610
Original Article
The effect of educational package on recurrence and severity of bleeding in
patients with epistaxis
Afshar M1*, Sbagin E3
1- Trauma Nursing Research Center, Kashan University of Medical Sciences, Kashan, I. R. Iran. Department of Operating Room, Faculty of Nursing and Midwifery, Kashan University of Medical Sciences, -2 . Iran I. R. Kashan,
3- Faculty of Nursing and Midwifery, Kashan University of Medical Sciences, Kashan, I. R. Iran. Received: 2018/09/2 | Accepted: 2018/12/16
Abstract:
Background: Epitasis is a disorder that affects about 60% of the population, and the lack of
treatment of this disorder causes a lot of problems for the patient. Therefore, this study
aimed at examining the effect of the educational package on reducing the recurrence and
severity of bleeding
in patients with epistaxis.
Materials and Methods: This clinical trial study was performed on 60 patients with
epistaxis referred to Matini Hospital, Kashan, Iran. Patients were randomly assigned into two
equal groups of intervention and control (n=30, each group). In addition to routine care
services, patients in the intervention group received an educational package including face to
face education and educational pamphlets. Patients in the control group only received routine
care services. After one month of training, at the end of the 4th, 8th and 12th weeks, the
intensity and recurrence of epistaxis were evaluated.
Results: Sixty percent of the patients in the intervention group and 66.7% of the control
group were female and the rest were male. The mean age of the subjects in the intervention
group was 50.8±19.39 and in the control group was 47.51±19.19 years. The frequency rates
of recurrence of nasal bleeding during the first four weeks in the intervention and control
groups were 20% and 46.7%, respectively (P=0.03), whereas in the 8th week, 6.7 and 16.7
percent (P=0.43) and in the 12th week were 0 and 6.7 in intervention and control groups
(P=0.49). Also, the severity of bleeding was lower in the first week (P=0.07) than in the
eighth week (P=0.37) and twelfth (P=0.35).
Conclusion:
A short-time education through face-to-face and pamphlet can reduce
recurrence of epistaxis while having a modest effect on severity of bleeding
.Keywords: Severity of bleeding, Recurrence of bleeding, Educational package, Epistaxis
* Corresponding Author.
Email: [email protected] Tel: 098 913 163 1815
Fax: 098 315 554 6633 CCoonnfflliiccttooffIInntteerreessttss::NNoo
Feyz, Journal of Kashan University of Medical Sciences, December, 2019; Vol. 22, No6, Pages 610-616
Please cite this article as: Afshar M, Sbagin E. The effect of educational package on recurrence and severity of bleeding in patients with epistaxis. Feyz 2019; 22(6): 610-16.
رﺎﺸﻓا ﺪﻤﺤﻣ 1 و 2 * ، نﺎﻴﻏﺎﺒﺻ ﻪﻴﺴﻧا 3 ﻪﻣﺪﻘﻣ نﻮﺧ ﻪﺑ ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ﻪﻴﺣﺎﻧ زا يﺰﻳر ﻪﺘﻔﮔ ﺲﻜﻧرﺎﻓوزﺎﻧ ي ﻲﻣ ﻊﻳﺎﺷ زا ﻲﻜﻳ ﻪﻛ دﻮﺷ ﻪﻌﺟاﺮﻣ نارﺎﻤﻴﺑ تﺎﻳﺎﻜﺷ و ﻢﺋﻼﻋ ﻦﻳﺮﺗ -ﻪﺑ ﻲﻨﻴﺑ و ﻖﻠﺣ ،شﻮﮔ ﻦﻴﺼﺼﺨﺘﻣ -ﻪﺑ هﺪﻨﻨﻛ ﻲﻣ رﺎﻤﺷ دور ] 1 [ . دوﺪﺣ 60 ﻪﺑﺮﺠﺗ ار لﻼﺘﺧا ﻦﻳا ﺖﺑﻮﻧ ﻚﻳ ﻞﻗاﺪﺣ ﺖﻴﻌﻤﺟ زا ﺪﺻرد ﻲﻣ دوﺪﺣ رد ﻪﻛ ﺪﻨﻨﻛ 10 ﺪﺻرد تﺎﻣاﺪﻗا ﺪﻨﻣزﺎﻴﻧ نارﺎﻤﻴﺑ ﻦﻳا زا نﻮﺧ لﺮﺘﻨﻛ ياﺮﺑ ﻲﻧﺎﻣرد ﺪﻨﺘﺴﻫ يﺰﻳر ] 2 ، 3 [ . ﻪﺑ هﺪﺤﺘﻣ تﻻﺎﻳا رد ﻲﻠﻛ رﻮﻃ 7 / 1 ﺮﻫ زا 1000 طﻮﺑﺮﻣ ﺲﻧاژروا رد هﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﺖﻳﺰﻳو ﺖﺳا ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ﻪﺑ ] 4 .[ 1 رﺎﻳدﺎﺘﺳا ، ﺰﻛﺮﻣ تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ يرﺎﺘﺳﺮﭘ ،ﺎﻣوﺮﺗ ،نﺎﺷﺎﻛ ﻲﻜﺷﺰﭘ مﻮﻠﻋ هﺎﮕﺸﻧاد ،نﺎﺷﺎﻛ ناﺮﻳا 2 ،رﺎﻳدﺎﺘﺳا ﻞﻤﻋ قﺎﺗا هوﺮﮔ ، ،ﻲﻳﺎﻣﺎﻣ و يرﺎﺘﺳﺮﭘ هﺪﻜﺸﻧاد ﻲﻜﺷﺰﭘ مﻮﻠﻋ هﺎﮕﺸﻧاد ناﺮﻳا ،نﺎﺷﺎﻛ ،نﺎﺷﺎﻛ 3 ﺪﺷرا ﻲﺳﺎﻨﺷرﺎﻛ يﻮﺠﺸﻧاد ﻲﻜﺷﺰﭘ مﻮﻠﻋ هﺎﮕﺸﻧاد ،يرﺎﺘﺳﺮﭘ هﺪﻜﺸﻧاد ،يرﺎﺘﺳﺮﭘ ناﺮﻳا ،نﺎﺷﺎﻛ ،نﺎﺷﺎﻛ * لﻮﺌﺴﻣ هﺪﻨﺴﻳﻮﻧ ﻲﻧﺎﺸﻧ : ﻞﻤﻋ قﺎﺗا هوﺮﮔ ،ﻲﻳﺎﻣﺎﻣ و يرﺎﺘﺳﺮﭘ هﺪﻜﺸﻧاد ،نﺎﺷﺎﻛ ﻦﻔﻠﺗ : 09131631815 ﺲﻳﻮﻧرود : 55546633 031 ﻚﻴﻧوﺮﺘﻜﻟا ﺖﺴﭘ : [email protected] ﺖﻓﺎﻳرد ﺦﻳرﺎﺗ : 1397/6/11 ﻲﻳﺎﻬﻧ شﺮﻳﺬﭘ ﺦﻳرﺎﺗ : 1397/9/25 هوﺮﮔ ﻲﻣﺎﻤﺗ رد ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ﻲﻣ خر ﻲﻨﺳ يﺎﻫ ﺪﻫد ، عﻮﻴﺷ ﻦﻳﺮﺘﺸﻴﺑ ﺎﻣا زا ﺮﺘﻤﻛ ﻦﻴﻨﺳ رد لﻼﺘﺧا ﻦﻳا 10 و لﺎﺳ 65 -40 ﻪﻛ ﻲﻠﻜﺷ ﻪﺑ لﺎﺳ 4 ﺮﻫ زا درﻮﻣ 1000 زا ﺮﺘﻤﻛ نﺎﻛدﻮﻛ ﺖﻳﺰﻳو 10 و لﺎﺳ 12 درﻮﻣ زا 1000 ﻦﻴﻨﺳ داﺮﻓا ﻲﺴﻧاژروا ﺖﻳﺰﻳو 65 -40 ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ لﺎﺳ ﻲﻣ ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ﺪﺷﺎﺑ ] 5 .