บทคัดย่อ ในภาวการณ์ปัจจุบันไม่มีใครกล้าปฏิเสธได้ว่า การบัญชีเป็นส่วนสำาคัญอย่างยิ่งในทุกสายอาชีพ ตั้งแต่กิจการขนาดใหญ่อย่าง บริษัทชั้นนำาของประเทศ แม้กระทั่งร้านกาแฟเล็กๆ หน้าปากซอยก็ยังต้องทำารายรับรายจ่ายประจำาวัน เพื่อทราบผลกำาไรขาดทุนจากการ ทำาธุรกิจ เพราะในบริษัทใหญ่ๆ นอกจากผู้บริหารระดับสูงจะใช้ข้อมูลทางบัญชีในการตัดสินใจแล้ว แม้แต่ผู้ปฏิบัติงานระดับล่างลงมาก็ ให้ความสำาคัญกับการบัญชีไม่ใช่น้อย ข้อมูลทางบัญชีที่มีความเชื่อถือได้ถูกต้องแม่นยำา จะสามารถนำามาใช้ในการวางแผนงานในอนาคต ได้ ยิ่งไปกว่านั้น ข้อมูลทางบัญชียังอาจเป็นดัชนีชี้วัดความสำาเร็จ ความเจริญก้าวหน้าของธุรกิจ และหนึ่งในข้อมูลทางบัญชีที่สำาคัญที่ กล่าวถึง ณ ที่นี้ ก็คือ งบการเงิน Abstract
At present, it is undeniable that accounting plays an important part in all professions, from large-sized company to small-sized coffee shops, They all must have a daily income and expense report to reflect profits and losses in their business. In large-sized business, not only the executives use accounting data for decision making, but the employees also see an importance of the data as well. Reliable and correct accounting data can be used for future planning. Moreover, accounting data might be an indicator of success and business growth, and one of the important accounting data comes from financial statements. งบการเงิน (Financial Statements) เป็นรายงานทางการเงินที่จัดทำาขึ้นโดยอาศัยข้อมูลทางการเงิน ที่กิจการได้จดบันทึกไว้ใน รอบระยะเวลาหนึ่ง ซึ่งจะแสดงถึงผลการดำาเนินการ ฐานะการเงิน ตลอดจนการเปลี่ยนแปลงฐานะการเงินของกิจการที่เกิดขึ้นในช่วงเวลา หนึ่ง งบการเงินจึงมีประโยชน์ต่อผู้ใช้ หลายประเภทในการนำาไปใช้ในการตัดสินใจเชิงเศรษฐกิจ ไม่ว่าจะเป็นเจ้าของกิจการ ผู้บริหาร เจ้าหนี้ หรือ นักลงทุน งบการเงินที่สำาคัญ ประกอบด้วย 1. งบแสดงฐานะการเงิน (Balance Sheet) 2. งบกำาไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ (Income Statement) 3. งบกำาไรสะสม (Retained Earning Statement) 4. งบกระแสเงินสด (Statement of Cash Flow)
จากงบการเงินดังกล่าวข้างต้น เมื่อพิจารณาแล้วจะเห็นว่า งบแสดงฐานะการเงิน เป็นงบการเงินที่สำาคัญอันดับต้นๆ ที่นักบัญชี มักให้ความสนใจเป็นพิเศษ โดยเฉพาะบัญชีเงินสดที่ปรากฏอยู่ในงบนี้ จัดเป็นรายการหนึ่งที่แสดงถึงสภาพคล่องของกิจการว่าเป็นอย่างไร มีความคล่องตัวในการประกอบธุรกิจเพียงใด เพื่อใช้เป็นแนวทางในการตัดสินใจดำาเนินงานต่างๆ ในส่วนที่เกี่ยวกับเงินสด ด้วยเหตุนี้ผู้
งบกระแสเงินสด ง่ายนิดเดียว
Statement of Cash Flow
ผู้ช่วยศาสตราจารย์อารีย์ ทิศาวิภาต
มหาวิทยาลัยกรุงเทพ
บริหารธุรกิจจึงมักให้ความสนใจต่อการเปลี่ยนแปลงของเงินสด งบกระแสเงินสดจึงเริ่มเข้ามามีบทบาทสำาคัญในธุรกิจปัจจุบันมากขึ้น งบกระแสเงินสดนอกจากจะแสดงให้เห็นการเปลี่ยนแปลงเงินสดของกิจการว่ามีการได้มาและใช้ไปในแต่ละงวดมากน้อยเพียงใด ยังเป็นงบที่แสดงถึงการเปลี่ยนแปลงฐานะการเงินของกิจการ โดยมุ่งเน้นในส่วนที่เกิดการเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับเงินสด หรือรายการที่เทียบ เท่าเงินสด เช่น เงินฝากธนาคาร หรือเงินลงทุนระยะสั้นที่มีสภาพคล่องสูงเท่ากับเงินสด เป็นต้น งบกระแสเงินสดจึงเป็นแหล่งข้อมูลที่ แสดงให้เห็นถึงนโยบายเกี่ยวกับการบริหารจัดการเงินสดของกิจการ ตลอดจนการวางแผนการตัดสินใจทางด้านการเงินในอนาคต จึงเห็น ได้ว่างบกระแสเงินสดจะเป็นงบที่ช่วยให้ผู้บริหาร หรือผู้ประกอบธุรกิจ หรือนักลงทุน ได้ทราบข้อมูลที่แท้จริงของธุรกิจเกี่ยวกับเงินสดว่า มีการใช้จ่ายอย่างไร งบกระแสเงินสดจึงเป็นงบการเงินที่สำาคัญอีกงบหนึ่งที่ธุรกิจควรจัดทำานอกเหนือจากงบอื่นๆ ที่ธุรกิจทำาอยู่เป็นปกติ อาทิ งบกำาไร ขาดทุนเบ็ดเสร็จซึ่งแสดงถึงผลการดำาเนินงานทางธุรกิจ งบแสดงฐานะการเงิน ซึ่งเป็นงบที่แสดงถึงฐานะการเงินของกิจการ งบกระแส เงินสดจัดเป็นงบที่แสดงถึงการเปลี่ยนแปลงกระแสเงินสดที่แสดงเกี่ยวกับเงินสดที่ได้รับว่ามาจากแหล่งใด และแสดงเกี่ยวกับเงินสดที่ต้อง จ่ายออกไปเนื่องจากสาเหตุใด โดยการได้มาหรือใช้ไปของเงินสดในแต่ละงวดนั้น มีผลสืบเนื่องจากกิจกรรมภายในองค์กรธุรกิจ ซึ่งจะ ได้กล่าวในส่วนต่อไป ประโยชน์ของงบกระแสเงินสด ข้อมูลที่ปรากฏในงบกระแสเงินสด จะเป็นข้อมูลสำาคัญที่ผู้ใช้งบการเงินสามารถนำาไปใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆ ดังนี้ 1. เพื่อให้ผู้บริหารงานสามารถวิเคราะห์เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในอดีตเกี่ยวกับเงินสด 2. เพื่อให้ผู้บริหารทราบถึงสภาพคล่องในการดำาเนินธุรกิจ 3. เพื่อให้ผู้บริหารใช้เป็นเครื่องมือในการวางแผนงานในอนาคต เนื่องจากงบกระแสเงินสดจะแสดงให้ทราบถึงที่มาที่ไปของเงินสด ว่า กิจการได้รับเงินสดจากแหล่งใดบ้างเป็นจำานวนเท่าใด 4. เพื่อให้ผู้บริหารงานสามารถวางแผนการใช้จ่ายเงินของกิจการ เช่น การจ่ายชำาระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ ธนาคาร หรือการจ่าย เงินปันผล 5. เพื่อให้ผู้บริหารงานทราบถึงความเพียงพอของเงินสดว่ามีพอแก่ความต้องการของกิจการหรือไม่ 6. เพื่อให้ผู้บริหารทราบถึงความสามารถในการทำากำาไรของกิจการ ทำาให้กิจการสามารถนำากำาไรดังกล่าวไปเปรียบเทียบกับผล การดำาเนินงานของกิจการอื่นในธุรกิจเดียวกัน 7. เพื่อให้ผู้บริหารทราบถึงการเปลี่ยนแปลงในโครงสร้างทางการเงินของธุรกิจ 8. เพื่อให้ผู้บริหารทราบถึงการเปลี่ยนแปลงในสินทรัพย์สุทธิ 9. เพื่อให้ผู้บริหารทราบถึงความแตกต่างของกำาไรสุทธิตามเกณฑ์เงินสด กับกำาไรสุทธิตามเกณฑ์คงค้าง การจำาแนกกิจกรรมในงบกระแสเงินสด เนื่องจากงบกระแสเงินสด เป็นงบการเงินที่แสดงให้เห็นเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของกระแสเงินสดที่ได้รับเข้ามา (Cash Inflow) และกระแสเงินสดที่ต้องจ่ายออกไป (Cash Outflow) อันสืบเนื่องมาจากกิจกรรมต่างๆ ที่เกิดขึ้นภายในกิจการ ด้วยเหตุนี้ จึงมีการ จำาแนกกิจกรรมต่างๆ ภายในกิจการออกเป็น 3 ลักษณะด้วยกันคือ 1. กิจกรรมดำาเนินงาน (Operating Activities) เป็นกิจกรรมหลักของกิจการที่ทำาให้เกิดรายได้และค่าใช้จ่าย โดยมักจะเกิดจาก การเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับสินทรัพย์หมุนเวียนและหนี้สินหมุนเวียน ตัวอย่างกระแสเงินสดจากกิจกรรมดำาเนินงาน มีดังนี้ รายการรับเงิน เช่น เงินสดรับจากการขายสินค้า/บริการ
2. กิจกรรมลงทุน (Investing Activities) เป็นกิจกรรมที่ทำาให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของเงินสดที่ได้รับหรือต้องจ่ายไปเกี่ยวกับ สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน เงินลงทุนอื่นๆ เงินลงทุนระยะสั้น เงินลงทุนระยะยาว นอกจากนี้ยังอาจจะรวมถึงดอกเบี้ยซึ่งหมายถึงดอกเบี้ยรับ และเงินปันผลที่ได้รับจากการลงทุนในหลักทรัพย์ลงทุนต่างๆ ตัวอย่างกระแสเงินสดจากกิจกรรมลงทุน มีดังนี้ รายการรับเงิน เช่น เงินสดรับจากการขายที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ เงินสดรับจากการขายเงินลงทุนระยะยาว หรือสินทรัพย์อื่นๆ ที่อยู่นอกเหนือจากกิจกรรมดำาเนินงาน รายการจ่ายเงิน เช่น เงินสดจ่ายเพื่อซื้อที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ เงินสดจ่ายเพื่อซื้อเงินลงทุนระยะยาว เงินสดจ่ายเพื่อซื้อสินทรัพย์ไม่มีตัวตน หรือสินทรัพย์อื่นๆ ที่อยู่นอกเหนือจากกิจกรรมดำาเนินงาน 3. กิจกรรมจัดหาเงิน (Financing