105
ﺮﺛا
ﻨﻠﺳ ﻒﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ
مﻮﻴ
سﺮﺘﺳا و ﺪﺷر ﺪﻧور ﺮﺑ ﻲﻳاﺬﻏ هﺮﻴﺟ
ﻮﻴﺗاﺪﻴﺴﻛا
ﻪﭽﺑ
روﺮﭘ ﻲﻫﺎﻤﻠﻴﻓ
ﻲﺷ
(Huso huso)
ﺬﻐﺗ
ﻪﻳ
ﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳ ﺎﺑ هﺪﺷ
ي
ﺲﻣ
دﻮﻤﺤﻣ
ﻲﻨﺴﺤﻣ
*هدﻮﺘﺳ ﻲﺒﺘﺠﻣ ﺮﻴﻣا و
[email protected] 1 -ﻲﺘﺴﭘ قوﺪﻨﺻ ﺮﮕﻨﺳ ﺪﺳ ﺖﺷر ،يرﺎﻳوﺎﺧ نﺎﻴﻫﺎﻣ تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻮﺘﻴﺘﺴﻧا : 3464 -41635 2 -هﺪﻜﺸﻧاد مﻮﻠﻋ و نﻮﻨﻓ ،ﻲﻳﺎﻳرد هﺎﮕﺸﻧاد دازآ ﻲﻣﻼﺳا ﺪﺣاو ناﺮﻬﺗ لﺎﻤﺷ ﻲﺣﻼﻓ ﺪﻴﻬﺷ نﺎﺑﺎﻴﺧ ، ) ﻪﻴﻧاﺮﻔﻋز ( كﻼﭘ ، 14 ﺦﻳرﺎﺗ ﺖﻓﺎﻳرد : دادﺮﺧ 1391 شﺮﻳﺬﭘ ﺦﻳرﺎﺗ : ﻦﻤﻬﺑ 1391
ﻜﭼ
ﻴ
هﺪ
ﺛﺎﺗ
ﻴ
ﺮ
حﻮﻄﺳ
ﻨﻠﺳ ﻒﻠﺘﺨﻣ
مﻮﻴ
ور ﺮﺑ ﻲﻳاﺬﻏ هﺮﻴﺟ
سﺮﺘﺳا و ﺪﺷر ﺪﻧ
ﻮﻴﺗاﺪﻴﺴﻛا
)
Oxidative stress(
ﻲﺷروﺮﭘ ﻲﻫﺎﻤﻠﻴﻓ ﻪﭽﺑ
(
Huso huso)
ﺬﻐﺗ
ﻪﻳ
ﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳ ﺎﺑ هﺪﺷ
ي
ﺲﻣ
ﻲﺳرﺮﺑ
دﺮﮔ
ﺪﻳ
.
ﻂﺳﻮﺘﻣ ﺎﺑ نﺎﻴﻫﺎﻣ ﻪﭽﺑ
)
±
رﺎﻴﻌﻣ فاﺮﺤﻧا
(
نزو
69
/0
±39
/13
مﺮﮔ
ﻪﺑ
تﺪﻣ
12
ﻪﺘﻔﻫ
ﺎﺑ
ﺟ
ﻴ
هﺮ
ﺎﻫ
ي
ﻮﺘﺤﻣ
ي
ﺮﻳدﺎﻘﻣ
ﻒﻠﺘﺨﻣ
ﻨﻠﺳ
ﻴ
مﻮ
ﺷ
ﻞﻣﺎ
:
ﺎﭘ حﻮﻄﺳ
ﻴﻳ
ﻦ
)
ﺮﻔﺻ
ﻣ
ﻴﻠ
ﻲ
مﺮﮔ
ﻨﻠﺳ
ﻴ
مﻮ
ﻛ رد
ﻴ
مﺮﮔﻮﻠ
ﺟ
ﻴ
هﺮ
HCuLSe(
،
ﺑ
ﻪ
ﻣ
ﻴ
ناﺰ
ﻓﺎﻛ
ﻲ
)
11
ﻣ
ﻴﻠ
ﻲ
مﺮﮔ
ﻛ رد
ﻴ
مﺮﮔﻮﻠ
ﺟ
ﻴ
هﺮ
HCuNSe(
ﺎﻔﻛ ﺪﺣ ﺮﺑاﺮﺑ ﺞﻨﭘ و
ﻳ
ﺖ
)
55
ﻣ
ﻴﻠ
ﻲ
مﺮﮔ
ﻛ رد
ﻴ
مﺮﮔﻮﻠ
ﺟ
ﻴ
هﺮ
HCuHSe(
ﺮﻫ
ﻳ
ﻚ
وﺎﺣ
ي
ﻪﺳ
ﻬﺑ ﺪﺣ ﺮﺑاﺮﺑ
ﻴ
ﻪﻨ
ﺲﻣ
)
30
ﻣ
ﻴﻠ
ﻲ
مﺮﮔ
رد
ﻛ
ﻴ
مﺮﮔﻮﻠ
ﺟ
ﻴ
هﺮ
(
و
ﺟ
ﻴ
هﺮ
ﺪﻫﺎﺷ
ﻮﺘﺤﻣ
ي
دﺎﻘﻣ
ﻳ
ﺮ
ﻓﺎﻛ
ﻲ
ﻨﻠﺳ
ﻴ
مﻮ
)
11
ﻣ
ﻴﻠ
ﻲ
مﺮﮔ
رد
ﻛ
ﻴ
مﺮﮔﻮﻠ
هﺮﻴﺟ
(
و
ﺲﻣ
)
10
ﻣ
ﻴﻠ
ﻲ
مﺮﮔ
ﻛ رد
ﻴ
مﺮﮔﻮﻠ
هﺮﻴﺟ
(
ﻲﺷروﺮﭘ نﺎﺴﻜﻳ ﻂﻳاﺮﺷ رد
ﺬﻐﺗ
ﻳ
ﻪ
ﺪﻧﺪﺷ
.
ﻲﻗﺎﭼ ﺐﻳﺮﺿ و هﮋﻳو ﺪﺷر ﺺﺧﺎﺷ ،نزو ﺶﻳاﺰﻓا ﺪﺻرد
ﻫﺎﻣ
ﻴ
نﺎ
ﺬﻐﺗ
ﻳ
ﻪ
ﺎﺑ هﺪﺷ
HCuHSeﻨﻌﻣ رﻮﻄﺑ
ﻲ
راد
ي
ﺮﺘﻤﻛ
زا
ﺮﻳﺎﺳ
ﺎﻫرﺎﻤﻴﺗ
دﻮﺑ
.
ﺖﻈﻠﻏ
ﺲﻣ
و
ﻨﻠﺳ
ﻴ
مﻮ
ﻛ
ﺪﺒ
ﺎﺑ
ﺶﻳاﺰﻓا
ﺮﻳدﺎﻘﻣ
ﺲﻣ
و
ﻨﻠﺳ
ﻴ
مﻮ
هﺮﻴﺟ
ﻪﻄﺑار
ﻢﻴﻘﺘﺴﻣ
ﺖﺷاد
،
ﺖﻈﻠﻏ ﻦﻳﺮﺗﻻﺎﺑ ﻪﻜﻳرﻮﻄﺑ
اﻳ
ﻦ
ﺮﺻﺎﻨﻋ
رد
ﻫﺎﻣ ﺪﺒﻛ
ﻴ
نﺎ
ﺬﻐﺗ
ﻳ
ﻪ
ﺟ ﺎﺑ هﺪﺷ
ﻴ
هﺮ
HCuHSe ﺎﺸﻣهﺪﻫ
ﺪﺷ
.
ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ
ﻦﻳﺮﺗﻻﺎﺑ
و
ﻦﻳﺮﺘﻤﻛ
ﺮﻳدﺎﻘﻣ
ﻂﺳﻮﺘﻣ
(TBARS) Thiobarbiturice acid reactive substances
و
ﻛاﺮﭘ
ﺴ
ﻴ
زاﺪ
ﺗﺎﺗﻮﻠﮔ
ﻴ
نﻮ
)
Glutathione peroxidase activity
(
رد
ﻫﺎﻣ
ﻴ
نﺎ
ﺬﻐﺗ
ﻳ
ﻪ
ﺎﺑ هﺪﺷ
HCuHSeﺪﻳدﺮﮔ ﻪﻈﺣﻼﻣ
.
ﻟﺎﻌﻓ
ﻴ
ﺖ
لﺎﺗﻮﺗ
ا
ﻳ
ﺑﻮﻠﮔﻮﻧﻮﻤ
ﻴ
ﻦ
و
ﻻ
ﻳ
ﺰ
ﻳ
زﻮ
ﻳ
ﻢ
ﺎﻤﺳﻼﭘ
ﻫﺎﻣ
ﻴ
نﺎ
ﺬﻐﺗ
ﻳ
ﻪ
ﺎﺑ هﺪﺷ
NCuNSeﺮﺗﻻﺎﺑ رد
ﻳ
ﻦ
آ لﺎﺒﻧﺪﺑ و دﻮﺑ ﺢﻄﺳ
ن
ﻫﺎﻣ
ﻴ
نﺎ
ﺬﻐﺗ
ﻳ
ﻪ
هﺪﺷ
رﺎﻤﻴﺗ
HCuNSe
ﺖﺷاد راﺮﻗ
،
ﺑ
رﻮﻄ
ﻳ
ﻪﻜ
ﺎﭘ
ﻴﻳ
ﻦ
ﺮﺗ
ﻳ
ﻦ
دﺎﻘﻣ
ﻳ
ﺮ
نآ
رد
ﻫﺎﻣ
ﻴ
نﺎ
ﺬﻐﺗ
ﻳ
ﻪ
ﺟ ﺎﺑ هﺪﺷ
ﻴ
هﺮ
HCuHSeﺛﺒ
ﺖ
دﺮﮔ
ﻳ
ﺪ
.
اﻳ
ﻦ
ﺎﺘﻧ
ﻳ
ﺞ
ﺖﻟﻻد
ﺮﺑ
ا
ﻳ
ﻦ
ﻪﺘﻜﻧ
ﺪﻧراد
ﻪﻛ
حﻮﻄﺳ
ﺐﺳﺎﻨﻣ
ﺲﻣ
و
ﻨﻠﺳ
ﻴ
مﻮ
ﻪﻓﺎﺿا
هﺪﺷ
ﻪﺑ
ﺟ
ﻴ
هﺮ
ﺐﺟﻮﻣ
ﺶﻫﺎﻛ
سﺮﺘﺳا
و
دﻮﺒﻬﺑ
ﺦﺳﺎﭘ
ﺎﻫ
ي
ا
ﻳ
ﻨﻤ
ﻲ
رد
ﻫﺎﻣ
ﻲ
ﻣ
ﻲ
ددﺮﮔ
.
ﺮﺑ
ﺲﻜﻋ
ﻻﺎﺑ بﺬﺟ
ي
و ﺲﻣ
ﻨﻠﺳ
ﻴ
مﻮ
ﺮﺤﺗ ﺐﺟﻮﻣ
ﻳ
ﻚ
سﺮﺘﺳا
و
ﺶﻫﺎﻛ
ﺎﭘ
ﺦﺳ
ﺎﻫ
ي
ا
ﻳ
ﻨﻤ
ﻲ
رد
ﻖﻴﻘﺤﺗ
ﺮﺿﺎﺣ
دﺮﮔ
ﺪﻳ
.
تﺎﻐﻟ ﻠﻛ ﻴ ﺪ ي : ﻓﻴ ﻫﺎﻤﻠ ﻲ ، ﻨﻠﺳ ﻴ ،مﻮ ،ﺲﻣ ر ﺪﻧور سﺮﺘﺳا وﺪﺷ ﻮﻴﺗاﺪﻴﺴﻛا
* ﺌﺴﻣ هﺪﻨﺴﻳﻮﻧ لﻮ
106
ﻪﻣﺪﻘﻣ
ﺖﻓﺎﺑ ﻫﺎﻣ ﻲ اراد ي ﺻﻮﺼﺧ ﻴ ﺗﺎ ﻲ ﺖﺳا ﻪﻛ زا نآ ﻪﻠﻤﺟ ﻣ ﻲ ناﻮﺗ ﻪﺑ ﺖﻈﻠﻏ ﻻﺎﺑ ي ﺳا ﻴ ﺎﻫﺪ ي ﻏ تﺪﺸﺑ بﺮﭼ ﻴ عﺎﺒﺷاﺮ ) PUFA ( ﺪﻌﺘﺴﻣ ﺖﺳا ﻦﻜﻤﻣ ﻪﻛ دﺮﻛ هرﺎﺷا ﺮﭘ ي ﺴﻛا ﻴ ﺪ ﺳا ﻴ نﻮ ﻟﻴ ﭙ ﻴ ﺪ ﺪﺷﺎﺑ ) Stéphan et al., 1995 .( هزوﺮﻣا ﺎﻫﺰﻠﻓ ي ﮕﻨﺳ ﻴ ﻦ ناﻮﻨﻌﺑ ﺮﭘ ي ﺴﻛا ﻴ ﺪ هﺪﻨﻨﻛ ﺎﻫ ي ﻮﻗ ي ﺮﭘ رد ي ﺴﻛا ﻴ ﺴﺳاﺪ ﻴ نﻮ ﺳا ﻴ ﺎﻫﺪ ي ﻏ تﺪﺸﺑ بﺮﭼ ﻴ عﺎﺒﺷاﺮ ) PUFA ( هﺪﺷ ﻪﺘﺧﺎﻨﺷ ﺪﻧا ) Halliwell & Gutteridge, 1993 .( ﺲﻣ ﻳ ﻚ ﺰﻠﻓ ﮕﻨﺳ ﻴ ﻦ رد ﺒﻃ ﻴ ﺖﻌ ﺖﺳا ﻪﻛ ﺐﺟﻮﻣ ﺮﭘ ي ﺴﻛا ﻴ ﺳاﺪ ﻴ نﻮ ﭼ ﺑﺮ ﻲ ) Lipid peroxidation ( رد اﺬﻏ و ﺖﻓﺎﺑ نارﻮﻧﺎﺟ رد لﻼﺧ ﻞﻜﺷ ﮔ ﻴ ﺮ ي دار ﻳ لﺎﻜ ﺎﻫ ي دازآ ﺳﻮﺑ ﻴ ﻪﻠ ﺶﻨﻛاو ﻮﻴﺗاﺪﻴﺴﻛا ا ﻳ ﻦ ود ﺮﺼﻨﻋ ود ﻓﺮﻇ ﻴ ﺘ ﻲ ) CU+ و (CU2+ ﻳ ﺎ ﺻﺎﺧ ﻴ ﺖ ﺴﻛاﺮﭘ ﻴ ﺗاﺪ ﻴ ﻮ CU+ ﻣ ﻲ دﻮﺷ ) Klotz et al., 2003 .( ﻨﭽﻤﻫ ﻴ ﻦ ﺲﻣ ﻳ ﻚ رﻮﺘﻛﺎﻓﻮﻛ اﺮﺑ ي ﺳ ﻴ ﻢﺘﺴ ﺎﻫ ي ﺰﻧآ ﻳ ﻤ ﻲ ﺘﻧآ ﻲ ﻛا ﺴ ﻴ ﺖﻧاﺪ ﺖﺳا ) Sueroxide dismutase, SOD ( و ﺰﻧآ ﻳ ﻤ ﻲ اﺮﺑ ي ﻪﺧﺮﭼ ﺎﻘﺘﻧا ل نوﺮﺘﻜﻟا رﺎﻤﺸﺑ ﻣ ﻲ آ ﻳ ﺪ ) Halliwell & Gutteridge, 1993 .( ﺎﺒﻟﺎﻏ ﺲﻣ ﺟ رد ﻴ هﺮ اﺬﻏ ﻲﻳ ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ ﺑ صﻮﺼﺨ ﺟ رد ﻴ هﺮ ﺎﻫ ي رﺎﺠﺗ ي ، ﺪﻨﭼ ﻳ ﻦ ﺮﺑاﺮﺑ ﺑﻴ ﺶ زا ﺪﺣ ﻧ ﻴ زﺎ ﻪﻓﺎﺿا ﻣ ﻲ دﻮﺷ ) Mohseni, 2012; Maage, 1994 ( . ﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳ ي ﺟ رد ﺲﻣ ﻴ هﺮ ﺎﺿ ﺐﺟﻮﻣ ﻳ تﺎﻌ ﻤﺳ ﻲ ﻞﻣﺎﺷ : ﺪﺷر ﺶﻫﺎﻛ ، اﺰﻓا ﻳ ﺶ ﻣ و گﺮﻣ ﻴ ﺮ ) Mohseni et
al.,2012; Shiau & Ning, 2003 ( و ﺶﻫﺎﻛ ﺦﺳﺎﭘ ﺎﻫ ي ا ﻳ ﻨﻤ ﻲ
Lundebye et al., 1999; Mohseni et al., 2012;) Berntssen et al.,1999 ( ﻣ ﻲ ددﺮﮔ . ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﻛﺮﺗ ناﻮﻨﻌﺑ ﻴ ﺒ ﻲ Enzyme glutathione peroxidase ﻣ رﺎﻜﺑ ﻲ دور ﻪﻛ ﺎﺸﻏ ي لﻮﻠﺳ ار زا ﺮﺨﺗ ﻳ ﺐ ﺖﻈﻓﺎﺤﻣ ﻣ ﻲ ﺪﻨﻛ (Lee et al., 2008) ناراﺪﻧﺎﺘﺴﭘ رد ﺰﻴﻧ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﺘﻇﺎﻔﺣ ﺮﺛا ﻲ ﻞﺑﺎﻘﻣ رد حﻮﻄﺳ ﮕﻨﺳ تاﺰﻠﻓ ﻴ ﻦ دراد Rana &Verma, 1997) (. ا ﻪﭼﺮﮔا ﻳ ﻦ ﺮﺛا ناﺪﻨﭼ ﻫﺎﻣ رد ﻴ نﺎ ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﮕﻧ راﺮﻗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ . ﻓ ﻴ ﻠ ﻫﺎﻤ ﻲ ﻳ ﻜ ﻲ زا ﺮﺘﮔرﺰﺑ ﻳ ﻦ ﻪﻧﻮﮔ ﺎﻫ ي ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ وﺎﺧ ﻳ رﺎ ي ﻣ ﻲ ﺪﺷﺎﺑ ﻪﻛ زا ﺮﻳﺎﺳ نﺎﻴﻫﺎﻣ يرﺎﻳوﺎﺧ ﺖﻠﻌﺑ ﻦﺘﺷاد ﻲﻧﺎﻫد گرﺰﺑ و ﻲﻟﻼﻫ ﻞﻜﺷ و ﻚﻠﻴﺒﺳ يﺎﻫ هدﺮﺸﻓ ﺰﻳﺎﻤﺘﻣ ﻲﻣ دﻮﺷ . ﺮﻤﻋ ﻦﻳا ﻲﻫﺎﻣ ﻪﺑ 100 لﺎﺳ و نزو نآ ﻪﺑ 2 ﻦﺗ ﻲﻣ ﺪﺳر . ﺳر نﺎﻣز ﻴ نﺪ غﻮﻠﺑ ﻪﺑ ﺴﻨﺟ ﻲ رد اﻳ ﻦ ﻧﻻﻮﻃ ﻪﻧﻮﮔ ﻲ ،ﺖﺳا ﺑ رﻮﻄ ﻳ ﻪﻜ رد ﺒﻃ ﻴ ﺖﻌ ﺎﻫﺮﻧ ﺮﻘﺗ ﻳ ٌﺎﺒ رد 10 ﺎﺗ 12 ﮕﻟﺎﺳ ﻲ هدﺎﻣ و ﺑ ﺎﻫ ﻴ ﻦ 12 ﺎﺗ 16 غﻮﻠﺑ ﻪﺑ لﺎﺳ ﺴﻨﺟ ﻲ ﻣ ﻲ ﺪﻨﺳر . ﻧﻻﻮﻃ ﺮﻤﻋ لﻮﻃ ﻲ ﻫﺎﻤﺳﺎﺗ ﻴ نﺎ تﺪﻣ هاﺮﻤﻫ ﻪﺑ ﻧﻻﻮﻃ نﺎﻣز ﻲ اﺮﺑ ي ﺴﻨﺟ غﻮﻠﺑ ﻲ ، ﻳ ﻚ نﺎﻣز ﻧﻻﻮﻃ ﻲ ار اﺮﺑ ي ﻊﻤﺠﺗ ز ﻳ ﺘﺴ ﻲ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ رد ﻧﺎﮔرا ﺎﻬ ي ﺗﺎﻣﻮﺳ ﻴ ﻚ و ﻟﻮﺗ ﻴ ﺪ ﻠﺜﻣ ﻲ ﻢﻫاﺮﻓ ﻣ ﻲ دروآ . ﺑ ناﻮﻨﻌ ﺖﻈﻠﻏ لﺎﺜﻣ ﺎﻫ ي ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ رد ﻚﻤﺨﺗ لﺎﺣ رد ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻫﺎﻤﺳﺎﺗ ﻲ ﻔﺳ ﻴ ﺪ ﻊﻤﺟ روآ ي ﺑ زا هﺪﺷ ﻲ نﺎﺳ ﺎﺘﻟد ﺴﻧاﺮﻓ ﻴ ﻮﻜﺴ ﻣ ﻪﺑ ﻴ ناﺰ 72 ﺮﮔ وﺮﻜﻴﻣ م ﺮﮔ رد م نزو نﺪﺑ ﻚﺸﺧ رد ﻧاﺪﻤﺨﺗ و ﺎﻬ 29 نﺪﺑ ﻚﺸﺧ نزو مﺮﮔ رد مﺮﮔ مﺮﻜﻴﻣ هزاﺪﻧا ﮔ ﻴ ﺮ ي ﺪﺷ ه ﺳا ﺖ . اﻳ ﻦ ﺖﻈﻠﻏ ﻣ ﻪﺑ ﺎﻫ ﻴ ناﺰ ز ﻳ دﺎ ي ﺖﻈﻠﻏ ﻪﻧﺎﺘﺳآ زا ﺮﺗﻻﺎﺑ ﻤﺳ ﻲ اﺮﺑ ي ﺎﻫورﻻ ي د ﺪﺷر لﺎﺣ رد ﻳ ﺮﮕ ﻪﻧﻮﮔ ﺎﻫ ي ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ شراﺰﮔ هﺪﺷ ﺖﺳا (Tachjian etal., 2006) . زا ﻮﺳ ﻲﻳ د ﻳ ﺮﮕ ﻘﺤﺗ مﺎﺠﻧا ﻴ تﺎﻘ ﺬﻐﺗ ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻳ ﻪ ا ي ، ﻪﺑ رﻮﻈﻨﻣ ﺘﺳد ﻴ ﺑﺎ ﻲ ﻪﺑ ﺮﺘﺒﺳﺎﻨﻣ ﻳ ﻦ ﺟ ﻴ هﺮ اﺬﻏ ﻲﻳ اﺮﺑ ي ﺮﻫ ﻪﻧﻮﮔ و رد زوا نا ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻢﻬﻣ و روﺮﺿ ي ﻣ ﻲ ﺪﺷﺎﺑ . اﺮﺑﺎﻨﺑ ﻳ ،ﻦ ﺑ ﺮﺿﺎﺣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ رﻮﻈﻨﻤ ﺳرﺮﺑ ﻲ حﻮﻄﺳ تاﺮﺛا ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﺟ ﻴ هﺮ ﺮﺑ ﻨﻠﺳ ﻊﻤﺠﺗ و ﺪﺷر ﺪﻧور ﻴ مﻮ ﺳﺎﺴﺣ و ﻴ ﺖ ﻓ ﻴ ﻫﺎﻤﻠ ﻲ ﻤﺳ ﻪﺑ ﻴ ﺖ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ اﺬﻏ ﻲﻳ ﻮﺘﺤﻣ ي حﻮﻄﺳ ﻻﺎﺑ ي ﺣاﺮﻃ ﺲﻣ ﻲ و اﺮﺟا دﺮﮔ ﻳ ﺪ .
