسا ، ی ت قلاخا ی و لوبق لباق کاردا تاعوضوم قلاخا ی دنتسه اسانش اب ات یي هب عقوم و حیحص تیعضو یاه قلاخا ی مصت و ی م گ ی ر ی نینچ رد تیعقوم یياه ، ارش ي ط ارب ار ی تیفیک دوبهب یاهراتفر یقلاخا ایهم دنزاس ( 3 ، 4 .) تبقارم ب زا ی رام نا موهفم ی یدیلک رد هفرح راتسرپ ی سح هب با م ی يآ د ن و ی زا دنم اناوت یي یصخش ، عامتجا ی ، قلاخا ی یوس زا راتسرپ نا ی تسا هک لاح رد هئارا دنتسه یراتسرپ تامدخ ( 5 رد ناراتسرپ .) ماگنه نارامیب اب لماعت ، اب تاعوضوم قلاخا ی یددعتم وربور م ی دنوش هک ا ي ن عوضوم مصت ی م گ ی ر ی ارب ار ی نآ اه راوشد م ی زاس د ( 6 .) انب ب ،نيار نآ اب اه ي د هب ظاحل قلاخا ی یوگخساپ اهراتفر ی ( دنشاب دوخ 7 .) یسرد ،یراتسرپ شزومآ هرود رد ام روشک رد نايوجشناد و درادن دوجو یراتسرپ قلاخا ناونع تحت :هدیکچفده و هنيمز
:
قلاخا لئاسم هب تبسن ندوب ساسح ی ی ک ی عم زا ي اهرا ی ناسنا لوصا ی ب زا تبقارم ي رام و حلاص ي ت رح هف ا ی م بوسحم ناراتسرپ ی دوش . ،نينچمه ورت ی ج هفرح درکلمع لوصا ا ی رط زا ی ق کأت ي د شزومآ رب نابم ی قلاخا ی ی ک ی شور زا اه ی وقت ی ت ساسح ي ت قلاخا ی م رامش هب ناراتسرپ ی آ ی ؛د رضاح شهوژپ اب فده عت يي ن م ي ناز شخبرثا ی راتسرپ قلاخا لوصا شزومآ ی ساسح رب ي ت قلاخا ی دش ماجنا ناراتسرپ .شور
سررب
ی
:
ن عون زا رضاح شهوژپ ي هم برجت ی پ حرط( ي ش نومزآ سپ و )لرتنک هورگ اب نومزآ دشاب یم هنومن . رامآ ی لماش ،شهوژپ 30 م زا هک دوب راتسرپ ي نا لک ي ه ب ناراتسرپ ي ناتسرام ندم ی ربت رهش ی ز لاس رد 1393 شور هب هنومن گ ي ر ی رد د و دندش باختنا سرتس هب تروص فداصت ی رگ ود رد امزآ هو ی ش ی و لرتنک ( 15 ارب رفن ی )هورگ ره مکت زا سپ .دنتفرگ رارق ي ل ساسح همانشسرپ ي ت قلاخا ی هب ناونع شيپ نومزآ هرود مامتا و 4 هسلج ا ی هتفه( ا ی ی ک هورگ هسلج ی 90 قد ي هق ا ی تدم هب ی ک راتسرپ قلاخا لوصا شزومآ )هام ی امزآ هورگ رد ی ش ی ، ًاددجم همانشسرپ هورگ ود ره رد هب ناونع سپ نومزآ ا ارج هداد سپس .دش اه ی عمج یروآ هدش رامآ نومزآ زا هدافتسا اب ی لحت ي ل راوک ی سنا غتم کت ي هر مرن رد رازفا SPSS م درو هیزجت ليلحتو .تفرگ رارقی
هتفا
اه
:
لحت ي ل راوک ی سنا غتم کت ي هر داد ناشن راتسرپ قلاخا لوصا شزومآ هک ی رب شیازفا ساسح ي ت قلاخا ی رد ناراتسرپ امزآ هورگ ی ش ی لرتنک هورگ هب تبسن هب روط ینعم د را ی وم ( تسا هدوب رث 001 / 0 = P .)تن
ي
هج
گ
ي
ر
ی
:
راتسرپ قلاخا لوصا شزومآ ی م ی دناوت ازفا ثعاب ی ش ساسح ي ت قلاخا ی اربانب ،ددرگ ناراتسرپ ی ن ای ن شزومآ شور ی هب روظنم اقترا ی ساسح ي ت قلاخا ی صوت ناراتسرپ ي ه م ی ددرگ . هژاو اه ی یديلک : ساسح ،راتسرپ ،قلاخا ،شزومآ ي ت قلاخا ی .و هتسج روط هب ،دوخ یشزومآ هرود لوط رد یراتسرپ یسرد یاهدحاو یخرب هعومجمريز ناونع هب و هتخيرگ انشآ یقلاخا میهافم اب م ی دنوش ( 8 رب هولاع .) اي ن ياپ رد تشادهب ترازو یقلاخا یاهدک هاگ نيا یتنرتنيا ( تسا هدش هداد رارق مومع سرتسد رد نامزاس 9 دحاو .) ًلابق زین یراتسرپ قلاخا و تلاوحت خيرات مان هب یسرد ردت یراتسرپ شزومآ هرود رد ي س م ی دش ا هک ي ن ن ی ز رد لاس اه ی لصفرس رییغت اب هتشذگ یاه اب یراتسرپ هتشر ( دش فذح یگنهرف بلاقنا یلاع یاروش رظن 10 .) نياربانب ، م رظن هب ی دسر ارب هک ی تسد ی با ی تخانش هب لباق زا یلوبق راتسرپ قلاخا لوصا ی ادتبا دياب هزاس ساسح ی ت قلاخا ی موهفم یبسانم تروص هب نآ زا سپ و دوش یزاس یاقترا رد یقلاخا لوصا شزومآ شقن ساسح ی ت قلاخا ی دوش صخشم ناراتسرپ . ساسح ی ت قلاخا ی م ی دناوت هب تروص هاگآ ی و شزرا هب هجوت اه ی قلاخا ی رد دوجوم ي ک عقوم ی ت اراد ی هاگآدوخ و ضقانت ی درف ی ظو و شقن هب تبسن ی هف نآ رد عقوم ی ت صاخ هتفرگ رظن رد ( دوش 11 ) ؛ ساسح ی ت قلاخا ی ن درف سح هب طوبرم اهنت ی ،تس ن هکلب ی دنمزا رادروخرب ی زا فرظ ی ت صخش هبرجت و ی مها تخانش تهج ی ت تاعوضوم قلاخا ی عقوم رد دوجوم ی ت اه ی ( تسا فلتخم 12 هب .) مصت ذاختا روظنم ی تام حص ی ح راتسرپ هفرح رد ی اب ادتبا ي د قلاخا تاعوضوم هب تبسن ی ساسح ی ت فاک ی هتشاد دوجو ( دشاب 13 تروص رد ارچ ،) ی فاک هجوت هک ی لئاسم هب قلاخا ی ب رد ی ن ناراتسرپ تسا نکمم ،دشاب هتشادن دوجو قلاخا تاعوضوم ی حم رد ی ط اه ی ب شنترپ ی ناتسرام ی دان ي هد (دنوش هتفرگ 14 .) تاعلاطم لاس رد هتفرگ تروص اه ی خا ی ر همانرب اه ی نبم ی قلاخا لوصا شزومآ رب ی مصت رب ی م گ ی ر ی قلاخا ی ار هب ناونع عبنم ی وم اقترا رد رث ی ساسح حطس ی ت قلاخا ی فرعم ی هدرک ؛دنا به ناونع لاثم ، ناهرب ی ناراکمه و شهوژپ رد ی شخبرثا ی هاگراک شزومآ ی پ اب هارمه ی گ ی ر ی داعبا مامت رب ار ساسح ی ت قلاخا ی م رد ی نا ناشن ناراتسرپ و دنداد رطاخ ناشن دنتخاس ، دارفا ی هرود ًلابق هک اه ی هدنارذگ ار قلاخا اتن دنا ي ج رتهب ی و دندوب هدرک بسک ثأت شزومآ ی ر ب ی رتش ی آ رب ن ( تسا هتشاد اه 15 .) زع ي ز ی ناراکمه و سررب هب ی ثأت ی ر شزومآ راتسرپ قلاخا لوصا ی قلاخا تواضق رب ی ناراتسرپ دنتخادرپ . اتن ي ج داد ناشن قلاخا لوصا شزومآ هک راتسرپ ی دح رد ینعم د را ی قلاخا تواضق ی ناراتسرپ امزآ هورگ رد ي ش ی شخب اقترا ار ی هد ( تسا 16 .) هب هولاع دمحم ، ی زع و ي ز ی سررب هب ی ت ثأ ی ر شزومآ راتسرپ قلاخا لوصا ی قلاخا للادتسا رب ی ناراتسرپ دنتخادرپ . اتن ي ج داد ناشن قلاخا لوصا شزومآ هک راتسرپ ی دح رد ینعم د را ی قلاخا للادتسا ی ناراتسرپ شخب اقترا ار هلخادم هورگ رد ی هد ( تسا 17 .) هتفاي یاه شهوژپ ی م توافت هب ی ناز یازجا یقلاخا تیساسح م رد ی نا ناراتسرپ هراشا