Activities) เป็นกิจกรรมที่ทำาให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของเงินสดที่ได้รับหรือต้องจ่ายไปในส่วน ที่เกี่ยวกับการกู้ยืม หรือส่วนของเจ้าของ ตัวอย่างกระแสเงินสดจากกิจกรรมจัดหาเงิน มีดังนี้ รายการรับเงิน เช่น เงินสดรับจากการออกจำาหน่ายหุ้นทุน หรือหลักทรัพย์หุ้นทุนอื่น เงินสดรับจากการออกจำาหน่ายหุ้นกู้ เงินสดรับจากการกู้ยืมเงินระยะยาวจากสถาบันการเงิน รายการจ่ายเงิน เช่น เงินสดจ่ายเพื่อการชำาระหนี้เงินกู้ระยะยาว เงินสดจ่ายเพื่อเงินปันผล เงินสดจ่ายแก่ผู้เป็นเจ้าของเพื่อการซื้อหรือไถ่ถอนหุ้นทุนของกิจการ วิธีการจัดทำางบกระแสเงินสด การจัดทำางบกระแสเงินสด สามารถทำาได้ 2 วิธีตามลักษณะการวิเคราะห์และการแสดงกระแสเงินสดจากกิจกรรมดำาเนินงาน ดังนี้ 1. การจัดทำางบกระแสเงินสดโดยแสดงกระแสเงินสดจากกิจกรรมดำาเนินงานเป็นวิธีทางตรง (Direct Method) วิธีนี้เป็นวิธีที่จัดแสดงกระแสเงินสดสุทธิจากกิจกรรมดำาเนินงาน ทั้งเงินสดรับและเงินสดจ่ายจากกิจกรรมดำาเนินงานต่างๆ โดย มีหลักว่า ให้วิเคราะห์รายการต่างๆ ที่ปรากฏในงบกำาไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ ปรับกระทบด้วยรายการต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น รายการที่ก่อ ให้เกิดเงินสดรับจากการขายสินค้า รายการที่ก่อให้เกิดเงินสดจ่ายจากค่าซื้อสินค้า เงินสดจ่ายจากการเกิดค่าใช้จ่ายในการดำาเนินงาน การ จ่ายดอกเบี้ยจ่าย และภาษีเงินได้ เป็นต้น 2. การจัดทำางบกระแสเงินสดโดยแสดงกระแสเงินสดจากกิจกรรมดำาเนินงานเป็นวิธีทางอ้อม (Indirect Method) วิธีนี้เป็นวิธีที่จัดแสดงกระแสเงินสดสุทธิจากกิจกรรมดำาเนินงานทั้งเงินสดรับและเงินสดจ่าย โดยใช้กำาไรสุทธิหรือขาดทุนสุทธิก่อน หักดอกเบี้ยจ่ายและภาษีเงินได้ที่ปรากฏในงบกำาไรขาดทุนเบ็ดเสร็จในปีนั้น แล้วปรับกระทบด้วยรายการที่ไม่เกี่ยวกับเงินสด หรือไม่ กระทบต่อเงินสด เช่น หนี้สงสัยจะสูญ ค่าเสื่อมราคา กำาไรหรือขาดทุนจากการจำาหน่ายสินทรัพย์ นอกจากนี้ ยังต้องปรับกระทบด้วย ผลจากการเปลี่ยนแปลงในสินทรัพย์หมุนเวียนและหนี้สินหมุนเวียนที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมดำาเนินงานของกิจการ รวมถึงการจ่ายดอกเบี้ย จ่ายและการจ่ายภาษีเงินได้ของกิจการ ตัวอย่างการจัดทำางบกระแสเงินสด เพื่อความเข้าใจยิ่งขึ้น จึงขอยกตัวอย่างการจัดทำางบกระแสเงินสดทั้ง 2 วิธีดังนี้ ต่อไปนี้เป็นงบการเงินเปรียบเทียบ 2 ปี ของบริษัท ตูมตาม จำากัด