[ سﺎﺳا ﺮﺑ ود ﻪﺑ ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ،يﺮﻴﮔرد ﻞﺤﻣ ﻪﺘﺳد ﻲﻣ ﻢﻴﺴﻘﺗ ﻲﻔﻠﺧ و ﻲﻣاﺪﻗ دﻮﺷ . نﻮﺧ ﺶﺨﺑ زا يﺰﻳر ﻲﻣاﺪﻗ يﺎﻫ زا ﺶﻴﺑ ﻲﻨﻴﺑ 90 ﺪﺻرد نﻮﺧ دراﻮﻣ زا ﻲﻣ ﻞﻴﻜﺸﺗ ار يﺰﻳر ﺪﻫد ؛ زا زا ﺶﻴﺑ داﺪﻌﺗ ﻦﻳا 90 ﺪﺻرد ﻪﻛ ﻲﻣاﺪﻗ ﻲﻗوﺮﻋ ﻪﻴﺣﺎﻧ ﻪﺑ دراﻮﻣ ﻲﻣ هﺪﻴﻣﺎﻧ خﺎﺒﻠﺴﻛ ﻪﻜﺒﺷ دﻮﺷ ، طﻮﺑﺮﻣ ﺖﺳا ] 6 ، 7 [ . نﻮﺧ يﺰﻳر ﺎﻫ ي ﻲﻔﻠﺧ تﺎﺑﺎﻌﺸﻧا زا ﻲﺷﺎﻧ ﻻﻮﻤﻌﻣ ﻲﻔﻠﺧ ﻦﻴﺗﻻﺎﭘﻮﻨﻔﺳا نﺎﻳﺮﺷ ﻲﺒﻧﺎﺟ ﻫﺎﮔ و ﻲ ﻲﻣ ﻪﻛ ﺖﺳا ﺪﻴﺗورﺎﻛ نﺎﻳﺮﺷ ﻞﺑﺎﻗ يﺰﻳﺮﻧﻮﺧ ﻪﺑ ﺮﺠﻨﻣ ﺪﻧاﻮﺗ دﻮﺷ ﻪﺟﻮﺗ ] 8 [ . ،يﺰﻳﺮﻧﻮﺧ دﻮﻋ ياراد نارﺎﻤﻴﺑ ﻲﻠﺻا ﻞﻜﺸﻣ ﻪﻌﺟار ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ﺖﺳا و ﺒﺗﺮﻣ ًﺎ ﻪﺑ ﻪﻌﺟاﺮﻣ ﻪﺑ رﻮﺒﺠﻣ ار رﺎﻤﻴﺑ ﮔ راﺮﻗ نﺎﻣرد ﺖﺤﺗ و نﺎﺘﺳرﺎﻤﻴﺑ ﻲﻣ ﻦﺘﻓﺮ ﺪﻳﺎﻤﻧ ] 9 [ . Ecovit و نارﺎﻜﻤﻫ ) 2014 ( ار ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا دﻮﻋ ناﺰﻴﻣ دﻮﺧ ﻖﻴﻘﺤﺗ رد زا ﺶﻴﺑ 56 ﺪﺻرد دﻮﻤﻧ شراﺰﮔ ها ﺪﻧ ] 10 [ نﺎﺸﻧ دﻮﻋ ناﺰﻴﻣ ﻦﻳا ﻪﻛ ﺖﻴﻤﻫا ﺮﮔ ﺑ عﻮﺿﻮﻣ ﻮ د ه ﻲﻣ و هار ﺖﺴﻳﺎﺑ دﻮﻋ ندﺮﻛ ﻢﻛ ﺎﻳ و نآ ﺎﺑ ﻪﻠﺑﺎﻘﻣ يﺎﻫ نﻮﺧ دﺮﻛ ﻲﻳﺎﺳﺎﻨﺷ ار يﺰﻳر . ناﺰﻴﻣ سﺎﺳا ﺮﺑ ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا نﺎﻣرد عﻮﻧ بﺎﺨﺘﻧا ﻲﻨﻴﺑ زا يﺰﻳﺮﻧﻮﺧ تﺪﺷ و هﺪﺷ تﺎﻣاﺪﻗا زا ﻲﻌﻴﺳو ﻒﻴﻃ و ﻪﺻﻼﺧ : فﺪﻫ و ﻪﻘﺑﺎﺳ : نﻮﺧ دوﺪﺣ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﻟﻼﺘﺧا ﻲﻨﻴﺑ زا يﺰﻳر 60 ﻲﻣ ﻪﺑﺮﺠﺗ ار نآ ﺖﻴﻌﻤﺟ زا ﺪﺻرد ﺪﻨﻨﻛ يﺮﻴﮕﺸﻴﭘ و نﺎﻣرد مﺪﻋ و نآ زا ياﺮﺑ ار يدﺎﻳز تﻼﻜﺸﻣ دﺮﻓ ﻲﻣ دﺎﺠﻳا ﺪﻨﻛ . نﻮﺧ دﻮﻋ ﺶﻫﺎﻛ ﺮﺑ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﻳا رد ﻲﻨﻴﺑ يﺰﻳر ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ﺖﺳا . شور و داﻮﻣ ﺎﻫ : ﻲﻨﻴﻟﺎﺑ ﻲﻳﺎﻣزآرﺎﻛ ﺮﺿﺎﺣ يور 60 ﻪﻌﺟاﺮﻣ ﻪﻌﺟار ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ﻪﺑ ﻼﺘﺒﻣ رﺎﻤﻴﺑ نﺎﺘﺳرﺎﻤﻴﺑ ﻪﺑ هﺪﻨﻨﻛ مﺎﺠﻧا نﺎﺷﺎﻛ ﺮﻬﺷ ﻲﻨﻴﺘﻣ ﺪﺷ . ﻪﺑ نارﺎﻤﻴﺑ ﻲﻓدﺎﺼﺗ ترﻮﺻ رد هوﺮﮔ يﺎﻫ ﻪﻠﺧاﺪﻣ ) 30 ﺮﻔﻧ ( و لﺮﺘﻨﻛ ) 30 ﺮﻔﻧ ( ﺪﻨﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ . نﺎﻣرد هوﺮﮔ ود ﺮﻫ يﺎﻫ لﻮﻤﻌﻣ ﺑ ار ﻪ ترﻮﺻ ﺖﻓﺎﻳرد ﺖﺧاﻮﻨﻜﻳ هدﺮﻛ و ﻖﻳﺮﻃ زا شزﻮﻣآ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ ﻪﻛ هﺮﻬﭼ يﻮﮕﺘﻔﮔ ﻞﻣﺎﺷ ﻪﺑ هﺮﻬﭼ ﺑ ﻪ تﺪﻣ 20 ﻪﻘﻴﻗد و نداد راﺮﻗ رﺎﻴﺘﺧا رد ﺖﻠﻔﻤﭘ ﻲﺷزﻮﻣآ ﺪﺷ هداد ﻪﻠﺧاﺪﻣ هوﺮﮔ ﻪﺑ دﻮﺑ . ﻚﻳ ﺖﺷﺬﮔ زا ﺲﭘ ﻢﻫدزاود و ﻢﺘﺸﻫ و مرﺎﻬﭼ ﻪﺘﻔﻫ نﺎﻳﺎﭘ رد شزﻮﻣآ زا هﺎﻣ تﺪﺷ ناﺰﻴﻣ و دﻮﻋ نﻮﺧ يﺰﻳر ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ﻲﻨﻴﺑ زا . ﺞﻳﺎﺘﻧ : ناﺰﻴﻣ 60 ﺪﺻرد و ﻪﻠﺧاﺪﻣ هوﺮﮔ نارﺎﻤﻴﺑ 7 / 66 ﺪﺻرد لﺮﺘﻨﻛ هوﺮﮔ نارﺎﻤﻴﺑ دﺮﻣ ﻪﻴﻘﺑ و نز ﺪﻧدﻮﺑ . ﻲﻨﺳ ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ داﺮﻓا ﻪﻠﺧاﺪﻣ هوﺮﮔ رد 39 / 19 ± 8 / 50 لﺮﺘﻨﻛ هوﺮﮔ رد و 19 / 18 ± 47 / 51 دﻮﺑ لﺎﺳ . نﻮﺧ دﻮﻋ ﻲﻧاواﺮﻓ ﻲﻨﻴﺑ زا يﺰﻳر ﻲﻃ ﻪﺘﻔﻫ رﺎﻬﭼ لوا لﺮﺘﻨﻛ و ﻪﻠﺧاﺪﻣ هوﺮﮔ رد ﻪﺑ ﺐﻴﺗﺮﺗ 20 و 7 / 46 ﺪﺻرد دﻮﺑ ) 03 / 0 P= ( ، رد ﻲﻟﺎﺣ ﻪﻛ ناﺰﻴﻣ ﻦﻳا ﻲﻃ ﻪﺘﻔﻫ ﻪﺑ ﻢﺘﺸﻫ يﺎﻫ ﺐﻴﺗﺮﺗ 7 / 6 و 7 / 16 ﺪﺻرد ) 43 / 0 P= ( ﻢﻫدزاود و و ﺮﻔﺻ 7 / 6 ﺪﺻرد ) 49 / 0 P= ( هوﺮﮔ رد لﺮﺘﻨﻛ و ﻪﻠﺧاﺪﻣ يﺎﻫ دﻮﺑ . ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ ، نﻮﺧ تﺪﺷ لوا ﻪﺘﻔﻫ رد يﺰﻳر ) 07 / 0 P= ( ﻪﺘﻔﻫ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ يﺎﻫ ﻢﺘﺸﻫ ) 37 / 0 = P ( ﻢﻫدزاود و ) 35 / 0 = P ( دﻮﺑ ﺮﺘﻤﻛ . ﻪﺠﻴﺘﻧ يﺮﻴﮔ : هﺮﻬﭼ شزﻮﻣآ ﻪﺑ ﺖﻠﻔﻤﭘ و هﺮﻬﭼ ﺑ ياﺮ ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ﻪﺑ ﻼﺘﺒﻣ نارﺎﻤﻴﺑ هﺎﺗﻮﻛ رد ﻲﻣ تﺪﻣ نﻮﺧ دﻮﻋ ﺶﻫﺎﻛ ﺐﺟﻮﻣ ﺪﻧاﻮﺗ ﺪﺷ يﺰﻳر ،ه رد ﻲﻟﺎﺣ نﻮﺧ تﺪﺷ ﺮﺑ ﻪﻛ دراد ﻲﻤﻛ ﺮﻴﺛﺎﺗ يﺰﻳر . نﺎﮔژاو يﺪﻴﻠﻛ : نﻮﺧ تﺪﺷ يﺰﻳر ، نﻮﺧ دﻮﻋ يﺰﻳر ، ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ ، ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ود هﺎﻣ ﻲﻤﻠﻋ ﻪﻣﺎﻧ – هرﺎﻤﺷ ،مود و ﺖﺴﻴﺑ هرود ،ﺾﻴﻓ ﻲﺸﻫوﮋﭘ 6 ، ﺪﻨﻔﺳا و ﻦﻤﻬﺑ 97 تﺎﺤﻔﺻ ، 616 -610
رﺎﺸﻓا و نﺎﻴﻏﺎﺒﺻ هﺎﻣود ﺾﻴﻓ ﻪﻣﺎﻧ | ﺪﻨﻔﺳا و ﻦﻤﻬﺑ | 1397 | هرود 22 | هرﺎﻤﺷ 6 612 ﻲﻣ ﻞﻣﺎﺷ ار ﻲﺣاﺮﺟ و ﻲﺒﻃ دﻮﺷ . ﻦﻜﻤﻣ ﺪﻳﺪﺷ دراﻮﻣ رد نﺎﻣرد مﺪﻋ هﺪﻨﻨﻛ ﺪﻳﺪﻬﺗ ﻊﻳﺎﻗو ﻲﺘﺣ و ﻚﻳژارﻮﻤﻫ كﻮﺷ عﻮﻗو ﻪﺑ ﺮﺠﻨﻣ ﺖﺳا دﻮﺷ تﺎﻴﺣ ] 11 ، 12 [ . نﻮﺧ دراﻮﻣ زا يرﺎﻴﺴﺑ ﻴﺒﻌﺗ ﺎﺑ ﻲﻨﻴﺑ يﺰﻳر ﻪ ﺪﻨﺘﺴﻫ لﺮﺘﻨﻛ ﻞﺑﺎﻗ ﻲﻨﻴﺑ ﻲﻣاﺪﻗ نﻮﭙﻣﺎﺗ ، دوﺪﺣ رد ﺎﻣا 50 ﺪﺻرد زا نﻮﭙﻣﺎﺗ زا ﺲﭘ ﻪﺘﻔﻫ ﻪﺳ ﻲﻃ نارﺎﻤﻴﺑ ﺖﺑﻮﻧ ﻚﻳ رﺎﭼد ﻞﻗاﺪﺣ يراﺬﮔ نﻮﺧ ﻲﻣ دﺪﺠﻣ يﺰﻳر ﻧﻮﺷ ﺪ ] 13 ، 14 [ . هﺮﻘﻧ تاﺮﺘﻴﻧ ﺎﺑ نﻮﻴﺳاﺰﻳﺮﺗﻮﻛ نﻮﭙﻣﺎﺗ ،ﻲﻌﺿﻮﻣ ﻲﺘﻧآ دﺎﻤﭘ ﺐﻴﻛﺮﺗ ﺎﺑ يراﺬﮔ و ﻦﻴﻓارﺎﭘ ﺎﻳ ﻚﻴﺗﻮﻴﺑ دﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ نﻮﻴﺳﻻﻮﮔآﻮﻛ شور رﺰﻴﻟ و ﺮﺗﻮﻛوﺮﺘﻜﻟا زا ه ﻲﻧﺎﻣرد يﺎﻫ ﺑ ﻪ ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻦﻴﻐﻟﺎﺑ رد ﻪﻌﺟار ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا لﺮﺘﻨﻛ ياﺮﺑ ﻪﺘﻓر رﺎﻛ ] 15 [ . ﻲﻠﻋ ﻪﻌﺟار ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ﻪﺑ ﻼﺘﺒﻣ نارﺎﻤﻴﺑ ،نﺎﻣرد ﻢﻏر رد ﻪﻴﻟوا 69 -14 دراﻮﻣ زا ﺪﺻرد ) نﺎﻣرد عﻮﻧ ﻪﺑ ﻪﺘﺴﺑ ( نﻮﺧ ﻪﺑﺮﺠﺗ ار دﺪﺠﻣ يﺰﻳر ﻲﻣ ﺪﻨﻨﻛ ] 16 [ . ﻪﺑ شزﻮﻣآ هزوﺮﻣا ناﻮﻨﻋ ﻲﺳﺎﺳا زا ﻲﻜﻳ هﻮﻴﺷ ﻦﻳﺮﺗ يﺮﻴﮕﺸﻴﭘ يﺎﻫ ﺶﻘﻧ يدﺎﻳز نارﺎﻤﻴﺑ دﻮﺒﻬﺑ و ﻲﺘﻣﻼﺳ هدﺎﻋا رد ار ﺮﺑ دراد هﺪﻬﻋ ] 17 ، 18 [ . ﺑ ﻪﺑ شزﻮﻣآ رﺎﻤﻴ اﺰﻓا فﺪﻫ ﺎﺑ ﺶﻳ زا كرد ﻌﺿو ﺖﻴ ﺑ يرﺎﻤﻴ ﺖﻣﻼﺳ هﺪﻨﻫد ءﺎﻘﺗرا رﺎﺘﻓر و ﻲﻣ ﻪﺋارا و ددﺮﮔ ﻲﻣ نارﺎﻤﻴﺑ نﺎﻣرد ﺪﻣﺎﻴﭘ دﻮﺒﻬﺑ ﺐﺟﻮﻣ ﻮﺷ د ] 19 ، 20 [ . Marcum و ارﺎﻜﻤﻫ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ رد ن ﻪﻌﺟار ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ﻪﺑ ﻼﺘﺒﻣ نارﺎﻤﻴﺑ يور ﻪﻛ يا مﺎﺠﻧا ﺪﻧداد ، ﺪﻧداد نﺎﺸﻧ هوﺮﮔ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ هﺪﻳد شزﻮﻣآ نارﺎﻤﻴﺑ ﻪﻛ يﺮﺘﻬﺑ ﻲﮔﺪﻧز ﺖﻴﻔﻴﻛ زا و هدﻮﻤﻧ ﻪﺑﺮﺠﺗ ار يﺮﺘﻤﻛ دﻮﻋ دراﻮﻣ لﺮﺘﻨﻛ رادرﻮﺧﺮﺑ ﻲﻣ ﺪﻨﺷﺎﺑ ] 21 [ . Jones نارﺎﻜﻤﻫ و ﻪﻛ ﺪﻧداد نﺎﺸﻧ ﺰﻴﻧ هﺪﻳد شزﻮﻣآ نارﺎﻤﻴﺑ ﺖﻳﺎﺿر زا يﺮﺘﺸﻴﺑ اد دﻮﺧ ﻲﻧﺎﻣرد ﺪﻧور ﻧر ﺪ ] 22 [ . Syx نارﺎﻜﻤﻫ و هدﺮﻛ نﺎﻴﺑ ﺰﻴﻧ ﺪﻧا ﻲﻧارﺎﻤﻴﺑ ﺖﺤﺗ ﻪﻛ شزﻮﻣآ ﻲﻣ راﺮﻗ دﻮﺧ يرﺎﻤﻴﺑ ﺎﺑ ﻂﺒﺗﺮﻣ يﺎﻫ ﺪﻧﺮﻴﮔ ، ضراﻮﻋ ﻪﺑ ﻲﻣ ﻼﺘﺒﻣ يرﺎﻤﻴﺑ زا يﺮﺘﻤﻛ ﺪﻧﻮﺷ ] 23 [ . ﻪﺑ ﻼﺘﺒﻣ نارﺎﻤﻴﺑ زا يرﺎﻴﺴﺑ ﻪﺑ ﻪﻌﺟار ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ﺪﺷ نﺎﻣرد ﻲﻳﺎﭘﺮﺳ ترﻮﺻ ه ﺎﻧﺮﺑ هﺪﻤﻋ و ﻪﻣ ﻲﻣ يﺮﻴﮕﻴﭘ لﺰﻨﻣ رد ﻲﻧﺎﻣرد دﻮﺷ . ﻞﺑﺎﻗ ﺶﺨﺑ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ زا ﻲﻬﺟﻮﺗ ﻪﻴﺻﻮﺗ نارﺎﻤﻴﺑ ﻦﻳا ﻲﻧﺎﻣرد ﺖﻳﺎﻋر مﺪﻋ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﺘﺒﻗاﺮﻣدﻮﺧ يﺎﻫ ﻪﻨﻴﻣز ﺎﻬﻧآ ﻲﻣ ﺎﻴﻬﻣ يرﺎﻤﻴﺑ رﺮﻜﻣ دﻮﻋ ياﺮﺑ ار دزﺎﺳ . ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗﺎﺑ و ﻲﻧاور رﺎﺑ ،يﺰﻳﺮﻧﻮﺧ زا ﻲﺷﺎﻧ ضراﻮﻋ رﺮﻜﻣ تﺎﻌﺟاﺮﻣ يدﺎﺼﺘﻗا نارﺎﻤﻴﺑ ياﺮﺑ نﺎﺘﺳرﺎﻤﻴﺑ ﻪﺑ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ ﺮﻴﺛﺎﺗ فﺪﻫ ﺎﺑ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﻳا ، و دﻮﻋ ﺮﺑ نارﺎﻤﻴﺑ يﺰﻳﺮﻧﻮﺧ تﺪﺷ ﻼﺘﺒﻣ نﻮﺧ ﻪﺑ مﺎﺠﻧا ﻲﻨﻴﺑ يﺰﻳر ﺖﺳا هﺪﺷ . شور و داﻮﻣ ﺎﻫ ﻦﻳا ﻲﻨﻴﻟﺎﺑ ﻲﻳﺎﻣزآرﺎﻛ ) ﺖﺒﺛ هﺪﺷ ﻲﻳﺎﻣزآرﺎﻛ ﺰﻛﺮﻣ رد يﺎﻫ هرﺎﻤﺷ ﻪﺑ ﻲﻨﻴﻟﺎﺑ 201703132242 (IR يور 60 ﻪﺑ ﻼﺘﺒﻣ رﺎﻤﻴﺑ ﻪﻌﺟاﺮﻣ نﺎﺷﺎﻛ ﻲﻨﻴﺘﻣ نﺎﺘﺳرﺎﻤﻴﺑ ﺲﻧاژروا ﻪﺑ ﻪﻛ ﻪﻌﺟار ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ﻧدﻮﺑ هدﺮﻛ ﺪ و ﻲﺸﻫوﮋﭘ ﺖﻧوﺎﻌﻣ زا مزﻻ يﺎﻫزﻮﺠﻣ ﺖﻓﺎﻳرد زا ﺲﭘ ﻲﻜﺷﺰﭘ مﻮﻠﻋ هﺎﮕﺸﻧاد قﻼﺧا ﻪﺘﻴﻤﻛ زا ﻲﻗﻼﺧا ﺪﻛ ﺖﻓﺎﻳرد و نﺎﺷﺎﻛ ) IR.KAUMS.REC.1394.158 ( و ﺬﺧا ﺖﻳﺎﺿر مﺎﺠﻧا نارﺎﻤﻴﺑ زا ﻪﻧﺎﻫﺎﮔآ ﺖﻓﺮﻳﺬﭘ . ﻪﻧﻮﻤﻧ ار ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻂﻳاﺮﺷ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫ ﺪﻨﺘﺷاد ) يﻻﺎﺑ 18 ﻦﺳ لﺎﺳ ، يﺰﻳﺮﻧﻮﺧ دﻮﻋ ﻦﺘﺷاد ، ﻪﺑ ﻼﺘﺑا مﺪﻋ يرﺎﻤﻴﺑ يدﺎﻘﻌﻧا يﺎﻫ ، فﺮﺼﻣ مﺪﻋ و ﻲﻨﻴﺑ ﻲﻣﻮﺗﺎﻧآ تﻻﺎﻜﺷا ﻦﺘﺷاﺪﻧ و ﻚﻴﻣﺎﻨﻳدﻮﻤﻫ ﺖﻴﻌﺿو يراﺪﻳﺎﭘ ﻦﺘﺷاد و ﻦﻳرﺎﭙﻫ و ﻦﻳرﺎﻓراو ﻲﻤﺴﺟ ( ﺑ ﻪ اﺪﻋا لوﺪﺟ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﻲﻓدﺎﺼﺗ رﻮﻃ د ﻲﻓدﺎﺼﺗ ود رد ﺪﻧﺪﺷ هداد راﺮﻗ لﺮﺘﻨﻛ و ﻪﻠﺧاﺪﻣ هوﺮﮔ . ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻪﻴﻠﻛ ﻂﺳﻮﺗ ﺎﻫ ﻪﻨﻳﺎﻌﻣ ﻲﻨﻴﺑ و ﻖﻠﺣ و شﻮﮔ ﺺﺼﺨﺘﻣ هﺪﺷ نﺎﻧآ ﻲﻨﻴﻟﺎﺑ تﺎﻋﻼﻃا و ﻞﻣﺎﺷ : ﻦﻣﺰﻣ يرﺎﻤﻴﺑ ﻪﺑ ﻼﺘﺑا ، وراد ﻦﻣﺰﻣ فﺮﺼﻣ ، ﻞﺤﻣ و نﺎﻣز ، عﻮﻧ نﻮﺧ يﺰﻳر و ﺪﻳدﺮﮔ ﺖﺒﺛ نﺎﻣرد عﻮﻧ . ﻊﻤﺟ زا ﺲﭘ يروآ و ﻲﻨﻴﻟﺎﺑ تﺎﻋﻼﻃا ﻚﻴﻓاﺮﮔﻮﻣد ، ﻪﺑ ﻪﻠﺧاﺪﻣ هوﺮﮔ نارﺎﻤﻴﺑ تﺪﻣ 20 ﻪﺑ ﻪﻘﻴﻗد هﺮﻬﭼ شور ﻪﺑ ﺶﻫوﮋﭘ ﻂﺳﻮﺗ هﺮﻬﭼ رد ﻲﺷزﻮﻣآ تﺎﻜﻧ ﺮﮔ دﻮﻤﻧ ﺖﻓﺎﻳرد ار ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ﺎﺑ طﺎﺒﺗرا ه رد ﻲﺷزﻮﻣآ ﺖﻠﻔﻤﭘ و ﻲﺳ ﺐﻟﺎﻏ يد ﺪﺷ هداد نارﺎﻤﻴﺑ ﻪﺑ . ﻲﻤﻠﻋ ﻲﺠﻨﺳرﺎﺒﺘﻋا ﺖﻠﻔﻤﭘ ﻦﻳا يﻮﺘﺤﻣ رﺎﺒﺘﻋا شور زا ﻦﻴﻴﻌﺗ هﺪﺷ ﺮﺑ و و تﺎﻋﻼﻃا سﺎﺳا ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ و ﻲﻤﻠﻋ ﺮﺒﺘﻌﻣ تﻻﺎﻘﻣ و ﺐﺘﻛ رد دﻮﺟﻮﻣ دﻮﺑ هﺪﺷ ﻪﻴﻬﺗ ﻲﺸﺨﺑرﺎﺒﺘﻋا يﺎﻫدراﺪﻧﺎﺘﺳا ؛ ،ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ ﻂﺳﻮﺗ زا يداﺪﻌﺗ ﻦﻴﺼﺼﺨﺘﻣ درﻮﻣ يرﺎﺘﺳﺮﭘ و ﻲﻨﻴﺑ و ﻖﻠﺣ و شﻮﮔ راﺮﻗ ﺪﻴﻳﺎﺗ و ﻲﻨﻴﺑزﺎﺑ ﺖﻓﺮﮔ . ﻲﺳ زا هدﺎﻔﺘﺳا تﺪﻣ رد ﻪﻧﻮﻤﻧ ﺎﺑ يد ﺎﻫ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﻪﻛ ﺪﺷ ﻞﺻﺎﺣ سﺎﻤﺗ نآ شﻮﻣاﺮﻓ ار ﺪﻨﻨﻜﻧ . زا ﺲﭘ ﻚﻳ ﺖﺷﺬﮔ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ ﺖﻓﺎﻳرد زا هﺎﻣ هوﺮﮔ ود ﺮﻫ درﻮﻣ ﺪﻨﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻲﺳرﺮﺑ . ﺑ ﻪﺘﺒﻟا ﻪ ﺐﺗﺮﻣ رﻮﻃ ﻦﻔﻠﺗ ﻖﻳﺮﻃ زا و ﺮﮕﺸﻫوﮋﭘ ﺎﺑ و هدﻮﺑ طﺎﺒﺗرا رد نارﺎﻤﻴﺑ نﻮﺧ تﺎﻌﻓد يﺰﻳر ار داﺮﻓا ﻲﻨﻴﺑ ﺮﺑ سﺎﻴﻘﻣ سﺎﺳا دراﺪﻧﺎﺘﺳا ﻲﻫدزﺎﻴﺘﻣا Zhang ] 16 [ ﻲﻣ ﺖﺒﺛ دﺮﻛ . رد سﺎﻴﻘﻣ ﻦﻳا مﺪﻋ نﻮﺧ هﺮﻤﻧ ﻲﻨﻴﺑ زا يﺰﻳر 1 ، هﺮﻤﻧ هﺎﻣ رد ﺖﺑﻮﻧ ﻚﻳ 2 ، هﺮﻤﻧ ﻪﺘﻔﻫ رد ﺮﺘﺸﻴﺑ ﺎﻳ ﻪﺒﺗﺮﻣ ﻚﻳ 3 ، رد ﺮﺘﺸﻴﺑ ﺎﻳ ﻪﺒﺗﺮﻣ ﻚﻳ و هﺮﻤﻧ زور 4 رد ﻲﻣ ﺖﻓﺎﻳ دراد . يﺰﻳﺮﻧﻮﺧ تﺪﺷ ﻲﺳرﺮﺑ ﺖﻬﺟ زا ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا نارﺎﻤﻴﺑ سﺎﻴﻘﻣ دراﺪﻧﺎﺘﺳا گﺎﻫ ] 17 [ ؛ﺪﺷ هدﺎﻔﺘﺳا نﺎﺸﻧ ﻚﻳ زا ﺮﺘﻤﻛ هﺮﻤﻧ ،راﺰﺑا ﻦﻳا سﺎﺳا ﺮﺑ ﺮﮔ نﻮﺧ مﺪﻋ يﺰﻳر ، هﺮﻤﻧ 4 -1 نﻮﺧ ﻒﻴﻔﺧ يﺰﻳر ، 7 -1 / 4 نﻮﺧ ﻂﺳﻮﺘﻣ يﺰﻳر ، و 10 -1 / 7 يﺮﻧﻮﺧ ﻲﻣ ﺪﻳﺪﺷ يز ﺪﺷﺎﺑ . ﻲﺳرﺮﺑ ﺎﻫ ﻪﺘﻔﻫ نﺎﻳﺎﭘ رد يﺎﻫ مرﺎﻬﭼ ، ﺖﻓﺮﻳﺬﭘ مﺎﺠﻧا ﻢﻫدزاود و ﻢﺘﺸﻫ . هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﻪﻠﺻﺎﺣ ﺞﻳﺎﺘﻧ مﺮﻧ زا راﺰﻓا SPSS ﺶﻳاﺮﻳو 18 و نﻮﻣزآ يﺎﻫ ﻖﻴﻗد ،يﺎﻛ روﺬﺠﻣ و ،ﺮﺸﻴﻓ t ﺮﻳدﺎﻘﻣ و هﺪﺷ ﻲﺳرﺮﺑ ﻞﻘﺘﺴﻣ P زا ﺮﺘﻤﻛ 05 / 0 ﻲﻨﻌﻣ راد ﺪﺷ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧرد . ﺞﻳﺎﺘﻧ ﭘ رد داﺪﻌﺗ ﺮﺿﺎﺣ ﺶﻫوﮋ 60 ﺮﻔﻧ ) 30 ﻪﻠﺧاﺪﻣ هوﺮﮔ ﺮﻔﻧ و 30 لﺮﺘﻨﻛ هوﺮﮔ ﺮﻔﻧ ( ﺪﻨﺘﺷاد ﺖﻛﺮﺷ . ﺑ ﺞﻳﺎﺘﻧ ﻪ زا هﺪﻣآ ﺖﺳد
هرﺎﻤﺷ لوﺪﺟ رد داﺮﻓا ﻚﻴﻓاﺮﮔﻮﻣد يﺎﻫﺮﻴﻐﺘﻣ 1 ﺖﺳا هﺪﺷ هدروآ . ﻪﺘﻓﺎﻳ سﺎﺳا ﺮﺑ لوﺪﺟ يﺎﻫ ود هرﺎﻤﺷ ، 3 / 88 درﻮﻣ نارﺎﻤﻴﺑ ﺪﺻرد نﻮﺧ ﻪﺑ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ و ﻪﻴﻟوا يﺰﻳر 7 / 11 زا ﻪﻳﻮﻧﺎﺛ يﺰﻳﺮﻧﻮﺧ ﻪﺑ ﺪﺻرد ﺪﻧدﻮﺑ ﻼﺘﺒﻣ ﻲﻨﻴﺑ . نﻮﺧ ﻲﻧاواﺮﻓ هوﺮﮔ نارﺎﻤﻴﺑ رد ﻪﻴﻟوا يﺰﻳر ﻪﻠﺧاﺪﻣ 7 / 86 لﺮﺘﻨﻛ هوﺮﮔ نارﺎﻤﻴﺑ رد و 0 / 90 ﺖﺳا هدﻮﺑ ﺪﺻرد ﻲﻨﻌﻣ هوﺮﮔ ود فﻼﺘﺧا ﻪﻛ دﻮﺒﻧ راد ) 69 / 0 P= .( دﻮﻋ ﻲﻧاواﺮﻓ نﻮﺧ ﻪﺘﻔﻫ رد ﻲﻨﻴﺑ يﺰﻳر نارﺎﻤﻴﺑ رد ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ عوﺮﺷ زا ﺲﭘ مرﺎﻬﭼ ﻪﻠﺧاﺪﻣ هوﺮﮔ 20 لﺮﺘﻨﻛ هوﺮﮔ نارﺎﻤﻴﺑ رد و 7 / 46 ﻪﻛ دﻮﺑ ﺪﺻرد لﺮﺘﻨﻛ هوﺮﮔ رد ناﺰﻴﻣ ﻦﻳا ﻲﻨﻌﻣ ﻞﻜﺷ ﻪﺑ هوﺮﮔ زا ﺮﺘﺸﻴﺑ يراد دﻮﺑ ﻪﻠﺧاﺪﻣ ، ﻲﻟﺎﺣرد ﻪﺘﻔﻫ رد ﻪﻛ يﺎﻫ ﻢﻫدزاود و ﻢﺘﺸﻫ ﻦﻳا ﻌﻣ فﻼﺘﺧا ﻲﻨ دﻮﺒﻧ راد ) هرﺎﻤﺷ لوﺪﺟ 3 ( . لوﺪﺟ هرﺎﻤﺷ 1 ﻪﺴﻳﺎﻔﻣ هوﺮﮔ ﻚﻴﻜﻔﺗ ﻪﺑ ﻪﻧﻮﻤﻧ داﺮﻓا ﻚﻴﻓاﺮﮔﻮﻣد يﺎﻫﺮﻴﻐﺘﻣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ يﺎﻫ ﺮﻴﻐﺘﻣ هوﺮﮔ P ﻪﻠﺧاﺪﻣ داﺪﻌﺗ ) ﺪﺻرد ( لﺮﺘﻨﻛ داﺪﻌﺗ ) ﺪﺻرد ( ﺲﻨﺟ دﺮﻣ نز ) 40 ( 12 ) 60 ( 18 ) 3 / 33 ( 10 ) 7 / 66 ( 20 * 59 / 0 ﻦﺳ 39 / 19 ± 8 / 50 19 / 18 ± 47 / 51 ** 89 / 0 تﻼﻴﺼﺤﺗ ﺢﻄﺳ ﻲﻳاﺪﺘﺑا ﻲﻳﺎﻤﻨﻫار نﺎﺘﺳﺮﻴﺑد هﺎﮕﺸﻧاد ) 40 ( 12 ) 30 ( 9 ) 3 / 23 ( 7 ) 7 / 6 ( 2 ) 30 ( 9 ) 30 ( 9 ) 30 ( 9 ) 10 ( 3 * 83 / 0 يرﺎﻤﻴﺑ ﻪﻘﺑﺎﺳ ﻦﻣﺰﻣ دراد دراﺪﻧ ) 7 / 66 ( 20 ) 3 / 33 ( 10 ) 7 / 46 ( 14 ) 3 / 53 ( 16 * 18 / 0 فﺮﺼﻣ ﻪﻘﺑﺎﺳ وراد دراد دراﺪﻧ ) 7 / 66 ( 20 ) 3 / 33 ( 10 ) 3 / 53 ( 16 ) 7 / 46 ( 14 * 29 / 0
* chi- square test/ ** Independent t-test ﻲﻨﻌﻣ طﺎﺒﺗرا ﻚﻳ هرﺎﻤﺷ لوﺪﺟ يﺎﻫ ﻪﺘﻓﺎﻳ سﺎﺳاﺮﺑ ﺖﺷاﺪﻧ دﻮﺟو هوﺮﮔ ود رد ﻚﻴﻓاﺮﮔﻮﻣد يﺎﻫﺮﻴﻐﺘﻣ ﻦﻴﺑ يراد . لوﺪﺟ هرﺎﻤﺷ 2 -نﻮﺧ عﻮﻧ ﻲﻧاواﺮﻓ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ ﻲﻨﻴﺑ يﺰﻳر هوﺮﮔ ه يﺎﻫ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ عﻮﻧ نﻮﺧ يﺰﻳر هوﺮﮔ ﻊﻤﺟ ﻪﻠﺧاﺪﻣ لﺮﺘﻨﻛ ﻪﻴﻟوا 26 ) 7 / 86 ( 27 ) 0 / 90 ( 53 ) 3 / 88 ( ﻪﻳﻮﻧﺎﺛ 4 ) 3 / 13 ( 3 ) 0 / 10 ( 7 ) 7 / 11 ( ﻊﻤﺟ 30 ) 100 ( 30 ) 100 ( 60 ) 100 ( ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ نﻮﺧ تﺪﺷ ﻪﺘﻔﻫ رد يﺰﻳر عوﺮﺷ زا ﺲﭘ يﺎﻫ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ) هرﺎﻤﺷ لوﺪﺟ 4 ( نوﺪﺑ دراﻮﻣ ﻲﻧاواﺮﻓ ﺪﻨﭼﺮﻫ ﻪﻛ داد نﺎﺸﻧ نﻮﺧ لﺮﺘﻨﻛ هوﺮﮔ زا ﺮﺘﺸﻴﺑ ﻪﻠﺧاﺪﻣ هوﺮﮔ رد يﺰﻳر ﻲﻣ ﺷﺎﺑ ﺪ ، زا ﺎﻣا هوﺮﮔ ﻦﻴﺑ ﻲﻃﺎﺒﺗرا يرﺎﻣآ ﺮﻈﻧ يﺎﻫ نﻮﺧ تﺪﺷ و ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ رد يﺰﻳر ﻪﺘﻔﻫ ﺪﺸﻧ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ ) 05 / 0 P> .( لوﺪﺟ هرﺎﻤﺷ 3 -نﻮﺧ دﻮﻋ ﻲﻧاواﺮﻓ نﺎﻣز رد ﻲﻨﻴﺑ يﺰﻳر ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ ﺑ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ هوﺮﮔ ﺐﺴﺣ ﺮ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ يﺎﻫ نﺎﻣز دﻮﻋ هوﺮﮔ P ﻪﻠﺧاﺪﻣ لﺮﺘﻨﻛ ﻪﺘﻔﻫ مرﺎﻬﭼ دراﺪﻧ 24 ) 0 / 80 ( 16 ) 3 / 53 ( 03 / 0 دراد 6 ) 0 / 20 ( 14 ) 7 / 46 ( ﻪﺘﻔﻫ ﻢﺘﺸﻫ دراﺪﻧ 28 ) 3 / 93 ( 25 ) 3 / 83 ( 43 / 0 دراد 2 ) 7 / 6 ( 5 ) 7 / 16 ( ﻪﺘﻔﻫ ﻢﻫدزاود دراﺪﻧ 30 ) 100 ( 28 3 / 93 ( 49 / 0 دراد 0 2 ) 7 / 6 (
* chi- square test
