บทท 3 การแสดงรายการในงบแสดงฐานะการเง น

(1)

1

บทที่ 3 การแสดงรายการในงบแสดงฐานะการเงิน

3.1 การจ าแนกและการรายงานสินทรัพย์

3.2 การจ าแนกและการรายงานหนี้สิน

3.3 การจ าแนกและการรายงานส่วนของเจ้าของ

3.4 ประมาณการหนี้สิน หนี้สินที่อาจเกิดขึ้น และสินทรัพย์

ที่อาจเกิดขึ้น

3.5รายการนอกงบแสดงฐานะการเงิน

ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(2)

2

•

ความหมายของสินทรัพย์

•

ลักษณะของสินทรัพย์

•

การรับรู้สินทรัพย์

•

การวัดมูลค่าของสินทรัพย์

•

ประเภทของสินทรัพย์

–

สินทรัพย์หมุนเวียน

–

สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน

3.1

การจ าแนกและการรายงานสินทรัพย์

(3)

3

ความหมายของสินทรัพย์

(Assets)

(ตามแม่บทการบัญชี)

สินทรัพย์ หมายถึง ทรัพยากรที่อยู่ในความควบคุมของกิจการ ทรัพยากรดังกล่าวเป็นผลของเหตุการณ์ในอดีต ซึ่งกิจการคาดว่าจะ ได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจจากทรัพยากรนั้นในอนาคต ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตของสินทรัพย์ หมายถึง ศักยภาพ ของสินทรัพย์ในการก่อให้เกิดกระแสเงินสดหรือรายการเทียบเท่าเงิน สดแก่กิจการทั้งทางตรงและทางอ้อม ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(4)

4

ลักษณะของสินทรัพย์

- สินทรัพย์ท าให้กิจการได้รับประโยชน์เชิง

เศรษฐกิจในอนาคต

- กิจการสามารถควบคุมประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ

ในอนาคตจากสินทรัพย์นั้น

(5)

5 ตามแม่บทการบัญชี กิจการจะรับรู้รายการเป็นสินทรัพย์ในงบดุล เมื่อรายการนั้นเป็นไปตามค านิยามของสินทรัพย์ และเข้าเกณฑ์การ รับรู้รายการต่อไปนี้ 1) มีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ที่ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจใน อนาคตของรายการดังกล่าวจะเข้าสู่กิจการ 2) รายการดังกล่าวมีราคาทุนหรือมูลค่าที่สามารถวัดได้อย่าง น่าเชื่อถือ

การรับรู้สินทรัพย์

(6)

6

การวัดมูลค่าของสินทรัพย์

• งบการเงินใช้เกณฑ์ในการวัดมูลค่าต่างๆ โดยใช้ประกอบกันใน สัดส่วนที่แตกต่าง ได้แก่ • 1. ราคาทุนเดิม หมายถึง การบันทึกสินทรัพย์ด้วยจ านวนเงินสด หรือรายการเทียบเท่าเงินสดที่จ่ายหรือด้วยมูลค่ายุติธรรมของสิ่งที่ น าไปแลกสินทรัพย์ ณ เวลาที่ได้มาซึ่งสินทรัพย์นั้น • 2. ราคาทุนปัจจุบัน หมายถึง การแสดงสินทรัพย์ด้วยจ านวนเงินสด หรือรายการเทียบเท่า • _{เงินสดที่ต้องจ่ายในขณะนั้นเพื่อให้ได้มาซึ่งสินทรัพย์ชนิดเดียวกัน} หรือสินทรัพย์ที่เท่าเทียมกัน ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(7)

7 • 3. มูลค่าที่จะได้รับ(จ่าย) หมายถึง การแสดงสินทรัพย์ด้วย จ านวนเงินสด หรือรายการเทียบเท่าเงินสดที่จะได้มาในขณะนั้น หากกิจการขายสินทรัพย์โดยเป็นไปตามขั้นตอนปกติ ในการ จ าหน่ายสินทรัพย์ • 4. มูลค่าปัจจุบัน หมายถึง การแสดงสินทรัพย์ด้วยมูลค่าปัจจุบัน ของกระแสเงินสดรับสุทธิในอนาคตซึ่งคาดว่าจะได้รับจาก สินทรัพย์นั้นในการด าเนินงานตามปกติของกิจการ

การวัดมูลค่าของสินทรัพย์(ต่อ)

(8)

8

วัตถุประสงค์ในการวัดมูลค่าของสินทรัพย์

• 1. วัตถุประสงค์เพื่อต้องการวัดผลก าไร • 2. วัตถุประสงค์เพื่อประโยชน์ของผู้ลงทุน • 2.1 แสดงฐานะการเงินและการเปลี่ยนแปลงฐานะการเงิน • 2.2 เพื่อคาดคะเนฐานะการเงินและผลการด าเนินงานใน อนาคต • 2.3 เพื่อแสดงสิทธิเรียกร้องของผู้ถือหุ้น • 3. วัตถุประสงค์เพื่อประโยชน์ของเจ้าหนี้ • 4. วัตถุประสงค์เพื่อประโยชน์ของผู้บริหาร ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(9)

