* لوئسم هدنسیون : زاوها -دجسم ناتسرهش تشادهب زکرم لس ی نام -نفلت : 09356817336 ، E-mail: [email protected]
سررب
ی
شخبرثا
ی
هورگ هلخادم
ی
یتخانش
-یراتفر
دم
ی
ر
ی
ت
رب سرتسا
رگشاخرپ
ی
راشفرپ هب لاتبم نانز
ی
نوخ
دمحا
وادا
ی
1،
حتف اضر
ی
کلمغرم
ی
2 *،
ی
بوقع
لمدم
ی
3،
فطصم
ی
لمدم
ی
3 1 کشزپ مولع هاگشناد ی ،لوفزد د لوفز ا ، ی نار ؛ 2 دجسم ناتسرهش تشادهب زکرم لس ی نام ، پاش یدنج یکشزپ مولع هاگشناد زاوها رو ، زاوها ، ای نار ؛ 3 مک ی هت قحت ی تاق وجشناد یی ، کشزپ مولع هاگشناد ی ،لوفزد د لوفز ا ، ی نار . :تفایرد خیرات 2 / 3 / 95 خیرات شریذپ : 13 / 6 / 95 :همدقم م رد ی نا ب ی رام ی اه ی بلق تلالاتخا ،نمزم ی قورع ی هب لد ناونع ی ل لصا ی عماوج طسوت دارفا گرم لع م ی ذپ ی هتفر ( تسا هدش 1 راشف .) ب لااب نوخ ی رام ی کانرطخ ی تسا ؛ ب فلاخرب اما ی رتش ب ی رام ی اه ، ب ی رام ی راشف ب دومن و هناشن نوخ ی نور ی ا هب ،درادن ی ن تهج بی رام ی ار " شوماخ لتاق " اد مان هد سب .دنا ی را ی زا گرم و می اهر ی هنلااس بلق هلمح دننام ی هتکس و شان ی زا پی اهدما ی راشف نوخ ( دنتسه 2 .) ی ک ی دراوم زا ی هک م ی بلق تلاکشم رب دناوت ی زا و لااب هلمج راشف نتفر نوخ فنم رثا ی اهراتفر دشاب هتشاد ی هنارگشاخرپ هب و ترابع ی اهراتفر ی هلباقم ا ی اگزاسان هنار .تسا رگشاخرپ ی ی ک ی اهراتفر زا ی عامتجادض ی هک تسا :هدیکچفده و هنيمز
:
رگشاخرپ ی گنارب اب ي گتخ ی في ز ی ژولو ی ک م ی خو هب دناوت ي م ب ندش رت ي رام ی راشفرپ ی رجنم نوخ ا رد .دوش ی ن م ي نا شور زا هدافتسا اه ی غ ي ورادر یی ور و ی اهدرک ی تخانش ی م ی ا شهاک هب دناوت ی ن کمک ضراوع ا فده .دنک ی ن سررب ،شهوژپ ی ت أ ثي ر دم ی ر ی ت رگشاخرپ رب سرتسا ی راشفرپ هب لاتبم نانز ی نوخ م ی دشاب .شور
سررب
ی
:
ا ی ن شهوژپ ینيلاب ییامزآراک لاس رد 1392 تدم هب ی ک رامآ هعماج .دش ماجنا هام ی لاتبم نانز راشف هب هعجارم نوخ ب هب هدننک ي ناتسرام 22 لس دجسم نمهب ي نام اضر بسک اب هک دندوب ی ت هعلاطم دراو هناهاگآ هنومن .دندش 40 راشف هب لاتبم نز نوخ دندوب هب هک باختنا هداس یفداصت تروص هورگ ود رد و هدش 20 رفن ی نومزآ هورگ هلخادم شزومآ تحت نومزآ هورگ سپس .دنتفرگ رارق لرتنک و ی تخانش ی راتفر ی دم ی ر ی ت رد سرتسا 10 هسلج 60 قد ي هق ا ی هتفه( ا ی رارق )هسلج ود اوتحم .دنتفرگ ی لک ی دب هلخادم ی ن اسانش :دوب رارق یی وگدوخ یی م قطن ی اج و ی زگ ین ی راکفا قطنم ی ، زومآ ،دمآراک هلباقم کبس عاونا نتخومآ د سفنت ش ی مگارفا ی مرآ و ي گد ی نلاضع ی ، وصت شزومآ ی زاسر ی نهذ ی دم و ی ر ی ت سم لح تراهم و مشخ أ دم و هل ی ر ی ت شجنس رازبا .سرتسا هداد .دوب زاوها یرگشاخرپ همانشسرپ اه ی ب ه اب هدمآ تسد مرن زا هدافتسا رازفا SSPS زا و رط ی ق سنایراووک ليلحت دنچ رض و هريغتم ی ب گتسبمه ی پ ي ،نوسر دروم هیزجت و رارق ليلحت دنتفرگ .ی
هتفا
اه
:
ا رد ی ن شهوژپ 40 راشف هب لاتبم نز م اب نوخ ي گنا ي ن نس ی 03 / 35 درگ دراو لاس ی دند ب . ي ن نومزآ هورگ ود عضو ،نس ظاحل زا لرتنک و ي ت ت أ رامآ توافت لغش و له ی نعم ی راد ی دشن هدهاشم ( 05 / 0 < P ) اتن . ی ج لحت ي ل راو ی سنا ناشن لخادم شزومآ هک داد دم ه ی ر ی ت ور ساسارب سرتسا ی درک تخانش ی تفر را ی رگشاخرپ شهاک رد ی امزآ هورگ ی ش نعم ی تسا هدوب راد ( 0001 / 0 > P ) .تن
ي
هج
گ
ي
ر
ی
:
دم شزومآ ی ر ی ت م سرتسا ی دناوت هب وگلا ناونع یی هلخادم ا ی ارب ی لاتبم نانز رد یرگشاخرپ شهاک راشفرپ هب ی ددرگ نوخ . هژاو اه ی ديلک :ی رپ ،سرتسا تیریدم راشفرپ ،یرگشاخ ی تخانش هلخادم ،نوخ ی راتفر ی ، نانز .هورگ هلخادم ی تخانش ی راتفر ی دم ی ر ی ت رگشاخرپ رب سرتسا ی دمحا وادا ی و ناراکمه هب د هب ندناسر رازآ ناونع ی نارگ قتسم لاکشا هب ی م و غ ی ر قتسم ی م رعت ی ف ( تسا هدش 3 .) رد رگشاخرپ و تنوشخ ناهج رسارس ی ی ک ی زا لوادتم رت ی ن اهراتفر ی عامتجادض ی هب و ی هژ م رد ی نا دارفا 15 ات 44 هولاع هنارگشاخرپ راتفر راهم مدع .