Developing Comprehensive Course Evaluation Guidelines: A Step towards Organizing Program Evaluation Activities in Tehran University of Medical Sciences, Iran

(1)

هلجم زكرم تاعلاطم و هعسوت شزومآ يكشزپ ،مهدزاود هرود و( ی هژ همان هرامش 1 ) ، ص 111 -111 ، 1931

ودت

ی

ن

آ

یی

ن

همان

ماظن

عماج

شزرا

ی

با

ی

هرود

اه

ی

شزومآ

ی

:

ماگ

ی

رد

اتسار

ی

ماظن

دنم

ندومن

لاعف

ی

ت

اه

ی

شزرا

ی

با

ی

همانرب

رد

هاگشناد

مولع

کشزپ

ی

نارهت

قر

ی

ه

راکمدنگ

1

،

ظع

ی

م

می

هدازازر

2 *

،

لی

لا

دص

ی

ق

روپ

3

،

دمحم

لج

یل

ی

4

،

ناگژم

رفص

ی

5

،

لوتب

ما

ین

ی

6 1 . یوجشناد یرتكد یصصخت شزومآ یکشزپ ، هورگ شزومآ ،یکشزپ هاگشناد مولع یکشزپ نارهت ، ،نارهت ناریا 2 . صصختم یرامیب یاه ،یلخاد شناد ی ،را هورگ شزومآ ،یکشزپ هاگشناد مولع یکشزپ نارهت ، ،نارهت ناریا 3 . صصختم یاهزتورپ ،ینادند شناد ی ،را هورگ اهزتورپ ی نادند ی ، هاگشناد مولع یکشزپ نارهت ، ،نارهت ناریا 4 . صصختم بط ،سناژروا شناد ی ،را هورگ شزومآ ،یکشزپ هاگشناد مولع یکشزپ نارهت ، ،نارهت ناریا 5 . سانشراك زكرم تاعلاطم و هعسوت ،شزومآ هاگشناد مولع یکشزپ نارهت ، ،نارهت ناریا 6 . کشزپ ،یمومع سانشراك زكرم تاعلاطم و هعسوت ،شزومآ هاگشناد مولع یکشزپ ا ی نار ، ،نارهت ناریا  تفایرد :هلاقم 62 / 7 / 39 نیرخآ حلاصا هلاقم : 62 / 02 / 39  شریذپ هلاقم : 62 / 02 / 39 * هدنسیون سم ؤ :لو هورگ شزومآ ،يكشزپ هاگشناد مولع يكشزپ ، ،نارهت ا ی نار  نفلت : 11355706 -260  :ربامن 11355706 -260 Email: [email protected] هنیمز و :فده ی ك ي اهراكهار زا ی مضت هوقلاب ی ن ک ی ف ی ت همانرب اه ی شزومآ ي ، ذاختا ی ک ور ی درك ماظن شزرا دنم ی با ي ناشن دوجوم دهاوش .تسا ک هدنهد ی ف ی ت اپ یی ن لاعف ی ت اه ی شزرا ی با ي همانرب كشزپ مولع هزوح رد ي يم دشاب فده . نیا سررب ،هعلاطم ي عضو ی ت لاعف دوجوم ی ت اه ی شزرا ی با ي گشناد رد همانرب ها مولع كشزپ ي ودت و نارهت ی ن شزرا لمعلاروتسد ی با ي روظنم هب همانرب هدناماس ي لاعف ی ت اه ی شزرا ی با ي هاگشناد حطس رد همانرب دوب . شور :راك پ هعلاطم ی ام ی ش ي سررب روظنم هب رضاح ي لاعف ی ت اه ی شزرا ی با ي شسرپ زا هدافتسا اب همانرب لاس رد هتخاس ققحم همان 0930 سپس .دش ماجنا آ یی ن شزرا عماج ماظن همان ی با ي هرود اه ی شزومآ ي اتن و نوتم رورم ساسا رب ی ج پ هعلاطم ی ام ی ش ي زرا هورگراک رد ناگربخ تارظن ساسا رب و یا ب ي رد و 66 ب دن ودت ی ن دیدرگ اهن رد . ی ت ره ی ک هدكشناد زا ودت هب مادقا اه ی ن ش ی هو همان شزرا ی با ي ش .دندومن هرود ی هو همان اه کچ ساسا رب ل ی تس هت ی ه هورگراک رد هدش شزرا ی با ي دروم سررب ي تفرگ رارق . ی هتفا :اه 3 ( هدكشناد 32 دصرد ) شزرا ی با ي لقادح ار هرود ی ک راب و زا هدافتسا اب ی ک و رازبا یا ی ک دروم تروص هب .دنداد ماجنا عبنم ی تارظن زا وجشناد ی ،نا سم ،ناداتسا ؤ غراف و نلاو صحتلا ی نلا و دش هدافتسا 2 هدكشناد ( 22 دصرد اتن زا هدافتسا ) ی ج شزرا ی با ي شرازگ ار دندرک ا سپ . ز سررب ي 02 ش ی هو همان لاسرا هدش کچ ساسا رب ل ی تس ، 50 ب .دش هداد دروخزاب ی رتش ی ن حارط شخب هب طوبرم دروخزاب ي ارجا و ی شزرا ی با ي رتمک و ی ن نآ هب طوبرم كشت و راتخاس ی تلا شزرا ی با ي .دوب هجیتن یریگ : تسد هب رجنم رضاح هعلاطم ی با ي هب ی ک ب رد کرتشم مهف ی ن ذ ی ناعفن زاسدنمناوت و ی نآ م دوخ هبون هب هک دش اه ي دناوت ا رد ی داج فرظ ی ت شزرا ی با ي وگخساپ و يی ب ی رتش م ؤ .دشاب رث هژاو دیلك اه : شزرا ی با ي شزرا ،همانرب ی با ي س ،رمتسم ی متس شزرا ی با ي ، شزرا ی با ي عماج