داﻮﻣ
رﺎﻛ شور و
ﻴﻬﺗ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ هﺮﻴﺟ ﻪ درﻮﻣ ﻲﻳاﺬﻏ تﺎﺒﻴﻛﺮﺗ اﺪﺘﺑا ،ﻲﻳاﺬﻏ يﺎﻫ زﺎﻴﻧ ﺖﻬﺟ ﺰﻴﻟﺎﻧآ هﺎﮕﺸﻳﺎﻣزآ ﻪﺑ ) هﺎﮕﺸﻧاد ﻲﻳاﺬﻏ ﺰﻴﻟﺎﻧآ هﺎﮕﺸﻳﺎﻣزآ كﻮﭘ ﮓﻧﺎﻳ نﺎﺳﻮﺑ -ﺑﻮﻨﺟ هﺮﻛ ﻲ ( دﺮﮔ ﻞﻘﺘﻨﻣ ﺪﻳ ﺮﺑ ﺎﺗ سﺎﺳا ﺢﻴﺤﺻ تﺎﻋﻼﻃا هﺮﻴﺟ ﻢﻴﻈﻨﺗ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﻪﻴﻟوا داﻮﻣ ﺐﻴﻛﺮﺗ زا ﺎﻫ ددﺮﮔ ماﺪﻗا . زا ﻦﻴﺋزﺎﻛ ) Sigma Chemical Co., St. Louis,
MO ( ترذ ﻪﺘﺳﺎﺸﻧ ، ) Sigma Chemical (، ﻦﻏور ﻫﺎﻣ ﻲ و ترذ ﻦﻏور ﺘﺑ ﺐﻴﺗﺮ ﺌﺗوﺮﭘ ﻊﺑﺎﻨﻣ ناﻮﻨﻌﺑ ،ﻦﻴ ﻫﻮﺑﺮﻛ تارﺪﻴ و ﺑﺮﭼ ﻲ ياﺮﺑ هﺮﻴﺟ ﻪﻴﻬﺗ هدﺎﻔﺘﺳا ﻲﻳاﺬﻏ يﺎﻫ ﺪﻳدﺮﮔ ) لوﺪﺟ 1 (. ﻪﻤﻫ ﺟ ﻴ هﺮ ﺎﻫ رد حﻮﻄﺳ ژﺮﻧا ي 20 مﺮﮔﻮﻠﻴﻛ ﺮﻫ رد مﺎﺧ يژﺮﻧا لوژﺎﮕﻣ هﺮﻴﺟ ﺻﻮﺗ ﻴ ﻪ هﺪﺷ ﻮﺑ ﺳ ﻴ ﻪﻠ ﻨﺴﺤﻣ ﻲ و نارﺎﻜﻤﻫ ) 1385 ( ﻪﻟﻮﻣﺮﻓ ﺪﻧﺪﺷ . درآ ﻫﺎﻣ ﻲ ﻛ ﻴ ﺎﻜﻠ ﺑ ناﻮﻨﻌ بذﺎﺟ اﺬﻏ ﻲﻳ ﺑ ﻪ ﻣ ﻴ ناﺰ 6 ﺪﺻرد رد مﺎﻤﺗ ﺟ ﻴ هﺮ ﺎﻫ ﺑ ﻪ رﻮﻈﻨﻣ شﻮﺧ ﻢﻌﻃ ندﺮﻛ و ﺬﭘ ﻳ ﻪﺘﻓﺮ نﺪﺷ اﺬﻏ ﻂﺳﻮﺗ ﻫﺎﻣ ﻲ ﻪﻓﺎﺿا ﺪﺷ . ﻪﺳ ﺟ ﻴ هﺮ اﺬﻏ ﻲﻳ ﻮﺘﺤﻣ ي حﻮﻄﺳ ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ (Selenomethionine; Sigma) ﻞﻣﺎﺷ : ﺎﭘ ﺢﻄﺳ ﻴﻳ ﻦ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﺘﻣ ﻴ ﻧﻮ ﻴ ﻦ ) ﺰﻔﺻ ﻣ ﻴ ﻠ ﻲ مﺮﮔ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ رد ﻛ ﻴ مﺮﮔﻮﻠ ﺟ ﻴ هﺮ HCuLSe (، ﻤﺑ ﻴ ناﺰ ﻓﺎﻛ ﻲ ) 11 ﻣ ﻴ ﻠ ﻲ مﺮﮔ مﺮﮔﻮﻠﻴﻛ رد هﺮﻴﺟ HCuNSe) ( و ﭻﻨﭘ ﺮﺑاﺮﺑ ﺎﻔﻛ ﺪﺣ ﻳ ﺖ ) 55 ﻣ ﻴ ﻠ ﻴ مﺮﮕ ﻛ رد ﻴ مﺮﮔﻮﻠ هﺮﻴﺟ (HCuHSe) ﺮﻫ ﻳ ﻚ وﺎﺣ ي دﺎﻘﻣ ﻳ ﺮ ﻻﺎﺑ ي ﺲﻣ ) 30 ﻣ ﻴ ﻠ ﻲ مﺮﮔ رد
107 ﮔﻮﻠﻴﻛ هﺮﻴﺟ مﺮ ﺲﻣ CuSo4, Sigma ( ﻬﺗ ﻴ ﻪ ﺎﺘﻧ و ﻳ ﺞ ﺟ ﺎﺑ ﻴ هﺮ ﻮﺘﺤﻣ ﺪﻫﺎﺷ ي دﺎﻘﻣ ﻳ ﺮ ﻓﺎﻛ ﻲ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ) 11 ﻣ ﻴ ﻠ ﻴ مﺮﮕ ﻛ رد ﻴ مﺮﮔﻮﻠ ( و ﺲﻣ ) 10 ﻣ ﻴ ﻠ ﻴ مﺮﮕ ﻛ رد ﻴ مﺮﮔﻮﻠ هﺮﻴﺟ ( ﺎﻘﻣ ﻳ ﻪﺴ ﺪﻧﺪﺷ . اﺰﺟا ي ﻚﺸﺧ اﺬﻏ ﺲﭘ زا طﻮﻠﺨﻣ ندﺮﻛ ﻞﻣﺎﻛ ﺎﺑ ﻳ ﺪﻜ ﻳ ﺮﮕ ﻦﻏور ﺎﺑ دﺮﮔ ﻪﻓﺎﺿا نآ ﻪﺑ مﺮﻟو بآ ﺲﭙﺳ و طﻮﻠﺨﻣ ﻳ ﺪ ﺎﺗ ﻳ ﻚ ﻤﺧ ﻴ ﺮ ﺖﻔﺳ ﺗ ﻜﺸ ﻴ ﻞ دﻮﺷ . ﺲﭘ زا ﻤﻃا ﻴ نﺎﻨ زا طﻮﻠﺨﻣ نﺪﺷ ﻣﺎﻤﺗ ﻲ ﻛﺮﺗ ﻴ تﺎﺒ ترﻮﺼﺑ ﻦﮕﻤﻫ و ﻳ ،ﺖﺧاﻮﻨﻜ ماﺪﻗا ﻪﺑ ﺐﻴﻛﺮﺗ و هدﺎﻣآ يزﺎﺳ ﺎﻬﻧآ نز ﺖﻠﭘ هﺎﮕﺘﺳد ﻂﺳﻮﺗ CPM دﻮﻤﻧ ﻳ ﻢ . ﺖﻠﭘ ﺎﻫ ﻪﺑ ﺮﻄﻗ 5 / 2 ﻲﻠﻴﻣ ﺮﺘﻣ ﻪﻴﻬﺗ و ﻪﺑ تﺪﻣ 24 ﺖﻋﺎﺳ رد هﺎﮕﺘﺳد ﻚﺸﺧ ﻦﻛ رد يﺎﻣد 30 ﻪﺟرد ﻴﺘﻧﺎﺳ داﺮﮕ ﻪﺑ رﻮﻈﻨﻣ ﺶﻫﺎﻛ ﺖﺑﻮﻃر ﻪﺑ ﻣ ﻴ ناﺰ 9 ﺎﺗ 10 ﺪﺻرد راﺮﻗ هداد ﺪﻧﺪﺷ . هﺮﻴﺟ ﺎﻫ ﺲﭘ زا ﻚﺸﺧ ،نﺪﺷ ﻪﺘﺴﺑ هرﺎﻤﺷ،يﺪﻨﺑ يراﺬﮔ لﺎﭽﺨﻳ ﻞﺧاد رد فﺮﺼﻣ نﺎﻣز ﺎﺗ و هﺪﺷ يراﺪﻬﮕﻧ ﺪﻧﺪﻳدﺮﮔ . ،اﺬﻏ ﻊﻳزﻮﺗ و فﺮﺼﻣ زا ﻞﺒﻗ ﺖﻋﺎﺳ ﻚﻳ هﺮﻴﺟ زا ﺎﻫ لﺎﭽﺨﻳ جرﺎﺧ و ﺲﭘ زا لدﺎﻌﺘﻣ نﺪﺷ ﺎﺑ يﺎﻣد قﺎﺗا ﺎﺑ هدﺎﻔﺘﺳا زا يوزاﺮﺗ لﺎﺘﻴﺠﻳد ﻦﻳزﻮﺗ و رد رﺎﻴﺘﺧا
راﺮﻗ نﺎﻴﻫﺎﻣ
ﺖﻓﺮﮔ
.
لوﺪﺟ 1 : ياﺰﺟا ﻲﻳاﺬﻏ و ﺐﻴﻛﺮﺗ ﻲﻳﺎﻴﻤﻴﺷ هﺮﻴﺟ يﺎﻫ ﻲﺸﻳﺎﻣزآ
١Vitamin mixture (IU or mg kg-1 diet): DL-alpha tocopherol acetate.60IU; DL-cholecalciferol, 3000IU; Thiamin,
15mg; riboflavin, 30mg; pyridoxine, 15mg; B12, 0.05mg; Nicotinic acid, 175mg; Folicacid, 5mg; Ascorbic acid, 500mg; inositol, 1000 mg; biotin, 2.5mg; Calcium panthoteate, 50mg; Choline chloride, 2000mg.
٢Mineral mixture (g or mg kg-1 diet): calcium carbonate (40% Ca),2.15g; Magnesium oxide (60% Mg), 1.24g; ferric
citrate, 0.2g; potassium iodide (75% I), 0.4mg; zinc sulphate (36% Zn), 0.4g; Manganese sulphate (33% Mn),0.3g; dibasic calcium phosphate (20% Ca, 18% P), 5g; Cobaltsulphate, 2mg; KCl, 0.9g; NaCl,0.4g.
٣L-selenomethionine (SeMet, Fisher Scientific, Pittsburgh, PA, USA).
راﺪﻘﻣ ) ﺪﺻرد ( ﻲﻳاﺬﻏ تﺎﺒﻴﻛﺮﺗ 35 ﻦﻴﺋزﺎﻛ 10 ﻦﻴﺗﻻژ 6 ﻲﻫﺎﻣ درآ 12 ﻦﻳﺮﺘﺴﻛد 12 ترذ ﻪﺘﺳﺎﺸﻧ 5 / 2 1ﺲﻜﻴﻣﺮﭘ ﻦﻴﻣﺎﺘﻳو 1 2ﻲﻧﺪﻌﻣ ﺲﻜﻴﻣﺮﭘ 5 / 1 ﻦﻳﺰﻳﻻ 12 (ترذ ﻦﻏور و ﻲﻫﺎﻣ ﻦﻏور) ﻦﻏور 3 Se premixture4 (selenomethionine) 5 ﺰﻟﻮﻠﺳ α هﺮﻴﺟ ﻲﻳﺎﻴﻤﻴﺷﻮﻴﺑ ﺐﻴﻛﺮﺗ ) ﺪﺻرد ( 1 / 9 ﺖﺑﻮﻃر 2 / 42 ﻦﻴﺌﺗوﺮﭘ 2 / 14 ﻲﺑﺮﭼ 3 / 7 ﺮﺘﺴﻛﺎﺧ 79 / 19 (هﺮﻴﺟ مﺮﮔﻮﻠﻴﻛ رد لوژﺎﮕﻣ) ﺺﻟﺎﺧﺎﻧ يژﺮﻧا