تسا هلاس ا رب ی ن هک ا ثعاب ی داج ب تلاکشم ی ن درف ی هب زواجت و د قوقح ی نارگ م ی ا نکمم هکلب ،دوش نورد هک تس ر ی ز ی ا ثعاب و دوش ی داج ونا عا مسج تلاکشم ی -ناور ی لثم اهردرس ،هدعم مخز ی م ی نرگ ی گدرسفا و ی ددرگ ( 4 .) شهوژپ کاح اه ی نهذ راوخشن هک تسا نآ زا ی ی ا رورم اقو ی ،ع رگشاخرپ و مشخ ی هب ار ازفا تدش ی ش م ی ،دهد ای ن ازفا ی ش هاگ ی اهراتفر رد اهنت هن ی ف ی ز ی ک ی رد هکلب اتفر اهر ی ملاک ی ن ی ز م زورب ی ( دنک 5 گدرتسگ .) ی هطبار راشف اس اب نوخ ی ر ب ی رام ی اه نارگن زورب ثعاب ی اه یی رد ا هب لاتبم دارفا ی ن م ثعاب و هدش للاتخا ی هک ددرگ ک ی ف ی ت گدنز ی شهاک تدش هب نانآ ی دبا ( 6 .) Sukhodolsky و Ruchkin دنداد ناشن دوخ شهوژپ رد ب اب هنارگشاخرپ راتفر هک ی رام ی اه ی نامسج ی دننام بی رام ی س و قورع و بلق دردر شنت ی .تسا طابترا رد زا ا ی ن ور ور ی درک دم ی ر ی ت م شلات سرتسا ی ش ات دنک ی هو و تخانش هوحن ی حص ی ح غت اب دروخرب یی تار مسج ی و حور ی و دهد شزومآ دارفا هب ار نآ کبس اب ار اه اه ی هلباقم ا ی امن انشآ هناراگزاس ی د . تن ی هج اهن یی ا ی ن شزومآ ،اه بجوم اهراتفر زا بانتجا ی هلباقم ج و ی هنا زا اهراتفر هلمج ی دهاوخ هنارگشاخرپ دش ( 7 .) شهوژپ م ناشن اه ی دنهد هلخادم هک یتخانش -یراتفر اناوت یی هظحلام لباق ا ی رگشاخرپ و مشخ نامرد رد ی و ازفا ی ش تزع دنراد سفن ( 8 ، 9 اتن .) ی ج ربکا شهوژپ ی و راکمه نا ناشن داد ور هک ی درک یتخانش -یراتفر رد رگشاخرپ شهاک ی تسا رثوم ( 10 ). ناراکمه و تقادص زین شهوژپ رد ی رثا ناونع اب شخب ی هورگ شزومآ ی یتخانش -یراتفر رگشاخرپ رب مشخ لرتنک ی شناد ا هب ،رگشاخرپ رتخد نازومآ ی ن تن ی هج سر ی دند هک هلخادم یتخانش -یراتفر رگشاخرپ شهاک رد ی رثا شخب ی نعم ی راد ی دراد . هدافتسا ور زا ی درک دم ی ر ی ت رب سرتسا ساسا ور ی درک یتخانش -یراتفر ا زا ی ن مها زئاح تباب ی ت تسا نکت شزومآ رب هولاع هک ی ک اه ی دم ی ر ی ت و سرتسا شور ،مشخ لرتنک اه ی سم لح تراهم أ ،هل آ مار زاس ی نلاضع ی ، د سفنت ی مارگا ی اج و ی زگ ین ی راکفا قطنم ی و راکفا اب ار هناراگزاس غ ی ر قطنم ی ن ار ی ز نتم رد شزومآ اه ی رارق دوخ م ی دهد ( 9 ا .) ی ن زا بکرم هلخادم رصانع ی زا بق ی ل ازفا ی ش هاگآ ی رد ،سرتسا دروم مارآ شزومآ زاس ی نلاضع ی ، اسانش یی ،دمآراکان راکفا زاسزاب ی تخانش ی ، سم لح شزومآ أ شزومآ ،هل تراهم اه ی دم ،دوجو زاربا ی ر ی ت دم ،مشخ ی ر ی ت و دوخ مانرب ه ر ی ز ی لاعف ی ت م اه ی دشاب . درکیور نیا براجت رب نونک ی ت درف أ ک ی د دنراد و ز شلات ی دا ی شزومآ رد سم لح تراهم أ اهدربهار و هل ی دربراک ی زا هلمج مارآ زاس ی ، رحت و اهرواب تخانش ،هبقارم ی ف اه ی تخانش ی دوخ و لرتنک ی دنراد ( 12 .) Dreer ناراکمه و قحت رد ی تاق دنداد ناشن دوخ ، ومآ لح تراهم شز اهراتفر شهاک ثعاب ،هلأسم ی عامتجادض ی و رگشاخرپ ی ، ازفا ی ش دوخ لرتنک و ناور تملاس حطس ی اضر و ی ت گدنز ی م ی دوش ( 13 .) رد ی ک عمج دنب ی لک ی م ی رگنامرد ،تفگ ناوت لحت ناور ی ل هب ار مشخ ،رگ شخب ناونع ی رغ زا ی هز رگشاخرپ ی م ی ارف اب هک دناد ی دن اه ی ا راکدوخ ی داج م ی ا زا .دوش ی ن د ی ،هاگد لخت هب مشخ زاربا ی ه ه ی ناج ی و ه شهاک ی ناج م رجنم ی تخانش رگنامرد .دوش ی ، رگشاخرپ ی هب ار هعومجم ناونع ا ی ا ز تخانش اهوگلا و اهراتفر ،اه ی گنارب ی گتخ ی ف ی ز ی ژولو ی ک م ی د زا .دناد ی هاگد راتفر ی زا مشخ رط ی ق ی گدا ی ر ی ا ی داج م ی زا و دوش رط ی ق ی گدا ی ر ی ن ی ز ت غ یی ر م ی ی دبا ( 14 اب .) رظن ثحابم هجوت ی حرطم رد هدش رگشاخرپ صوصخ ی ، دم ی ر ی ت سرتسا رب ور ساسا ی درک یتخانش -یراتفر راشف و و نوخ رض ترو ا نادنچ ود ی ن ا ،عوضوم ی ن فده اب شهوژپ سررب ی رثا شخب ی هورگ شزومآ ی دم ی ر ی ت اب سرتسا ور ی درک یتخانش -یراتفر م رب ی ناز رگشاخرپ ی نانز لاتبم راشف هب ش ماجنا نوخ .د