رﺎﺸﻓا و نﺎﻴﻏﺎﺒﺻ هﺎﻣود ﺾﻴﻓ ﻪﻣﺎﻧ | ﺪﻨﻔﺳا و ﻦﻤﻬﺑ | 1397 | هرود 22 | هرﺎﻤﺷ 6 614 لوﺪﺟ هرﺎﻤﺷ 4 -نﻮﺧ تﺪﺷ ﻲﻧاواﺮﻓ نﺎﻣز رد ﻲﻨﻴﺑ يﺰﻳر هوﺮﮔ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ يﺎﻫ نﺎﻣز نﻮﺧ تﺪﺷ يﺰﻳر هوﺮﮔ P ﻪﻠﺧاﺪﻣ لﺮﺘﻨﻛ ﻪﺘﻔﻫ مرﺎﻬﭼ نﻮﺧ نوﺪﺑ يﺰﻳر ) 0 / 80 ( 24 ) 3 / 53 ( 16 07 / 0 6(20/0) 1(3/3) ﻒﻴﻔﺧ يﺰﻳرنﻮﺧ نﻮﺧ ﻂﺳﻮﺘﻣ يﺰﻳر ) 0 / 10 ( 3 ) 3 / 23 ( 7 نﻮﺧ ﺪﻳﺪﺷ يﺰﻳر ) 7 / 6 ( 2 ) 3 / 3 ( 1 ﻪﺘﻔﻫ ﻢﺘﺸﻫ نﻮﺧ نوﺪﺑ يﺰﻳر ) 4 / 93 ( 28 ) 4 / 83 ( 25 37 / 0 4(13/3) 1(3/3) ﻒﻴﻔﺧ يﺰﻳرنﻮﺧ نﻮﺧ ﻂﺳﻮﺘﻣ يﺰﻳر ) 3 / 3 ( 1 ) 3 / 3 ( 1 نﻮﺧ ﺪﻳﺪﺷ يﺰﻳر 0 0 ﻪﺘﻔﻫ ﻢﻫدزاود نﻮﺧ نوﺪﺑ يﺰﻳر ) 100 ( 30 ) 4 / 93 ( 28 35 / 0 0 ﻒﻴﻔﺧ يﺰﻳرنﻮﺧ ) 3 / 3 ( 1 نﻮﺧ ﻂﺳﻮﺘﻣ يﺰﻳر 0 ) 3 / 3 ( 1 نﻮﺧ ﺪﻳﺪﺷ يﺰﻳر 0 0 ﺚﺤﺑ ﻪﺘﺴﺑ ﻪﺋارا ﻪﻛ داد نﺎﺸﻧ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﻳا زا ﻞﺻﺎﺣ ﺞﻳﺎﺘﻧ ﻢﺸﭼ ﺶﻫﺎﻛ ﺐﺟﻮﻣ نﺎﻣرد ﻦﻴﺣ رد ﻲﺷزﻮﻣآ دﻮﻋ دراﻮﻣ ﺮﻴﮔ نﻮﺧ زا ﺲﭘ لوا ﻪﺘﻔﻫ رﺎﻬﭼ ﻲﻃ ﻲﻨﻴﺑ يﺰﻳر ﻲﻣ نﺎﻣرد ددﺮﮔ ، رد -ﻲﻟﺎﺣ ﻪﺘﻔﻫ رد ﻪﻛ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ نﺎﻣرد زا ﺲﭘ ﻢﻫدزاود و ﻢﺘﺸﻫ يﺎﻫ ﻪﺘﻔﻫ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ يﺮﺘﻤﻛ ﺮﻴﺛﺎﺗ ﺖﺳا ﻪﺘﺷاد لوا يﺎﻫ . ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ ، هﺪﻫﺎﺸﻣ ﻲﻠﻋ ﻪﻛ ﺪﺷ رد دﻮﻋ دراﻮﻣ ﺶﻫﺎﻛ رد ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ ﺖﺒﺜﻣ ﺮﻴﺛﺎﺗ ﻢﻏر ﻪﺘﻔﻫ رﺎﻬﭼ نﻮﺧ تﺪﺷ ،لوا و ﻪﺘﺷاﺪﻧ سﻮﺴﺤﻣ ﺶﻫﺎﻛ يﺰﻳر ﻬﺑﺎﺸﻣ ﺖﻴﻌﺿو ﻲ نﻮﺧ تﺪﺷ ﺮﻈﻧ زا ﻪﺘﻔﻫ رد يﺰﻳر زا ﺲﭘ يﺎﻫ ﺪﺷ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ هوﺮﮔ ود ﺮﻫ رد نﺎﻣرد . ﺞﻳﺎﺘﻧ سﺎﺳاﺮﺑ ﻪﺑ ،دﻮﺟﻮﻣ ﻊﺑﺎﻨﻣ رد هﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﻊﻴﺳو يﺎﻫﻮﺠﺘﺴﺟ ﻲﻣ ﺮﻈﻧ ﺪﺳر ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ دﻮﻋ ﺶﻫﺎﻛ رد نارﺎﻤﻴﺑ شزﻮﻣآ ﺮﻴﺛﺎﺗ ﻲﺳرﺮﺑ ﻪﺑ ﻪﻛ يا دزادﺮﭙﺑ ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ، ﺎﻄﻣ ﻦﻴﻟوا ﺮﺿﺎﺣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ و هﺪﺸﻧ مﺎﺠﻧا رد ﻪﻌﻟ ﻪﻨﻴﻣز ﻦﻳا ﻲﻣ ﺪﺷﺎﺑ . يرﺎﻤﻴﺑ ﺮﻴﻈﻧ يدﺪﻌﺘﻣ ﺮﻄﺧ يﺎﻫرﻮﺘﻛﺎﻓ يﺎﻫ ﻲﺒﻠﻗ -نﻮﺧ ﻚﻴﻣﻮﺗﺎﻧآ ﻞﺤﻣ ،ﻲﻤﻧآ ﻪﻘﺑﺎﺳ ،نﻮﻴﺴﻧﺎﺗﺮﭙﻴﻫ ،ﻲﻗوﺮﻋ يﺰﻳر نﻮﺧ دﻮﻋ ياﺮﺑ نﺎﻣرد عﻮﻧ و هﺪﺷ حﺮﻄﻣ ﻲﻨﻴﺑ يﺰﻳر ﺪﻧا ] 24 ، 25 [ . دﻮﻋ ﺎﺑ ﻂﺒﺗﺮﻣ يرﺎﺘﻓر يﺎﻫرﻮﺘﻛﺎﻓ ﻚﺴﻳر درﻮﻣ رد ﻲﺗﺎﻋﻼﻃا ﺪﻨﭼﺮﻫ سﺮﺘﺳد رد ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا ﺖﺴﻴﻧ ، ﻪﺑ ﺎﻣا ﻲﻣ ﺮﻈﻧ يﺎﻫرﻮﺘﻛﺎﻓ ﻪﻛ ﺪﺳر ﻲﻣ ﻞﻳﺪﻌﺗ و حﻼﺻا ﻞﺑﺎﻗ نارﺎﻤﻴﺑ شزﻮﻣآ ﺎﺑ ﻪﻛ يﺮﻄﺧ ﺪﻨﺷﺎﺑ رد ﻞﻴﺧد ﻞﻣاﻮﻋ زا يرﺎﻴﺴﺑ و هدﻮﺑ يرﺎﺘﻓر يﺎﻫرﻮﺘﻛﺎﻓ ﻪﺑ دوﺪﺤﻣ ﻲﻠﻋ ﻲﺴﻛﺎﺘﺴﻴﭘا دﻮﻋ تﺎﻣاﺪﻗا و نارﺎﻤﻴﺑ ﻪﺑ ﻲﻓﺎﻛ شزﻮﻣآ ﻢﻏر ﺪﻧراﺪﻧ ار ﻞﻣﺎﻛ ﻊﻓر ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ ﻲﻧﺎﻣرد . ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ، ﻪﺋارا ﻮﻣآ شز ﻪﺑ نﻮﺧ ﻪﺑ ﻼﺘﺒﻣ نارﺎﻤﻴﺑ ﻪﻌﺟار يﺰﻳر ﺶﻫﺎﻛ ﻪﺑ ﺮﺠﻨﻣ ﺪﻨﭼﺮﻫ ﻲﻨﻴﺑ ﻪﺘﻔﻫ رد دﻮﻋ تﺎﻌﻓد ﺪﺷ ﻲﻳاﺪﺘﺑا يﺎﻫ ، ﻢﻛ نﺎﻣز رﺬﮔ ﺎﺑ نآ ﺮﻴﺛﺎﺗ ﺎﻣا -نﻮﺧ تﺪﺷ ﺶﻫﺎﻛ ﺮﺑ ﻲﻧاﺪﻨﭼ ﺮﻴﺛﺎﺗ و هﺪﺷ ﮓﻧر نارﺎﻤﻴﺑ يﺰﻳر ﺖﺳا ﻪﺘﺷاﺪﻧ . ﻪﻠﺻﺎﻓ ﺶﻳاﺰﻓا ﺎﺑ ﺖﺳا ﻦﻜﻤﻣ ،ﻦﻳا ﺮﺑ هوﻼﻋ ،ﻲﻧﺎﻣز ﻬﻣ و يرﺎﺘﻓر تاﺮﻴﻴﻐﺗ ترﺎ شزﻮﻣآ يﺎﻫ ﻪﺑ هﺪﺷ هداد ﻲﺷﻮﻣاﺮﻓ ﺖﺳد ﺪﻨﺷﺎﺑ هﺪﺷ هﺮﭙﺳ . ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ، هﺮﻬﭼ شزﻮﻣآ راﺮﻜﺗ ﻪﺑ ﻖﻳﻮﺸﺗ و هﺮﻬﭼ هدﺎﻔﺘﺳا ﻪﺑ نارﺎﻤﻴﺑ ﻲﻣ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ زا دﺪﺠﻣ ﺶﻳاﺰﻓا ﻪﺑ ﺮﺠﻨﻣ ﺪﻧاﻮﺗ ددﺮﮔ نآ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا . ﺮﮕﻳد يﻮﺳ زا ، ﻲﮔﮋﻳو زا ﻲﺧﺮﺑ ﺪﻨﻧﺎﻣ نارﺎﻤﻴﺑ يﺎﻫ ﻲﮕﻨﻫﺮﻓ ﺖﻴﻌﺿو و تﻼﻴﺼﺤﺗ ﺢﻄﺳ ،ﺖﻴﺴﻨﺟ ،ﻦﺳ ﻦﻜﻤﻣ ﻲﻋﺎﻤﺘﺟا ﺪﻨﺷﺎﺑ ﺮﺛﻮﻣ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ ﻪﺋارا ﺞﻳﺎﺘﻧ ﺮﺑ ﺖﺳا . رد هﺪﺷ مﺎﺠﻧا تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﻂﺳﻮﺗ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﺳرﺮﺑ ﻚﻳ ﻪﺑ دوﺪﺤﻣ ﻪﻨﻴﻣز ﻦﻳا Tabet و ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﮔ ترﻮﺻ ﺶﻧارﺎﻜﻤﻫ . ﻦﺴﻣ نارﺎﻤﻴﺑ يور ﻪﻛ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﻳا رد ا زوﺮﺑ زا يﺮﻴﮕﺸﻴﭘ ﺮﺑ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ ﻪﺋارا ﺮﻴﺛﺎﺗ ﺖﺳا هﺪﺷ مﺎﺠﻧ ﺪﺷ ﻲﺳرﺮﺑ مﻮﻳﺮﻴﻟد ه ﺺﺨﺸﻣ و ﺖﺳا هﺪﻳدﺮﮔ ﻞﻜﺷ ﻪﺑ نادﺮﻣ ﻪﻛ ﻢﺸﭼ شزﻮﻣآ ﺮﻴﺛﺎﺗ ﺖﺤﺗ نز نارﺎﻤﻴﺑ زا ﺶﻴﺑ يﺮﻴﮔ راﺮﻗ هﺪﺷ ﻪﺋارا يﺎﻫ ﻲﻣ ﮔ ﺮﻴ ﺪﻧ ] 26 [ . ﻪﺘﺴﺑ ﻪﺋارا ﺪﻨﭼﺮﻫ ﻪﺑ ﻲﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ رﺎﺘﻓر دﻮﺒﻬﺑ رﻮﻈﻨﻣ -ﻴﺴﺑ ﺖﻣﻼﺳ ﺎﺑ ﻂﺒﺗﺮﻣ يﺎﻫ ﺖﺳا ﺞﻳار رﺎ ، رد يدوﺪﺤﻣ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﺎﻣا ﻪﻨﻴﻣز هوﺮﮔ رد ﺖﻣﻼﺳ شزﻮﻣآ شور ﻦﻳا ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ناﺰﻴﻣ ﻲﺳرﺮﺑ يﺎﻫ ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﻳﺬﭘ ترﻮﺻ ﻒﻠﺘﺨﻣ فﺪﻫ . ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ رد ﻪﻛ يا يﺮﻗﺎﺑ ﻂﺳﻮﺗ ﺎﻴﻧ هﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﺶﻧارﺎﻜﻤﻫ و ، ﻪﺋارا ﺮﻴﺛﺎﺗ و دﺮﻜﻠﻤﻋ دﻮﺒﻬﺑ ﺮﺑ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ ﺲﻔﻧ ﻪﺑ دﺎﻤﺘﻋا 136 ﻲﻤﻳﺮﭘ ردﺎﻣ درﻮﻣ ارﺎﭘ ﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻪ ﺖﺳا . رد هﺮﻬﭼ شزﻮﻣآ ﻞﻣﺎﺷ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ ﻲﺳرﺮﺑ ﻦﻳا ﻪﺑ هرود ﻪﺳ ،هﺮﻬﭼ نﺎﻤﻳاز زا ﺲﭘ ﺖﻳﺰﻳو ﻦﻴﻟوا رد ﻲﺷزﻮﻣآ ﺖﻠﻛﻮﺑ ﻚﻳ و ﻲﻨﻔﻠﺗ سﺎﻤﺗ ) زور 15 -10 نﺎﻤﻳاز زا ﺪﻌﺑ ( ﺪﺷ ﻪﺋارا ﻦﻴﺒﻃﺎﺨﻣ ﻪﺑ ﺖﺳا ه . ﻦﻳا ﺮﻴﺛﺎﺗ ﻪﺘﺴﺑ 6 ﻪﺋارا زا ﺲﭘ ﻪﺘﻔﻫ ﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ﻪ ﺷ ﺺﺨﺸﻣ و ﺪ ه ﺖﺳا ﺖﻓﺎﻳرد ناردﺎﻣ ﺲﻔﻧ ﻪﺑ دﺎﻤﺘﻋا و دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻪﻛ هﺪﻨﻨﻛ ﻪﺘﺴﺑ ﻢﺸﭼ ﻞﻜﺷ ﻪﺑ ﻲﺷزﻮﻣآ ﺖﺳا هدﻮﺑ لﺮﺘﻨﻛ هوﺮﮔ زا ﺮﺘﻬﺑ يﺮﻴﮔ . ﺖﻴﻌﺿو