هدرک دنا ( 3 ). نچمه ی ،ن ساسح تدش ی ت قلاخا لااب ب رد ی ن و ناراتسرپ ور ي ورا یي موادم نآ اه اب شلاچ یاه قلاخا ی ، موزل قلاخا شزومآ ی ا رد ي ن ار هورگ یرورض یم دزاس ( 18 ؛) هکارچ رد رظن مها نتفرگ ی ت ساسح ی ت قلاخا ی رد مصت ی م گ ی ر ی اه ی قلاخا ی ثعاب گولج ی ر ی زورب زا تامدص ناربج یريذپان یم دوش اعر مدع هک ي ت لوصا قلاخا هفرح یا اتسرپ ر ی ب رب ی رام س و ی متس تبقارم ی محت ی ل درک دهاوخ . هولاع ا رب ي ،ن رد عوضوم صوصخ دروم ثحب اهنت ام روشک رد ي ک هتفرگ تروص هعلاطم ارب و تسا ی هجیتن یریگ رد عوضوم صوصخ دروم ثحب نی زا ب تاعلاطم هب ی تش ر ی ساسحا یم دوش ؛ نياربانب رضاح شهوژپ اب فده عت یی ن م ی ناز شخبرثا ی شزومآ راتسرپ قلاخا لوصا ی ساسح رب ی ت قلاخا ی ناراتسرپ .تفرگ ماجنا شور سررب ی : شهوژپ ن عون زا رضاح ی هم برجت ی هدافتسا اب هک دوب پ حرط زا ی ش نومزآ -سپ ماجنا لرتنک هورگ اب نومزآ بوچراهچ .تفرگ هنومن یگ یر ا ي ن لک لماش شهوژپ ی ه
دادعت هب( ناراتسرپ 94 ب )رفن ی ناتسرام هش ی د ندم ی ربت رهش ي ز لاس رد 1393 ا زا هک دوب ي ن م ی نا اهنت 38 امت رفن ي ل هب پ رد تکرش شهوژ .دنتشاد 5 شهوژپ رد تکرش زا رفن و دندش فرصنم 3 ن رفن ی ز لد هب ی ل رد ي تفا لوصا شزومآ قلاخا ی راتسرپ ی هب دورو زا لبق جراخ هعلاطم زا ،شهوژپ .دندش تياهنرد ندومزآ ی اه ی ا ي ن هب شهوژپ 30 رفن شهاک ي تفا اضر بلج زا دعب و ي ت ندومزآ ی اه بسک و اضر ي ت ،هناهاگآ هب روط داصت ف ی امزآ هورگ ود رد ي ش و ( لرتنک 15 ارب رفن ی هک هورگ ره رظنزا یگژيو یاه فارگومد ی ک عضو نوچ ی ت م ،یداصتقا ی ناز صحت ی ،تلا نس اج )دندوب هدش ناسمه راک هقباس و ي زگ ي ن .دندش تکرش ناگدننک ا ي ن هورگ ود لماش شهوژپ زا ناراتسرپ امزآ هورگ هب هک دندوب ي ش راتسرپ قلاخا لوصا شزومآ ی ئارا ه لرتنک هورگ و دش چیه هنوگ یشزومآ رد ي تفا .دندرکن ساسح ی ت قلاخا ی همانشسرپ زا هدافتسا اب هورگ ود ره رد ساسح ی ت قلاخا ی هب تروص پ ی ش نومزآ سپ و نومزآ جنس ی هد .دش دعب هورگ باختنا زا اه ی اهن یي زا ،شهوژپ تکرش ناگدننک 2 رد هک دش هتساوخ هورگ ي ک هسلج جوت ی ه ی ا رد .دننک تکرش ي ن رشت اب هسلج ي ح فادها عس ،شهوژپ ی گنا هک دش ی هز مزلا تقفاوم و دارفا ارب ی .دوش بلج شهوژپ رد تکرش هب روظنم اعر ي ت لوصا قلاخا ی ، ارب تقفاوم مرف ی راکمه ی رد شهوژپ طسوت ناراتسرپ مکت ی ل رگشهوژپ و دش نا هب تکرش ناگدننک ا ي ن مطا ی نان لک هک دنداد ار ی ه بلاطم هئارا هدش و تاسلج رد اتن ي ج همانشسرپ و شزومآ اه تاسلج .دوب دهاوخ هنامرحم راتسرپ قلاخا لوصا شزومآ ی ب رد ی ناتسرام هش ی د ندم ی رهش ربت ي ز ا نمض .