บริษัท ตูมตาม จำากัด งบแสดงฐานะการเงินเปรียบเทียบ ณ วันที่ 31 ธันวาคม หน่วย:บาท 25x2 25x1 สินทรัพย์ สินทรัพย์หมุนเวียน เงินสด 50,000 25,000 ลูกหนี้ 28,800 27,600 ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ (2,780) (1,380) สินค้า 40,000 54,000 ค่าเช่าจ่ายล่วงหน้า 8,000 16,000 สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน ที่ดิน 400,000 320,000 อุปกรณ์สำานักงาน 148,000 140,000 ค่าเสื่อมราคาสะสม – อุปกรณ์สำานักงาน (32,400) (28,000) เงินลงทุนระยะยาว 320,000 400,000 959,620 953,220 หนี้สินและส่วนของผู้ถือหุ้น หนี้สินหมุนเวียน เจ้าหนี้ 30,000 33,200 ตั๋วเงินจ่าย 32,000 -เงินเดือนค้างจ่าย 3,000 8,000 ภาษีเงินได้ค้างจ่าย 6,000 3,580 หนี้สินไม่หมุนเวียน เจ้าหนี้เงินกู้ 260,000 466,000 ส่วนของผู้ถือหุ้น ทุนเรือนหุ้น 520,000 360,000 กำาไรสะสม 108,620 82,440 959,620 953,220
บริษัท ตูมตาม จำากัด งบกำาไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ สำาหรับงวด 1 ปี สิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 25x2 หน่วย:บาท ขาย 600,000 หัก ต้นทุนขาย 340,000 กำาไรขั้นต้น 260,000 หัก ค่าใช้จ่ายในการดำาเนินงาน ค่าเสื่อมราคา - อุปกรณ์สำานักงาน 12,400 หนี้สงสัยจะสูญ 1,400 ค่าเช่า 14,400 เงินเดือน 48,000 ค่าน้ำ�ค่าไฟ 12,800 ค่าโทรศัพท์ 7,000 ค่าเบี้ยประกัน 48,000 144,000 กำาไรจากการดำาเนินงาน 116,000 หัก ขาดทุนจากการขายอุปกรณ์สำานักงาน 8,000 กำาไรก่อนดอกเบี้ยจ่ายและภาษีเงินได้ 108,000 หัก ดอกเบี้ยจ่าย 7,000 กำาไรก่อนภาษีเงินได้ 101,000 หัก ภาษีเงินได้ 30,300 กำาไรสุทธิ 70,700 ข้อมูลเพิ่มเติม 1. กิจการมีการจ่ายเงินปันผลจำานวน 44,520 บาท 2. กิจการขายอุปกรณ์สำานักงานไปเมื่อวันที่ 1 มกราคม 25x2 ราคาทุน 40,000 บาท ราคาตามบัญชี 32,000 บาท โดยได้เงินสด จากการขาย 24,000 บาทและเกิดผลขาดทุน 8,000 บาท 3. มีการซื้ออุปกรณ์สำานักงานเพิ่มเติมเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 25x2 โดยจ่ายชำาระบางส่วนด้วย ตั๋วเงินจ่ายจำานวน 32,000 บาท จากข้อมูลในงบการเงินเปรียบเทียบของบริษัท ตูมตาม จำากัด ข้างต้น สามารถนำามาจัดแสดงเป็นงบกระแสเงินสดในแต่ละวิธีได้ ดังนี้