108 ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ تﺪﻣ ﻪﺑ 4 ﺎﻬﻧاو رد ﻪﺘﻔﻫ ي ﺎﻓ ﻳ سﻼﮔﺮﺒ اﺮﺷ ﻪﺑ ﻳ ﻂ ﺪﺟ ﻳ ﺪ ﺷروﺮﭘ ﻲ ﮔزﺎﺳ دﺮﮔ رﺎ ﻳ ﺪﻧﺪ . رد رﺎﮔزﺎﺳ هرود لﻮﻃ ي ﻫﺎﻣ ﻪﭽﺑ ﻴ نﺎ ﺎﺑ اﺬﻏ ي رﺎﺠﺗ ي ﺎﺑ ﻟﺎﻧآ ﻴ ﺰ ﺮﻘﺗ ﻳ ﺒ ﻲ : ﺖﺑﻮﻃر 7 / 11 ﺪﺻرد ، ﺌﺗوﺮﭘ ﻴ ﻦ مﺎﺧ 3 / 43 ﺪﺻرد ، ﺑﺮﭼ ﻲ 8 / 8 ﺪﺻرد و ﺮﺘﺴﻛﺎﺧ 3 / 9 ﺪﺻرد ﺬﻐﺗ ﻳ ﻪ ﺪﻧﺪﺷ . رد اﺪﺘﺑا ي ﺎﻣزآ ﻳ ﺶ داﺪﻌﺗ 240 دﺪﻋ نزو ﺎﺑ ﻲﻫﺎﻤﻠﻴﻓ ﻪﭽﺑ ±) ﻂﺳﻮﺘﻣ فاﺮﺤﻧا ( 69 / 0 ± 39 / 13 مﺮﮔ ) ياﺬﻏ ﺎﺑ هﺪﺷ رﺎﮔزﺎﺳ هﺮﺘﻧﺎﺴﻨﻛ ( رد ﻲﻓدﺎﺼﺗ رﻮﻄﺑ ، 12 سﻼﮔﺮﺒﻳﺎﻓ ناو ) ﺮﻄﻗ 105 ،ﺮﺘﻤﻴﺘﻧﺎﺳ 51 بآ ﻢﺠﺣ و عﺎﻔﺗرا ﺮﺘﻤﻴﺘﻧﺎﺳ 500 ﺮﺘﻴﻟ ( يﺎﻀﻓ رد و يﺰﻛﺮﻣ بآ ﻪﻴﻠﺨﺗ ،ﻲﻫداﻮﻫ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻪﺑ ﺰﻬﺠﻣ هﺪﻴﺷﻮﭘﺮﺳ بآ ﻢﻴﻈﻨﺗ يﺎﻫﺮﻴﺷ ) هراﻮﻓ ترﻮﺼﺑ يا ( بآ ﻲﺑد ﺎﺑ 75 / 4 رد ﺮﺘﻴﻟ ﻪﻘﻴﻗد ) دور بآ دورﺪﻴﻔﺳ ﻪﻧﺎﺧ ( ﻦﻴﺑ تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻮﺘﻴﺘﺴﻧا رد ﻲﻠﻠﻤﻟا لدﺎﻌﺘﻣ ﻲﻓدﺎﺼﺗ ًﻼﻣﺎﻛ يرﺎﻣآ حﺮﻃ ﻚﻳ ﺐﻟﺎﻗ رد يرﺎﻳوﺎﺧ نﺎﻴﻫﺎﻣ ﺧذ ﻴ هﺮ ﺎﺑ و هﺮﻴﺟ يﺎﻫ ﺎﻣزآ ﻲﺸﻳ تﺪﻣ ﻪﺑ 12 ﺬﻐﺗ ﻪﺘﻔﻫ ﻪﻳ ﺪﻧﺪﺷ . ﻪﺑ هﺮﻴﺟ ﺮﻫ 3 ﺪﺷ هداد سﻼﮔﺮﺒﻳﺎﻓ ناو . نﺎﻴﻫﺎﻣ 4 رد زور رد رﺎﺑ تﺎﻋﺎﺳ 8 -14 -20 -2 ﺑ ﺢﺒﺻ ترﻮﺼ ﺘﺳد ﻲ ﺪﺣ ﺎﺗ ﺮﻴﺳ ي ﻲﻫداﺬﻏ ﺪﻧﺪﺷ ) هدﺎﻔﺘﺳا ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ رﻮﻧ زا ﻲﻜﻳرﺎﺗ تﺎﻋﺎﺳ رد ﻪﻳﺬﻐﺗ ﺖﻬﺟ ﺪﺸﻧ .( ﻪﻳﺬﻐﺗ ﻪﭽﺑ ﻓ ﻴ ﻫﺎﻤﻠ ﻴ نﺎ ٌادوﺪﺣ 2 ﺎﺗ 4 ﻗد ﻴ ﻪﻘ ﻫداﺬﻏ زا ﺪﻌﺑ ﻲ ، لﻮﻃ ﺸﻛ ﻴ ،ﺪ اﺬﻏ ي ﻗﺎﺑ ﻴ هﺪﻧﺎﻤ و عﻮﻓﺪﻣ ﻪﻠﺻﺎﻓﻼﺑ ﺳﻮﺑ ﻴ ﻪﻠ ﺳ ﻴ نﻮﻔ ﺪﻌﺑ زا ﻫداﺬﻏ ﻲ ﻊﻤﺟ ﻣ ﻲ ﺪﺷ . اﺮﺑﺎﻨﺑ ﻳ ﻦ ﻪﺗ ﺸﻧ ﻴ ﻨ ﻲ و ﺲﻣ ﺘﻣﻮﻨﻠﺳ ﻴ ﻧﻮ ﻴ ﻦ آ رد ﭼﺎﻧ و ﻢﻛ ب ﻴ ﺰ دﻮﺑ . ﺮﻫ نﺎﻴﻫﺎﻣ 14 رﺎﺒﻜﻳ زور ياﺮﺑ ﻲﻳاﺬﻏ هﺮﻴﺟ راﺪﻘﻣ نآ ﻖﺒﻃ و ﻦﻳزﻮﺗ يداﺮﻔﻧا ترﻮﺼﺑ 14 ﺪﻳدﺮﮔ ﻢﻴﻈﻨﺗ هﺪﻨﻳآ زور . ،ﻦﻳزﻮﺗ زا ﺪﻌﺑ ﺶﻨﻛ ﺶﻫﺎﻛ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ تﺪﻣ ﻪﺑ ﻪﻳﺬﻐﺗ 18 ﻊﻄﻗ ﺖﻋﺎﺳ ﺪﺷ . مﺎﻤﺗ ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ هدﺮﻣ ﻊﻤﺟ روآ ي ﺪﺷ ه ﺎﻣزآ هرود لﻮﻃ رد و ﻳ ﺶ ﺎﺟ ﻳ ﺰﮕ ﻳ ﻦ ﻧ دﺮﮕ ﻳ ﺪ ﺪﻧ . و بآ يﺎﻣد زور رد رﺎﺑود لﻮﻠﺤﻣ نﮋﻴﺴﻛا ) ﺮﺼﻋ و ﺢﺒﺻ ( هزاﺪﻧا ﺪﻧﺪﺷ يﺮﻴﮔ . آ هﺮﻴﺟ ،هﺮﻴﺟ ﻪﻴﻟوا داﻮﻣ ﻲﺒﻳﺮﻘﺗ ﺰﻴﻟﺎﻧ نﺪﺑ و ﻲﺸﻳﺎﻣزآ يﺎﻫ هﺮﻴﺟ دراﺪﻧﺎﺘﺳا يﺎﻬﺷور ﺎﺑ ﻲﻫﺎﻣ AOAC ) 1995 ( ﺪﺷ مﺎﺠﻧا . ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻚﻳ 3 دﺪﻋ ي ﻚﻧﺎﺗ ﺮﻫ زا ﻊﻤﺟ ﺶﻳﺎﻣزآ يﺎﻬﺘﻧا رد يروآ ﻦﻴﻴﻌﺗ ياﺮﺑ و هﺪﺷ ﺖﻈﻠﻏ ﻲﺒﻳﺮﻘﺗ ﺲﻣ و ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ رد 86 ﻪﺟرد داﺮﮕﻴﺘﻧﺎﺳ ﺪﻤﺠﻨﻣ ﺪﻧﺪﺷ . ﺖﻈﻠﻏ ﺲﻣ و ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﺎﺑ Hydride
generation atomic absorption spectrophotometer (Tinggi, 1999) و
Atomic absorption photometry
(AOAC, 1995) هزاﺪﻧا ﮔ ﻴ ﺮ ي ﺷ ﺪ . ﺖﻈﻠﻏ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ و ﺲﻣ رد بآ ﺷروﺮﭘ ﻲ رﻮﻄﺑ ﻢﻈﻨﻣ رد مﺎﻤﺗ هرود ﺎﻣزآ ﻳ ﺶ هزاﺪﻧا ﮔ ﻴ ﺮ ي ﻣ ﻲ ﺪﺷ . ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ بآ رد ﻳ ﺖﻓﺎ ﺑ ﺲﻣ ﺖﻈﻠﻏ و ﺪﺸﻧ ﻴ ﻦ 1 / 0 ﺎﺗ 3 / 0 ﻣ ﻴ ﻠ ﻴ مﺮﮕ ﻟ رد ﻴ ﺮﺘ دﻮﺑ . رد ﺎﭘ نﺎﻳ شروﺮﭘ هرود ياﺮﺑ ﻲﺳرﺮﺑ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻲﻨﻤﻳا و ﺺﺧﺎﺷ يﺎﻫ ﻧﻮﺧ ﻲ زا 30 ﻌﻤﺟ ﺪﺻرد ﺖﻴ ﻫﺎﻣ نﺎﻴ ناو ﺮﻫ ترﻮﺼﺑ ﺗ ﻓدﺎﺼ ﻲ ﻧﻮﺧ يﺮﻴﮕ ﺺﺧﺎﺷ و ﺎﻫ ﻲﻳ ﺪﻨﻧﺎﻣ IgM ) Total Immunoglobulin ( و ﻢﻳزوﺰﻴﻟ هزاﺪﻧا يﺮﻴﮔ ﺪﻳدﺮﮔ . IgM ﺳ ﺮ م ﺮﺑ ﺐﺴﺣ ﻲﻠﻴﻣ ﺮﺘﻴﻟ ﻲﺳد ﺮﺑ مﺮﮔ ﺳﻮﺑ ﻪﻠﻴ ﺮﺘﻣﻮﻠﻔﻧ هﺎﮕﺘﺳد ي Minineph ) Binding site -نﺎﺘﺴﻠﮕﻧا ( ﻛ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ و ﺖﻴ ﺎﻣزآ ﻲﻫﺎﮕﺸﻳ Binding site ﺮﺘﻣﻮﻠﻔﻧ شور ﻪﺑ ي ﺶﺠﻨﺳ و ناﺰﻴﻣ ﻢﻳزوﺰﻴﻟ رد ﻪﻧﻮﻤﻧ يﺎﻫ ﺮﺑ نﻮﺧ شور سﺎﺳا ﻪﻴﺻﻮﺗ ﻂﺳﻮﺗ هﺪﺷ Ellis رد لﺎﺳ 1990 ﮔ هزاﺪﻧا يﺮﻴ ﺪﻳدﺮﮔ . و لﻮﻃ تﺎﻋﻼﻃا زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ،ناو ﺮﻫ رد نﺎﻴﻫﺎﻣ نزو ﻞﻣﺎﺷ ﻲﺗﺎﺒﺳﺎﺤﻣ يﺎﻫرﻮﺘﻛﺎﻓ : ﺧﺎﺷ ﺪﺷر ﺺ هﮋﻳو ) (SGR, %BW day-1 ، ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ نزو ﺶﻳاﺰﻓا ) (%WG اﺬﻏ ﻞﻳﺪﺒﺗ ﺐﻳﺮﺿ ، (FCR) ﻚﻴﺗﺎﻣﻮﺳﻮﺗﺎﭙﻫ ﺺﺧﺎﺷ و ) HSI ﺪﺻرد ( ﺪﺷ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ . لدﺎﻌﺘﻣ ﻲﻓدﺎﺼﺗ ًﻼﻣﺎﻛ يرﺎﻣآ حﺮﻃ ﺐﻟﺎﻗ رد ﺮﺿﺎﺣ ﻖﻴﻘﺤﺗ ﻪﺳ رد ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ نﺎﻴﻫﺎﻤﻠﻴﻓ ﻪﭽﺑ يور راﺮﻜﺗ . ﺮﺑ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ هداد لﺎﻣﺮﻧ ﻊﻳزﻮﺗ ﻲﺳر رد ﺎﻫ هوﺮﮔ و ﺎﻫ ﺖﻬﺟ ﺎﻫراﺮﻜﺗ نﻮﻣزآ زا ﺎﻫرﺎﻤﻴﺗ ﻞﻴﻜﺸﺗ Kolmogorov-smirnov هدﺎﻔﺘﺳا ﺪﺷ . ﺗ هداد ﻞﻴﻠﺤﺗ و ﻪﻳﺰﺠ مﺮﻧ ﻂﺳﻮﺗ ﺎﻫ يﺎﻫراﺰﻓا Ecxel و SAS و ياﺮﺑ ﻦﻜﻧاد ﻪﻨﻣاد ﺪﻨﭼ نﻮﻣزآ ﻖﻳﺮﻃ زا ﺎﻫرﺎﻤﻴﺗ ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ ﻲﻨﻌﻣ فﻼﺘﺧا دﻮﺟو مﺪﻋ ﺎﻳ دﻮﺟو ،ﺪﺷ مﺎﺠﻧا د دﺎﻤﺘﻋا ﺢﻄﺳ رد را 95 ﺪﺻرد ﺪﻳدﺮﮔ ﻦﻴﻴﻌﺗ . S.G.R= (ln Wt-InW0)/t ×100
Weight gain (WG) = [100×(final body weight−initial body weight) / initial body weight] اﺬﻏ ﻞﻳﺪﺒﺗ ﺐﻳﺮﺿ F.C.R = F/(Wt-W0) ﻲﻫﺎﻣ ﻂﺳﻮﺗ هﺪﺷ فﺮﺼﻣ ياﺬﻏ راﺪﻘﻣ F= ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ هﺪﻧز هدﻮﺗ ﻲﻳﺎﻬﻧ ) مﺮﮔ ( Wt=
ﺪﺻردHSI = Liver weight/body weight ×100 ﺪﺒﻛ نزو ) مﺮﮔ ( = Liver weight نﺪﺑ نزو ) مﺮﮔ ( = Body weight
109
ﺞﻳﺎﺘﻧ