(2)

همدقم

رد لاس یاه ریخا دادعت و عونت همانرب یاه يشزومآ رد هاگشناد یاه مولع يكشزپ روشک تسا هتشاد یریگمشچ دشر . نیا شیازفا تیمک نكمم تسا رجنم هب ينابرق ندش تیفیک شزومآ يكشزپ .دوش نیاربانب مزلا تسا همانرب نازیر و تسایس ناراذگ شزومآ يكشزپ روشک نیمضت تیفیک همانرب یاه يشزومآ هزوح روکذم ار رد تیولوا همانرب یاه دوخ رارق .دنهد يكی زا یاهراكهار هوقلاب نیمضت تیفیک همانرب یاه يشزومآ ، يبایشزرا نآ و ذاختا کی دركیور ماظن دنم یارب يبایشزرا يم دشاب ( 0 .) هب روظنم یاقترا تیفیک همانرب یاه ،يشزومآ يبایشزرا هرود یاه يشزومآ رد هشقن عماج يملع هاگشناد مولع يكشزپ نارهت دروم ت أ دیک رارق هتفرگ تسا ؛ هب یروط هک رد یاهدربهار 0 و 9 هزوح ،شزومآ رب لوحت يمک و يفیک همانرب یاه يشزومآ و رارقتسا ماظن عماج يبایشزرا ينتبم رب یاهدرادناتسا یروشک و نیب يللملا یارب 022 دصرد هرود یاه يشزومآ ت أ دیک هدش تسا ( 6 .) ره دنچ ناگمه رب تیمها يبایشزرا رد یاقترا تیفیک شزومآ فقاو دنتسه ، اما هوحن یارجا تسردان نآ يم دناوت بقاوع یدنیاشوخان هب لابند هتشاد .دشاب هب ناونع لاثم ، مدع هدهاشم ت أ ریث يبایزرا یاه ينورد ماجنا هدش طسوت هورگ یاه يشزومآ رب تیفیک هورگ اه رد لاس یاه ریخا دوجو اب فرص عبانم يناسنا و يلام ، رجنم هب شیادیپ يعون يگدزلد تبسن هب يبایشزرا و مدع يیاراک نآ رد طیحم هاگشناد یاه مولع يكشزپ هدش .تسا يكی زا نیلوا و مهم نیرت تیلاعف يیاه هک هب روظنم یاقترا تیفیک يبایشزرا یاه همانرب یاه يشزومآ ماجنا دش ، نیودت یاهدردناتسا يبایشزراارف ( Metaevaluation ) طسوت