شور یسررب : ای ن سررب فده اب هعلاطم ی شخبرثا ی هلخادم هورگ ی یتخانش -یراتفر دم ی ر ی ت رگشاخرپ رب سرتسا ی راشفرپ هب لاتبم نانز ی ا .دش ماجنا نوخ ی ن اراد هعلاطم ی دک امزآراک یی لاب ین ی هرامش هب IRCT2016042320053N3 اس زا ی ت راک آ امز یی لاب ین ی ا ی نار ( IRCT م ) ی دشاب . هعماج هب لاتبم نانز ار شهوژپ نیا یرامآ راشف دجسم ناتسرهش نوخ لاس رد نامیلس 1392 کشت ی ل ارب .دنداد ی هنومن عورش گ ی ر ی ادتبا ی ک ی ب ود زا ی ناتسرام لس دجسم ناتسرهش ی نام مخ ماما( ین ی و 22 )نمهب هب فداصت تروص ی دش باختنا ( 22 ب زا سپس ،)نمهب ی ن 100 تبم نز ب هب لا ی رام ی راشف خ نو رب هدنورپ ساسا اه ی کشزپ ی ب رد دوجوم ی ناتسرام 22 راشف( نمهب نوخ س ی لوتس ی ک واسم ی ی ا ب ی رتش زا MMHG 140 و د ی لوتسا ی ک واسم ی ی ا ب ی رتش زا MMHG 90 هبحاصم ،) تامدقم ی زکرم نامه رد ی نآ هب نامرد تهج هک دوب هدش هعجارم ، هب سپس ،)هتفه ود تدم هب( دمآ لمع ا زا دعب ی ن ب ،هک ی نارام زا عضو ،نس رظن ی ت ت أ لغش و له ناسمه زاس ی سررب اب و دندش ی عم ی اهرا ی هعلاطم هب دورو لوا هبحاصم و ی ه اضر بسک و ی ت بتک ی ،هناهاگآ و رد اهن ی ت دادعت 40 رب و دندش باختنا رفن حرط ساسا هورگ ود هب درف و جوز 20 رفن ی امزآ ی ش لرتنک و سقت ی م دب ،دندش ی ن ص ره هب هک ترو 40 ن ،رف ی ک ددع ی امزآ هورگ سپس ،دش هداد صاصتخا ی ،ش رب دادعا ساسا رب لرتنک هورگ و جوز .دندش باختنا درف دادعا ساسا عم ی اهرا ی :لماش هعلاطم هب دورو هب ءلاتبا راشفرپ ی نوخ لقادح تدم هب 2 اضر ، لاس ی ت درف و رهوش یارب یو ،هعلاطم هب دورو مدع رد ی تفا ه ی چ گ هنو دم شزومآ ی ر ی ت لکشم نتشادن و هلخادم زا لبق سرتسا مسج صاخ ی ظن ی ر دردرمک .دوب عم ی اهرا ی ت مدع :لماش هعلاطم زا جورخ ام ی ل هب غ و شهوژپ همادا ی تب ب ی ش زا ی ک هسلج سلاک رد یاه یشزومآ تحت نومزآ هورگ .دوب آ دم شزوم ی ر ی ت ور اب سرتسا ی درک یتخانش -یراتفر هورگ( ی رارق ) تفرگ دن ا رد و ی ن م ی نا ه ،لرتنک هورگ ی چ شزومآ ی رد ی تفا درکن دن . وژپ رازبا شه ا رد ی ن همانشسرپ ،شهوژپ رگشاخرپ ی زاوها ( Ahwaz Aggression Inventory=
AAI ) دوب . رگشاخرپ همانشسرپ ی زاوها AAI رگشاخرپ : ی ی ک غتم ی ر اهراتفر زا تسا ترابع هک هدوب هتسباو ی ،ندز اب هارمه هنامصخ له داد ،ن باترپ شا ندرک یا و ی ا هب ملاک لکش ی ظن هنامصخ و ی ر وگازسان یی دهت هب ی د ملاک ی رف داد و ی دا هک هب روط قتسم ی م و دوخ رازآ بجوم د ی نارگ م ی دوش ( 15 ا .) ی ن سرپ همانش لماش 30 رد لاوس لماع هس 1 بضغ و مشخ 2 -هوت و مجاهت ی ن 3 -ک و تجاجل ی هن زوت ی ا .تسا ی ن طسوت همانشسرپ هاز د ی رف راجن و ی نا ( 1376 ) ملاسا دازآ هاگشناد رد ی سررب .تسا هدش هتخاس زاوها دحاو ی لحت زا لصاح ی ل ناشن لماوع هک داد 14 ور لوا هدام ی لماع " و مشخ بضغ " ور مود هدام ، ی لماع " هوت و مجاهت ی ن " و 8 ور رخآ هدام ی لماع " ک و تجاجل ی هن زوت ی " رارق هتفرگ هب .دنا هرمن روظنم راذگ ی نآ ارب ی ره ی ک زا 4 زگ ی هن " زگره " ، " ب ه تردن " ، " هاگ ی تاقوا " ، " مه ی هش " هب ترت ی ب داقم ی ر 0 ، 1 ، 2 ، 3 رد رظن هتفرگ .دش تارمن عمج سپس 30 ،لاوس رگشاخرپ هرمن ی صخش م صخشم ار ی دنک بد( ی ر ی داژن ، 1387 ) . ای ن طسوت رازبا دهاز ی لحت اب ناراکمه و رف ی ل لماع ی رد 91 ب ی رام رد لاس 1376 ت دروم یأ ی د هتفرگ رارق م.تسا ی ناز افلآ ی ا خابنورک ی ن دهاز هعلاطم رد رازبا ی ناراکمه و رف 89 / 0 .دش هدهاشم رد ییایاپ نییعت یارب رضاح قیقحت رگشاخرپ همانشسرپ ی یافلآ شور زا هدافتسا خابنورک اب ربارب هماـنشسرپ لک یارب هک دــش 85 / 0 هک هدوب پ بولطم ییایاپ بیارض رگنایب همانشسر ی دا یم هدش .دشاب دم ی ر ی ت ور اب سرتسا ی درک یتخانش -یراتفر : غتم ی ر ا .لقتسم ی ن رصانع زا بکرم هلخادم ی زا بق ی ل ازفا ی ش هاگآ ی رد مارآ شزومآ ،سرتسا دروم زاس ی