9

ประเภทของสินทรัพย์

การจัดประเภทสินทรัพย์ท าให้ผู้ใช้งบการเงินได้ข้อมูลที่มี ประโยชน์มากขึ้นเนื่องจาก 1. แสดงให้เห็นถึงสินทรัพย์ที่กิจการใช้เป็นเงินทุนหมุนเวียนอย่าง ต่อเนื่องแยกจากสินทรัพย์ที่กิจการมีไว้ใช้ในการด าเนินงานระยะยาว 2. แสดงให้เห็นถึงสินทรัพย์ที่กิจการคาดว่าจะได้รับประโยชน์ภายใน รอบระยะเวลาด าเนินงานปัจจุบันแยกจากสินทรัพย์ที่ให้ประโยชน์ มากกว่าหนึ่งงวดบัญชี 3. ข้อมูลเกี่ยวกับวันครบก าหนดของสินทรัพย์จะเป็นประโยชน์ใน การประเมินสภาพคล่องและความสามารถในการช าระหนี้ ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(10)

10

สินทรัพย์อาจแบ่งประเภทใหญ่ ๆ ได้ 2 ประเภท

คือ สินทรัพย์หมุนเวียน

(

Current

Assets)

และสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน (

Non

Current

Assets)

ประเภทของสินทรัพย์(ต่อ)

(11)

11

สินทรัพย์หมุนเวียน

สินทรัพย์หมุนเวียน หมายถึง เงินสดหรือสินทรัพย์

อื่นที่มีเหตุผลหรือคาดหมายได้ว่าจะเปลี่ยนเป็นเงินสด

หรือขาย หรือใช้หมดไประหว่างรอบระยะเวลาการ

ด าเนินงานตามปกติของกิจการ

ประเภทของสินทรัพย์(ต่อ)

(12)

12 • _{สินทรัพย์จะจัดประเภทเป็นสินทรัพย์หมุนเวียนเมื่อสินทรัพย์นั้น} เป็นไปตามเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ • 1. _{คาดว่าจะได้รับประโยชน์ หรือตั้งใจจะขายหรือใช้ภายในรอบ} ระยะเวลาการด าเนินงานตามปกติของกิจการ • 2. _{ถือไว้โดยมีวัตถุประสงค์เบื้องต้นคือมีไว้เพื่อค้า} • 3. คาดว่าจะได้รับประโยชน์ภายในระยะเวลา 12 เดือนนับจาก รอบระยะเวลารายงาน • 4. เป็นเงินสดหรือรายการเทียบเท่าเงินสด และไม่มีข้อจ ากัดในการ แลกเปลี่ยน หรือการใช้ช าระหนี้สินภายในระยะเวลาอย่างน้อย 12 เดือนนับจากรอบระยะเวลารายงาน สินทรัพย์หมุนเวียน(ต่อ) ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(13)

13

รายการที่จัดเป็นสินทรัพย์หมุนเวียน

•

เงินสด

Cash

•

รายการเทียบเท่าเงินสด

Cash Equivalent

•

เงินลงทุนชั่วคราว

Temporary Investment

•

ตั๋วเงินรับ

Note receivable

•

ลูกหนี้

Receivable

•

สินค้าคงเหลือ

Inventory

•

ค่าใช้จ่ายล่วงหน้า

Prepaid Expense

สินทรัพย์หมุนเวียน(ต่อ) ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(14)

14

สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน

•

สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน หมายถึง สินทรัพย์ซึ่งไม่ได้

เป็นไปตามข้อก าหนดของสินทรัพย์หมุนเวียน

•

สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน รวมถึงสินทรัพย์ที่มีตัวตน

สินทรัพย์ไม่มีตัวตน สินทรัพย์ทางการเงินและ

สินทรัพย์ด าเนินงาน

(15)

15

รายการที่จัดเป็นสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน

• เงินลงทุนระยะยาวLong- term Investment

• เงินลงทุนในบริษัทร่วมInvestment in Associates

• _{เงินลงทุนในบริษัทย่อย}Investment in Subsidiary

• เงินลงทุนในพันธบัตรหรือหุ้นกู้ Investment in Bond

• ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์Property Plant and Equipment

• สินทรัพย์ไม่มีตัวตนIntangible Assets

สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน(ต่อ)

(16)

16

3.2

การจ าแนกและการรายงานหนี้สิน

•

ความหมายของหนี้สิน

•

ลักษณะของหนี้สิน

•

การรับรู้หนี้สิน

•

การวัดมูลค่าหนี้สิน

•

ประเภทของหนี้สิน

(17)

17

ความหมายของหนี้สิน

(Liabilities)

(ตามแม่บทการบัญชี)

•

หนี้สิน หมายถึง ภาระผูกพันในปัจจุบันของกิจการ

ซึ่งเป็นผลของเหตุการณ์ในอดีตโดยการช าระภาระ

ผูกพันนั้น คาดว่าจะส่งผลให้กิจการสูญเสียทรัพยากรที่

มีประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ

(18)

18

ลักษณะของหนี้สิน

(1) หนี้สินต้องเป็นภาระผูกพันของกิจการ

(2) ภาระผูกพันในปัจจุบันของกิจการต้องเป็นผล

ของเหตุการณ์ในอดีต

(3) การช าระภาระผูกนั้นจะส่งผลให้กิจการสูญเสีย

ทรัพยากรที่มีประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ

(19)

19

การรับรู้หนี้สิน

• 1.

มีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ที่กิจการจะสูญเสีย

ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตจากรายการดังกล่าว

• 2.