Joint Committee on Standards for Educational Evaluation رد اكیرمآ .دوب نیا اهدرادناتسا و کچ تسیل هیهت هدش زا نآ يم دناوت هب روظنم يبایزرا تیفیک يبایشزرا یاه همانرب دروم هدافتسا رارق دریگ ( 9 .) اب هجوت هب تیعماج یاهدرادناتسا ،روکذم يخرب زا اهروشک نیا اهدرادناتسا ار اب هجوت هب طیارش يگنهرف و يشزرا يصاصتخا مکاح رب يشزومآ يلاع دوخ ينیبزاب هدومن دنا ( 2 -2 .) رد یوجتسج ماجنا هدش ، هنومن يموب هدش یاهدرادناتسا يبایشزرا همانرب ای لمعلاروتسد يیاه ( Guidelines ) یارب يبایشزرا همانرب یاه يشزومآ بسانتم اب طیارش يشزومآ نامروشک تفای .دشن رد اتسار ی هدایپ یزاس یاهدربهار یاقترا تیفیک همانرب یاه يشزومآ طوبرم هب هشقن ،يملع هاگشناد مولع يكشزپ نارهت هب لابند رارقتسا کی ماظن عماج يبایشزرا ينورد رمتسم و همانرب یزیر هدش رد هدكشناد یاه هاگشناد .دوب هب نیا روظنم نیودت يلمعلاروتسد بسانتم اب طیارش صاخ هاگشناد و هدكشناد یاه نآ هک زا کی وس تیلاعف یاه يبایشزرا همانرب رد هدكشناد اه ار يهدنامزاس دنک و زا یوس رگید یوگخساپ یاهزاین هدكشناد یاه فلتخم هاگشناد دشاب ، یرورض هب رظن يم .دیسر فده زا هعلاطم ،رضاح يسررب تیعضو دوجوم يبایشزرا همانرب رد هدكشناد اه و زین نیودت لمعلاروتسد يبایشزرا همانرب یاه يشزومآ رد هاگشناد مولع يكشزپ نارهت هب روظنم مهارف ندروآ يبوچراچ یارب هیهت هویش همان یاه يبایشزرا طسوت هدكشناد اه .دوب

شور

راك

هعلاطم رضاح رد هس هلحرم ارجا .دش رد هلحرم لوا هعلاطم یا يشیامیپ اب فده يسررب تیعضو دوجوم هدكشناد یاه هتسباو هب هاگشناد مولع يكشزپ نارهت زا رظن یارجا يبایشزرا همانرب رد لاس 0930 ماجنا .دش شسرپ همان یا ققحم هتخاس لمتشم رب يبایشزرا ماظن دنم و رمتسم هرود یاه ،يشزومآ عبانم و شور یاه ،يبایشزرا يبایشزرا یازجا همانرب و دروخزاب جیاتن يحارط .دش شسرپ همان يط همان یا يمسر هب مامت نانواعم يشزومآ هدكشناد اه لاسرا دیدرگ و سپ زا يگنهامه اب نانواعم يشزومآ هدكشناد ،اه ناسانشراک دحاو يبایشزرا زکرم تاعلاطم رد هدكشناد اه روضح تفای دن و مادقا هب لیمكت شسرپ همان .دندومن تاعلاطا عمج یروآ هدش اب هدافتسا زا رامآ يفیصوت دروم هیزجت و لیلحت رارق .تفرگ

(3)