ﻪﺘﺴﺑ ﻦﻳا ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﻪﺘﻔﻫ رد ﻲﺷزﻮﻣآ ﺖﺳا هﺪﺸﻧ ﺺﺨﺸﻣ ﺪﻌﺑ يﺎﻫ ] 27 [. ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ رد لﺎﺳ رد نارﺎﻜﻤﻫ و ﻲﻧﺎﺟﺎﻗآ يﺮﮕﻳد 2013 ﻪﺋارا ﺎﺑ ﻪﺘﺴﺑ نارﺎﻤﻴﺑ ﻪﺑ ﻲﺷزﻮﻣآ ﺖﻴﻔﻴﻛ ﺮﺑ ار نآ ﺮﻴﺛﺎﺗ نﻮﻴﺴﻧﺎﺗﺮﭙﻴﻫ ﻪﺑ ﻼﺘﺒﻣ داد راﺮﻗ ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ نارﺎﻤﻴﺑ ﻲﮔﺪﻧز ها ﺪﻧ . دﻮﻧ ﺖﻛﺮﺷ رﺎﻤﻴﺑ رد هﺪﻨﻨﻛ درﻮﻣ لﺮﺘﻨﻛ و ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ ،ﻲﻧاﺮﻨﺨﺳ هوﺮﮔ ﻪﺳ رد ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﻳا ﺪﻨﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻲﺳرﺮﺑ . نارﺎﻤﻴﺑ ﻪﻛ داد نﺎﺸﻧ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﻳا زا ﻞﺻﺎﺣ ﺞﻳﺎﺘﻧ ﺖﻓﺎﻳرد هﺪﻨﻨﻛ ﺑ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ شزﻮﻣآ ﻞﻜﺷ ﻪﺑ لﺮﺘﻨﻛ هوﺮﮔ نارﺎﻤﻴ ﻲﻨﻌﻣ ﺪﻧراد يﺮﺗﻻﺎﺑ ﻲﮔﺪﻧز ﺖﻴﻔﻴﻛ يراد . ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ ، ﻪﻛ ﺪﺷ ﺺﺨﺸﻣ ﻲﻠﻋ ﺖﻓﺎﻳرد نارﺎﻤﻴﺑ رد ﻲﮔﺪﻧز ﺖﻴﻔﻴﻛ هﺮﻤﻧ ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ندﻮﺑ ﺮﺗﻻﺎﺑ ﻢﻏر -هﺪﻨﻨﻛ ﺎﺑ ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ رد ناﺰﻴﻣ ﻦﻳا ،لﺮﺘﻨﻛ هوﺮﮔ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ ﺖﺳا هدﻮﺑ ﺮﺘﻤﻛ ﻲﻧاﺮﻨﺨﺳ شور ﻪﺑ شزﻮﻣآ ﺖﺤﺗ نارﺎﻤﻴﺑ . رد ﻦﻳا ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﺖﺳا ﺺﺨﺸﻣﺎﻧ نارﺎﻤﻴﺑ ﻪﺑ شزﻮﻣآ ﻪﺋارا تﺪﻣ زارد ﺮﻴﺛﺎﺗ ﺰﻴﻧ ] 28 [ . تﻻﻼﺘﺧا و عﺮﺻ ﻪﺑ ﻼﺘﺒﻣ ﻦﻴﻐﻟﺎﺑ يور ﻪﻛ ﻲﺳرﺮﺑ ﻚﻳ رد لﺎﺳ رد يﺮﻴﮔدﺎﻳ 2001 ﺪﺷ مﺎﺠﻧا ، ﺖﻴﻌﺿو ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ نارﺎﻤﻴﺑ ﻲﻫﺎﮔآ دﻮﺧ ﻲﻨﻴﻟﺎﺑ رد ﻪﺘﺴﺑ ﻪﺋارا زا ﺪﻌﺑ و ﻞﺒﻗ ﻪﺴﻠﺟ ﻚﻳ ﻞﻣﺎﺷ ﻪﻛ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻢﻠﻴﻓ ﺎﺑ شزﻮﻣآ ﻪﺴﻠﺟ ود ،ﻲﻳﻮﺋﺪﻳو و ﻲﻧاﺮﻨﺨﺳ شور ﻪﺑ ﻲﺷزﻮﻣآ ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ دﻮﺑ ﺦﺳﺎﭘ و ﺶﺳﺮﭘ . ﻲﻫﺎﮔآ ناﺰﻴﻣ ﺪﻨﭼﺮﻫ ﺖﻓﺎﻳرد نارﺎﻤﻴﺑ شزﻮﻣآ زا ﺲﭘ ﻞﺣاﺮﻣ ﻲﻣﺎﻤﺗ رد شزﻮﻣآ هﺪﻨﻨﻛ دﻮﺑ ﺮﺘﺸﻴﺑ لﺮﺘﻨﻛ هوﺮﮔ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ، ﻪﻠﺻﺎﻓ ﺶﻳاﺰﻓا ﺎﺑ ﺎﻣا ناﺰﻴﻣ ﻲﻧﺎﻣز ﺖﺳد نارﺎﻤﻴﺑ ﻲﻫﺎﮔآ ﺶﻫﺎﻛ شﻮﺧ ﺪﻳدﺮﮔ . ﺪﻨﻧﺎﻤﻫ ﺶﻴﭘ ﻪﻛ ﻲﺗﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﺮﺑ شزﻮﻣآ تﺪﻣزارد ﺮﻴﺛﺎﺗ ﺰﻴﻧ ﻲﺳرﺮﺑ ﻦﻳا رد ﺪﺷ هرﺎﺷا ﺎﻬﻧآ ﻪﺑ ﺮﺗ ﺖﺳا ﺺﺨﺸﻣﺎﻧ نارﺎﻤﻴﺑ رﺎﺘﻓر و ﻲﻫﺎﮔآ ﺖﻴﻌﺿو ﺮﻴﻴﻐﺗ ] 29 [ . ﻲﺧﺮﺑ رد ،دﻮﺟﻮﻣ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ زا ﺮﮕﻳد ﻪﺘﺴﺑ ﻪﺋارا ﺮﻴﺛﺎﺗ ﺮﻴﻴﻐﺗ ﺮﺑ ﻲﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ ﻪﺋارا دﺮﻜﻠﻤﻋ و ﻲﻫﺎﮔآ ﺖﻴﻌﺿو ﻲﺘﺷاﺪﻬﺑ تﺎﻣﺪﺧ نﺎﮔﺪﻨﻫد ﻲﻧﺎﻣرد ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ . ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ لﺎﺳ رد يا 2014 ﻂﺳﻮﺗ Moule نﺎﻜﺷﺰﭘ يور نﺎﺘﺴﻠﮕﻧا رد نارﺎﻜﻤﻫ و ﻮﻳﺰﻴﻓ ،ﻲﻣﻮﻤﻋ -ﺖﺴﻴﭘاﺮﺗ ﻪﺑ ﻲﻧﺎﻣردرﺎﻛ ﻦﻴﺼﺼﺨﺘﻣ و ﺎﻫ ﻲﺳرﺮﺑ و ﻲﺣاﺮﻃ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺘﺴﺑ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا رد ﻦﻴﺒﻃﺎﺨﻣ ترﺎﻬﻣ ﺶﻳاﺰﻓا ﺮﺑ ﻲﺷزﻮﻣآ و ﺺﻴﺨﺸﺗ ﺪﻨﺳ نﺎﻣرد ر و ﻪﻴﺣﺎﻧ هﺪﻴﭽﻴﭘ درد م يا )
Complex regional pain
syndrome; CRPS ( ﺖﻓﺮﮔ ترﻮﺻ . ﻞﻣﺎﺷ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ ﻦﻳا نﺎﻣرد و ﺺﻴﺨﺸﺗ ﺶﺨﺑ ود CRPS ﻪﺑ ﻪﻛ دﻮﺑ و ﻲﻧاﺮﻨﺨﺳ ترﻮﺻ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ نﺎﻳﺎﭘ رد و ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻦﻴﺒﻃﺎﺨﻣ رﺎﻴﺘﺧا رد بﻮﺘﻜﻣ يﺎﻤﻨﻫار ﻪﺋارا ﺪﺷ ﺺﺨﺸﻣ ﻪﺘﺴﺑ ﺮﻜﻠﻤﻋ ﺖﻴﻌﺿو دﻮﺒﻬﺑ ﺐﺟﻮﻣ ﻲﺷزﻮﻣآ د ﻪﺋارا ﻲﺘﺷاﺪﻬﺑ تﺎﻣﺪﺧ نﺎﮔﺪﻨﻫد -ﻲﻣ و هﺪﺷ ﻲﻧﺎﻣرد ﻪﺑ ﺪﻧاﻮﺗ ناﻮﻨﻋ دﺮﻴﮔ راﺮﻗ هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ ﺐﺳﺎﻨﻣ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻞﻤﻜﻣ ﻚﻳ ] 30 [ . ﻚﻳ رد ﻪﺘﺴﺑ ﺪﻨﻟﺮﻳا رد هﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﻊﻴﺳو ﻖﻴﻘﺤﺗ ﻪﺒﻨﺟ درﻮﻣ رد ﻲﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ ﻲﺑﺎﻳزرا درﻮﻣ و ﻲﺣاﺮﻃ نارﺎﺘﺳﺮﭘ ياﺮﺑ نارﺎﻤﻴﺑ زا ﺖﺒﻗاﺮﻣ يﻮﻨﻌﻣ ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ . ﺞﻳﺎﺘﻧ نﺎﺸﻧ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﻳا ﻲﻔﻴﻛ و ﻲﻤﻛ ﻦﻴﺒﻃﺎﺨﻣ زﺎﻴﻧ ﺮﮔ شزﻮﻣآ ﻦﻳا ﺖﻓﺎﻳرد ﻪﺑ و شﺮﮕﻧ ﺮﻴﻴﻐﺗ رد نآ ﺐﺳﺎﻨﻣ ﺮﻴﺛﺎﺗ و ﺎﻫ دﻮﺑ نارﺎﺘﺳﺮﭘ دﺮﻜﻠﻤﻋ ] 31 [ . Evans نارﺎﻜﻤﻫ و ﻚﻳ ﻲﺣاﺮﻃ ﺎﺑ ﻪﺘﺴﺑ ﻪﻳﺬﻐﺗ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ،ﻲﻧﺎﻣرد