รายการดังกล่าวมีราคาทุนหรือมูลค่าที่สามารถวัดได้

อย่างน่าเชื่อถือ

แม่บทการบัญชีก าหนดว่าหนี้สินควรรับรู้ก็ต่อเมื่อหนี้สิน

นั้นเข้าเกณฑ์การรับรู้รายการ 2 ข้อต่อไปนี้

(20)

การวัดมูลค่าหนี้สิน

• _{การวัดมูลค่าหนี้สินใช้เกณฑ์ในการวัดมูลค่าต่างๆ โดยใช้ประกอบ} กันในสัดส่วนที่แตกต่าง ได้แก่ • 1. ราคาทุนเดิม หมายถึง การบันทึกหนี้สินด้วยจ านวนเงินที่ ได้รับจากการก่อภาระผูกพันหรือด้วยจ านวนเงินสดหรือรายการ เทียบเท่าเงินสดที่คาดว่าจะต้องจ่ายเพื่อช าระหนี้สินที่เกิดจากการ ด าเนินงานตามปกติของกิจการ เช่น ภาษีเงินได้ • 2. ราคาทุนปัจจุบัน หมายถึง การแสดงหนี้สินด้วยจ านวนเงินสด หรือรายการเทียบเท่าเงินสดที่ต้องใช้ช าระภาระผูกพันในขณะนั้น โดยไม่ต้องคิดลด ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์ ₂₀

(21)

การวัดมูลค่าหนี้สิน (ต่อ)

• 3.

มูลค่าที่จะได้รับ

(

จ่าย

)

หมายถึง การแสดงหนี้สินด้วยมูล

ค่าที่จะต้องจ่ายคืน หรือด้วยจ านวนเงินสด หรือรายการ

เทียบเท่าเงินสดที่คาดว่าจะต้องจ่าย เพื่อช าระหนี้สินที่เกิดจาก

การด าเนินงานตามปกติโดยไม่ต้องคิดลด

• 4.

มูลค่าปัจจุบัน หมายถึง การแสดงหนี้สินด้วยมูลค่าปัจจุบัน

ของกระแสเงินสดจ่ายสุทธิซึ่งคาดว่าจะต้องจ่ายช าระหนี้สิน

ในการด าเนินงานตามปกติของกิจการ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์ 21

(22)

22

ประเภทของหนี้สิน

การจ าแนกประเภทหนี้สิน 1. ตามก าหนดระยะเวลาช าระหนี้ 1.1 หนี้สินหมุนเวียนCurrent Liabilities 1.2 หนี้สินไม่หมุนเวียน Non-Current Liabilities 2. ตามลักษณะความแน่นอนของหนี้สิน 2.1 หนี้สินที่มีลักษณะแน่นอนDeterminable Liabilities 2.2 หนี้สินที่อาจเกิดขึ้นContingent Liabilities 2.3 ประมาณการหนี้สิน Provisions หรือ Estimated Liabilities ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(23)

23

หนี้สินหมุนเวียน

หนี้สินหมุนเวียน หมายถึง หนี้สินซึ่งมีระยะเวลาการ

ช าระคืนภายใน 1 ปี หรือ ภายในรอบระยะเวลาการ

ด าเนินงานตามปกติของกิจการด้วยสินทรัพย์หมุนเวียนหรือ

การก่อหนี้ระยะสั้นอื่นทดแทน เช่น เจ้าหนี้การค้า ภาษีเงินได้

นิติบุคคลค้างจ่าย ค่าเช่าค้างจ่าย ค่านายหน้าค้างจ่าย

ประเภทของหนี้สิน(ต่อ)

(24)

24 หนี้สินต้องจัดประเภทเป็นหนี้สินหมุนเวียน เมื่อ (1) หนี้สินนั้นถึงก าหนดช าระภายใน 1 ปี นับจากวันที่ในงบดุล และ (2) กิจการคาดว่าจะช าระหนี้สินนั้นคืนภายในรอบระยะเวลา ด าเนินงานปกติ การก าหนดมูลค่าของหนี้สินหมุนเวียน กิจการรับรู้หนี้สินหมุนเวียนในงบการเงินด้วยมูลค่าของภาระ ผูกพันที่กิจการต้องจ่ายช าระโดยไม่ต้องค านึงถึงมูลค่าปัจจุบัน

หนี้สินหมุนเวียน(ต่อ)

(25)

25

ประเภทของหนี้สินหมุนเวียน

1. จัดประเภทตามลักษณะความแน่นอนของหนี้สิน 1.1 หนี้สินหมุนเวียนที่ก าหนดมูลค่าได้แน่นอน 1.2 ประมาณการหนี้สิน 2. จัดประเภทโดยพิจารณาในรูปของเงินทุนหมุนเวียน 2.1 หนี้สินหมุนเวียนที่เป็นตัวเงิน 2.2 หนี้สินหมุนเวียนที่ไม่เป็นตัวเงิน

(26)

26

รายการที่จัดเป็นหนี้สินหมุนเวียน

• เจ้าหนี้การค้าTrade Accounts Payable

• ตั๋วเงินจ่ายNotes Payable

• เงินปันผลค้างจ่ายDividends Payable

• เงินมัดจ าDeposits

• เงินเดือนและค่าแรงค้างจ่ายPayroll Payable

• ส่วนของเงินกู้ยืมระยะยาวที่ถึงก าหนดช าระภายใน 1 ปี Current Portion of Long-term Loan

(27)

27 ข้อยกเว้น กิจการต้องจัดประเภทหนี้สินระยะยาวที่จะครบ ก าหนดช าระภายใน 1 ปี เป็นหนี้สินไม่หมุนเวียน ในกรณีที่เข้า เงื่อนไขทั้ง 3 ข้อต่อไปนี้ (1) เงื่อนไขในการช าระหนี้เดิมมีระยะเวลาเกินกว่า 1 ปี (2) กิจการมีความประสงค์ที่จะช าระหนี้โดยการก่อหนี้ระยะ ยาวใหม่ (3) มีหลักฐานสนับสนุนความประสงค์ตามข้อ (2) ในรูปของ สัญญา ช าระหนี้โดยการก่อหนี้ใหม่ การต่ออายุหนี้หรือการปรับ ก าหนดการช าระหนี้ใหม่ หนี้สินหมุนเวียน(ต่อ) ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(28)