هورگ هلخادم ی تخانش ی راتفر ی دم ی ر ی ت رگشاخرپ رب سرتسا ی دمحا وادا ی و ناراکمه نلاضع ی ، اسانش یی زاسزاب ،دمآراکان راکفا ی تخانش ی ، سم لح شزومآ أ تراهم شزومآ ،هل اه ی ،دوجو زاربا دم ی ر ی ت شخ دم ،م ی ر ی ت همانرب و دوخ ر ی ز ی لاعف ی ت اه م ی .دشاب دم ی ر ی ت اناوت ،سرتسا یی ارب ار دارفا ی شهاک راگزاس و سرتسا ی عقوم اب بسانم ی ت اه ی سرتسا روآ ازفا ی ش م ی ز کمکو دهد ی دا ی زاسزاب هب ی وگلا ی رکفت رپ و سپاولد دارفا م سرتسا ی رتمک ار هعقاو ات دنک همدص دننک کاردا هدننز ( 12 ). هورگ شزومآ تاسلج ی دم ی ر ی ت رب سرتسا ساسا ور ی درک یتخانش -یراتفر ( Cognitive Behavioral Therapy ) دب ی ن م تروص ی دنشاب ( 12 ): هسلج یاوتحم لوا : فرعم ی اضعا و دوخ نومزآ هورگ هب ی دک ی رگ و ضوت ی تاح هاتوک ی رد دم دروم ی ر ی ت رب سرتسا رگشاخرپ ی ت و أث ی ر نآ رب راشف نوخ یاوتحم ؛ هسلج مود : ارجا ی پ ی ش آ مها کرد و نومز ی ،ت هاگآ ی زا تأ ثی تار مسج ی ناور و ی مها و سرتسا ی ت دم ی ر ی ت و ا و سرتسا حوطس رب تراظن ی داج تسرهف ی زا سرتسا اهاز رمت( ی تان مرآ ی گد ی ) هسلج یاوتحم ؛ موس : ب طابترا کرد ی ن و تاساسحا و راکفا ی گدا ی ر ی رف آ ی دن زرا ی با ی رمت( ی تان مرآ ی گد ی اب فنت س د ی مگارفا ی ) رمت ی ن اسانش یی راکفا فلتخم عاونا فنم ی ، کرد ت أث ی ر فنم ی رب راتفر رمت( ی تان مرآ ی گد ی هب وصت تروص ی زاسر ی ) هسلج یاوتحم ؛ مراهچ : اسانش یی وگدوخ یی قطنم ی غ و ی قطنمر ی ، نتخومآ ماگ اه ی اج ی زگ ین ی قطنم راکفا ی رمت( ی تان مرآ ی گد ی هب وصت تروص ی زاسر ی د سفنت اب هارمه ی ارفا مگ ی ) ؛ هسلج یاوتحم مجنپ : اسانش هلباقم عاونا نتخومآ یی هلاقم کبس ا ی هلباقم ،دوخ ی رثوم یا دمآراک رمت( ی تان مرآ ی گد ی هب وصت تروص ی زاسر ی اب هارمه د سفنت ی مگارفا ی ) هسلج یاوتحم ؛ مشش : و نتخومآ رمت ی ن ماگ اه ی هلباقم ا ی رمت ،رثوم ی ن مرن ارب ندرک ی سرتسا اهاز ی تقاط اسرف مت( ر ی تان مرآ ی گد ی هب وصت تروص ی زاسر ی دوخ هارمه اقلا یی ،تبثم رمت ی ن رون هبقارم شروخ ی د اب هارمه )اهازدوخ ؛ هسلج یاوتحم متفه : دم نتخومآ ی ر ی ت مشخ ماجنا( رمت ی تان )ارتنام هبقارم هسلج یاوتحم ؛ متشه : ی گدا ی ر ی کبس اه ی ب ی ن درف ی ، رمت ی ن و هنارگزاربا طابترا م لح تراهم زا هدافتسا رمت ماجنا( هلأس ی تان هبقارم رمت همادا ،سفنت شرامش ی ن شروخرون هبقارم ی د ) ؛ هسلج یاوتحم مهن : اوف کرد ی د امح ی ت عامتجا ی اسانش یی امح ظفح عناوم ی ت عامتجا ی نتخومآ نکت ی ک اه ی دم ی ر ی ت ارب سرتسا ی امح ظفح ی ت عامتجا ی رمت( ی تان مرآ ی گد ی هب وصت تروص ی زاسر ی د سفنتاب هارمه ی مگارفا ی ) ؛ هسلج یاوتحم مهد : ماجنا رمت ی تان دم همانرب ی ر ی ت صخش سرتسا ی :لماش رورم همانرب ،همانرب لک ر ی ز ی ارب ی رمت ی ن مرآ ی گد ی گناخ ی ، ا ی داج ی ک دم همانرب ی ر ی ت صخش سرتسا ی ، ارجا ی سپ نومزآ رمت ماجنا( ی تان )ارتنام هبقارم دوب . هب مزلا ی روآدا ی ادتبا هک تسا ی ره رورم اب ،هسلج لاکت ی ف ج لبق هسل ی م زاغآ ی رد و دش ن تروص ی ،زا شزومآ و یا نکت ی ک اه ی هرابود مزلا رکذ م ی ا .دش ی ن کپ ی ج شزومآ ی سانشراک طسوت سانشناور دشرا ی لاب ین ی رواشم( لس دجسم تشادهب هرادا ی نام ) و هدامآ هداد شزومآ دش . رد اپ ی نا دم شزومآ( حرط ی ر ی ت هورگ هب سرتسا اعر تهج )شزومآ ی ت قلاخا دراوم ی ، مه لرتنک هورگ هب شزومآ اه ی هداد مزلا دش ؛ نچمه ی ن شزومآ تاوزج ی قحت فادها اب طبترم ی ،ق مکت تهج ی ل ا تاعلاطا ی ن بی نارام نآ هب )لرتنک هورگ( هداد اه .دش هب هیزجت روظنم و هداد لیلحت زا قیقحت نیا رد اه شور یاه رامآ ناوارف هبساحم دننام یفیصوت ی ، ،دصرد حنا ،نیگنایم فار نومزآ و رایعم اه ی نیول یسررب یارب( واست ضرف شیپ تیاعر ی سنایراو نومزآ ،)اهریغتم اه فورگوملک ا ضرف شیپ تیاعر تهج( فنریمس لامرن سنایراوک لیلحت ،)هعماج رد تارمن عیزوت ندوب دنچ سنایراوک لیلحت ،)اوکنا( یریغتم کی یریغتم یافلآ شور ،)اوکنام( هبساحم تهج خابنورک بیارض هیزجت .دش هدافتسا ییایاپ و هداد لیلحت اه هدافتسا اب زا مرن رازفا SPSS هخسن 21 ماجنا هدش حطس ًانمض .تسا ینعم رد یراد ت نیا قیقح را رتمک 05 / 0 = نییعت هدش تسا .