،ﻲﻳﺎﻬﻧ نزو ﺶﻳاﺰﻓا ﺪﺻرد نزو ، هﮋﻳو ﺪﺷر ﺺﺧﺎﺷ و ﻲﻳاﺬﻏ ﻞﻳﺪﺒﺗ ﺐﻳﺮﺿ ﻲﻨﻌﻣ رﻮﻄﺑ ﻒﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺖﺤﺗ يراد ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻲﻳاﺬﻏ هﺮﻴﺟ F=69.6, d.f.=11, P≤0.05) .( ،شروﺮﭘ هرود يﺎﻬﺘﻧا رد ﻦﻳﺮﺘﻤﻛ ﺪﺷر ﺪﻧور ﻦﻳﺮﺘﺸﻴﺑ و ﺐﻳﺮﺿ اﺬﻏ ﻞﻳﺪﺒﺗ ﻫﺎﻣ ار نﺎﻴ ﺬﻐﺗ ﻪﻳ ﺎﺑ هﺪﺷ هﺮﻴﺟ HCuHSe ﺑ دﻮﺨ ﺪﻧداد صﺎﺼﺘﺧا و ﻫﺎﻣ ﺎﻬﻧآ زا ﻲﻤﻛ ﻪﻠﺻﺎﻓﻼﺑ ﻴ نﺎ ﺗ ﻴ رﺎﻤ HCuLSe ﺪﻨﺘﺷاد راﺮﻗ ، رد ﻪﻜﻴﻟﺎﺣ ﻦﻳﺮﺗﻻﺎﺑ رﺎﻛ آ ﻲﻳ ﺪﺷر اﺬﻏ و رد ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ ﺬﻐﺗ ﻳ ﻪ هﺪﺷ NCuNSe و HCuNSe ﻣ ﻪﻈﺣﻼ ﺪﻳدﺮﮔ . ﻨﭽﻤﻫ ﻴ ﻦ هداد لوﺪﺟ رد هﺪﺷ ﻪﺋارا يﺎﻫ 2 ﻲﻨﻌﻣ ﺮﻴﺛﺎﺗ ﺮﮕﻧﺎﻴﺑ حﻮﻄﺳ راد ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﺮﺑ ﻲﻗﺎﭼ ﺐﻳﺮﺿ ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ دﻮﺑ . ﻦﻳﺮﺘﻤﻛ ناﺰﻴﻣ ﻪﻳﺬﻐﺗ نﺎﻴﻫﺎﻣ رد ﻲﻗﺎﭼ ﺐﻳﺮﺿ اﺬﻏ رﺎﻤﻴﺗ زا هﺪﺷ ﻲﻳ HCuHSe ﺑ يﺎﻫرﺎﻤﻴﺗ ﺮﻳﺎﺳ ﺎﺑ ﻪﻛ ﺪﻳدﺮﮔ هﺪﻫﺎﺸﻣ فﻼﺘﺧا ياراد ﻪﺘﻓر رﺎﻜ ﻲﻨﻌﻣ دﻮﺑ يرﺎﻣآ راد F=26.7, d.f.=11, P≤0.05) .( ﺶﻳاﺰﻓا حﻮﻄﺳ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ يدﺪﻋ ﺮﻳدﺎﻘﻣ ﺮﺑ ،ﻲﻳاﺬﻏ هﺮﻴﺟ ﺲﻣ و ﺺﺧﺎﺷ ﻲﺑ ﻚﻴﺗﺎﻣﻮﺳﻮﺗﺎﭙﻫ دﻮﺑ ﺮﻴﺛﺎﺗ P≥0.05) .( ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ هرود لﻮﻃ رد ﺪﺸﻧ هﺪﻫﺎﺸﻣ يﺮﻴﻣ و گﺮﻣ ﻪﻧﻮﮕﭽﻴﻫ ،شروﺮﭘ . ﺖﻈﻠﻏ ﻻ ﺎﻤﺳﻼﭘ ﻳ ﺰ ﻳ زﻮ ﻳ ﻢ ا لﺎﺗﻮﺗ و ﻳ ﻟﻮﺑﻮﻠﮔﻮﻧﻮﻤ ﻴ ﻦ ﻫﺎﻣ رد ﻴ نﺎ ﺬﻐﺗ ﻳ ﻪ ﺷ ﺟ زا هﺪ ﻴ هﺮ HCuHSe رد ﺎﭘ ﻴﻳ ﻦ ﺮﺗ ﻳ ﻦ ﺢﻄﺳ دﻮﺑ لوﺪﺟ 3 .( ﺮﺗﻻﺎﺑ ﻳ ﻦ ﻟﺎﻌﻓ ﺢﻄﺳ ﻴ ﺖ ﻻ ﻳ ﺰ ﻳ زﻮ ﻳ ﻢ ا لﺎﺗﻮﺗ و ﻳ ﻟﻮﺑﻮﻠﮔﻮﻧﻮﻤ ﻴ ﻦ ﻫﺎﻣ رد ﺎﻤﺳﻼﭘ ﻴ نﺎ ﺬﻐﺗ ﻳ ﻪ زا هﺪﺷ NCuNSe هﺪﻫﺎﺸﻣ ﺎﺑ ﻪﻛ ﺪﺷ ﺎﺑ هﺪﺷ ﻪﻳﺬﻐﺗ نﺎﻴﻫﺎﻣ هﺮﻴﺟ HCuHSe و HCuLSe فﻼﺘﺧا ﻲﻨﻌﻣ ﺪﻨﺘﺷاد يرﺎﻣآ راد F=37.3, d.f.=11, P≤0.05) .( ﻪﻛ دﻮﺑ نآ زا ﻲﻛﺎﺣ ﺞﻳﺎﺘﻧ ﺖﻈﻠﻏ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﺲﻣ و رد ﺪﺒﻛ ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ ﻣ ﺎﺑ ناﺰﻴ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﺖﺷاد ﺖﺒﺜﻣ ﻲﮕﺘﺴﺒﻤﻫ هﺮﻴﺟ ﺲﻣ و ) لوﺪﺟ 4 ( ﻪﻜﻳرﻮﻄﺑ ، ﺖﻈﻠﻏ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﺪﺒﻛ زا ﻪﻛ ﻲﻧﺎﻴﻫﺎﻣ حﻮﻄﺳ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﻲﻨﻌﻣ رﻮﻄﺑ ،ﺪﻧدﻮﺑ هدﺮﻛ ﻪﻳﺬﻐﺗ ﺮﺗﻻﺎﺑ دﻮﺑ ﻲﻧﺎﻴﻫﺎﻣ زا ﺮﺘﺸﻴﺑ يراد ﺎﺑ ﻪﻛ حﻮﻄﺳ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﺪﻧدﻮﺑ هﺪﺷ ﻪﻳﺬﻐﺗ ﺮﺘﻤﻛ F=135.1, d.f.=11, P≤0.05) .( ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ Thiobarbiturice acid reactive substances(TBARS) ﻫﺎﻣ رد ﻴ نﺎ ﺬﻐﺗ ﻳ ﻪ ﺟ زا هﺪﺷ ﻴ هﺮ HCuHSe رد ﺮﺗﻻﺎﺑ ﻳ ﻦ زا ﻪﻠﺻﺎﻓﻼﺑ و دﻮﺑ ﺢﻄﺳ ﻧآ ﺎﻬ ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ ﺗ ﻴ رﺎﻤ HCuLSe ﻗ راﺮ ﺪﻨﺘﺷاد و ﭘ ﺎ ﻴﻳ ﻦ ﺮﺗ ﻳ ﻦ ﻫﺎﻣ رد راﺪﻘﻣ ﻴ نﺎ ﺬﻐﺗ ﻳ ﻪ زا هﺪﺷ NCuNSe و HCuNSe هﺪﻫﺎﺸﻣ ﺪﺷ F=33.5, d.f.=11, P≤0.05) .( ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ ﺬﻐﺗ ﻳ ﻪ ﺟ ﺎﺑ ﺪﺷ ﻴ هﺮ ﺎﻫ ي NCuNSe و HCuNSe ﺑﻴ ﺮﺘﺸ ﻳ ﻦ ﻟﺎﻌﻓ ﻴ ﺖ ﺴﻛاﺮﭘ ﻴ زاﺪ ﺗﺎﺗﻮﻠﮔ ﻴ نﻮ ) Glutathione peroxidase activity ( لﺎﺒﻧد ﻪﺑ ﻪﻛ ﺪﻨﺘﺷاد ار نآ ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ ﺗ ﻴ رﺎﻤ HCuLSe ﺎﭘ و ﺖﺷاد راﺮﻗ ﻴﻳ ﻦ ﺮﺗ ﻳ ﻦ ﻫﺎﻣ رد نآ ﻴ نﺎ ﺟ ﻴ هﺮ HCuHSe ﺪﺷ هﺪﻫﺎﺸﻣ F=39.1, d.f.=11, P≤0.05) .( لوﺪﺟ 2 : ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ) ± رﺎﻴﻌﻣ فاﺮﺤﻧا ( ﺺﺧﺎﺷ هﺮﻴﺟ ﺎﺑ هﺪﺷ ﻪﻳﺬﻐﺗ نﺎﻴﻫﺎﻤﻠﻴﻓ ﺪﺷر يﺎﻫ ﻲﻳاﺬﻏ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
هرﺎﻤﺷ هﺮﻴﺟ نزو ) مﺮﮔ ( ﻞﻛ لﻮﻃ ) ﺎﺳ ﺘﻧ ﺮﺘﻤﻴ ( ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ﺶﻳاﺰﻓا نزو (WG) ﺪﺷر ﺺﺧﺎﺷ هﮋﻳو ﺐﻳﺮﺿ ﻞﻳﺪﺒﺗ ﻲﻳاﺬﻏ ﺐﻳﺮﺿ ﻲﻗﺎﭼ ﺺﺧﺎﺷ ﻚﻴﺗﺎﻣﻮﺳﻮﺗﺎﭙﻫ (HSI) NCuNSe1 a 1 / 3 ± 6 / 148 a 2 / 0 ± 1 / 30 4 / 6 ± 9 / 996 a 1 / 0 ± 84 / 2 a a 01 / 0 ± 06 / 1 01 / 0 ± 59 / 0 a 1 / 0 ± 3 / 2 HCuLSe2 b 4 / 5 ± 6 / 117 ab 1 / 0 ± 8 / 29 7 / 13 ± 5 / 814 b 0 / 0 ± 09 / 2 ab 04 / 0 ± 41 / 1 b 00 / 0 ± 46 / 0 a 3 / 0 ± 5 / 2 HCuNSe3 ab 6 / 3 ± 7 / 131 ab 2 / 0 ± 7 / 29 3 / 9 ± 9 / 873 a 0 / 0 ± 68 / 2 a a 06 / 0 ± 11 / 1 01 / 0 ± 47 / 0 a 1 / 0 ± 6 / 2 HCuHSe4 c 4 / 6 ± 7 / 98 b 1 / 0 ± 1 / 29 6 / 24 ± 6 / 631 c 6 / 1 ± 69 / 1 c 01 / 0 ± 38 / 1 b 02 / 0 ± 36 / 0 b 7 / 0 ± 5 / 2
1NCuNSe: Adequate Cu (10mg Cu/kg), adequate Se (11mg Se/kg). 2HCuLSe: High Cu (30mg Cu/kg), low Se (0mg Se/kg).
3HCuNSe: High Cu (30mg Cu/kg), adequate Se (11mg Se/kg). 4HCuHSe: High Cu (30mg Cu/kg), high Se (55mg Se/kg).