28

หนี้สินไม่หมุนเวียน

หนี้สินไม่หมุนเวียน หมายถึง หนี้สินซึ่งมีระยะเวลา

การช าระคืนเกินกว่า 1 ปี หรือ เกินกว่ารอบระยะเวลาการ

ด าเนินงานตามปกติของกิจการ

(29)

29

รายการที่จัดเป็นหนี้สินไม่หมุนเวียน

• ตั๋วเงินจ่ายระยะยาว Long-term Notes Payable

• หุ้นกู้Bond Payable

• หุ้นกู้แปลงสภาพConvertible Bonds

• หนี้สินจากสัญญาระยะยาวLong –term Purchase contract

• หนี้สินจากสัญญาเช่าระยะยาวObligation from Long- term Lease

• หนี้สินเงินบ าเหน็จLiability Under Pension Plan

• รายได้รอการตัดบัญชีDeferred Revenue หรือDeferred Income

หนี้สินไม่หมุนเวียน(ต่อ)

(30)

30

ประมาณการหนี้สิน

(Estimated

Liabilities

หรือ

Provisions)

หมายถึง

หนี้สินที่มีความไม่แน่นอนเกี่ยวกับจังหวะเวลา

หรือจ านวนที่ต้องจ่ายช าระ

(31)

31

ประเภทของประมาณการหนี้สิน

1. ประมาณการหนี้สินหมุนเวียน(Estimated Current Liabilities) กิจการต้องจ่ายช าระภาระ ผูกพันภายใน1ปี เช่น หนี้สินสมนาคุณ หนี้ค่าบัตรก านัล หนี้สินค่าประกันคุณภาพ เป็นต้น 2. ประมาณการหนี้สินระยะยาว(Estimated Long-term Liabilities) กิจการต้องจ่ายช าระภาระผูกพัน ภายในระยะเวลาที่เกินกว่า1ปี เช่น หนี้สินบ าเหน็จ หนี้สินจาก สัญญาเช่าเป็นต้น (ศึกษาประมาณการหนี้สินเพิ่มเติมในหัวข้อ3.4) ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(32)

32

หนี้สินที่อาจเกิดขึ้น

หนี้สินที่อาจเกิดขึ้น_(Contingent _Liabilities) หมายถึงหนี้สินที่อาจเกิดขึ้นเนื่องจากสถานการณ์หรือเงื่อนไขที่มี อยู่ในปัจจุบัน ซึ่งจะทราบผลแน่นอนจากเหตุการณ์ในอนาคต ตัวอย่างของหนี้สินที่อาจเกิดขึ้น เช่น - การถูกฟ้องร้องและคดีความยังอยู่ระหว่างการพิจารณา - การถูกประเมินภาษีย้อนหลัง - การค ้าประกันหนี้ - หนี้สินที่อาจเกิดขึ้นจากตั๋วเงินรับขายลด หรือ การสลักหลังโอนตั๋ว กิจการต้องไม่รับรู้หนี้สินในงบดุล แต่ให้เปิดเผยในหมายเหตุ ประกอบงบการเงิน (ศึกษาหนี้สินที่อาจเกิดขึ้นเพิ่มเติมในหัวข้อ3.4) ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(33)

33

3.3

การจ าแนกและการรายงานส่วนของเจ้าของ

• การเปลี่ยนแปลงในส่วนของเจ้าของ • ประเภทของส่วนของเจ้าของ • ราคาตามบัญชีต่อหุ้น • ก าไรต่อหุ้น ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(34)

34

การเปลี่ยนแปลงในส่วนของเจ้าของ

การเปลี่ยนแปลงในส่วนของเจ้าของจะเกิดขึ้นเมื่อมีการ เปลี่ยนแปลงในสินทรัพย์สุทธิ ดังนี้ 1. ก าไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ (Comprehensive income) 2. การลงทุนโดยเจ้าของ (Investments by Owners) 3. การจ่ายคืนให้เจ้าของ (Distributions to Owners) ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(35)

35

การเปลี่ยนแปลงในส่วนของเจ้าของ(ต่อ)

ก าไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ(Comprehensive income) หมายถึง การเปลี่ยนแปลงในส่วนของเจ้าของ หรือการ เปลี่ยนแปลงในสินทรัพย์สุทธิของกิจการ อันเนื่องมาจาก เหตุการณ์ หรือรายการอื่นที่ไม่ได้เกิดจากเจ้าของ เช่น ก าไร ขาดทุนสุทธิส าหรับงวด ส่วนเกินทุนจากการตีราคาสินทรัพย์ หรือผลสะสมจากการแก้ไขข้อผิดพลาด โดยที่จะไม่รวมถึงการ เปลี่ยนแปลงที่เป็นผลมาจากการลงทุนโดยเจ้าของ และการจ่าย คืนให้เจ้าของ ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(36)

36

การลงทุนโดยเจ้าของ

(Investments by

Owners)

หมายถึงส่วนเพิ่มในสินทรัพย์สุทธิของ

กิจการอันเนื่องมาจากการลงทุนโดยเจ้าของ ที่อาจจะ

เป็นสินทรัพย์ บริการ หรือการแปลงสภาพหนี้สินของ

กิจการเพื่อท าให้กิจการสามารถด าเนินงานขยายกิจการ

หรือลดภาระหนี้สินลงได้

(37)