ی فا ت ه اه : رد ا ی ن ،شهوژپ 40 راشف هب لاتبم نز باختنا نوخ هورگ ود رد و 20 رفن ی امزآ ی ش تنک و رارق لر .دنتفرگ امزآ هورگ ی ش دم هلخادم شزومآ تحت ی ر ی ت سرتسا رارق فارحنا و نیگنایم .تفرگ رایعم رگشاخرپ هرمن ی هورگ شیپ لحارم رد لرتنک و نومزآ یاه و نومزآ سپ لودج رد نومزآ هرامش 1 .تسا هدمآ لودج هرامش 1 : نيگنايم و فارحنا رايعم هرمن یرگشاخرپ هورگ یاه نومزآ و ک لرتن شيپ لحارم رد نومزآ و سپ آ ز نوم )یفيصوت رامآ( ريغتم هلحرم هورگ یرامآ صخاش دادعت نيگنايم فارحنا رايعم یرگشاخرپ شيپ نومزآ نومزآ 15 / 31 04 / 12 20 لرتنک 90 / 31 33 / 10 20 سپ نومزآ نومزآ 45 / 21 26 / 6 20 لرتنک 50 / 36 16 / 9 20 یريگيپ نومزآ 25 / 22 16 / 6 20 لرتنک 95 / 36 95 / 8 20 رد یرگشاخرپ تيبصع و مشخ هنيمز شيپ نومزآ نومزآ 10 / 21 88 / 7 20 لرتنک 80 / 17 26 / 5 20 سپ نومزآ نومزآ 65 / 14 52 / 5 20 لرتنک 70 / 20 35 / 6 20 یريگيپ نومزآ 50 / 14 16 / 5 20 لرتنک 90 / 20 24 / 6 20 رد یرگشاخرپ نيهوت و مجاهت هنيمز شيپ نومزآ نومزآ 75 / 5 50 / 4 20 لرتنک 85 / 5 19 / 4 20 سپ نومزآ نومزآ 40 / 3 13 / 2 20 لرتنک 75 / 6 33 / 3 20 یريگيپ نومزآ 95 / 3 93 / 1 20 لرتنک 10 / 7 95 / 2 20 رد یرگشاخرپ هنيک و تجاجل هنيمز یزوت شيپ نومزآ نومزآ 30 / 4 13 / 3 20 لرتنک 0 / 8 65 / 2 20 سپ نومزآ نومزآ 40 / 3 25 / 2 20 لرتنک 05 / 9 26 / 3 20 یريگيپ نومزآ 85 / 3 89 / 1 20 لرتنک 95 / 8 33 / 3 20
هورگ هلخادم ی تخانش ی راتفر ی دم ی ر ی ت رگشاخرپ رب سرتسا ی دمحا وادا ی ناراکمه و اتن ی ج لحت ی ل راووک ی سنا ناشن لرتنک اب هک داد شیپ ینعم حوطس نومزآ نومزآ همه یراد نآ رگنایب ،اه راشف هب لاتبم نانز نیب هک دنتسه هورگ نوخ اه ی رگشاخرپ هب تبسن لرتنک و شیامزآ ی ، وافت ت ینعم دوجو یراد اد در ( 0001 / 0 P< ، 27 / 18 = F ) لودج( هرامش 2 ). لودج هرامش 2 : ليلحت جیاتن ک سنایراو دنچ یريغتم رب )اوکنام نومزآ( تارمن نيگنايم یور سپ نومزآ یرگشاخرپ راشف هب لاتبم نانز نوخ هورگ یاه نومزآ و شيپ لرتنک اب لرتنک نومزآ مان نومزآ رادقم DF هيضرف DF طخ ا حطس ینعم یراد تاروذجم یرامآ ناوت ییلايپ رثا نومزآ 624 / 0 3 33 0001 / 0 62 / 0 00 / 1 زکلیو یادبملا نومزآ 376 / 0 3 33 0001 / 0 62 / 0 00 / 1 گنيلته رثا نومزآ 66 / 1 3 33 0001 / 0 62 / 0 00 / 1 یور هشیر نیرتگرزب نومزآ 66 / 1 3 33 0001 / 0 62 / 0 00 / 1 ربارب توافت ای ریثأت نازیم اب 62 / 0 م ی دشاب ؛ هب ترابع رگید 62 % توافت اه ی درف ی تارمن رد سپ رگشاخرپ نومزآ ی شزومآ ریثأت هب طوبرم م سرتسا تیریدم ی دم هلخادم .دشاب ی ر ی ت سرتسا رگشاخرپ حطس تسناوت ی امزآ هورگ ی ش هب تبسن ار اپ لرتنک هورگ یی ن ب ی دروا سررب تهج . ی ا ی ن هک هچ م ی ناز پ تارمن توافت زا ی ش زآ سپ و نوم نومزآ هفلوم اه ی رگشاخرپ ی دم هلخادم زا ی ر ی ت سرتسا م ی ،دشاب لحت ی ل راوک ی سنا غتمدنچ ی ر دش ماجنا ( 0001 / 0 P< ، 17 / 9 F= ) اتن ی ج ناشن داد هک 45 % زا توافت اه ی درف ی سپ تارمن رد م نومزآ و هفل اه ی رگشاخرپ ی سرتسا تیریدم شزومآ ریثأت هب طوبرم هورگ تیوضع( ی م ) ی زا هک دشاب رامآ رظن ی نعم ی راد دوب لودج( هرامش 3 ). لودج هرامش 3 : ليلحت جیاتن ک سنایراو دنچ یريغتم رب )اوکنام نومزآ( تارمن نيگنايم یور سپ نومزآ م و هفل یاه راشف هب لاتبم نانز یرگشاخرپ نوخ هورگ یاه نومزآ لرتنک و شيپ لرتنک اب نومزآ مان نومزآ رادقم DF هيضرف DF اطخ حطس نعم ی یراد روذجم ا ت یرامآ ناوت ییلايپ رثا نومزآ 455 / 0 3 33 0001 / 0 45 / 0 992 / 0 زکلیو یادبملا نومزآ 545 / 0 3 33 0001 / 0 45 / 0 992 / 0 گنيلته رثا نومزآ 834 / 0 3 33 0001 / 0 45 / 0 992 / 0 هشیر نیرتگرزب نومزآ یور 834 / 0 3 33 0001 / 0 45 / 0 992 / 0 نامه روط ی لودـج رد هک هرامش 4 هظحلام م ی شیپ لرتنک اب دوش لاتبم نانز نیب نومزآ راشف هب نوخ ، هورگ اه ی لرتنک هورگ و شیامزآ زا رگشاخرپ ظاحل ی رد هفلوم هنیمز اه ی توافت مشخ ینعم اتن هک دش هدهاشم یراد ی ج دب ی ن :دنتسه رارق رد مز ی هن تیبصع و مشخ ( 001 / 0 > P ، 64 / 13 F= ) ، و مجاهت ،نیهوت ( 001 / 0 > P ، 98 / 12 F= ) رد و هنیمز زوت هنیک و تجاجل ی ( 004 / 0 > P و 45 / 9 F= ) هک گمه ی ب ی رگنا ت أث ی ر نعم ی دم راد ی ر ی ت رب سرتسا رگشاخرپ ی هفلوم و اه نآ ی هدوب تسا .