วิธีทางตรง (Direct Method) บริษัท ตูมตาม จำากัด งบกระแสเงินสด สำาหรับงวด 1 ปี สิ้นสุด 31 ธันวาคม 25x2 หน่วย:บาท กระแสเงินสดจากกิจกรรมดำาเนินงาน (ทางตรง) เงินสดรับจากการขายสินค้า 598,800 เงินสดจ่ายค่าซื้อสินค้า (329,200) เงินสดจ่ายค่าเช่า (6,400) เงินสดจ่ายเงินเดือน (53,000) เงินสดจ่ายค่าน้ำ�ไฟ (12,800) เงินสดจ่ายค่าโทรศัพท์ (7,000) เงินสดจ่ายค่าเบี้ยประกัน (48,000) เงินสดจ่ายดอกเบี้ยจ่าย (7,000) เงินสดจ่ายค่าภาษีเงินได้ (27,880) 107,520 กระแสเงินสดจากกิจกรรมลงทุน เงินสดจ่ายจากการซื้อที่ดิน (80,000) เงินสดรับจากการขายอุปกรณ์ 24,000 เงินสดจ่ายจากการซื้ออุปกรณ์ (16,000) เงินสดรับจากการขายเงินลงทุน 80,000 8,000 กระแสเงินสดจากกิจกรรมจัดหาเงิน เงินสดจ่ายจากการชำาระเงินกู้ (206,000) เงินสดรับจากการขายหุ้น 160,000 เงินสดจ่ายจากการจ่ายเงินปันผล (44,520) (90,520) เงินสดสุทธิเพิ่ม 25,000 บวก เงินสดต้นปี 25,000 เงินสดปลายปี 50,000 คำาอธิบายประกอบ เงินสดรับจากการขายสินค้า 598,800 บาท ได้มาจาก ยอดขาย 600,000 บาท หัก ลูกหนี้ที่เพิ่มขึ้น 1,200 บาท เงินสดจ่ายค่าซื้อสินค้า 329,200 บาท ได้มาจาก ยอดต้นทุนขาย 340,000 บาท หัก สินค้าที่ลดลง 14,000 บาท บวก เจ้าหนี้ที่ลดลง 3,200 บาท เงินสดจ่ายค่าเช่า 6,400 บาท ได้มาจาก ค่าเช่า 14,400 บาท หัก ค่าเช่าจ่ายล่วงหน้าที่ลดลง 8,000 บาท เงินสดจ่ายเงินเดือน 53,000 บาท ได้มาจาก เงินเดือน 48,000 บาท บวก เงินเดือนค้างจ่ายที่ลดลง 5,000 บาท เงินสดจ่ายค่าภาษีเงินได้ 27,880 บาท ได้มาจาก ภาษีเงินได้ 30,300 บาท หัก ภาษีเงินได้ค้างจ่ายที่เพิ่มขึ้น 2,420 บาท
เงินสดรับจากการขายเงินลงทุน 80,000 บาท ได้มาจาก เงินลงทุนต้นงวด 400,000 บาท หักเงินลงทุนปลายงวด 320,000 บาท เงินสดจ่ายจากการชำาระเงินกู้ 206,000 บาท ได้มาจาก เจ้าหนี้เงินกู้ต้นงวด 466,000 บาท หักเจ้าหนี้เงินกู้ปลายงวด 260,000 บาท เงินสดรับจากการขายหุ้น 160,000 บาท ได้มาจาก ทุนเรือนหุ้นปลายงวด 520,000 บาท หักทุนเรือนหุ้นต้นงวด 360,000 บาท วิธีทางอ้อม (Indirect Method) บริษัท ตูมตาม จำากัด งบกระแสเงินสด สำาหรับงวด 1 ปี สิ้นสุด 31 ธันวาคม 25x2 หน่วย:บาท กระแสเงินสดจากกิจกรรมดำาเนินงาน (ทางอ้อม) กำาไรก่อนดอกเบี้ยจ่ายและภาษีเงินได้ 108,000 ลูกหนี้เพิ่มขึ้น (1,200) สินค้าลดลง 14,000 ค่าเช่าจ่ายล่วงหน้าลดลง 8,000 เจ้าหนี้ลดลง (3,200) เงินเดือนค้างจ่ายลดลง (5,000) หนี้สงสัยจะสูญ 1,400 ค่าเสื่อมราคา 12,400 ขาดทุนจากการขายอุปกรณ์ 8,000 ดอกเบี้ยจ่าย (7,000) ภาษีเงินได้ (27,880) (480) 107,520 กระแสเงินสดจากกิจกรรมลงทุน เงินสดจ่ายจากการซื้อที่ดิน (80,000) เงินสดรับจากการขายอุปกรณ์ 24,000 เงินสดจ่ายจากการซื้ออุปกรณ์ (16,000) เงินสดรับจากการขายเงินลงทุน 80,000 8,000 กระแสเงินสดจากกิจกรรมจัดหาเงิน เงินสดจ่ายจากการชำาระเงินกู้ (206,000) เงินสดรับจากการขายหุ้น 160,000 เงินสดจ่ายจากการจ่ายเงินปันผล (44,520) (90,520) เงินสดสุทธิเพิ่ม 25,000 บวก เงินสดต้นปี 25,000 เงินสดปลายปี 50,000