يﺎﻫرادﻮﻤﻧ ﻞﻣﺎﺷ ﻲﺷزﻮﻣآ ترﺎﭼ ،يا -اﺮﻃ ﺮﻴﺛﺎﺗ ﻲﺳرﺮﺑ ﻪﺑ يﺮﻴﮕﻴﭘ رادﻮﻤﻧ و هﺪﻨﺒﺴﭼ يﺎﻫ ﺮﺑ ﻪﺘﺴﺑ ﻦﻳا ﻲﺣ ﺖﺒﻗاﺮﻣ نﺎﻜﺷﺰﭘ دﺮﻜﻠﻤﻋ و ﺶﻧاد دﻮﺒﻬﺑ نﻮﺧرﺎﺸﻓ ﻪﻴﻟوا يﺎﻫ ﺪﻨﺘﺧادﺮﭘ . درﻮﻣ نﺎﻜﺷﺰﭘ دﺮﻜﻠﻤﻋ و ﺶﻧاد ﻪﻛ داد نﺎﺸﻧ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﻳا ﺪﻧدﻮﺑ ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻲﺷزﻮﻣآ ﻪﺘﺴﺑ ﺎﺑ شزﻮﻣآ ﺖﺤﺗ ﻪﻛ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ، غرﺎﻓ ﻲﻨﻌﻣ ﻞﻜﺷ ﻪﺑ ،ﻦﻴﺒﻃﺎﺨﻣ ﻦﺳ زا ﺖﺳا هدﻮﺑ لﺮﺘﻨﻛ هوﺮﮔ زا ﺮﺘﻬﺑ يراد ] 32 [ . ﻲﻠﻋ ﻏر ﻪﺘﺴﺑ يراﺬﮔﺮﺛا ﻪﻨﻴﻣز رد دﻮﺟﻮﻣ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﻪﻜﻨﻳا ﻢ يﺎﻫ ﻲﺘﺷاﺪﻬﺑ ﺖﻴﻌﺿو دﻮﺒﻬﺑ ﺮﺑ ﻲﺷزﻮﻣآ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ و ﺖﺳا دﺎﻳز ﻲﻧﺎﻣرد نﺎﺸﻧ دﻮﺟﻮﻣ ﻪﺘﺴﺑ ﻪﻛ ﺖﺳا نآ ﺮﮔ فﺪﻫ هوﺮﮔ رد ﻪﭼ ﻲﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ ﻪﺋارا هوﺮﮔ رد ﻪﭼ و نارﺎﻤﻴﺑ ﻲﺒﺳﺎﻨﻣ ﺮﻴﺛﺎﺗ ﻲﺘﺷاﺪﻬﺑ تﺎﻣﺪﺧ نﺎﮔﺪﻨﻫد ﺪﻧراد ، نارﺎﻤﻴﺑ تﻼﻜﺸﻣ نﺎﻨﭽﻤﻫ ﻦﻜﻴﻟ ﺖﺳا ﻲﻗﺎﺑ . ﺮﺛا درﻮﻣ رد -ﻪﺘﺴﺑ تﺪﻣزارد ﻲﺸﺨﺑ سﺮﺘﺳد رد ﻲﻘﻴﻗد تﺎﻋﻼﻃا ﻲﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ ﻪﺋارا تﺪﻣزارد تاﺮﻴﺛﺎﺗ هﺪﻨﻳآ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ رد ﺖﺳا يروﺮﺿ و ﺖﺴﻴﻧ ﻪﺘﺴﺑ و ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ نآ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﺶﻳاﺰﻓا هﻮﺤﻧ و ﻲﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ دﺮﻴﮔ راﺮﻗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ . و ﻲﺣاﺮﻃ ﻞﺣاﺮﻣ ﻲﻣﺎﻤﺗ ﻪﻛ ﺪﺷ شﻼﺗ ﺪﻨﭼﺮﻫ ﺎﺑ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ياﺮﺟا دﺮﻴﮔ ترﻮﺻ ﺖﻗد ، ﺖﻳدوﺪﺤﻣ ﺎﺑ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﻳا ﺎﻣا -دﻮﺑ ﻪﺟاﻮﻣ ﻲﻳﺎﻫ ؛ زا ﻲﻜﻳ ﺎﻬﻧآ نﺎﺴﻜﻳ نﺎﻜﻣا مﺪﻋ ﻞﻣﺎﻛ يزﺎﺳ ﻲﮕﻨﻫﺮﻓ ﺖﻴﻌﺿو و ﻲﺷﻮﻫ هﺮﻬﺑ ﺢﻄﺳ ﺮﻈﻧ زا نارﺎﻤﻴﺑ -دﻮﺑ ﻲﻋﺎﻤﺘﺟا . ﻲﻠﻋ ﻪﺑ نﺎﻧآ يﺪﻨﺒﻳﺎﭘ ﻲﺳرﺮﺑ ﺖﻬﺟ نارﺎﻤﻴﺑ رﺮﻜﻣ يﺮﻴﮕﻴﭘ ﻢﻏر ﻪﺘﺴﺑ زا هدﺎﻔﺘﺳا يرﺎﺘﻓر تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺖﺳا ﻦﻜﻤﻣ ،ﻲﺷزﻮﻣآ رﺎﻈﺘﻧا درﻮﻣ ﻪﺑ دﻮﺟﻮﻣ ﺐﻟﺎﻄﻣ زا ﻞﻣﺎﻛ هدﺎﻔﺘﺳا ﻪﺑ ﻦﻴﺒﻃﺎﺨﻣ ﻪﺟﻮﺗ مﺪﻋ ﺖﻠﻋ ﺪﺷﺎﺑ هﺪﺸﻧ دﺎﺠﻳا . ﺖﻳدوﺪﺤﻣ زا ﺮﮕﻳد ﻲﻜﻳ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ رد دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫ ﻲﺳرﺮﺑ دﻮﺒﻧ ﻪﺘﺴﺑ ﻲﺣاﺮﻃ ﺖﻬﺟ ﻪﺑﺎﺸﻣ يﺎﻫ ﻖﻴﻗد ﻲﺷزﻮﻣآ و ﺮﺗ ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ دﻮﺑ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ زا ﻞﺻﺎﺣ ﺞﻳﺎﺘﻧ . ﻪﺠﻴﺘﻧ يﺮﻴﮔ ﺶﻫوﮋﭘ زا ﻞﺻﺎﺣ ﺞﻳﺎﺘﻧ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗﺎﺑ ، ﺪﻳدﺮﮔ ﺺﺨﺸﻣ هﺮﻬﭼ ﻖﻳﺮﻃ زا شزﻮﻣآ ﻪﺑ ﻲﺳ و ﺖﻠﻔﻤﭘ زا هدﺎﻔﺘﺳا و هﺮﻬﭼ يد ﻲﻣ ﻲﺷزﻮﻣآ هﺎﺗﻮﻛ رد ﺪﻧاﻮﺗ نﻮﺧ دﻮﻋ ﺮﺑ تﺪﻣ ﺮﻴﺛﺎﺗ يﺰﻳر ﻪﺘﺷاد و ﺪﻨﻛ ﻢﻛ ار تﺎﻌﻓد داﺪﻌﺗ . ﻲﻧادرﺪﻗ و ﺮﻜﺸﺗ ﺖﻧوﺎﻌﻣ زا ناﺮﮕﺸﻫوﮋﭘ يروﺎﻨﻓ و تﺎﻔﻴﻔﺤﺗ مﻮﻠﻋ هﺎﮕﺸﻧاد ﻪﻛ ﻲﻨﻴﺘﻣ نﺎﺘﺳرﺎﻤﻴﺑ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ و نﺎﺷﺎﻛ ﻲﻜﺷﮋﭘ ار يرﺎﻜﻤﻫ لﺎﻤﻛ ﻪﺘﺷاد لوﺬﺒﻣ ﺪﻧا ، ﻲﻣ ﻲﻧادرﺪﻗ و ﺮﻜﺸﺗ ﻳﺎﻤﻧ ﻨ ﺪ .
رﺎﺸﻓا و نﺎﻴﻏﺎﺒﺻ هﺎﻣود ﺾﻴﻓ ﻪﻣﺎﻧ | ﺪﻨﻔﺳا و ﻦﻤﻬﺑ | 1397 | هرود 22 | هرﺎﻤﺷ 6 616 References:
[1] Traboulsi H, Alam E, Hadi U. Changing Trends in the Management of Epistaxis. Int J Otolaryngol 2015; 2015: 263987.
[2] Rockey JG, Anand R. A critical audit of the surgical management of intractable epistaxis using sphenopalatine artery ligation/diathermy. Rhinology 2002; 40(3): 147-9.
[3] Villwock JA, Jones K. Recent trends in epistaxis management in the United States: 2008-2010. JAMA Otolaryngol Head Neck Surg 2013; 139 (12):1279-84. [4] Pallin DJ, Chng YM, Mckay MP, Emond JA, Pelletier AJ, Camargo CA Jr. Epidemiology of epistaxis in US emergency departments, 1992 to 2001. Ann Emerg Med 2005; 46(1): 77-81.
[5] Kucik CJ, Clenney T. Management of epistaxis. Am Fam Physician 2005; 71(2): 305-11.
[6] Venettacci O, Nettlefold C, Chan L, Daniel M, Curotta J. Sub-labial packing: a novel method of stopping epistaxis from Little's area. Int J Pediatr Otorhinolaryngol 2013; 77(8): 1370-1.
[7] Schlosser RJ. Clinical practice. Epistaxis. N Engl J Med 2009; 360(8): 784-9.
[8] Morgan DJ, Kellerman R. Epistaxis: evaluation and treatment. Prim Care 2014; 41(1): 63-73.
[9] Kasperek ZA, Pollock GF. Epistaxis: an overview. Emerg Med Clin North Am 2013; 31(2): 443-54. [10] Ecevit MC, Erdag TK, Ucar S, Demiryoguran NS, Ikiz AO, Karcioglu O, et al. Epistaxis management: is medical intervention required for inactive epistaxis? Kulak Burun Bogaz Ihtis Derg 2014; 24(4): 211-6. [11] Yau S. An update on epistaxis. Aust Fam Phys-ician 2015; 44(9): 653-6.