37

การจ่ายคืนให้เจ้าของ

(Distributions to

Owners)

หมายถึง ส่วนลดในสินทรัพย์สุทธิของ

กิจการอันเนื่องมาจากการโอนส่วนได้เสียในสินทรัพย์

สุทธิให้กับเจ้าของ ได้แก่ การจ่ายเงินปันผล

(38)

38

ประเภทของส่วนของเจ้าของ

ส่วนของเจ้าของมีลักษณะแตกต่างกันตามประเภทของธุรกิจซึ่ง แบ่งธุรกิจออกได้ 3 ประเภทคือ 1. กิจการเจ้าของคนเดียวSingle Proprietorship 2. ห้างหุ้นส่วนPartnership 3. บริษัทจ ากัดCorporation ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(39)

39 กิจการเจ้าของคนเดียว 1. บัญชีทุน 2. บัญชีถอนใช้ส่วนตัว ห้างหุ้นส่วน 1. บัญชีทุนของผู้เป็นหุ้นส่วน 2. บัญชีเดินสะพัดหรือบัญชีกระแสทุน

ประเภทของส่วนของเจ้าของ(ต่อ)

(40)

40 บริษัทจ ากัด 1. ทุนเรือนหุ้น 2. ส่วนเกินทุน 3. ก าไรสะสม ทุนเรือนหุ้นCapital Stock ประเภทของทุนเรือนหุ้น 1. หุ้นสามัญCommon Stock แบ่งออกได้เป็น 2ชนิดคือ1.1 หุ้นที่ระบุมูลค่า 1.2 หุ้นที่ไม่ระบุมูลค่า ประเภทของส่วนของเจ้าของ(ต่อ) ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(41)

41 2. หุ้นบุริมสิทธิ Preferred Stock 2.1 สิทธิพิเศษในการรับเงินปันผล - ชนิดสะสมและไม่สะสม - ชนิดร่วมรับและไม่ร่วมรับ 2.2 สิทธิพิเศษในสินทรัพย์ 2.3 สิทธิพิเศษในการแปลงสภาพหุ้น 2.4 สิทธิพิเศษในการไถ่ถอน

บริษัทจ ากัด(ต่อ)

ประเภทของทุนเรือนหุ้น(ต่อ)

(42)

42

การออกจ าหน่ายหุ้น

1. การจ าหน่ายหุ้นโดยได้รับเงินสดเป็นผลตอบแทน 2. การจ าหน่ายหุ้นโดยได้รับสินทรัพย์อื่นเป็นผลตอบแทน การเปลี่ยนแปลงทุน 1. การเพิ่มทุน 2. การลดทุน

(43)

43

การเพิ่มทุน

1. การเพิ่มจ านวนหุ้น 2. การเพิ่มมูลค่าหุ้น 3. การแปลงสภาพหุ้น 4. การให้สิทธิซื้อหุ้น 5. การแยกหุ้น 6. การจ่ายหุ้นปันผล

(44)

44

การลดทุน

1. การลดจ านวนหุ้น 2. การลดมูลค่าหุ้น 3. การซื้อหุ้นคืนมา 3.1 วิธีราคาทุน 3.2 วิธีไถ่ถอน 4. การรวมหุ้น 5. การรับบริจาคหุ้นจากผู้ถือหุ้น

(45)

45

ส่วนเกินทุนAdditional Paid-in Capital 1. ส่วนเกินทุนที่เกิดจากทุนเรือนหุ้น 2. ส่วนเกินทุนที่เกิดจากบุคคลภายนอก 3. ส่วนเกินทุนที่เกิดจากการตีราคาสินทรัพย์ ก าไรสะสม Retained Earnings 1. การจ่ายปันผล 2. การจัดสรรก าไรสะสม

(46)

46 การจ่ายปันผล 1. เงินปันผล 2. สินทรัพย์ปันผล 3. หุ้นปันผล 4. การจ่ายปันผลคืนทุน 5. การจ่ายปันผลระหว่างกาล

(47)

47

การจัดสรรก าไรสะสม

1. จัดสรรตามกฎหมาย

2. จัดสรรตามข้อผูกพันหรือสัญญา

3. จัดสรรตามนโยบายของผู้บริหาร

(48)

48

ราคาตามบัญชีต่อหุ้น(Book Value Per Share)

ราคาตามบัญชีต่อหุ้น หมายถึง

สิทธิส่วนได้เสียใน เงินทุนต่อหุ้นหรือส่วนเฉลี่ยของมูลค่าสุทธิของสินทรัพย์ที่ เป็นของผู้ถือหุ้นสามัญต่อหุ้นสามัญหนึ่งหุ้น (ศึกษารายละเอียดราคาตามบัญชีต่อหุ้นเพิ่มเติมในบทที่5) ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(49)

49

ก าไรต่อหุ้น Earnings Per Share

หมายถึง ส่วนเฉลี่ยของก าไรต่อหุ้นสามัญหนึ่ง

หุ้นหรือจ านวนก าไรสุทธิประจ างวดที่เป็นของหุ้น

สามัญหนึ่งหุ้น

1. ก าไรต่อหุ้นขั้นพื้นฐาน

Basic

Earnings Per

Share

2. ก าไรต่อหุ้นปรับลด

Diluted

Earnings

Per Share

(50)