110 لوﺪﺟ 3 : ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ) ± رﺎﻴﻌﻣ فاﺮﺤﻧا ( ﻟ ﺎﻤﺳﻼﭘ ﻂﺳﻮﺘﻣ ﻢﻳزوﺰﻴ ا و ﻦﻴﻟﻮﺑﻮﻠﮔﻮﻧﻮﻤﻳ هﺮﻴﺟ ﺎﺑ هﺪﺷ ﻪﻳﺬﻐﺗ نﺎﻴﻫﺎﻤﻠﻴﻓ رد ﻲﻳاﺬﻏ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ لوﺪﺟ 4 : ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ) ± رﺎﻴﻌﻣ فاﺮﺤﻧا ( مﻮﻴﻨﻠﺳ ؛ﺲﻣ و Glutathione peroxidase activity and Thiobarbiturice acid
reactive substances (TBARS) ﺪﺒﻛ رد
(Hepatic Se and Cu concentrations) هﺪﺷ ﻪﻳﺬﻐﺗ نﺎﻴﻫﺎﻤﻠﻴﻓ ﺑ هﺮﻴﺟ ﺎ ﻲﻳاﺬﻏ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
هرﺎﻤﺷ هﺮﻴﺟ ﺖﻈﻠﻏ ﻨﻠﺳ مﻮﻴ ) مﺮﮔ رد مﺮﮔوﺮﻜﻴﻣ ( ﺲﻣ ﺖﻈﻠﻏ ) مﺮﮔ رد مﺮﮔوﺮﻜﻴﻣ ( Glutathione Peroxidase activity ) ﺪﺣاو ﺮﺑ ﻲﻠﻴﻣ ﻦﻴﺌﺗوﺮﭘ مﺮﮔ ( TBARS ) ﻮﻧﺎﻧ ﻣ لﻮ MDA ﺮﺑ ﻲﻠﻴﻣ مﺮﮔ ﺪﺒﻛ ( NCuNSe b 1 / 1 ± 73 / 1 b 2 / 1 ± 1 / 24 4 / 3 ± 9 / 129 a 1 / 1 ± 54 / 5 c HCuLSe c 0 / 1 ± 15 / 1 a 1 / 1 ± 8 / 39 8 / 4 ± 1 / 119 b 0 / 1 ± 03 / 6 b HCuNSe b 4 / 1 ± 97 / 1 a 1 / 1 ± 1 / 39 7 / 3 ± 5 / 127 a 0 / 1 ± 76 / 5 c HCuHSe a 4 / 1 ± 7 / 11 a 2 / 1 ± 7 / 39 6 / 5 ± 1 / 114 c 0 / 1 ± 91 / 7 a
ﺚﺤﺑ
ﺑﻴ ﺮﺘﺸ ﻳ ﻦ ﻣ ﻴ ناﺰ اﺰﻓا ﻳ ﺶ نزو رد ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﺮﺿﺎﺣ ) 997 ﺻرد ،ﺪ لوﺪﺟ 2 ( ﺎﻘﻣ رد ﻳ ﻪﺴ ﭘ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﺎﺑ ﻴ ﺸ ﻴ ﻦ ) رد ﺎﻣزآ ﻳ هﺎﮕﺸ ﺎﺑ ﺮﺑاﺮﺑ 900 ﺎﺗ 1100 ﺪﺻرد ( ﻪﺑﺎﺸﻣ شروﺮﭘ ﻂﻳاﺮﺷ و نازوا رد ، ﺪﺣ رد ﺎﻘﻣ ﻳ ﻪﺴ ا ي ﺑﻮﻠﻄﻣ ﻲ دﻮﺑ ) ﻨﺴﺤﻣ ﻲ ،نارﺎﻜﻤﻫ و 1386 ، 1385 .( ﺖﻈﻠﻏ و ﺲﻣ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﺟ ﻴ هﺮ ا رد ﻪﺘﻓر رﺎﻜﺑ ﻳ ﻦ سﺎﺳاﺮﺑ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻧﻴ ﺪﻨﻣزﺎ ي ﻣ ﻫﺎ ﻲ ﻪﺑ ﺲﻣ ) 13 -10 ﻣ ﻴ ﻠ ﻲ مﺮﮔ رد ﻛ ﻴ مﺮﮔﻮﻠ هﺮﻴﺟ ( و ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ) 11 ﺎﺗ 20 ﻣ ﻴ ﻠ ﻲ مﺮﮔ ﻛ رد ﻴ مﺮﮔﻮﻠ هﺮﻴﺟ ( ) Mohseni, (2012; Arshad et al., 2011) اﺮﺑ ي ﻪﭽﺑ ﻓ ﻴ ﻫﺎﻤﻠ ﻲ ﻤﺨﺗ ﻴ ﻦ هدز رد ﺎﻣزآ ﻳ ﺶ ﭘ ﻴ ﺸ ﻴ ﻦ دﻮﺑ . ﻪﺑﺎﺸﻣ ﺪﺷر ،ﺮﺿﺎﺣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ رد ا ي رد ﻪﭽﺑ ﻓ ﻴ ﻫﺎﻤﻠ ﻴ نﺎ ﺬﻐﺗ ﻳ ﻪ دﺎﻘﻣ ﺎﺑ هﺪﺷ ﻳ ﺮ ﻓﺎﻛ ﻲ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ و ﺲﻣ ) NCuNSe ( و ﻳ ﺎ 3 ﺮﺑاﺮﺑ ﺪﺣ ﻬﺑ ﻴ ﻪﻨ ﺲﻣ ﺎﺑ دﺎﻘﻣ ﻳ ﺮ ﻓﺎﻛ ﻲ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ) HCuNSe ( ﺖﻟﻻد اﺮﺑ ﻳ ﻦ رد ﻪﻛ ﺖﺷاد عﻮﺿﻮﻣ ﺪﻧور ﺪﺷر ﻪﭽﺑ ﻓ ﻴ ﻫﺎﻤﻠ ﻴ نﺎ ﺬﻐﺗ ﻳ ﻪ ﺎﺑ هﺪﺷ 3 ﺮﺑاﺮﺑ ﺪﺣ ﻬﺑ ﻴ ﻪﻨ ﺲﻣ ﺎﺑ دﺎﻘﻣ ﻳ ﺮ ﻓﺎﻛ ﻲ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﺸﻫﺎﻛ ﻲ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﻤﻧ ﻲ دﻮﺷ . ﻫﺎﻣ ﺪﺷر ﺪﻧور ﻞﻤﺤﺗ ﺪﺣ ﻴ نﺎ ﺟ ﺲﻣ ﻞﺑﺎﻘﻣ رد ﻴ هﺮ ﺖﺳا توﺎﻔﺘﻣ . اﺮﺑ ي ندوﺰﻓا لﺎﺜﻣ 8 و 16 ﻣ ﻴ ﻠ ﻲ مﺮﮔ ﻛ رد ﻴ مﺮﮔﻮﻠ ﺑ ﻪﻛ ﺲﻣ ﺗﺮﺘ ﻴ ﺐ 2 و 3 ﺎﻔﻛ ﺪﺣ ﺮﺑاﺮﺑ ﻳ ﺖ ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ ﺗ ﻴ ﭘﻼ ﻴ ﺎ ) Shiau & Ning, 2003 (
ﻫﺎﻣ ﻪﺑﺮﮔ و ﻲ
لﺎﻧﺎﻛ
) Gatlin & Wilson, 1986 ( ار ﺪﺷر ا رد ﻳ ﻦ ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ ﺶﻫﺎﻛ داد ، د ر ﺗرﻮﺻ ﻴ ﻪﻜ ﺪﻧور ﺪﺷر لﺰﻗ آ ﻻ ي ﮕﻧر ﻴ ﻦ نﺎﻤﻛ ﻌﻗﻮﻣ ﻲ ﻪﻛ ﺎﺑ هﺮﺒﺟ وﺎﺣ ي 350 ﻣ ﻴ ﻠ ﻲ مﺮﮔ رد ﻛ ﻴ ﻮﻠ مﺮﮔ ﺲﻣ ) 100 ﺪﺣ ﺮﺑاﺮﺑ ﺎﻔﻛ ﻳ ﺖ ( ﺬﻐﺗ ﻳ ﻪ دﻮﺑ هﺪﺷ ﻐﺗ ﻴﻴ ﺮ دﻮﻤﻨﻧ ) Mount et al., 1994 .( ﻫﺎﻣ ﺪﺷر ﺪﻧور ﻲ ﺘﻧﻼﺗآ ﻴ ﻚ نﻮﻤﻟﺎﺳ ﺲﭘ هﺎﻣ ﻪﺳ زا ﺬﻐﺗ ﻳ ﻪ ﺟ ﺎﺑ ﻴ هﺮ ﻮﺘﺤﻣ ي ﺖﻈﻠﻏ ﻻﺎﺑ ي ﻣ ﻪﺑ ﺲﻣ ﻴ ناﺰ 500 ﻣ ﻴ ﻠ ﻴ مﺮﮕ ﻛ رد ﻴ مﺮﮔﻮﻠ ) 100 ﺎﻔﻛ ﺪﺣ ﺮﺑاﺮﺑ ﻳ ﺖ ( ﺶﻫﺎﻛ ﻳ ﺖﻓﺎ ) Lundebye et al., 1999 (. ﺎﺘﻧ ﻳ ﺞ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﺮﺿﺎﺣ ﻛﺎﺣ ﻲ ﻪﻛ ﺖﺳا نآ زا ﻓ ﻴ ﻫﺎﻤﻠ ﻲ رد ﺎﻘﻣ ﻳ ﻪﺴ ﺎﻫ ﻪﻧﻮﮔ ﺎﺑ ي د ﻳ ﺮﮕ ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ ﺳﺎﺴﺣ ﻴ ﺖ ﺮﺘﻤﻛ ﺎﺘﺒﺴﻧ ي ﻪﺑ هﺮﻴﺟ هرﺎﻤﺷ Lysozyme activity ) و ا ﺣ ﺪ ﺮﺑ ﻲﻠﻴﻣ ﺮﺘﻴﻟ د ﺮﺑ ﻪﻗﻳﻗ ( Total IgM concentration
) ﻲﻠﻴﻣ ﺮﺑ مﺮﮔ ﻲﺳد ﺮﺘﻴﻟ ( NCuNSe 8 / 1 ± 5 / 17 a 9 / 3 ± 4 / 49 a HCuLSe 9 / 1 ± 8 / 12 b 2 / 3 ± 6 / 33 b HCuNSe 8 / 0 ± 9 / 15 ab 1 / 4 ± 4 / 39 ab HCuHSe 3 / 2 ± 1 / 10 c 7 / 2 ± 3 / 25 c
111 ﻤﺳ ﻴ ﺖ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ و دراد ﺲﻣ . ﺑ ﺮﺘﻤﻛ ،ﻪﺻﻼﺧ رﻮﻄ ﻳ ﻦ ﺴﺣ ﺳﺎ ﻴ ﺖ ﻪﺑ ﻤﺳ ﻴ ﺖ ﻨﻠﺳ ﻴ ،مﻮ ﺎﭘ طﺎﻘﻧ ،دﻮﺑ ﺎﻘﺑ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﻳ ﻧﺎ ﻲ ﺎﺑ ﺳﺎﺴﺣ ﻴ ﺖ ﻂﺳﻮﺘﻣ ﻞﻣﺎﺷ ﺪﺷر و ﻣ ﻴ ناﺰ ﻟﺎﻌﻓ ﻴ ﺖ ﺪﻧدﻮﺑ ﻲﻤﻳﺰﻧآ . ﺪﺸﻧ هﺪﻫﺎﺸﻣ يﺮﻴﻣ و گﺮﻣ ﻪﻧﻮﮕﭽﻴﻫ ،شروﺮﭘ هرود لﻮﻃ رد . ﻪﻜﻴﻟﺎﺣرد ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ) ± رﺎﻴﻌﻣ فاﺮﺤﻧا ( ﻲﮔﺪﻧﺎﻣزﺎﺑ ﻲﻫﺎﻤﻠﻴﻓ ﻪﻳﺬﻐﺗ هﺪﺷ ﺎﺑ ﺖﻈﻠﻏ يﺎﻫ 44 / 2 ﺎﺗ 26 / 20 مﺮﮔوﺮﻜﻴﻣ مﻮﻴﻨﻠﺳ رد مﺮﮔ اﺬﻏ 0 / 9 ± 75 ﺪﺻرد دﻮﺑ .(Arshad et al.,2011) ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ) ± رﺎﻴﻌﻣ فاﺮﺤﻧا ( ﻲﮔﺪﻧﺎﻣزﺎﺑ هﺮﻴﺟ ﺎﺑ هﺪﺷ ﻪﻳﺬﻐﺗ ﺪﻴﻔﺳ ﻲﻫﺎﻤﺳﺎﺗ يوﺎﺣ 6 / 1 ﺎﺗ 1 / 191 اﺬﻏ مﺮﮔ رد مﻮﻴﻨﻠﺳ مﺮﮔوﺮﻜﻴﻣ 43 / 0 ± 99 ﺪﺻرد دﻮﺑ (Tachjian et al., 2006) ﻪﻛ ﺎﺑ ﺎﺘﻧ ﻳ ﺞ ﻄﻣ ﻪﻌﻟﺎ ﺮﺿﺎﺣ ﻧاﻮﺨﻤﻫ ﻲ ﺖﺷاد . ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ) ± رﺎﻴﻌﻣ فاﺮﺤﻧا ( ﻲﮔﺪﻧﺎﻣزﺎﺑ ﮔﻮﻠﺑ ﻴ ﻞ ) Lepomis macrochirus ( ﺬﻐﺗ ﻳ ﻪ ﺟ ﺎﺑ هﺪﺷ ﻴ هﺮ 5 / 6 مﺮﮔوﺮﻜﻴﻣ اﺬﻏ مﺮﮔ رد مﻮﻴﻨﻠﺳ تﺪﻣ ﻪﺑ 8 ،ﻪﺘﻔﻫ رد دوﺪﺣ 5 / 2 ± 5 / 77 ﺪﺻرد دﻮﺑ . ﻨﭽﻤﻫ ﻴ ﻦ ﻲﻫﺎﻣ دازآ ﭼ ﻴ كﻮﻨ ) Oncorhynchus tshawytscha ( ﺳﺎﺴﺣ ﻴ ﺖ ﺮﺗﻻﺎﺑ ي ﻤﺳ ﻪﺑ ار ﻴ ﺖ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ رد ﺎﻘﻣ ﻳ ﻪﺴ ﺎﺑ ﻓ ﻴ ﻫﺎﻤﻠ ﻲ نﺎﺸﻧ داد ﻪﻛ ﻲﻫﺎﻣ دازآ ﻲﮔﺪﻧﺎﻣزﺎﺑ ﺪﺻرد ﭼ ﻴ كﻮﻨ ﺎﺑ هﺪﺷ ﻪﻳﺬﻐﺗ ﺟ ﻴ هﺮ يﻮﺘﺤﻣ 4 / 35 ﻣ ﻴ ﻠ ﻲ مﺮﮔ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ) SeMet ( ﻛ رد ﻴ مﺮﮔﻮﻠ ﺟ ﻴ هﺮ تﺪﻣ ﻪﺑ 8 ﻪﺘﻔﻫ ﺑ ﻨﻌﻣ رﻮﻄ ﻲ راد ي ﺎﺗ ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ) ± رﺎﻴﻌﻣ فاﺮﺤﻧا ( 0 / 14 ± 5 / 62 ﺪﺻرد ﺶﻫﺎﻛ ﻳ ﺖﻓﺎ (Hamilton et al., 1990) . ﻪﭼﺮﮔا ﻲﮔﺪﻧﺎﻣزﺎﺑ ﺪﺻرد ﺎﻴﻫﺎﻣ ن رد ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﺮﺿﺎﺣ ، ﺪﻌﺑ ﺬﻐﺗ زا ﻳ ﻪ 12 ﻪﺘﻔﻫ ا ي ﺎﺑ SeMet ﺑ رﻮﻄ ﺑﻮﻠﻄﻣﺎﻧ ﻲ ﺖﺤﺗ ﺛﺄﺗ ﻴ ﺮ راﺮﻗ ،ﺖﻓﺮﮕﻧ ﺎﻣا ﻔﻨﻣ ﺪﺷر خﺮﻧ ﻲ رد رﺎﻤﻴﺗ ﻪﻳﺬﻐﺗ هﺪﺷ ﺎﺑ HCuHSe ) 55 ﻣ ﻴ ﻠ ﻴ مﺮﮕ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﻛ رد ﻴ مﺮﮔﻮﻠ ﺟ ﻴ هﺮ و 30 ﻣ ﻴ ﻠ ﻴ مﺮﮕ ﻛ رد ﺲﻣ ﻴ مﺮﮔﻮﻠ ﺟ ﻴ هﺮ ( ﻃ ﻲ 8 ﺎﭘ ﻪﺘﻔﻫ ﻳ ﻧﺎ ﻲ ﺎﻣزآ هرود ﻳ ،ﺶ ﻮﺘﻴﻣ نا نﺎﻋذا دﻮﻤﻧ ﻪﻛ فﺮﺼﻣ ﻧﻻﻮﻃ ﻲ تﺪﻣ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ و ﺲﻣ ﻦﻜﻤﻣ ﺛﺄﺗ ﺖﺳا ﻴ تاﺮ ﺑﻮﻠﻄﻣﺎﻧ ﻲ ﺮﺑ ﺎﻘﺑ و ﺪﺷر ﺪﻧور شروﺮﭘ ﻞﺣاﺮﻣ ﻪﻣادا رد ﻪﺘﺷاد ﺪﺷﺎﺑ . ﻟﺎﻧآ ﻴ ﺰ Thiobarbiturice acid reactive substances
(TBARS) ﻳ ﻜ ﻲ زا ار ﻳ ﺮﺘﺠ ﻳ ﻦ ﺪﻧا ﻳ ﺎﻫرﻮﺗﺎﻜ ي هدﺎﻔﺘﺳا هﺪﺷ رد ﺮﭘ ي ﺴﻛا ﻴ ﺳاﺪ ﻴ نﻮ ﺖﻓﺎﺑ (Tissue peroxidation) ﺖﺳا ) Rosmini et al., 1996 ( . هﺪﻨﻨﻛ ﺖﻇﺎﻔﺣ ﻚﻳ ناﻮﻨﻌﺑ مﻮﻴﻨﻠﺳ ﻪﻨﻴﻬﺑ راﺪﻘﻣ زاﺪﻴﺴﻛوﺮﭘ ﺰﺘﻨﺳ ﻖﻳﺮﻃ زا ﻦﻴﮕﻨﺳ تاﺰﻠﻓ ﻞﺑﺎﻘﻣ رد نﻮﻴﺗﺎﺗﻮﻠﮔ ) Glutathioneperoxidase activity GPx; (، ﻢﻴﻈﻨﺗ ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ ﻚﻳرﻮﺘﻴﺑرﺎﺑﻮﻴﺗ ﺪﻴﺳا لﺎﻌﻔﻧا و ﻞﻌﻓ ) TBARS ( هﺪﺷ ﻪﺘﺧﺎﻨﺷ ﺖﺳا . راﺪﻘﻣ ﺮﺿﺎﺣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ رد TBARS ﺎﺑ هﺪﺷ ﻪﻳﺬﻐﺗ نﺎﻴﻫﺎﻣ رد ﺲﻣ و مﻮﻴﻨﻠﺳ يﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳ ) HCuHSe ( دﻮﺑ ﻲﻧﺎﻴﻫﺎﻣ زا ﺮﺘﺸﻴﺑ مﻮﻴﻨﻠﺳ و ﺲﻣ ﻲﻓﺎﻛ ﺮﻳدﺎﻘﻣ زا ﻪﻛ ) NCuNSe ( راﺪﻘﻣ ﻲﺘﺣ و ﺲﻣ يﻻﺎﺑ و مﻮﻴﻨﻠﺳ ﻪﻨﻴﻬﺑ ) HCuNSe ( هﺪﺷ ﻪﻳﺬﻐﺗ ﺪﻧدﻮﺑ ) لوﺪﺟ 4 ( بﺬﺟ ﻪﻠﻴﺳﻮﺑ ﺪﺒﻛ ﺖﻓﺎﺑ ﻲﻟﺎﻤﺘﺣا ﺐﻴﺳآ ﺮﺑ ﺖﻟﻻد ﻪﻛ ﺖﺷاد ﺲﻣ يﻻﺎﺑ . ﺴﻛوﺮﭘ ﻴ ﺗﺎﺗﻮﻠﮔزاﺪ ﻴ نﻮ ) Glutathioneperoxidase activity GPx; ( ﺎﺸﻏ ي لﻮﻠﺳ ار زا ﺐﻴﺳآ ﻮﻴﺗاﺪﻴﺴﻛا ) Oxidative Damage ( ﻣ ﺖﻇﺎﻔﺤ ﻣ ﻲ ﺪﻨﻛ Rotruck et al., 1973) ( ﺶﻫوﮋﭘ ﻪﻛ ﺖﺳا هداد نﺎﺸﻧ ﺮﺿﺎﺣ SeMet ﻣ ﻲ ﺪﻧاﻮﺗ سﺮﺘﺳا ﺴﻛا ﻴ ﺗاﺪ ﻴ ﻮ ار رد لﻮﻠﺳ ﺎﻘﻟا ﺪﻨﻛ . ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ ﺬﻐﺗ ﻳ ﻪ ﺟ ﺎﺑ ﺪﺷ ﻴ هﺮ ﺎﻫ ي NCuNSe و HCuNSe ﺑﻴ ﺮﺘﺸ ﻳ ﻦ ﻟﺎﻌﻓ ﻴ ﺖ GPx لﺎﺒﻧد ﻪﺑ ﻪﻛ ﺪﻨﺘﺷاد ار آ ن ﻫﺎﻣ ﻴ نﺎ ﺗ ﻴ رﺎﻤ HCuLSe ﺎﭘ و ﺖﺷاد راﺮﻗ ﻴﻳ ﻦ ﺮﺗ ﻳ ﻦ ﻫﺎﻣ رد نآ ﻴ نﺎ ﺟ ﻴ هﺮ HCuHSe ﺪﺷ هﺪﻫﺎﺸﻣ . ﻦﻳا ﺑ ﺮﻣا ﻟﺪ ﻴ ﻞ ﺛﺄﺗ ﻴ ﺮ ﻘﺘﺴﻣ ﻴ ﻢ ﻤﺳ ﻴ ﺖ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﺮﺑ ﺎﻌﻓ ﻟﻴ ﺖ ﻪﭼ زا ﺮﻃ ﻳ ﻖ ﻧﺎﻜﻣ ﻴ ﻢﺴ ﺎﻫ ي رﺎﺘﻓر ي و ﻪﭼ ﻧﺎﻜﻣ ﻴ ﻢﺴ ﺎﻫ ي ﻓ ﻴ ﺰ ﻳ ژﻮﻟﻮ ﻳ ﻜ ﻲ ﻣ ﻲ ﺪﺷﺎﺑ . ﺎﺘﻧ ﻳ ﺞ ﻬﺑﺎﺸﻣ ﻲ اﺮﺑ ي
Grey mullet (Baker et al., 1998) ، ﺘﻧﻼﺗآ ﻴ ﻚ نﻮﻤﻟﺎﺳ ) Berntssen et al., 2000 ( ، ﻲﻫﺎﻤﺳﺎﺗ ﺪﻴﻔﺳ ) Tachjian et al., 2006 ( و ﻚﺸﻔﻛ ﻫﺎﻣ ﻲ ) Paralichthys olivaceus ( (Lee et al., 2008) ( شراﺰﮔ ﺖﺳا هﺪﺷ . ﺪﻧور اﺰﻓا ﻳ ﺸ ﻲ ﺴﻛوﺮﭘ ﻴ زاﺪ ﺗﺎﺗﻮﻠﮔ ﻴ نﻮ ) GPx ( ﺎﻘﻣ ﺶﻫﺎﻛ و ﻳد ﺮ TBARS هاﺮﻤﻫ ﺎﺑ اﺰﻓا ﻳ ﺶ ﻪﻨﻴﻬﺑ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ هﺮﻴﺟ ) لوﺪﺟ 4 ( دﻮﺑ نآ زا ﻲﻛﺎﺣ ﻪﻛ ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ اﺮﺑ ي ﺴﻛوﺮﭘ ﺰﺘﻨﺳ ﻴ زاﺪ ﺗﺎﺗﻮﻠﮔ ﻴ نﻮ ) GPx ( ﻪﺑ ﺦﺳﺎﭘ رد ﺳﻮﺑ سﺮﺘﺳا ﻴ ﻪﻠ ﻻﺎﺑ بﺬﺟ ي ﺟ ﺲﻣ ﻴ هﺮ ﺖﺳا ﻪﺘﻓر رﺎﻜﺑ . ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ دﻮﻤﻧ نﺎﻋذا نا ﻮﺘﻴﻣ ﻪﻛ ﻨﻠﺳ قﺎﺤﻟا ﻴ مﻮ رد ﺲﻣ ﻊﻤﺠﺗ زا ﺖﻓﺎﺑ و سﺮﺘﺳا ﻮﻴﺗاﺪﻴﺴﻛا ) Oxidative damage ( رد ﻪﭽﺑ ﻓ ﻴ ﻫﺎﻤﻠ ﻲ ﺬﻐﺗ ﻳ ﻪ هﺪﺷ ﺎﺑ حﻮﻄﺳ ﻻﺎﺑ ي ﺲﻣ ﮔﻮﻠﺟ ﻴ ﺮ ي ﻣ ﻴ ﺪﻨﻜ . ﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ي ﺳ ﻴ ﻢﺘﺴ ا ﻳ ﻨﻤ ﻲ ﻏ ﻴ ﺻﺎﺼﺘﺧاﺮ ﻲ زا ﻟﺎﻌﻓ ﻪﻠﻤﺟ ﻴ ﺖ ﻻ ﻳ ﺰ ﻳ زﻮ ﻳ ﻢ ا لﺎﺗﻮﺗ و ﻳ ﺑﻮﻠﮔﻮﻧﻮﻤ ﻴ ﻦ ﻮﻄﺑ اﺮﺑ مﻮﻤﻋ ر ي هزاﺪﻧا ﮔ ﻴ ﺮ ي ﺮﺛا داﻮﻣ اﺬﻏ ﻲﻳ ﺮﺑ ا ﻳ ﻨﻤ ﻲ ﻫﺎﻣ ﻲ ﻣ رﺎﻜﺑ ﻲ دور ) Lin & Shiau,
2005a&b; Puangkaew et al., 2004
.( ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ تﺎﺤﻴﺿﻮﺗ ﻻﺎﺑ ﻲﻣ ناﻮﺗ ﻪﺠﻴﺘﻧ ﺮﻫ ﺖﻓﺮﮔ يدﻮﺟﻮﻣ ﺐﺴﺣﺮﺑ ﻂﻳاﺮﺷ ﻚﻳژﻮﻟﻮﻳﺰﻴﻓ دﻮﺧ زﺎﻴﻧ ﻪﺑ هﺮﻴﺟ يا ﺎﺑ صﺎﺧ حﻮﻄﺳ ﻲﺼﺨﺸﻣ داﻮﻣ زا يﺬﻐﻣ دراد . ﺮﺿﺎﺣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ رد رﺎﻛ آ ﻲﻳ ﺪﺷر ﺎﺑ اﺰﻓا ﻳ ﺶ ﺶﻴﺑ ﺪﺣ زا ﺲﻣ و ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﺟ ﻴ هﺮ ﺶﻫﺎﻛ ﻳ ﺖﻓﺎ ، رد ﺮﻳدﺎﻘﻣ ﻪﻜﻴﺗرﻮﺻ TBARS دﻮﺑ رادرﻮﺧﺮﺑ ﺶﻳاﺰﻓا ﺪﻧور زا . ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ﻲﻣ دﻮﻤﻧ نﺎﻴﺑ ناﻮﺗ ، ﺳ ﻴ ﻢﺘﺴ ا ﻳ ﻨﻤ ﻲ رد ﻪﭽﺑ ﻓ ﻴ ﻤﻠ ﻫﺎ ﻴ نﺎ ﻟﺪﺑ ﻴ ﻞ بﺬﺟ ﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳ ي ﺲﻣ و ﻨﻠﺳ ﻴ مﻮ ﻪﺠﻴﺘﻧ رد و زوﺮﺑ سﺮﺘﺳا ﻮﻴﺗاﺪﻴﺴﻛا ) Oxidative stress ( ﺮﺤﺗ ﻳ ﻚ و ﺳآ ﻴ ﺐ د ﻳ هﺪ ﺖﺳا . رد ﺗرﻮﺻ ﻴ ﻪﻜ ﻨﻠﺳ و ﺲﻣ ﺐﺳﺎﻨﻣ حﻮﻄﺳ ﻴ مﻮ ﺟ ﻪﺑ هﺪﺷ ﻪﻓﺎﺿا ﻴ هﺮ
112 ﺐﺟﻮﻣ اﺰﻓا ﻳ ﺶ ،ﺪﺷر ﺪﻧور ﺶﻫﺎﻛ ﺎﻬﺨﺳﺎﭘ دﻮﺒﻬﺑ و سﺮﺘﺳا ي اﻳ ﻤ ﻨ ﻲ رد ﻪﭽﺑ ﻓ ﻴ ﻫﺎﻤﻠ ﻴ نﺎ رد ﺶﻫوﮋﭘ ﺮﺿﺎﺣ دﺮﮔ ﻳ ﺪ .