دش ماجنا ي هکن گولج تهج ی ر ی لاقتنا زا هافم ی م شزومآ ی هورگ زا شيامزآ زا ،لرتنک هورگ هب ش ود رد ناراتسرپ ی تف مدع رب و دش هدافتسا توافتم وگزاب یي شزومآ بلاطم ی ارب ی تاسلج رد ناراکمه دیکأت دش . قلاخا لوصا شزومآ ی دم و ي ر ي ت طسوت هاگراک رگشهوژپ نا م .دش ماجنا کلا اه ی دورو ناراتسرپ هب رد مدع زا دندوب ترابع شهوژپ ي تفا لوصا شزومآ قلاخا ی راتسرپ ی لقادح ندوب اراد ،شهوژپ هب دورو زا لبق 2 لقادح نس ،راک هقباس لاس 20 رثکادح و لاس 40 ،لاس صحت حطس لقادح ندوب اراد ی تلا سانشراک ی ، مادختسا مسر ی پ و ی نام ی نچمه و نامزاس ی ن قفاوم مدع ناراتسرپ ت رب ا ی اضر ندرکن اضما و شهوژپ رد تکرش ي ت همان بتک ی هب ناونع کلام اه ی .دش هتفرگ رظن رد شهوژپ زا جورخ ارب ی روادرگ ی ا رد تاعلاطا ي ن زا شهوژپ ساسح همانشسرپ ی ت قلاخا ی همانشسرپ .دش هدافتسا ساسح ی ت قلاخا ی طسوت Lutzen ناراکمه و روظنم هب لاخا تیساسح نازیم شجنس یق هتخاس دش تسا ه ( 19 ) و اراد ی 30 لاؤس و 6 قم هدرخ ی سا م ی ناز هب مارتحا م ،وجددم للاقتسا ی ناز هاگآ ی ب اب طابترا هوحن زا ی ،رام م ی ناز هفرح شناد ا ی ، شکمشک و تلاکشم هبرجت اه ی قلاخا ی ، کب یریگرا هافم ی م قلاخا ی مصت رد ی م گ ی ر ی اه ی ا قلاخ ی خ و تقادص و ی هاوخر ی م ی دشاب رد هک ي ک ط ی ف قم زا ی سا 5 هجرد یا ل ی ترک زا « فلاخم ًلاماک » ات « قفاوم ًلاماک » هرمن راذگ ی م ی دوش و لقادح . تما رثکادح ی زا صیصخت هتفاي ارب ی لک تلااؤس هب ترت ی ب 0 و 100 ا رب .دوب دهاوخ ي ن ساسا یتروصرد هک تما ی زا ح دروم رد هنومن ره لک ساس ی ت قلاخا ی ب ی ن 25 -0 و 50 -25 ب ی رگنا ساسح ی ت قلاخا ی ب ،مک ی ن 75 -50 ب ی رگنا ساسح ی ت قلاخا ی و طسوتم 100 -75 ب ی رگنا ساسح ی ت قلاخا ی ز ي دا بوسحم یم دوش ( 19 اپ .) يا یي طسوت روکذم همانشسرپ سابع افلآ شور زا هدافتسا اب ،ناراکمه و هداز ی خابنورک 81 / 0 ( دمآ تسد هب 20 نچمه .) ی ن اپ يا یي رازبا طسوت قوف Comrie 76 / 0 دروآرب ( تسا هدش 21 .) قلاخا لوصا شزومآ رضاح شهوژپ رد ی راتسرپ ی ط ی 4 هسلج 90 قد ی هق ا ی گتفه ی و ثحب نارنخس ی هب تروص هورگ ی لوط رد ي ک .دش ارجا هام اوتحم ی شزومآ تاسلج ی ز دراوم لماش ي ر :دوب ،ادتبا هفرح قلاخا لوصا تاعوضوم ا ی دراوم هک ی بق زا ی ل وگخساپ یي ، حلاص بسک ی ت لاخا ،موادم ق هفرح یا ،
ناد ش ربهر ،نآ دربراک و ی ، تاطابترا و تاطابترا هفرح یا لماش ار یم دوش رارق یسررب و ثحب دروم تفرگ ؛ ،سپس ب قوقح ی رام لماش یهاگآ یناسر هب تبسن ب قوقح ی رام هب نآ اه اعر و ي ت ب قوقح ی نارام ح رد ی ن هئارا ب تکراشم و نامرد ی رام و هداوناخ و ی مصت رد ی تام هب طوبرم نامرد تبقارم ی ، فافش یزاس و عفانم هب تبسن اظتنا تار حرط یاه قحت ی تاق ی ب هک ی رام رد نآ اه تکرش یم ديامن ، ضوت ی ح دودحم ي ت ب هب تاطابترا رد ی رام و و هداوناخ ی فاک هجوت و ی عفر هب تبسن یدنمزاین یاه بی رام