50 ก าไรต่อหุ้นขั้นพื้นฐาน ก าไรต่อหุ้นขั้นพื้นฐาน ค านวณโดยการน าก าไรสุทธิหรือขาดทุน สุทธิส าหรับงวดเฉพาะส่วนที่เป็นของหุ้นสามัญหารด้วยจ านวนถัวเฉลี่ย ถ่วงน ้าหนักของหุ้นสามัญที่ถือโดยบุคคลภายนอก ก าไรต่อหุ้นปรับลด จ านวนหุ้นสามัญที่ใช้ในการค านวณก าไรต่อหุ้นปรับลด คือ จ านวน หุ้นสามัญถัวเฉลี่ยถ่วงน ้าหนักบวกด้วยจ านวนถัวเฉลี่ยถ่วงน ้าหนักของ หุ้นสามัญที่กิจการต้องออกเพื่อแปลงหุ้นสามัญเทียบเท่าปรับลดทั้งสิ้น ให้เป็นหุ้นสามัญ (ศึกษารายละเอียดก าไรต่อหุ้นเพิ่มเติมในบทที่5) ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(51)

51 3.4 ประมาณการหนี้สิน หนี้สินที่อาจเกิดขึ้น และสินทรัพย์ที่อาจเกิดขึ้น -ความหมาย -การรับรู้ -การวัดมูลค่า -รายจ่ายที่จะได้รับคืน -การเปลี่ยนแปลงประมาณการหนี้สิน -การน าข้อก าหนดเกี่ยวกับการรับรู้และการวัดมูลค่ามา ปฏิบัติ -การเปิดเผยข้อมูล ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(52)

52

ประมาณการหนี้สิน

(Estimated

Liabilities

หรือ

Provisions)

หนี้สินที่มีความไม่แน่นอนเกี่ยวกับจังหวะเวลา

หรือจ านวนที่ต้องจ่ายช าระ

ความหมาย

(53)

53 หมายถึง รายการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ 1. ภาระผูกพันที่อาจมีอยู่อันเนื่องมาจากเหตุการณ์ในอดีต แต่การจะ ทราบว่าภาระผูกพันดังกล่าวมีอยู่หรือไม่นั้นต้องได้รับการยืนยัน จากเหตุการณ์อย่างน้อยหนึ่งเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นหรือไม่เกิดขึ้น ในอนาคต(เหตุการณ์ในอนาคต) ซึ่งเหตุการณ์ในอนาคตดังกล่าว ต้องเป็นเหตุการณ์ที่ยังมีความไม่แน่นอนในขณะนั้นและต้องไม่ อยู่ในความควบคุมทั้งหมดของกิจการ 2. ภาระผูกพันในปัจจุบันซึ่งเกิดขึ้นจากเหตุการณ์ในอดีต แต่ไม่ สามารถรับรู้เป็นหนี้สินได้เนื่องจากเป็นไปตามข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้

(Contingent Liabilities) ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(54)

54

2.1 ความน่าจะเป็นที่กิจการจะสูญเสียทรัพยากร

ที่มีประโยชน์เชิงเศรษฐกิจเพื่อจ่ายช าระภาระผูกพัน

อยู่ในระดับไม่ถึง “ความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่” หรือ

2.2 กิจการไม่สามารถวัดมูลค่าภาระผูกพันได้

อย่างน่าเชื่อถือเพียงพอ

(ต่อ) ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(55)

55

สินทรัพย์ที่อาจมีอยู่ อันเนื่องมาจากเหตุการณ์ในอดีต แต่

การจะทราบว่าสินทรัพย์ดังกล่าวมีอยู่หรือไม่นั้น ต้อง

ได้รับการยืนยันจากเหตุการณ์อย่างน้อยหนึ่งเหตุการณ์ที่

จะเกิดขึ้นหรือไม่เกิดขึ้นในอนาคต(เหตุการณ์ในอนาคต)

ซึ่งเหตุการณ์ในอนาคตดังกล่าวต้องเป็นเหตุการณ์ที่ยังมี

ความไม่แน่นอนในขณะนั้น และต้องไม่อยู่ในความ

ควบคุมทั้งหมดของกิจการ

สินทรัพย์ที่อาจเกิดขึ้น

(Contingent Assets)

(56)

56 การรับรู้รายการประมาณการหนี้สิน กิจการจะรับรู้ประมาณการหนี้สินเป็นหนี้สินในงบแสดง ฐานะการเงินได้ ก็ต่อเมื่อเป็นไปตามเงื่อนไขทุกข้อ ต่อไปนี้ 1) กิจการมีภาระผูกพันในปัจจุบันซึ่งเกิดจากเหตุการณ์ใน อดีต ไม่ว่า ภาระผูกพันนั้นจะเป็นภาระผูกพันตามกฎหมาย* หรือ ภาระผูกพันจากการอนุมาน** 2) มีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ที่กิจการจะสูญเสีย ทรัพยากรที่มีประโยชน์ เชิงเศรษฐกิจต่อกิจการเพื่อจ่ายช าระ ภาระผูกพันดังกล่าว และ 3) สามารถประมาณมูลค่าภาระผูกพันได้อย่างน่าเชื่อถือ

การรับรู้

(57)

57 *ภาระผูกพันตามกฎหมาย หมายถึงภาระผูกพันที่เกิดจาก สัญญา หรือกฎหมายที่ใช้บังคับ หรือผลบังคับตามกฎหมาย อื่น **ภาระผูกพันจากการอนุมาน หมายถึง ภาระผูกพันที่เกิดจาก การกระท าของกิจการที่ท าให้กิจการจ าต้องปฏิบัติตามภาระ ผูกพันนั้น

การรับรู้รายการประมาณการหนี้สิน(ต่อ)

(58)