[12] Killick N, Malik V, Nirmal Kumar B. Nasal packing for epistaxis: an evidencebased review. Br J Hosp Med (Lond) 2014; 75(3): 143-4, 146-7.
[13] Rudmik L, Smith TL. Management of intractable spontaneous epistaxis. Am J Rhinol Allergy 2012; 26(1): 55-60.
[14] Minni A, Dragonetti A, Gera R, Barbaro M, Magliulo G, Filipo R. Endoscopic management of recurrent epistaxis: the experience of two metropolitan hospitals in Italy. Acta Otolaryngol 2010; 130(9): 1048-52.
[15] Abrich V, Brozek A, Boyle TR, Chyou PH, Yale SH. Risk factors for recurrent spontaneous epistaxis. Mayo Clin Proc 2014; 89(12): 1636-43.
[16] Zhang J, Qiu R, Wei C. Long-term efficacy of Nd: YAG laser photocoagulationvs. liquid paraffin plus antiseptic cream in the treatment of recurrent epistaxis. Eur Arch Otorhinolaryngol 2015; 272(12): 3721-5. [17] Kaariainen M, Kyngas H. The quality of patient education evaluated by the health personnel. Scand J Caring Sci 2010; 24(3): 548-56.
[18] Seyedin H, Goharinezhad S, Vatankhah S, Azmal M. Patient education process in teaching hospitals of Tehran University of Medical Sciences. Med J Islam Repub Iran 2015; 29: 220.
[19] Chien WT, Kam CW, Lee IF. An assessment of the patients' needs in mental health education. J Adv Nurs
2001; 34(3): 304-11.
[20] Shafiei E, Baratimarnani A, Goharinezhad S, Kalhor R, Azmal M. Nurses' perceptions of evidence-based practice: a uantitative study at a teaching hospital in Iran. Med J Islam Repub Iran 2014; 28: 135. [21] Marcum J, Ridenour M, Shaff G, Hammons M, Taylor M. A study of professional nurses' percep-tions of patient education. J Contin Educ Nurs 2002; 33(3): 112-8.
[22] Jones JM, Papadakos J, Bennett C, Blacker S, Catton P, Harth T, et al. Maximizing your Patient Education Skills (MPES): a multi-site evaluation of an innovative patient education skills training course for oncology health care professionals. Patient Educ Couns 2011; 84(2): 176-84.
[23] Syx RL. The practice of patient education: the theoretical perspective. Orthop Nurs 2008; 27(1): 50-4. [24] Abrich V, Brozek A, Boyle TR, Chyou PH, Yale SH. Risk factors for recurrent spontaneous epistaxis. Mayo Clin Proc 2014; 89(12): 1636-43.
[25] Ando Y, Iimura J, Arai S, Arai C, Komori M, Tsuyumu M, et al. Risk factors for recurrent epistaxis: importance of initial treatment. Auris Nasus Larynx 2014; 41(1): 41-5
[26] Tabet N, Stewart R, Hudson S, Sweeney V, Sauer J, Bryant C, et al. Male gender influences response to an educational package for delirium prevention among older people: a stratified analysis. Int J Geriatr Psychiatry 2006; 21(5): 493-7.
[27] Bagherinia M, Mirghafourvand M, Shafaie FS. The effect of educational package on functional status and maternal self-confidence of primiparous women in postpartum period: a randomized controlled clinical trial. J Matern Fetal Neonatal Med 2017; 30(20): 2469-75.
[28] Aghajani M, Mirbagher Ajorpaz N, Kafaei Atrian M, Raofi Z, Abedi F, Naeimi Vartoni S, et al. Effect of self-care education on quality of life inpatients with primary hypertension: comparing lecture and educational package. Nurs Midwifery Stud 2013; 2(4): 71-6.
[29] Clark AJ, Espie CA, Paul A. Adults with learning disabilities and epilepsy: knowledge about epilepsy before and after an educational package. Seizure 2001; 10(7): 492-9.
[30] Moule P, Lewis J, Mccabe C. Designing and delivering an educational package to meet the needs of primary care health professionals in the diagnosis and management of those with complex regional pain syndrome. Musculoskeletal Care 2014; 12(2): 114-7. [31] Timmins F, Neill F, Griffin MQ, Kelly J, De La Cruz E. Spiritual dimensions of care: developing an educational package for hospital nurses in the Republicof Ireland. Holist Nurs Pract 2014; 28(2): 106-23.
[32] Evans CE, Haynes RB, Gilbert JR, Taylor DW, Sackett DL, Johnston M. Educational package on hypertension for primary care physicians. Can Med Assoc J 1984; 130(6): 719-22.