رح ،ندوب هنامرحم( ي م ب ی ،رام ا ي نم ی ، لح لصفو اکش ي ،تا بهذم تامدخ ی ؛) ،رگيد هلحرم رد مصت ی م گ ی ر ی قلاخا ی قلاخا قوقح هب هجوت لماش ی ب ی رام قلاخا نادجو نتخادنا رطخ هب نودب ی اناوت و دوخ یي اسانش یي قلاخا تلاضعم ی و لح لصفو بسانم نآ اه دروم ب تفرگ رارق یسرر ؛ جرم نيا ،هلحرم زا دعب لوصا ز قلاخا ي تس ی اضر لصا لماش ي ،ت راکهبت مدع ،تلادع ی ولج و گ ی ر ی سآ زا ی ،ب زا بانتجا شهوژپ یاه فخم ی ، دوخ ینیيآ ، هاوخ تعفنم ی لصا و تقیقح یيوگ یم دوش رب دروم ر تفرگ رارق یس . ،تياهن رد اهدک ی قلاخا راتسرپ ی راتسرپ ؛هعماج و راتسرپ هک هفرح دهعت و ؛یا میت ناراکمه و راتسرپ ،ینیلاب تامدخ هئارا و راتسرپ و شزومآ و راتسرپ و ینامرد رد ار شهوژپ رب یم دریگ تفرگ رارق یسررب دروم . ارب ی هيزجت لیلحتو رامآ ی هداد یاه یروآدرگ هدش شور زا ادتبا ، اه ی صوت رامآ ی ف ی م لماش ی گنا ی ن و فارحنا عم ی را طابنتسا رامآ و ی رامآ شور لماش ی لحت ی ل راوک ي سنا غتم کت ی هر درگ هدافتسا ي د . هداد اه مرن رد رازفا SPSS دروم يزجت ه لیلحتو .دنتفرگ رارق ی هتفا اه : رد ا ي ن شهوژپ 30 هک دنتشاد تکرش راتسرپ 3 / 83 % نآ و نانز ار اه 7 / 16 % کشت نادرم ار ی ل م ی دنداد . می گنا ی ن نس ی نآ اه 32 و دوب لاس 33 / 23 % نآ و درجم اه 67 / 76 % رد .دندوب لهأتم هرامش لودج 1 اتن ي ج طوبرم صوت رامآ هب ی ف ی م( ی گنا ی ن فارحنا و عم ی را هورگ ود ) امزآ ي ش ارش رد لرتنک و ي ط پ ی ش نومزآ سپ و نومزآ ناشن هداد هدش .تسا لودج هرامش 1 : هرامآ یاه صوت یفي پ تارمن شي نومزآ سپ و ساسح نومزآ تي قلاخا ی هورگ ود رد امزآ شی لرتنک و ريغتم هلحرم هورگ نيگنايم فارحنا رايعم ی قلاخ ا ت يسا س ح شيپ نومزآ شیامزآ 67 / 148 75 / 28 لرتنک 00 / 142 84 / 24 سپ نومزآ شیامزآ 57 / 166 93 / 21 لرتنک 45 / 146 82 / 25 هچنانچ هرامش لودج رد 1 م هظحلام ی ،دوش فارحنا و نیگنایم تارمن عم ی را غتم ی ر ساسح ی ت قلاخا ی هورگ امزآ ي ش هلحرم رد شیپ نومزآ و سپ نومزآ هب ترت ی ب 67 / 148 ± 75 / 28 و 57 / 166 ± 93 / 21 و رد رگ هو لرتنک رد هلحرم شیپ نومزآ و سپ نومزآ هب ترت ی ب 00 / 142 ± 84 / 24 و 45 / 146 ± 82 / 25 دوب . شیپ ضرف یاه زوت ي ع ناسمه و تارمن لامرن ی راو ي سنا اه ی غتم ی ر ساسح( هتسباو ی ت قلاخا ی زا هک ) شیپ ضرف یاه رامآ ی رتماراپ نومزآ زا هدافتسا ي ک ،تسا هب هلیسو نومزآ اه ی فورگوملوک -مسا ی فونر و ول نومزآ ي ن داقم اب ي ر ( 05 / 0 P< ) أت دروم یي د هتفرگرارق م اذل ،تسا ی ناوت لحت زا ی ل راووک ي سنا غتم کت ی هر اتن .درک هدافتسا ي ج لحت ی ل راوک ي سنا غتم کت ی هر ارب ی اقم ي هس ساسح ی ت قلاخا ی هورگ اه ی دروم هعلاطم رد سپ هلحرم پ و نومزآ ی ش نومزآ هرامش لودج رد 2 جرد هدش .تسا