58

การรับรู้รายการหนี้สินที่อาจเกิดขึ้น

- กิจการต้องไม่รับรู้หนี้สินที่อาจเกิดขึ้นในงบแสดงฐานะ การเงิน แต่ต้องเปิดเผยข้อมูล - กรณีที่กิจการต้องรับผิดชอบภาระผูกพันร่วมกับผู้อื่น ต้องถือส่วนของผู้อื่นเป็นหนี้สินที่อาจเกิดขึ้นของกิจการ และ รับรู้เป็นประมาณการหนี้สินในงบดุล เมื่อมีความเป็นไปได้ ค่อนข้างแน่นอนที่จะจ่ายช าระภาระผูกพันนั้น - กิจการต้องประเมินสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง เพราะ หนี้สินที่อาจเกิดขึ้นอาจเปลี่ยนแปลงไปจากที่คาดไว้ในตอนแรก ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(59)

59

การรับรู้รายการ

สินทรัพย์ที่อาจเกิดขึ้น - กิจการต้องไม่รับรู้สินทรัพย์ที่อาจเกิดขึ้นในงบ แสดงฐานะการเงิน และเปิดเผยข้อมูล หากมีความเป็นไปได้ ค่อนข้างแน่ที่จะได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ - สินทรัพย์ที่อาจเกิดขึ้น มักเกิดจากเหตุการณ์ที่ วางแผนไว้หรือคาดการณ์ไว้ไม่ได้ แต่มีความเป็นไปได้ที่จะ ได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคต เช่น การเรียกร้อง ค่าเสียหายที่กิจการก าลังด าเนินการตามกฎหมาย ซึ่งผลการ ตัดสินยังไม่เป็นที่แน่นอน - กิจการต้องประเมินสถานการณ์เกี่ยวกับสินทรัพย์ ที่อาจเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(60)

60

การวัดมูลค่า

- กิจการต้องรับรู้ประมาณการหนี้สินด้วยจ านวนประมาณ การที่ดีที่สุดของรายจ่ายที่ต้องน าไปจ่ายช าระภาระผูกพันในปัจจุบัน ณ วันที่ในงบแสดงฐานะการเงิน - ในการวัดมูลค่าประมาณการหนี้สิน กิจการต้องพิจารณาถึง ความเสี่ยงและความไม่แน่นอนที่อาจหลีกเลี่ยงได้อันเกิดจากเหตุการณ์และ สถานการณ์แวดล้อมต่างๆ เพื่อให้ได้มาซึ่งจ านวนประมาณการที่ดีที่สุด - กิจการต้องก าหนดจ านวนประมาณการหนี้สิน โดยใช้ มูลค่าปัจจุบันของรายจ่ายที่คาดว่าจะต้องน ามาจ่ายช าระภาระผูกพัน หาก มูลค่าของเงินตามเวลามีผลกระทบต่อจ านวนประมาณการหนี้สินนั้นอย่าง มีนัยส าคัญ ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(61)

61 การวัดมูลค่า (ต่อ) - อัตราคิดลดต้องเป็นอัตราก่อนหักภาษี และต้อง สะท้อนถึงการประเมินสถานการณ์ตลาดในปัจจุบันของมูลค่า ของเงินตามเวลาและความเสี่ยง - ประมาณการหนี้สิน ต้องสะท้อนถึงเหตุการณ์ ในอนาคต ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อจ านวนที่กิจการต้องน ามา จ่ายช าระภาระผูกพัน - กิจการต้องไม่น าผลก าไรจากการจ าหน่าย สินทรัพย์ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นมารวมพิจารณาในการวัดมูลค่า ประมาณการหนี้สิน ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(62)

62

รายจ่ายที่จะได้รับคืน

- หากกิจการคาดว่าจะได้รับรายจ่ายทั้งหมดหรือ บางส่วนคืนจากบุคคลที่ 3 จะรับรู้เป็นสินทรัพย์ได้ก็ต่อเมื่อ กิจการคาดว่าจะได้ รับคืนอย่างแน่นอน โดยรับรู้แยกต่างหาก แต่ ต้องไม่เกินจ านวนประมาณการหนี้สินที่เกี่ยวข้อง - กิจการอาจแสดงค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับประมาณ การหนี้สินในงบก าไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ โดยแสดงสุทธิจาก จ านวนรายจ่ายที่จะได้รับคืนที่รับรู้ไว้ ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(63)

63

การเปลี่ยนแปลงประมาณการหนี้สิน

กิจการต้องทบทวนประมาณการหนี้สิน ณ วันที่ในงบแสดง ฐานะการเงิน และปรับปรุงให้เป็นประมาณการที่ดีที่สุด ส าหรับวันนั้น กิจการต้องกลับบัญชีประมาณการหนี้สิน หากมี ความน่าจะเป็นค่อนข้างแน่ที่จะไม่ต้องจ่ายช าระภาระผูกพันนั้น ในการน าประมาณการหนี้สินมาใช้ กิจการจะน าประมาณ การหนี้สินมาใช้ได้เฉพาะกับรายจ่ายที่กิจการรับรู้เป็นประมาณ การหนี้สินไว้แต่เดิม ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(64)

64 การน าข้อก าหนดเกี่ยวกับการรับรู้ และวัดมูลค่ามาปฏิบัติ - กิจการต้องไม่รับรู้ประมาณการหนี้สินส าหรับ ขาดทุนจากการด าเนินงานที่จะเกิดขึ้นในอนาคต - กิจการต้องรับรู้ภาระผูกพันในปัจจุบัน ซึ่งเกิดจาก สัญญาที่สร้างภาระเป็นประมาณการหนี้สิน และวัดมูลค่าภาระ ผูกพันในลักษณะเดียวกับการวัดมูลค่าประมาณการหนี้สิน ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(65)