ﺮﻜﺸﺗ
و
ﻲﻧادرﺪﻗ
زا هژوﺮﭘ ﻲﻳاﺮﺟا ﻞﺣاﺮﻣ ﻲﻃ ﻪﻛ ﻲﻧارﺎﻜﻤﻫ ﻪﻴﻠﻛ زا هﺮﻬﺑ نﺎﻧآ ﻎﻳرﺪﻴﺑ يﺎﻬﺘﻳﺎﻤﺣ ﺪﺷ ﺪﻨﻣ ﻳ ﻲﻣ ﺮﻜﺸﺗ ﻪﻧﺎﻤﻴﻤﺻ ،ﻢ ددﺮﮔ .
ﻊﺑﺎﻨﻣ
م ،ﻲﻨﺴﺤﻣ
.؛
ﭘ
م ،ﻲﻤﻇﺎﻛرﻮ
.
؛
م ،ﻲﻨﻤﻬﺑ
.؛
ح ،ﻲﻠﻋرﻮﭘ
.؛
ﻲﻤﻇﺎﻛ
،
ر
.
ﻠﻋ و
ﻴ
م ،هداﺰ
.
،
1385
.
اﺰﮔ
ﻲﻳﺎﻬﻧ شر
ﻪﻠﺣﺮﻣ زا ﻲﻫﺎﻤﻠﻴﻓ ﻲﻳاﺬﻏ تﺎﺟﺎﻴﺘﺣا ﻦﻴﻴﻌﺗ هژوﺮﭘ
رازﺎﺑ ﻪﺑ ﻪﺿﺮﻋ ﻪﻠﺣﺮﻣ ﺎﺗ يورﻻ
.
تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻮﺘﻴﺘﺴﻧا
ﻦﻴﺑ
يرﺎﻳوﺎﺧ نﺎﻴﻫﺎﻣ ﻲﻠﻠﻤﻟا
.
و تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻪﺴﺳﻮﻣ
ناﺮﻳا تﻼﻴﺷ شزﻮﻣآ
.
224
ﻪﺤﻔﺻ
.
م ،ﻲﻨﺴﺤﻣ
.؛
ﭘ
م ،ﻲﻤﻇﺎﻛرﻮ
.؛
م ،ﻲﻨﻤﻬﺑ
.؛
،ﻲﻠﻋرﻮﭘ
ح
.؛
يراﺪﻬﭙﺳ
ا ،
.؛
م ،ﻲﻨﺴﺣ ﺪﻴﺳ
.
ح
.؛
ع ،ﺪﺷرا
.؛
م ،هداﺰﻴﻠﻋ
.؛
ر ،ﻲﻤﻇﺎﻛ
.؛
ع ،نﺎﻴﺟﻼﺣ
.
؛
،ﻲﺘﺸﮔ عراز
ق
.
و
يدﺎﺠﺳ
،
م
.
م
.
،
1386
.
ﻲﺘﺷﻮﮔ شروﺮﭘ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ
ﻲﻫﺎﻤﻠﻴﻓ
(Huso huso)هﺮﻴﺟ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ
ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
ﻲﻳاﺬﻏ
.
حﺮﻃ
بﻮﺼﻣ
يارﻮﺷ
تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ
و
يروﺎﻨﻓ
نﺎﺘﺳا
نﻼﻴﮔ
نﻼﻴﮔ نﺎﺘﺳا ، ﺖﺷر نﺎﺘﺳﺮﻬﺷ . ﺗ ﻮﺘﻴﺘﺴﻧا تﺎﻘﻴﻘﺤ ﻦﻴﺑ يرﺎﻳوﺎﺧ نﺎﻴﻫﺎﻣ ﻲﻠﻠﻤﻟا . 137 ﻪﺤﻔﺻ .Arshad U., Takami A., Sadeghi Rad M., Pourali H.R., Lee S., 2011. Influence of dietary L-selenomethionine exposure on growth and survival of juvenile Huso huso. Applied Ichthyology, 27:651-655.
AOAC (Association of Official Analytical Chemists), 1995. Official methods of analysis, 16th ed. AOAC, Arlington, VA. Baker R.T.M., Handy R.D., Davies S.J. and Snook
J.C., 1998. Chronic dietary exposure to copper affects growth, tissue lipid peroxidation, and metal composition of the grey mullet, Chelon labrosus. Marine Environmental Research, 45:356-365. Berntssen M.H.G., Lundebye A.K. and Maage
A., 1999. Effects of elevated dietary copper concentrations on growth, feed utilization and
nutritional status of Atlantic salmon (Salmo salar L.) fry. Aquaculture, 174:167-181. Berntssen M.H.G., Lundebye A.K. and Harme
K., 2000. Tissue lipid peroxidative responses in Atlantic salmon (Salmo salar L.) par fed high levels of dietary copper and cadmium. Fish Physiology and Biochemistry, 23:35-48. Ellis A.E., 1990. Lysozyme assays. In: (Stolen J.S.,
Fletcher T.C., Anderson D.P., Robersen B.S., Van Muiswinkel W.B. eds). Techniques in fish immunology. Fair Haven: SOS Publications. pp.101-104.
Gatlin D.M. and Wilson R.P., 1986. Dietary copper requirement offingerling channel catfish. Aquaculture, 54:277-285.
Halliwell B. and Gutteridge J.M.C., 1993. Free radicals in biology and medicine. Clarendon Press, Oxford. pp.12-20.
Hamilton S.J., Buhl K.J., Faerber N.L., Wiedmeyer R.H. and Bullard F.A., 1990. Toxicity of organic selenium in the diet of chinook salmon. Environmental Toxicology and Chemistry, 9:347-358.
Klotz L.O., Kröncke K.D., Buchczyk D.P. and Sies H., 2003. Role of copper, zinc, selenium and tellurium in the cellular defense againstoxidative and nitrosative stress. Journal of Nutrition,133:1448S-1451S.
Lee S., Lee J.H. and Bai S.C., 2008. Effects of different levels of dietary selenium (Se) on growth, tissue Se accumulations and histopathological changes in black seabream,
113
Acanthopagrus schlegeli. Asian-Australian Journal of Animal Science, 21:1794-1799.
Lin M.F. and Shiau S.Y., 2005a. Requirements of
vitamin C (2-sulfate and L-ascorbyl-2-polyphosphate) and its effects on nonspecific immune responses of grouper, Epinephelus malabaricus. Aquaculture Nutrition, 11:183-189.
Lin Y.H. and Shiau S.Y., 2005b. Dietary vitamin E
requirements of grouper, Epinephelus malabaricus, under two lipid levels, and their effects on immune responses. Aquaculture, 248:235–244.
Lundebye A.K., Berntssen M.H.G., Bonga S.E.W. and Maage A., 1999. Biochemical and physiological in Atlantic salmon (Salmo salar) following dietary exposure. Marine Pollution Bulletin,39:137-144.
Maage A., 1994. Trace elements in Atlantic salmon, Salmo salar, nutrition. Ph.D. Thesis. University of Bergen, Bergen, Norway. 20P. Mohseni M., Park G.H., Lee J.H., Okorie E.O.,
Browdy C., Bharadwaj A. and Bai S.C., 2012. Evaluation of toxicity of dietary chelated copper in juvenile olive flounder, Paralichthy solivaceus, based on growth and tissue copper concentration. Journal of the World Aquaculture Society, 43:548-559.
Mohseni M., 2012. The optimum dietary organic and inorganic copper levels in marine fish, olive flounder, Paralichthy solivaceus, and freshwater fish, beluga sturgeon, Huso huso. Thesis for the Degree of Doctor of Philosophy.202P.
Mount D.R., Barth A.K. and Garrison T.D., 1994. Dietary and waterborne exposure of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) to copper, cadmium, lead, and zinc using live diet. Environmental Toxicology and Chemistry, 13:2031-2041.
Puangkaew J., Kiron V., Somamoto T., Okamoto N., Satoh S.,Takeuchi T. and
Watanabe T., 2004. Nonspecific immune response of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss Walbaum) in relation to different status of vitamin E and highly unsaturated fatty acids. Fish & Shellfish Immunology, 16:25-39. Rana S.V.S. and Verma S., 1997. Protective effects of
GSH, α-tocopherol, and selenium on lipid peroxidation in liver and kidney of copper fedrats. The Bulletin of Environmental Contamination and Toxicology, 59:152-158.
Rosmini M.R., Perlo F., Pérez-Alvarez J.A., Pagán-Moreno M.J., Gago-Gago A., López-Santoveña F. and Aranda-Catalá V., 1996. TBA test by an extractive method applied to ‘Paté’. Meat Science,42:103-110.
Rotruck J.T., Pope A.L., Ganther H.E., Swanson A.B., Hafeman D.G. and Hoekstra W.G., 1973. Selenium: Biochemical role as a component of glutathione peroxidase. Science, 179:585-590. Shiau S.Y. and Ning Y.C., 2003. Estimating of
dietary copper requirements for juvenile tilapia, Oreochromis niloticus × O. aureus. Journal of Animal Science, 77:287-292.
Stéphan G., Guillaume J. and Lamour F., 1995. Lipid peroxidation in turbot (Scophthal musmaximus) tissue: Effect of dietary vitamin E and dietary n-6 or n-3 polyunsaturated fatty acids. Aquaculture,130:251-268.
Tachjian D.H., Teh S.J., Sogomonyan A. and Hung S.S.O., 2006. Bioaccumulation and chronic toxicity of dietary L-selenome-thonine in juvenile white sturgeon, Acipensertrans montanus. Aquatic Toxicology, 79:401-409. Tinggi U., 1999. Determination of selenium in
meat products byhydride generation atomic absorption spectrophotometry. Journal of AOAC International, 82:364-367.
114
The effects of dietary selenium on the oxidative stress of beluga,
Huso huso, fed high copper
Mohseni M.* and Sotudeh A.M.
[email protected]
1- International Sturgeon Research Institute, P.O. Box 41635-3464, Rasht, Iran
2- Faculty of Marine Sciences and Technology, Islamic Azad University, No. 14, Shahid Falahi Ave., Tehran, Iran
Received: June 2012 Accepted: December 2012
Keywords: Beluga (Huso huso), Selenium, Copper, Growth rate, Oxidative stress
Abstract
The effects of dietary selenium (Se) were investigated on the oxidative stress of beluga,
Huso huso, fed high dietary copper (Cu). The basal diet with high Cu (50mg Cu/kg) was
supplemented with low (0mg Se/kg, HCuLSe), adequate (11mg Se/kg, HCuNSe) and 5×
adequate (55mg Se/kg, HCuHSe) of Seandfed to fish with initial body mean (±SD) weight
14.96 ± 1.39g for 12 weeks. Basal diets containing adequate Se (11mg Se/kg) and adequate
Cu (10mg Cu/kg) were used as controls (NCuNSe). Weight gain, specific growth rate and
condition factor for fish fed the HCuHSe diet was significantly lower than fish that fed the
other diets. Se and Cu content was positively correlated with dietary Se and Cu
concentrations. Hepatic Se concentration was higher in fish fed the HCuHSe diet than fish
that fed other diets. Thiobarbituric acid-reactive substances (TBARS) were significantly
lower. Whereas,
Glutathione peroxidase activityactivities were significantly higher in liver
tissue of fish fed HCuHSediet than those fish fed other diets. Plasma total immunoglobulin
concentration and lysozyme activity were higherin fish fed the NCuNSe diet, followed by fish
fed the HCuNSe diet, and were lower in fish fed the HCuHSe diet. The results indicated that
optimum levels of Cu and Se ingestion induced an oxidative stress in beluga and improved
their immune response. High dietary Se (5×adequate) supplementation reduced the oxidative
stress and depressed the immune response of the fish.
*Corresponding author