لودج هرامش 4 : جیاتن کی سنایراوک ليلحت اب نتم رد ههار رب اوکنام نومزآ زا هدافتسا نيگنايم یور تارمن سپ م نومزآ و هفل شاخرپ یاه نوخراشف هب لاتبم نانز یرگ هورگ یاه نومزآ و شيپ لرتنک اب لرتنک نومزآ ريغتم تارييغت عبنم تاروذجم عومجم یدازآ هجرد نيگنايم تاروذجم حطس یراد ینعم اروذجم ت یرامآ ناوت م و مشخ هفل شيپ نومزآ 60 / 404 1 60 / 404 0001 / 0 30 / 0 968 / 0 هورگ 75 / 358 1 75 / 358 001 / 0 28 / 0 949 / 0 اطخ 32 / 920 35 29 / 26 م و مجاهت هفل شيپ نومزآ 13 / 60 1 13 / 60 0001 / 0 31 / 0 970 / 0 هورگ 03 / 50 1 03 / 50 001 / 0 27 / 0 939 / 0 اطخ 83 / 134 35 85 / 3 م و تجاجل هفل شيپ نومزآ 66 / 135 1 66 / 135 0001 / 0 48 / 0 00 / 1 هورگ 44 / 38 1 44 / 38 004 / 0 21 / 0 848 / 0 اطخ 30 / 142 35 06 / 4 سررب تهج ی ب ی رتش ، پ ی گ ی ر ی ن ی ز هب دمآ لمع لودج( هرامش 5 ). اتن ی ج ناشن شیپ لرتنک اب داد نومزآ راشف هب لاتبم نانز نیب نوخ رد لرتنک و شیامزآ هورگ زا رگشاخرپ ظاحل ی ینعم توافت دوجو یراد دراد ( 0001 / 0 P< ، 35 / 35 F= ) ؛ ،رگید ترابع هب هلحرم رد ریگیپ ی )ههام کی( ، زومآ سرتسا تیریدم ش نانز رد لرتنک هورگ اب هسیاقم رد نومزآ هورگ موادت بجوم ، رگشاخرپ شهاک ی توافت ای ریثأت نازیم .تسا هدش اب ربارب 50 / 0 م ی دشاب ؛ ،رگید ترابع هب 50 % توافت اه ی درف ی ریگیپ تارمن رد ی رگشاخرپ ی وبرم ط تیوضع( سرتسا تیریدم شزومآ ریثأت هب هورگ ی م ) ی اوت .دشاب رامآ ن ی اب ربارب 00 / 1 .تسا لودج هرامش 5 : جیاتن کی سنایراوک ليلحت اب نتم رد ههار رب اوکنام نومزآ زا هدافتسا نيگنايم یور تارمن یريگيپ راشف هب لاتبم نانز یرگشاخرپ نوخ هورگ یاه نومزآ و شيپ لرتنک اب لرتنک نومزآ ريغتم تارييغت عبنم تاروذجم عومجم یدازآ هجرد نايم نيگ تاروذجم حطس ینعم یراد تاروذجم یرامآ ناوت یرگشاخرپ شيپ نومزآ 65 / 790 1 65 / 790 0001 / 0 36 / 0 992 / 0 هورگ 68 / 1380 1 68 / 1380 0001 / 0 50 / 0 00 / 1 اطخ 93 / 1366 35 05 / 39 :ثحب اتن ی ج رگنایب رثا شخب ی دم شزومآ ی ر ی ت سرتسا رگشاخرپ شهاک رب ی لاتبم نانز راشف هب وخ ن دوب . دم شزومآ ی ر ی ت ور اب سرتسا ی درک یتخانش -یراتفر ، ناور هلخادم ی -برت یت ی نامزاس ی هتفا ا ی هب هک تسا روظنم تراهم هعسوت اه ی دم ی ر ی ت سرتسا ، شهاک و مشخ سآ ی ب ذپ ی ر ی راجنهب دارفا صاخ هورگ و ی عمج زا ی ت زا نانز هلمج هب لاتبم راشف نوخ ، هب یم راک .دور دم ی ر ی ت سرتسا بی تش ر رد دارفا دقاف فاک تراهم ی ای و راهم رد بسانمان زاربا مشخ نورد( ر ی ز ی و یا نورب ر ی ز ی طارفا ی رگشاخرپ و مشخ ی ،) گنارب رثا رد ی گتخ ی اه ی و ررکم رد
هورگ هلخادم ی تخانش ی راتفر ی دم ی ر ی ت رگشاخرپ رب سرتسا ی دمحا وادا ی ناراکمه و خرب ی هب نایلاتبم للاتخا اه ی مسج ی ناور و ی هب راک م ی ب .دور ی نارام هب لاتبم راشف ا رد نوخ ی ن اب هعلاطم بی رام ی پ و ی دما اه ی آ شلات و دندش انشآ ن اب ات دش هبنج اه ی مشخ فلتخم ، رگشاخرپ ی پ و ی اهدما ی فنم ی آ انشآ ن دم ترورض هرابرد و هدش ی ر ی ت هب ی هن رگشاخرپ ی دعاقتم زاسزاب نمض و هدش ی تخانش ی ،دوخ راتفر تراهم ی ارف ار مشخ لرتنک رمت و هتفرگ ی ن و دننک دب ی ن ه تبثم لرتنک اب تروص ی تاناج زا دوخ گنارب ی گتخ ی اه ی ب و تقو ی هرپ تقو ی ز زا دناوتب ات دننک دشت ی د ب ی رام ی راشف خ رد هک دوخ نوخ یل ی ،عقاوم زا ب ه مدع رطاخ لرتنک ه رب ی تاناج گنارب و ی گتخ ی و اه یا رگشاخرپ و مشخ ی دشت ی د م ی دوش ، ولج گ ی ر ی امن ی دن . ای ن اتن ی ج اب ی هتفا اه ی شهوژپ اه ی نیققحم ناوخمه ی دراد ( 16،13،11،10،8،6 ) . ی نع ی ور ی درک یتخانش -یراتفر رگشاخرپ شهاک رد ی و تسا رثوم ک رد دارفا هب لرتن ه و تاساسحا رب طلست و ی تاناج ناش م کمک ی بآ .دنک ن ی ک ی دوخ شهوژپ رد ناراکمه و ناشن دم هک دنداد ی ر ی ت م سرتسا ی رد ار دارفا دناوت ازفا ی ش رس س تخ ی لرتنکدوخ و ی ب زا و دنک کمک زور اهراتفر ی شناکت ی نآ رد گولج اه ی ر ی امن ی د ( 17 اتن .) ی ج شهوژپ اب ،رضاح شهوژپ اه ی Roberton ه و ناراکم و Scott ن ناراکمه و ی ز ناوخمه ی دراد ( 18،19 ) ا . ی ن ناشن ناققحم ه لرتنک هک دنداد ی ناج ی اب ،هناراگزاسان اهراتفر هب مادقا ی و لرتنک و دراد طابترا هنارگشاخرپ دم ی ر ی ت ه ی تاناج اهراتفر زورب شهاک رد ی شناکت ی و رثا هنارگشاخرپ راذگ ی نعم ی راد ی .دراد نارگنامرد تخانش ی ا رب ی ن اهرواب هک دنرواب ی غ ی ر قطنم ی اهراتفر ی رد ار هناراگزاسان پ ی زا .