การอภิปรายทางวิชาการ
เรื่อง
“
ผลประโยชน์แห่งชาติทางทะเล
และนโยบาย
”
โดย
นายอนุสิษฐ
คุณากร
สถานการณ์ความมั่นคงแห่งชาติทางทะเล
และประเด็นปัญหา
๑) สถานการณ์ความมั่นคงทางทะเลในระดับโลก
การก่อการร้ายและอาชญากรรมข้ามชาติ
ปัญหาสิ่งแวดล้อมโลก
ความขัดแย้งทางเศรษฐกิจ
๒) สถานการณ์ความมั่นคงทางทะเลในระดับภูมิภาค
สถานการณ์ความมั่นคงแห่งชาติทางทะเล
และประเด็นปัญหา
(
ต่อ
)
๓
)
สถานการณ์ความมั่นคงทางทะเลกับประเทศเพื่อนบ้าน
พม่า มาเลเซีย กัมพูชา เวียดนาม อินโดนีเซีย๔
)
สถานการณ์ความมั่นคงในพื้นที่ทางทะเลของไทย
ปัญหาการบริหารจัดการของรัฐ ปัญหาที่เกี่ยวเนื่องกับทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมสถานการณ์ความมั่นคงทางทะเล
::
วิเคราะห์จุดอ่อนและจุดแข็งของไทย
จุดแข็ง ประเทศไทยตั้งที่เป็นภูมิรัฐศาสตร์ที่มีความสําคัญของโลก มีความเป็นกลางและไม่มีผลประโยชน์ขัดกับประเทศมหาอํานาจ การมีกองทัพเรือที่มีศักยภาพ ให้ความสําคัญกับความมั่นคงของมนุษย์ และความมั่นคงรูปแบบใหม่ จุดอ่อน ขาดความชัดเจนการการกําหนดเป้าหมายแห่งชาติหรือยุทธศาสตร์ชาติทางทะเล ขาดการบูรณาการระหว่างหน่วยงานและภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง โอกาส การพัฒนาความร่วมมือในภูมิภาคเพื่อเสริมสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจและจัดการกับภัยคุกคามต่างๆ เสริมสร้างองค์ความรู้และบุคลากรด้านกฎหมายทะเล ความท้าทาย๑
.
นโยบายและยุทธศาสตร์ในการแก้ปัญหาและรักษาผลประโยชน์
ของชาติทางทะเล
๒
.
นโยบายความมั่นคงแห่งชาติทางทะเล
(
พ
.
ศ
.
๒๕๔๒
–
๒๕๔๖
)
๓
.
นโยบายความมั่นคงแห่งชาติทางทะเล
(
พ
.
ศ
.
๒๕๔๘
–
๒๕๕๒
)
สถานการณ์
เปลี่ยนแปลง
รวดเร็ว
๑๒
.