ش لودج هرام 2 : هريغتم کت سنایراوک ليلحت جیاتن ارب ی غتم ري ساسح تي قلاخا ی عبانم تاروذجم عومجم یدازآ هجرد تاروذجم نيگنايم F حطس ینعم د یرا اتیا بیرض نومزآ ناوت شيپ نومزآ 48 / 10022 1 48 / 10022 77 / 44 187 / 0 هورگ 46 / 1728 1 46 / 1728 72 / 7 001 / 0 42 / 0 1 اطخ 18 / 6044 27 56 / 223 لک 00 / 755400 29 نامه هنوگ هرامش لودج رد هک 2 هدهاشم م ی ،دوش ب ی ن ندومزآ ی اه ی امزآ هورگ ي ش لرتنک و نعم توافت ی راد ی ساسح رد ی ت قلاخا ی د ي هد م ی دوش ( 001 / 0 = P ، 72 / 7 = ( 27،1 ) F ، 42 / 0 = اتا روذجم ی کفت ی ک ی ؛) هب یروط هک قلاخا لوصا شزومآ زا سپ ی رد امزآ هورگ ي ،ش ساسح ی ت قلاخا ی ناراتسرپ شيازفا هتفاي ازفا هب رجنم و تسا ي ش 42 دصرد ی ساسح ی ت قلاخا ی هورگ رد ناراتسرپ امزآ ي ش رد لرتنک هورگ هب تبسن هلحرم سپ نومزآ نومزآ ناوت .تسا هدش هب تسد هدمآ اب ربارب 1 ب ، ی رگنا ارب بسانم هنومن مجح ی ي ک نچ ی ن تن ی هج گ ی ر ی .تسا ثحب : اي ن شن شهوژپ م هک داد نا ی گنا ی ن تارمن ساسح ی ت قلاخا ی امزآ هورگ رد ي ش هلحرم زا پی ش نومزآ سپ هب ازفا نومزآ ي ش رادانعم ی ي تفا . اربانب ي ،ن قلاخا لوصا شزومآ ی ازفا ثعاب ي ش ساسح ی ت قلاخا ی ب رد ی ن دش ناراتسرپ اتن . ي ج خرب ی تاعلاطم زا اب هتفرگ تروص نيا ي هتفا اه تقباطم دراد . هب ناونع لاثم نسح ناراکمه و روپ ، ب هک دنداد ناشن ی ن م ی گنا ی ن ساسح ی ت قلاخا ی مصت رد ی م گ ی ر ی اه ی ود ناراتسرپ هلخادم زا سپ دهاش و هلخادم هورگ ، فلاتخا نعم ی راد ی دش هدهاشم . ه م نچ ی ن ، ب هلخادم هورگ رد ی ن می گنا ی ن ساسح ی ت قلاخا ی مصت رد ی م گ ی ر ی زا دعب و لبق خا هلخادم فلات نعم ی راد هدهاشم دش ( 22 ). اتن ي ج هعلاطم Yarbrongh و Klotz اب وسمه ي هتفا اه ی شهوژپ رضاح داد ناشن رد ثحب هک صوصخ یقلاخا تلاضعم طیحم رد یراتسرپ یلغش یاه هارمه یم ثعاب ینیلاب تانيرمت اب ناراتسرپ دوش یياسانش اب تاروذعم و یقلاخا ندیشيدنا یریگراک هب اب هراب نيا رد بسانم یقلاخا لوصا ، ار یحیحص یقلاخا تامیمصت دنيامن ذاختا ( 23 ). نچمه ی ن Grady ناراکمه و ، زین هک دنداد ناشن ثات قلاخا شزومآ ی ر تبثم یرادانعم قلاخا دامتعا رب ی ، قلاخا لمع ی قلاخا عبانم زا هدافتسا و ی ناراتسرپ طسوت و ناراکددم عامتجا ی دراد ( 1 .) ناراتسرپ سم سح لیلد هب ئ تیلو رد لااب یريذپ ماجنا مدخ هئارا و تبقارم ا ت طابترا و ناتسرامیب رد دنراد رامیب اب هک یکيدزن رایسب ، ضرعم رد یاهداضت یقلاخا ( دنراد رارق یتوافتم 23 علاطا اهنت ور نيا زا .) و تسین یفاک یياهنت هب قلاخا یاهدک زا نتشاد دنمزاین ناراتسرپ یشزرا عبانم و تیفرط زا یرادروخرب نيا هک دنتسه یقلاخا لمع ماجنا تهج رد حیحص سم ئ یقلاخا لوصا هب تبسن نتشاد تیساسح هجیتن رد هل یم لصاح ( دوش 24 ).