دنراد د ی هاگد یتخانش -یراتفر ، ره رد رگشاخرپ دارفا ی ک زا ا ،دنراد لکشم تاعلاطا شزادرپ لحارم ی ن فا ًلاومعم دار اراد ی ک دانسا ی هن تراهم زا و هدوب هنازوت اه ی هناراگزاس ی سم لح أ هل رادروخرب ن ی دنتس ماگنه و ی هک زا ف رظن ی ز ی ژولو ی ک ی گنارب ی هتخ م ی هب ،دنوش شناکت تروص ی م لمع ی دننک ؛ اربانب ی ،ن ب ه تسد ب ندروآ ی شن اب تبسن اهرواب ی غ ی ر عقاو ب ی ،هنان سفت و کاردا ی ر نآ ار اه غت یی ر اهراتفر حلاصا ناکما و هداد ی مهارف ار هناراگزاسان م ی دنک ( 20 تن .) ی هج هم شهوژپ د ی ه فجن دابآ ی ناراکمه و ناشن دم هک داد ی ر ی ت ش هب سرتسا ی هو یتخانش -یراتفر م ی هناشن شهاک رد دناوت اه ی و بارظضا و محازم راکفا بی ش گنارب ی گتخ ی ت أث ی ر اش .دشاب راذگ ی د نچ ناوتب ی ن ب ی نا فلت هک درک ی ق شور اه ی راتفر ی زا مرآ هلمج ی گد ی نلاضع ی د سفنت و ی مگارفا ی شور و اه ی انش تخ ی لثم ی نتفا اج و محازم راکفا ی زگ ی ن هب هدنزاس راکفا ندرک ازفا رد دارفا ی ش لرتنکدوخ ی م شهاک و ی ناز رگشاخرپ ی سب ی را رثوم دوب دهاوخ ( 21 ). Taylor و Novaco بزاب اب ین ی لحتارف ی ل اه یی رثا هک شخب ی هلخادم اه ی نامرد ی پ رب ی اهدما ی و مشخ رگشاخرپ ی زرا ار ی با ی هدرک رد ،دنا ی دنتفا هلخادم هک اه ی نتبم ی ور رب ی درک یتخانش -یراتفر ، سب رد ی را ی زا عقوم ی ت اه ارب و ی هورگ اه ی لاب نوگانوگ ین ی غ و ی ر لاب ین ی ، هورگ رد اه ی نس ی فلتخم تسا هدوب رثوم ( 22 .) ی ک ی زا ای ن مآ شزو دلاو هب شزومآ ،اه ی ن ز هک تسا ی لان ی و اب دوخ شهوژپ رد ناراکمه شخبرثا ناونع ی شزومآ دلاو ی ن رگشاخرپ و کولس للاتخا مئلاع شهاک رب ی ا هب ناناوجون ی ن تن ی هج سر ی دند کبس شزومآ هک اه ی دنزرف رورپ ی دلاو هب ی ن رگشاخرپ حوطس شهاک رد ی سب ی را ت أث ی ر م ثعاب و دوب دهاوخ راذگ ی ش دو مئلاع دهد شهاک کولس للاتخا ( 9 .) اب اتن هب هجوت ی ج م رضاح شهوژپ ی تن ناوت ی هج تقو هک تفرگ ی اناوت دارفا یی ه لرتنک ی ناج ی اب ار دوخ شزومآ اه ی بسانم تخانش( ی راتفر و ی اب هارمه نکت شزومآ ی ک اه ی آ مار زاس ی نلاضع ی دنربب لااب ) ، اهراتفر ی هنارگشاخرپ ی نآ هب اه نعم تروص ی راد ی م شهاک ی ی دبا مرآ . ی گد ی نلاضع ی ردت ی ج ی ، زا رط ی ق هام ضابقنا ی هچ مسج شنت شهاک ثعاب اه ی م ی ،دوش ماگنه ی هام هک ی هچ م ضبقنم اه ی نومروه ،دنوش و اه د ی رگ ش داوم ی م یا یی م اهر ندب رد ی هب و دنوش لابند غت یی تار مسج ی ازفا نوچمه ی ش خساپ اه ی تاپمساراپ ی ک خساپ شهاک و اه ی اپمس تی ک نابرض م مارآ بلق ی راشف ،دوش مک نوخ مظنم سپس و هدش
م ی اب ،ددرگ ا هب هجوت ی ن غت یی تار مظنم و نابرض ندش لرتنک عبطلاب و شمارآ ساسحا درف ،سفنت و بلق بی رتش ی رگشاخرپ رب ی دهاوخ دوخ تشاد . شهوژپ دودحم اب رضاح ی ت اه ی ن ی ز هارمه تکرش دارفا :تسا هدوب ا رد هدننک ی ن علاطم زا ،ه بی نارام راشف دجسم رهش نوخ لس ی نام دندوب ؛ اربانب ی ن معت رد ی م اتن ی ج تحا ی طا هب مزلا لمع آ ی د ا . ی ن شهوژپ رب ور ی دارفا ی راشف هک تسا هتفرگ تروص نوخ ناش زا رط ی ق تسا هدش لرتنک وراد ؛ ت رد اذل مع ی م اتن ی ج نآ ب هب ی نارام ی وراد هک نامرد ی هدرکن عورش ار اب دنا ی د حا بناج تی طا اعر ار ی ت سررب .درک ی لماوع ندرکن ظن محازم ی ر سررب ی رد ی ک هرود لوط رد سنج دودحم زا شزومآ ی ت اه ی ا ی ن اب و دوب شهوژپ دوجو نآ هک ی هتفا اه ی رثا رضاح هعلاطم شخب ی غتم ی ر اه ی ت ار لقتسم أ یی د سررب اما ،درک ی ا تابث ی ن ت أث ی ر رد لوط ن نامز ی زا پ هب ی گ ی ر ی ب تاعلاطم و ی رتش راد د . دربراک هتفای یاه شهوژپ رد نیلاب : دم شزومآ ی ر ی ت م سرتسا ی هب دناوت ناونع وگلا یی هلخادم ا ی ، ارب ی کاردا سرتسا شهاک هدش راشفرپ هب لاتبم نانز شنیب رد ی .ددرگ هدافتسا ،نوخ ا رد ی ن م ی نا رثا زا علاطا اب ،ناراتسرپ راذگ ی تبثم دم ی ر ی ت رب سرتسا راشفرپ لرتنک ی بس ،نوخ ک راتفر ی نعم تبقارم عون و ی ک اب و رتراد ی ف ی ت رت ی هب ار ای ن دنهاوخ هئارا دارفا .درک کشت ق و ر ینادرد : مامت زا ی ب ی نارام راشفرپ هب لاتبم ی تحت نوخ هداوناخ و هعلاطم اه ی لوئسم ،نانآ ی ن ب مرتحم ی ناتسرام 22 دجسم ناتسرهش نمهب لس ی نام تنواعم و شهوژپ ی هاگشناد کشزپ مولع ی دقت لامک لوفزد ی ر راد ار رکشت و ی م ا . ی ن اپ زا لصاح هلاقم ی نا دک اب همان iau-210 مولع هاگشناد زا قحت ی تاق ناتسزوخ بوصم 1 / 7 / 1392 م ی دشاب . انم :عب
1. Fumery M, Xiaocang C, Dauchet L, Gower-Rousseau C, Peyrin-Biroulet L, Colombel JF. Thromboembolic events and cardiovascular mortality in inflammatory bowel diseases: A meta-analysis of observational studies. Journal of Crohn's and Colitis. 2014; 8(6): 469-79. 2. Fedeli U, Avossa F, Guzzinati S, Bovo E, Saugo M. Trends in mortality from chronic liver disease. Annals of Epidemiology. 2014; 24(7): 522-6.