๒
ล้านล้านบาท
ยั่งยืน
มั่นคง
มั่งคั่ง
การปกป้องและรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล
ภัยคุกคาม
รูปแบบใหม่
มูลค่าทางเศรษฐกิจสูง
+
+
ข้อแตกต่างที่สําคัญของร่างยุทธศาสตร์ฯ ฉบับใหม่
กับนโยบาย/ยุทธศาสตร์ทางทะเลฉบับที่ผ่านมา
๑. การขยายกระบวนทัศน์เรื่องผลประโยชน์ของชาติทางทะเล จากความมั่นคงของรัฐ ไปสู่ ความมั่นคงของสังคม ความมั่นคงของมนุษย์ และความมั่นคงของสิ่งแวดล้อม ตลอดจนมุ่งเน้นการบริหารกิจการทางทะเลที่ดี ๒. การใช้กระบวนการการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน ๓. การปรับเปลี่ยนรูปแบบและโครงสร้างของยุทธศาสตร์ให้ชัดเจน และมีทิศทาง ๔. การส่งเสริมประสิทธิภาพการบริหารจัดการทางทะเลของภาครัฐ ๕. การสร้างความเชื่อมโยงยุทธศาสตร์ฯ กับนโยบาย/ยุทธศาสตร์และแผนอื่นๆ ที่สําคัญ ของประเทศ ๖. พัฒนาการดําเนินงานที่เกี่ยวข้องกับทะเลให้เกิดการบูรณาการที่มีประสิทธิภาพ และเป็นเอกภาพร่างยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติทางทะเล
วิสัยทัศน์
“
ประเทศไทยสามารถปกป้อง
รักษา
และแสวงหา
ผลประโยชน์ของชาติทางทะเลได้อย่างสมดุลและยั่งยืน
ตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
ด้วยการมีส่วนร่วมของ
ทุกฝ่ายในการบริหารจัดการและการบูรณาการการใช้
พลังอํานาจของชาติในทุกด้านอย่างมีประสิทธิภาพ
”
ผลประโยชน์ของชาติทางทะเล
๑. อํานาจอธิปไตย บูรณภาพแห่งดินแดน และสิทธิอธิปไตยของชาติทางทะเล ๒. ความมั่นคง ความสงบเรียบร้อย ความปลอดภัย และการมีสภาวะแวดล้อมที่เอื้อ ต่อการใช้ประโยชน์และการดําเนินกิจกรรมทางทะเล ๓. ความเจริญรุ่งเรือง ความสมบูรณ์มั่งคั่งที่ยั่งยืนของชาติ และความอยู่ดีมีสุขของ ประชาชนอันเนื่องมาจากกิจกรรมทางทะเลในทุกมิติ ๔. ผลประโยชน์สูงสุด และยั่งยืนจากทะเลและสิ่งที่เกี่ยวเนื่องกับทะเลในทุกมิติ ทั้งในระยะสั้น และระยะยาว ๕. การมีเกียรติ ศักดิ์ศรี และเป็นที่ยอมรับในประชาคมระหว่างประเทศด้านกิจกรรมวัตถุประสงค์ของชาติทางทะเล
๑. เพื่อปกป้องและรักษาอํานาจอธิปไตย บูรณภาพแห่งดินแดน และสิทธิอธิปไตทางทะเล จาก ภัยคุกคามทุกรูปแบบ ๒. เพื่อคุ้มครองและรักษาชีวิต สิทธิ และทรัพย์สินของประชาชนที่ดําเนินกิจกรรมหรือมีความ เกี่ยวข้องกับทะเลทั้งในและนอกน่านน้ํา ๓. เพื่อจัดการและควบคุมการใช้ทะเลให้มีความสงบเรียบร้อย มีประสิทธิภาพ เอื้อต่อการดําเนิน กิจกรรมของทุกฝ่ายร่วมกันอย่างสมดุลและยั่งยืน ตลอดจนส่งเสริมศักยภาพในการแสวงหา ผลประโยชน์ของชาติทางทะเล ๔. เพื่อปกป้อง รักษา และฟื้นฟูทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมทางทะเล ๕. เพื่อสร้างและพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ องค์ความรู้ ความตระหนักรู้ความสําคัญของทะเล และ ปลูกจิตสํานึกในการรักษาทรัพยากร ตลอดจนส่งเสริมการเข้ามามีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ๖. เพื่อสร้างและพัฒนากฎหมาย รวมทั้งการบริหารจัดการทางทะเลขององค์กรของรัฐร่างยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติทางทะเล
(พ.ศ. ๒๕๕๕ –
๒๕๕๙) ประกอบด้วย ๖ ประเด็นยุทธศาสตร์
๑. การพัฒนาศักยภาพความมั่นคงของชาติทางทะเล
๒. การคุ้มครองการใช้ประโยชน์จากทะเล
๓. การสร้างความสงบเรียบร้อย และส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากทะเล
๔. การสร้างความสมดุลและยั่งยืนของทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมทาง
ทะเล
๕ การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ องค์ความรู้และความตระหนักรู้
ความสําคัญของทะเล
ร่างยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติทางทะเล (พ.ศ. ๒๕๕๕ –
๒๕๕๙)
ประกอบด้วย ๖ ประเด็นยุทธศาสตร์
ประเด็นปัญหา
ความขัดแย้งกับประเทศเพื่อนบ้าน
การรุกรานและการแข่งขันใน
ด้านการสะสมอาวุธ
วัตถุประสงค์
เพื่อปกป้องและรักษาอํานาจอธิปไตย
บูรณภาพแห่งดินแดน
สิทธิอธิปไตย
และเขตอํานาจของชาติทางทะเลจากภัยคุกคามทุกรูปแบบ
มี
๕
แนวทางในการดําเนินการ
ประเด็นยุทธศาสตร์ที่
๑
การพัฒนาศักยภาพความมั่นคงของชาติทางทะเล
ประเด็นปัญหา
ภัยคุกคามรูปแบบใหม่ที่มีลักษณะข้ามพรมแดนทั้งอาชญากรรมข้ามชาติ
การก่อการร้าย
ภัยธรรมชาติ
และภัยที่เกิดจากรัฐที่มีแนวคิดในการใช้
ความรุนแรงในการบังคับใช้กฎหมาย
วัตถุประสงค์
เพื่อคุ้มครองและรักษาชีวิต
สิทธิ
และทรัพย์สินของประชาชนที่ดําเนิน
กิจกรรมหรือมีความเกี่ยวข้องกับทะเลทั้งในและนอกน่านน้ํา
มี
๖
แนวทางในการดําเนินการ
ประเด็นยุทธศาสตร์ที่
๒
การคุ้มครองการใช้ประโยชน์จากทะเล
ประเด็นปัญหา
ความขัดแย้งทางเศรษฐกิจจากทั้งภายในและภายนอกประเทศ การกระทําที่ผิดกฎหมาย การบังคับใช้กฎหมายและการบริหารจัดการ ทะเลที่ขาดประสิทธิภาพ การขาดการสนับสนุนและขาดการบูรณาการ ในการใช้ประโยชน์จากทะเล
วัตถุประสงค์
เพื่อจัดการและควบคุมการใช้ทะเลให้มีความสงบเรียบร้อย มีประสิทธิภาพ เอื้อต่อการดําเนินกิจกรรมร่วมกันอย่างสมดุลและยั่งยืน ตลอดจนส่งเสริม ศักยภาพในการแสวงหาผลประโยชน์ของชาติทางทะเลมี
๗
แนวทางในการดําเนินการ
ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ ๓ การสร้างความสงบเรียบร้อย และส่งเสริม
การใช้ประโยชน์จากทะเล
ประเด็นปัญหา สิ่งแวดล้อมถูกทําลายอย่างหนัก รุนแรงและมีผลกระทบในวงกว้าง การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ ซึ่งจะส่งผลกระทบอย่างร้ายแรงในอนาคต การแสวงหาผลประโยชน์จากทะเลอย่างขาดความรับผิดชอบ การขาดนโยบาย/ยุทธศาสตร์ที่เหมาะสมในการกํากับดูแลการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรทางทะเล การบังคับใช้กฎหมายและการบริหารจัดการที่ขาดประสิทธิภาพ ขาดความร่วมมือจากภาคส่วนต่างๆ จนทําให้สิ่งแวดล้อมถูกทําลายอย่างรวดเร็ว วัตถุประสงค์
เพื่อปกป้อง
รักษา
และฟื้นฟู
ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมทางทะเล
ประเด็นยุทธศาสตร์ที่
๔
การสร้างความสมดุลและยั่งยืน
ของทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมทางทะเล
ประเด็นปัญหา ขาดองค์กรและระบบฐานข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับทะเลทั้งด้านความมั่นคงและด้านอื่นๆ ภาคประชาชนขาดความรู้และความเข้าใจ และขาดมิติทางความคิดที่เกี่ยวข้องกับทะเล ภาครัฐขาดบุคคลากรที่มีความรู้ความเข้าใจและความชํานาญในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับทะเล ขาดการส่งเสริมการเข้ามามีบทบาทของภาคประชาชนอย่างเพียงพอ วัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ เสริมสร้างองค์ความรู้ ความตระหนักรู้ความสําคัญของทะเล และ ปลูกจิตสํานึกในการรักษาทรัพยากร ตลอดจนส่งเสริมการเข้ามามีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน
มี
๕
แนวทางในการดําเนินการ
ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ ๕ การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ องค์ความรู้
และความตระหนักรู้ความสําคัญของทะเล
ประเด็นปัญหา องค์กรของรัฐขาดประสิทธิภาพในการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล กฎหมายไม่ทันสมัยและไม่มีมาตรการที่เข้ากับสถานการณ์ ผลกระทบจากการเข้าเป็นภาคีในอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมาย ทะเล ค.ศ. ๑๙๘๒ วัตถุประสงค์ เพื่อจัดทําและพัฒนากฎหมาย และการบริหารจัดการทางทะเลขององค์กร ของรัฐ
มี
๗
แนวทางในการดําเนินการ
ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ ๖ การบริหารจัดการผลประโยชน์ของชาติ
ทางทะเลขององค์กรของรัฐ
ปัจจัยแห่งความสําเร็จ
๑. มีระบบการบริหารจัดการยุทธศาสตร์ที่มีประสิทธิภาพ ๒. มีกลไกและระบบการประเมินผลยุทธศาสตร์ ๓. มีการสร้างความสมดุลและสอดคล้องทั้งด้านความมั่นคง เศรษฐกิจ สังคม และ สิ่งแวดล้อม ๔. มีการศึกษาวิจัยทางวิชาการ เพื่อเสริมสร้างองค์ความรู้ในมิติทางด้านความมั่นคงทาง ทะเล ๕. มีภาคีเครือข่ายสนับสนุนการดําเนินการตามยุทธศาสตร์ ๖. มีการรณรงค์ให้ทุกฝ่ายภายในชาติตื่นตัวและตระหนักถึงความรับผิดชอบร่วมกันในการ ป้องกันและแก้ไขปัญหาความมั่นคงทางทะเล ๗. มีการปรับปรุงและพัฒนากฎหมาย เพื่อสนับสนุนการดําเนินงานด้านความมั่นคงทางทะเล ๘. มีการเชื่อมโยงกับยุทธศาสตร์ / นโยบายที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะแผนพัฒนาการเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติ และแผนการบริหารราชการแผ่นดินอย่างชัดเจนเปรียบเสมือนธรรมนูญทางทะเล กฎระเบียบพื้นฐานในการจัดการในทะเล การระงับข้อพิพาท ที่เกี่ยวข้องกับทะเล มีประเทศภาคี ๑๖๔ ประเทศ ไทยเป็นรัฐภาคีโดยสมบูรณ์เมื่อวันที่ ๑๔ มิถุนายน ๒๕๕๔ การดําเนินงานของประเทศไทยภายหลังเข้าเป็นรัฐภาคีของ UNCLOS ให้คณะกรรมการกฎหมายทะเลและเขตทางทะเลของประเทศไทย พิจารณาตรวจสอบบทบัญญัติของ อนุสัญญาฯ และจัดทําเป็นแผนพัฒนากฎหมายให้สอดคล้องกับอนุสัญญาฯ บทบาทของ สมช.ในการสนับสนุนการดําเนินงานเพื่อการอนุวัติกฎหมาย
อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล
ค
.
ศ
.
๑๙๘๒
(
พ
.
ศ
.
๒๕๒๕
)