تن ی هج گ ی ر ی : لوصا شزومآ هک داد ناشن رضاح شهوژپ قلاخا ی ثعاب دوبهب تیساسح قلاخا ی ناراتسرپ رد دش . هنت قلاخا لوصا شزومآ مدع و هسلج راهچ رد ا تيدودحم زا رگيد یکي تدمزارد رد نآ یریگیپ یاه یم رظن هب هک دوب شهوژپ نيا هلئسم نيا دسر نکمم تسا هیجوت هب رداق اقترا ی ساسح ی ت قلاخا ی دشابن . ارچ یم ناشن هک دراد دوجو یدهاوش هک دهد یرادياپ راثآ شزومآ لوصا رب ینتبم یاه قلاخا هفرح یا نی زا دنم هئارا شور اه ی شزومآ ی رمتسم تروص هب ( تسا 25 .) نياربانب ب رابتعا ندرب لااب تهج ینوری هتفاي ناققحم هب اه ا هب دنمقلاع ني پ هزوح داهنشی م ی درگ شزومآ هک د قلاخا لوصا ی ار ددعتم تاعفد و تاسلج رد دروم سررب ی پ تاعلاطم و دنهد رارق یریگی هرود رد ار یاه نلاوط ی لقادح( کي اس امن لابند )ل دني . دربراک ی هتفا اه ی لاب رد شهوژپ ی ن : اتن ي ج ا زا لصاح ي ن لاب رد شهوژپ ی ن یم دناوت رد تخا ی را دم ي نار راتسرپ ی گ رارق ی در مها کرد اب ات ی ت ساسح ی ت قلاخا ی مصت رد ی م گ ی ر ی اه ی قلاخا ی رد حم ی ط اه ی لغش ی و هب روظنم گولج ی ر ی تامدص زورب زا ناربج یريذپان عر مدع هک اي ت قلاخا لوصا هفرح یا راتسرپ ی ب رب ی رام س و ی متس تبقارم ی محت ی ل ؛درک دهاوخ همت ی تاد قلاخا لوصا شزومآ تهج رد مزلا ی هب دنراد لوذبم ناراتسرپ وقت اب ات ي ت ب و راتسرپ هطبار ی ،رام دنمناوت حطس ی هدزاب و ی ب ی ناتسرام اه .دنشخب اقترا ار رکشت نادردق و ی : رد ا ي اجن نارگشهوژپ مزلا دوخ رب یم دننیب زا ات مامت ی ناراتسرپ تکرش هدننک ا رد ي ن دقت شهوژپ ي ر و هب رکشت لمع دنروآ . انم :عب
1. Grady C, Danis M, Soeken KL, O'Donnell P, Taylor C, Farrar A, et al. Does ethics education influence the moral action of practicing nurses and social workers? The American journal of bioethics. 2008; 8(4): 4-11.
2. Parsons S, Barker PJ, Armstrong AE. The teaching of health care ethics to students of nursing in the UK: A pilot study. Nursing ethics. 2001; 8(1): 45-56.
3. Chaloner C. An introduction to ethics in nursing. Nursing standard. 2007; 21(32): 42-6. 4. Ebrahimi H, Nikravesh M, Oskouie F, Ahmadi F. Ethical behavior of nurses in decision-making in Iran. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research. 2015; 20(1): 147-55.
5. Udomluck S, Tonmukayakul O, Tiansawad S, Srisuphan W. Development of Thai nurses’ caring behavior scale. Pacific Rim International Journal of Nursing Research. 2010; 14(1): 32-44.
6. Dierckx de Casterle B, Grypdonck M, Cannaerts N, Steeman E. Empirical ethics in action: Lessons from two empirical studies in nursing ethics. Medicine, Health Care, and Philosophy. 2004; 7(1): 31-9.
7. Akter B, Chaowalit A, Nasae T, Yai H. Moral Behaviors of nurse supervisors expected and perceived by nurses in Bangladesh; 2014.
8. Hebert PC, Meslin EM, Dunn EV. Measuring the ethical sensitivity of medical students: A study at the University of Toronto. Journal of Medical Ethics. 1992; 18(3): 142-7.
9. Negharandeh R, Oskoee S, Ahmadi F, Neakravesh M. The nature of the patient support. Journal of Zanjan University of Medical Sciences. 2005; 13(53): 29-38. [Persian]
10. Zeerak M, Moghaddasian S, Abdolahzadeh F, Rahmani A. Level University students' moral development of Tabriz. Iranian Journal of Medical Ethics and History of Medicine. 2011; 4(4): 45-55. [Persian]
11. Lutzen K, Dahlqvist V, Eriksson S, Norberg A. Developing the concept of moral sensitivity in health care practice. Nursing Ethics. 2006; 13(2): 187-96.
12. Murayama S. Cultural sensitivity removes barriers to better care. A letter to the editor on article "parental preference or child well-being: an ethical dilemma". Journal of Pediatric Nursing. 2010; 25(2): 71.