3. Suter M, Pihet S, de Ridder J, Zimmermann G, Stephan P. Implicit attitudes and self-concepts towards transgression and aggression: Differences between male community and offender adolescents, and associations with psychopathic traits. Journal of Adolescence. 2014; 37(5): 669-80. 4. Miles SR, Tharp AT, Stanford M, Sharp C, Menefee D, Kent TA. Emotion dysregulation mediates the relationship between traumatic exposure and aggression in healthy young women. Personality and Individual Differences. 2015; 76: 222-7.
5. Brodres A, Earlewinc M, Jodi A. Could mind fullness decrease anger, hosticity, and anggerssion by decreasing rumination. Aggressive Behavior. 2010; 36(1): 28-44.
6. AsghariEbrahimAbad M, Mashhadi A, Attarzadeh Hosseini R, MashhadiNejad H, Eftekharzadeh S, Ahmadzadeh R. The effectiveness of cognitive group therapy on anxiety andaggression of females with chronic pain. Anesthesiology and Pain. 2015; 5(3): 34-44. [Persian] 7. Sukhodolsky DG, Ruchkin VV. Association of normative beliefs and anger with aggression and antisocial behavior in Russian male juvenile offenders and high school students. Journal of Abnormal Child Psychology. 2004; 32(2): 225-36.
8. Bradbury KE, Clarke I. Cognitive behavioural therapy for anger management: Effectiveness in adult mental health services. Behavioural and Cognitive Psychotherapy. 2007; 35(02): 201-8. 9. Zeinali S, Khanjani Z, Sohrabi F. Investigate the efficacy of parenting skill in reducing adolescent conduct disorder and aggression. Journal of Health. 2015; 6(5): 565-74. [Persian] 10. Akbari B, Seghati T, Zadeh MM. The effect of cognitive-behavioral group training on aggression and sensation seeking rates among female martial artists in the city of Amol. Knowledge ans Reesrearch in Applied Psychology. 2015; 16(2): 69-76. [Persian]
هورگ هلخادم ی تخانش ی راتفر ی دم ی ر ی ت رگشاخرپ رب سرتسا ی دمحا وادا ی و ناراکمه
11. Sedaghat S, Moradi O, Ahmadian H. The effectiveness of anger cognitive behavioral group training on aggression of third grade aggressive female students in Baneh’s high schools. Medical Science Journal of Islamic Azad Univesity-Tehran Medical Branch. 2015; 24(4): 215-20. [Persian] 12. Linden W. Stress management: From basic science to better practice: Sage; 2004.
13. Dreer LE, Elliott TR, Fletcher DC, Swanson M. Social problem-solving abilities and psychological adjustment of persons in low vision rehabilitation. Rehabilitation Psychology. 2005; 50(3): 232.
14. J MMV, Delcroix M, Vandevelde E, Denhaerynck K, Wuyts W, Belge C, et al. Emotional symptoms and quality of life in patients with pulmonary arterial hypertension. The Journal of Heart and Lung Transplantation: The official publication of the International Society for Heart Transplantation. 2014; 33(8): 800-8.
15. Xie H, Farmer TW, Cairns BD. Different forms of aggression among inner-city African- American children: Gender, configurations, and school social networks. Journal of School Psychology. 2003; 41(5): 355-75.
16. Hofmann SG, Asnaani A, Vonk IJ, Sawyer AT, Fang A. The efficacy of cognitive behavioral therapy: A review of meta-analyses. Cognitive Therapy and Research. 2012; 36(5): 427-40.
17. Abnihki E, Abolghasemi A, Abbasi M, Moazaz R, Jalali R. The effectiveness of behavioral cognitive stress management group therapy on to increase tenacity and self-controlin depressed women. Clinical Psychology Studies. 2015; 5(19): 99-118. [Persian]
18. Roberton T, Daffern M, Bucks RS. Maladaptive emotion regulation and aggression in adult offenders. Psychology, Crime and Law. 2014; 20(10): 933-54.
19. Scott LN, Stepp SD, Pilkonis PA. Prospective associations between features of borderline personality disorder, emotion dysregulation, and aggression. Personality Disorders. 2014; 5(3): 278-88.
20. Comer JR. Abnormal psychology. 4th. ed. USA; 2001.
21. Mahdieh Najafabadi M, Moradi A, Hatami M. The effectiveness of behavioral cognitive stress management group therapy on anxiety, intrusion thoughts, avoidance, hyper-arousal in women with breast cancer at early stage. Journal of Research in Behavioural Sciences. 2015; 13(1): 1-10. [Persian]
22. Taylor JL, Novaco RW. Anger treatment for people with developmental disabilities: A theory, evidence and manual based approach. USA: John Wiley and Sons; 2005.
Cite this article as: Adavi A, Fathi Marghmalaki R, Madmoli Y, Madmoli M. Investigate the effectiveness of cognitive-behavioral stress management intervention on aggression in women with hypertension. Journal of Clinical Nursing and Midwifery. 2017; 6(1): 40-50.
*
Corresponding author:
Health Bureau Masjed Soleyman Health Center, Ahvaz, I.R. Iran, Tel: 09356817336, E-mail: [email protected]
Investigate the effectiveness of cognitive-behavioral stress management
intervention on aggression in women with hypertension
Adavi A1, Fathi Marghmalaki R2*, Madmoli Y3, Madmoli M3
1
Dezful University of Medical Sciences, Dezful, I.R. Iran;2Masjed Soleyman Health Center, Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, I.R. Iran;3Student Research Committee,
Dezful University of Medical Sciences, Dezful, I.R. Iran.
Received: 22/May/2016 Accepted: 3/Sep/2016
Background and aims: Aggression with physiological arousal can lead to worsening
hypertension. The use of non-medical and cognitive approaches can help to reduce these effects. This study was aimed to investigate the effectiveness of group cognitive-behavioral stress management intervention on aggression in women with hypertension.
Methods: This quasi-experimental study was done with a pretest-posttest control group for a
month in 2013. Statistical population were women with hypertension who admitted to 22 Bahman hospital of Masjed-Soleyman that informed consent. Samples were 40 women with hypertension who were randomly selected and divided into two groups of 20 people testing and control. Stress management cognitive behavioral training in 10 sessions of 60 minutes (twice a week) in the experimental group was provided. This intervention was generally content: Identify rational self-talk and replace rational thought, learning types coping style, diaphragmatic breath practice and muscle relaxation, mental imagery training and anger management and problem solving skills and stress management.The assessment tool was Ahvaz Aggression questionnaire. Data using SPSS software through multivariate analysis of covariance (MANCOVA) and Pearson, were analyzed.
Results: In this study, 40 women with an average age of 35.03 years with hypertension were
enrolled. There was no statistically significant difference between the experimental and control groups in terms of age, marital status and occupation (P>0.05). The results showed that stress management teaching intervention based on cognitive behavioral approach was significant on reducing aggression in the experimental group (P>0.0001).
Conclusion: Stress management training can be used as a model for intervention to reduce
aggression in the women with hypertension.
Keywords: Stress management, Aggression, Hypertension, Cognitive-behavioral intervention,
Women.