65 การน าข้อก าหนดเกี่ยวกับการรับรู้ และวัดมูลค่ามาปฏิบัติ (ต่อ) - การปรับโครงสร้างจะก่อให้เกิดภาระผูกพันจากการอนุมาน ได้ก็ต่อเมื่อกิจการได้ปฏิบัติตามข้อก าหนดทุกข้อ ดังนี้ (1) กิจการมีแผนการปรับโครงสร้างที่เป็นทางการอย่าง ละเอียด (2) กิจการท าให้ผู้ถูกกระทบจากแผนการปรับโครงสร้างเกิด ความคาดหมายอย่างมีมูลความจริงว่า กิจการจะด าเนินการปรับ โครงสร้าง โดยเริ่มปฏิบัติตามแผนการปรับโครงสร้างหรือโดย การประกาศลักษณะหลักของแผนนั้นให้ผู้ถูกกระทบทราบ ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(66)

66 การน าข้อก าหนดเกี่ยวกับการรับรู้ และวัดมูลค่ามาปฏิบัติ (ต่อ) - เมื่อกิจการขายการด าเนินงานบางส่วน ภาระ ผูกพันจะ ไม่ถือว่าเกิดขึ้น จนกระทั่งกิจการได้ผูกมัดที่จะขาย การด าเนินงานนั้น เช่น ท าสัญญาขาย ที่มีผลบังคับตามกฎหมาย - กิจการจะน ารายจ่ายไปรวมเป็นประมาณการ หนี้สิน จากการปรับโครงสร้างได้ ก็ต่อเมื่อรายจ่ายนั้น เป็น รายจ่ายโดยตรงที่เกิดขึ้นจากการปรับโครงสร้างนั้น และไม่ เกี่ยวข้องกับกิจกรรมที่มีอยู่อย่างต่อเนื่องของกิจการ ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(67)

67

การเปิดเผยข้อมูล

- กิจการต้องเปิดเผยข้อมูลส าหรับประมาณการ หนี้สินแต่ละประเภท เช่น (1) จ านวนประมาณการหนี้สิน ณ วันต้นงวด และ วันสิ้นงวด (2) จ านวนประมาณการหนี้สินที่รับรู้ในระหว่าง งวด ซึ่งรวมถึงจ านวนที่เพิ่มขึ้นของประมาณการหนี้สินที่มีอยู่ (3) จ านวนรายจ่ายที่คาดว่าจะได้รับคืน โดยระบุ จ านวนสินทรัพย์ ที่กิจการรับรู้ ส าหรับรายจ่ายที่คาดว่าจะได้รับ คืนนั้น ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(68)

68

การเปิดเผยข้อมูล (ต่อ)

- เมื่อกิจการน่าจะได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ มากกว่าจะไม่ได้รับ ต้องให้ค าอธิบายโดยสังเขปเกี่ยวกับลักษณะ ของสินทรัพย์ ที่อาจเกิดขึ้น ณ วันที่ในงบแสดงฐานะการเงิน กิจการต้องเปิดเผยประมาณการผลกระทบทางการเงิน ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(69)

69 การท าธุรกรรม/รายการนอกงบแสดงฐานะการเงิน หมายถึง รายการที่ท า ให้หนี้สินโดยรวมของกิจการเพิ่มขึ้น โดยที่ผลจากการท าธุรกรรม ดังกล่าวนั้น ไม่ ปรากฏให้เห็นในงบแสดงฐานะการเงินของกิจการ ซึ่งธุรกรรมที่กระท าขึ้นนั้นมี เจตนาที่จะปกปิดภาระหนี้สิน และข้อผูกพันที่มีอยู่ในปัจจุบันของกิจการ ภาระ หนี้สินอันอาจจะเกิดขึ้นในอนาคต รวมไปถึงการจัดหาเงินกู้ จากบุคคลภายนอก โดยหลีกเลี่ยงมิให้ รายการเหล่านั้นปรากฏรวม กับยอดหนี้สิน ในงบแสดงฐานะ การเงินของกิจการได้ กล่าวคือ กิจการจะซ่อนหนี้สินของตนออกจากรายงานทางการเงิน โดย การปกปิดรายการนั้นไว้ หรือ ท าการหลบซ่อนบัญชี ทั้งหนี้สินที่เกิดขึ้นจริง และ หนี้สินที่อาจจะเกิดขึ้นในภายหน้า

3.5 รายการนอกงบแสดงฐานะการเงิน

(70)

70

ประเภทของรายการค้านอกงบแสดงฐานะการเงิน หรือ

ธุรกรรมนอกงบแสดงฐานะการเงิน

วิธีการหลบซ่อนหนี้สินออกจากรายงานทางการเงินที่มักจะเกิดขึ้น มี ดังต่อไปนี้ 1.การรายงานรายได้ให้สูงกว่าความเป็นจริง 2.การไม่บันทึกหนี้สินที่คาดว่าจะเกิดขึ้น หรือ หนี้สินที่อาจจะเกิดขึ้น 3.การไม่เปิดเผยภาระผูกพันที่มีอยู่ในปัจจุบัน หรือ ภาระหนี้สินที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต 4.การสร้างรายการเพื่อล้างหนี้สินออกจากบัญชี ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยาวรักษ์ สุขวิบูลย์

(71)

71

การรายงานรายได้ให้สูงกว่าความเป็นจริง

• กิจการบันทึกเงินมั