13. Lutzen K, Blom T, Ewalds-Kvist B, Winch S. Moral stress, moral climate and moral sensitivity among psychiatric professionals. Nursing Ethics. 2010; 17(2): 213-24.
14. Ambrose D, Cross TL. Morality, ethics, and gifted minds: Springer; 2009.
15. Borhani F, Abbaszadeh A, Sabzevari S, Dehestani M. Influence of training and followup workshop on ethical sensitivity nurses. Journal of Medical Ethics. 2012; 6(21): 11-24.
16. Azizi A, Sepahvani M, Mohamadi J. The effect of nursing ethics education on the moral judgment of nurses. Journal of Nursing Education. 2016; 4(4): 1-8. [Persian]
17. Mohamadi J, Azizi A. Effectiveness of Nursing Ethics Education on Ethical Reasoning Nurses. Iran Journal of Nursing. 2015; 28(96): 50-7. [Persian]
18. Yeom HA, Ahn SH, Kim SJ. Effects of ethics education on moral sensitivity of nursing students. Nursing Ethics. 2017; 24(6): 644-52.
19. Lutzen K, Nordin C, Brolin G. Conceptualization and instrumentation of nurses' moral sensitivity in psychiatric practice. International Journal of Methods in Psychiatric Research. 1994; 4(4): 241-8.
20. Abass Zadeh A, Borhani F, Moazen Nematolahi L. Compare the moral sensibility of nursing students and nurses in Kerman University of Medical Sciences. Iranian Journal of Medical Ethics. 2010; 4(12): 54-39. [Persian]
21. Comrie RW. Identifying and measuring baccalaureate and graduate nursing students' moral sensitivity [dissertation]. Carbondale: Southern Illinois University; 2005.
22. Hasanpoor M, Hoseini M, Fallahikhoshkanab M, Abbaszade A. The effect of education on nursing ethics on ethical sensitivity of nurses in decision making in social security hospitals of Kerman province in 2010. Iranian Journal of Medical Ethics and History of Medicine. 2011; 4(5): 58-64.
23. Yarbrough S, Klotz L. Incorporating cultural issues in education for ethical practice. Nursing Ethics. 2007; 14(4): 492-502.
24. Mayhew BW, Murphy PR. The impact of ethics education on reporting behavior. Journal of Business Ethics. 2009; 86(3): 397-416.
26. Robinson R. Registered nurses and moral distress. Dimensions of Critical Care Nursing. 2010; 29(5): 197-202.
25. Ohnishi K, Ohgushi Y, Nakano M, Fujii H, Tanaka H, Kitaoka K, et al. Moral distress experienced by psychiatric nurses in Japan. Nursing Ethics. 2010; 17(6): 726-40.
Cite this article as: Azizi A, Sasanpour M. Effectiveness of nursing ethics training on nurses' moral sensitivity in 2014. Journal of Clinical Nursing and Midwifery. 2018; 7(1): 1-8.
*
Corresponding author:
Lorestan University, Khorramabad, I.R. Iran, Tel: 00989035801184, E-mail: [email protected]
Effectiveness of nursing ethics training on nurses' moral sensitivity in
2014
Azizi A1*, Sasanpour M2 1
Student, Lorestan University, Khorramabad, I.R. Iran; 2Isfahan Farhangiyan University, Pardis of Fatemeh Zahra, I.R. Iran.
Received: 17/Jul/2017 Accepted: 9/Oct/2017
Background and aims: Sensitivity to ethical issues is one of the criteria for human care of the patient and the professional competence of the nurses. In addition, promoting the principles of professional performance through emphasis on teaching ethical foundations is one of the ways to strengthen nurses' moral sensitivity. The current study was aimed to determine the effectiveness of nursing ethics training on moral sensitivity in nurses.
Methods: The current research was a quasi-experimental study (using pretest-posttest and control group). The samples consisted of 30 nurses selected from among all nurses of Tabriz Madani hospital in 2014 using available sampling method and randomly assigned to experimental and control groups (15 individuals for each group). After completing the moral sensitivity questionnaire as a pre-test and completing a 4-session nursing ethics training (weekly 90-minute for one month) in the experimental group, questionnaires were completed in both groups as a post-test. Data were analyzed using analysis of covariance by SPSS.
Results: Covariance analysis showed that nursing ethics training had a significant effect on increasing nurses' moral sensitivity in the experimental group compared to the control group (P=0.001).
Conclusion: The training of nursing ethics can increase nurses' moral sensitivity. So, this training method is recommended to enhance nurses' ethical sensitivity.
Keywords: Training, Ethics, Nurse, Ethical sensitivity.