คำาอธิบายประกอบ สำาหรับการได้มาซึ่งตัวเลขของรายการที่ปรากฏในวิธี ทางอ้อม มีวิธีการหาเช่นเดียวกับวิธีทางตรง จากตัวอย่างข้างต้น สรุปได้ว่าการจัดทำางบกระแส เงินสด ไม่ว่าจะเป็นวิธีทางตรง หรือวิธีทางอ้อม มีรูปแบบที่ เหมือนกัน จะต่างกันก็เฉพาะในส่วนของการแสดงกระแส เงินสดจากกิจกรรมดำาเนินงานเท่านั้น ซึ่งสุดท้ายทั้ง 2 วิธีก็ได้ ผลลัพธ์ของกระแสเงินสดจากกิจกรรมดำาเนินงานเท่ากัน ส่วน การแสดงกระแสเงินสดจากกิจกรรมลงทุน และกระแสเงินสด จากกิจกรรมจัดหาเงินยังคงเหมือนเดิม บรรณานุกรม กชกร เฉลิมกาญจนา. (2544). งบกระแสเงินสดและการบัญชี สำาหรับเงินสด = Statement of cash flow [and] accounting for cash (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: สำานักพัฒนาการบริหารธรรมนิติ.
เจริญ เจษฎาวัลย์. (2551). พจนานุกรม อังกฤษ-ไทย คำาศัพท์งบ กระแสเงินสด = English-Thai dictionary of cash flow
statement terms. นนทบุรี: พอดี. ดวงสมร อรพินท์. (2549). งบกระแสเงินสด: ไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อ ไป. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. พรชนก รัตนไพจิตร. (2550). การบัญชีบริษัทและงบกระแสเงินสด (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. วรศักดิ์ ทุมมานนท์. (2544). งบกระแสเงินสด งบการเงินรวม. กรุงเทพฯ: ไอโอนิค อินเตอร์เทรด รีซอสเซส. วรศักดิ์ ทุมมานนท์. (2544). การจัดทำางบกระแสเงินสด งบกระแส เงินสดรวม (ตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 25). กรุงเทพฯ: สำานักพัฒนาการบริหารธรรมนิติ. สมเดช โรจน์คุรีเสถียร. (2543). งบกระแสเงินสด. กรุงเทพฯ: สำานักพัฒนาการบริหารธรรมนิติ. สภาวิชาชีพบัญชีในพระบรมราชูปถัมภ์. (2553). มาตรฐานการ บัญชี ฉบับที่ 7 (ปรับปรุง 2552) เรื่องงบกระแสเงินสด. กรุงเทพฯ: ม.ป.ท..
Coyle, B. (2000). Cash Flow Control. Canterbury: CIB. Engler, C. (1988). Managerial Accounting : Statement of
Cash Flows Edition. Homewood, Ill.: Irwin.
Finnerty, J.E. (1986). Planning cash flow : a problem-solving
approach. N.Y.: AMACOM.
Lee, T.A. (1984). Cash Flow Accounting. Berkshise: Van
Nostrand Reinhold.
Sorter, G.H. (1990). Financial Accounting: An Events and