رد هلحرم مود هورگراک نیودت نییآ همان يبایشزرا هرود اب روضح ناصصختم يبایشزرا رد زکرم تاعلاطم و هعسوت شزومآ تنواعم يشزومآ هاگشناد لیكشت .دش ادتبا نوتم طبترم لماش اهدرادناتسا و لمعلاروتسد یاه يبایشزرا همانرب یاه ،يشزومآ هویش همان اه ( Plans ،) تسایس اه و هیور اه ( Policies and procedures ) و يبایشزرا همانرب رد م ؤ تاسس و هاگشناد یاه فلتخم ، رورم و شیپ سیون هیلوا نییآ همان نیودت دیدرگ . سپس شیپ سیون نییآ همان رد تاسلج ددعتم و رب ساسا جیاتن هعلاطم يشیامیپ و طیارش صاخ هاگشناد دروم حلاصا رارق .تفرگ شیپ سیون نیودت هدش رد هلحرم دعب و رد کی دركیور يتکراشم ( Participatory ) هب هدكشناد اه لاسرا و تارظن میمصت ،ناریگ دارفا لاعف رد هزوح يبایشزرا و ناصصختم طوبرم تفایرد .دش نتم يیاهن سپ زا حلاصا رب ساسا تارظن يلاسرا زا هدكشناد اه ، تحت ناونع « نییآ همان ماظن عماج يبایشزرا هرود یاه يشزومآ هاگشناد مولع يكشزپ نارهت » رد رذآ هام 0930 رد یاروش يشزومآ هاگشناد بیوصت و هب هدكشناد اه غلابا .دش لیلد هدافتسا زا هژاو هرود هب یاج همانرب رد ناونع نییآ همان دوب نیا هک رد بلغا دراوم يبایشزرا همانرب لداعم يبایشزرا لماک کی همانرب يشزومآ رجنم هب کردم رد يم هتفرگ رظن دوش ؛ رد يلاح هک يبایشزرا همانرب يم دناوت دودحم هب يبایشزرا کی هلحرم زا همانرب دننام هلحرم یزومآراک رد همانرب يكشزپ يمومع ای هلحرم يشهوژپ رد همانرب یاه يشزومآ رتکد ی ای يتح کی سرد .دشاب رد هلحرم موس هدكشناد اه مزلم هب نیودت هویش همان يبایشزرا هدكشناد رب ساسا نییآ همان هاگشناد و طیارش مکاح رب هدكشناد طوبرم .دندش رد نیلوا مدق هب روظنم يیانشآ ناگدنیامن هدكشناد اه اب میهافم يبایشزرا همانرب و زین دافم نییآ ،همان هاگراک يبایشزرا همانرب هب تدم جنپ زور رازگرب دیدرگ . هولاع رب نیا ، دحاو يبایشزرا زکرم تاعلاطم و هعسوت شزومآ هاگشناد رد لوط دنیارف نیودت هویش همان رد هدكشناد اه ، هرواشم یاه يصصخت رد بلاق تاسلج یروضح اب هدنیامن هدكشناد رد زکرم تاعلاطم هاگشناد ای روضح هدنیامن زکرم رد تاسلج نیودت هویش همان رد هدكشناد هیارا .داد هویش همان یاه يلاسرا هدكشناد اه رد هورگراک يبایشزرا يسررب دیدرگ و رب ساسا کچ تسیل هیهت هدش طسوت هورگراک دروم يبایزرا رارق تفرگ . کچ تسیل روکذم رب ساسا یاهدنب نییآ همان يبایشزرا هرود هیهت .دش سپ زا يسررب و ت أ دیی هویش همان طسوت ،هورگراک رد یاروش يشزومآ هاگشناد دروم يسررب و بیوصت يیاهن رارق .تفرگ رد تروص مدع قابطنا هویش همان اب یاهدنب نییآ همان ، يیاهدروخزاب هب تروص همان يمسر و تاسلج یروضح ای هملاكم ينفلت رب ساسا نازیم تاحلاصا دروم زاین هب هدكشناد اه هداد .دش رد تروص موزل زا همه شور یاه قوف یارب هیارا دروخزاب هدافتسا دیدرگ . سپ زا بیوصت هویش همان هدكشناد اه رد یاروش يشزومآ ،هاگشناد هدكشناد طوبرم مزلم هب یارجا هویش همان يبایشزرا هرود یاه يشزومآ .دش هب روظنم يسررب تلااكشا هدكشناد اه رد هویش ،همان یاهدروخزاب يبتک هیارا هدش هب هدكشناد اه دروم لیلحت اوتحم رارق تفرگ و يناوارف تلااكشا دوجوم رد هویش همان یاه نیودت هدش رد هدكشناد اه رب ساسا یاهروحم نییآ همان جارختسا .دش هب روظنم تیاعر لوصا ،يقلاخا تاعلاطا طوبرم هب هدكشناد اه رد همه لحارم نودب رکذ مان لیلحت و شرازگ دیدرگ .

هتفای

اه

رد هلحرم لوا همه 02 هدكشناد شسرپ همان ار لیمكت .دندرک 3 هدكشناد ( 32 دصرد ) هرود ار لقادح کی راب و اب هدافتسا زا کی رازبا و ای کی عبنم يبایشزرا دندرک . زا تارظن ،نایوجشناد ،ناداتسا سم ؤ نلاو و غراف نلایصحتلا هب بیترت رد 9 ، 6 ، 6 و 9 هدكشناد یارب يبایشزرا هرود یاه يشزومآ هدافتسا .دش نیرتشیب ءزج همانرب هک دروم يبایشزرا رارق تفرگ ، يبایشزرا دركلمع یاضعا یه أ ت يملع ( 12 )دصرد .دوب 2 هدكشناد ( 22 دصرد ) هدافتسا زا جیاتن يبایشزرا ار شرازگ دندرک و رد عومجم 9 / 26 دصرد زا هدكشناد اه هب تروص

(4)

رمتسم لقادح يكی زا عطاقم يلیصحت دوخ ار يبایشزرا درک ه ندوب د لودج( 0 .) لودج 0 : يناوارف نازیم یارجا يبایشزرا هرود رد هدكشناد اه ( 02 هدكشناد ) رد همین لوا لاس 0930 شخب اه دادعت هدكشناد ( دصرد ) ماجنا يبایشزرا هرود ( 32 ) 3 يجنسرظن زا نایوجشناد شسرپ( همان و شور یاه )يفیک ( 92 ) 9 يجنسرظن زا ناداتسا شسرپ( همان و شور یاه )يفیک ( 62 ) 6 يجنسرظن زا سم ؤ نلاو شسرپ( همان و شور یاه )يفیک ( 62 ) 6 يجنسرظن زا د شنا ناگتخومآ شسرپ( همان و شور یاه يفیک ) ( 92 ) 9 يبایشزرا دركلمع یاضعا یه أ ت يملع ( 12 ) 1 يبایشزرا تیفیک نومزآ اه ( 22 ) 2 دروخزاب جیاتن يبایشزرا ( 22 ) 2 يبایشزرا رمتسم همانرب یاه يشزومآ عطقم يسانشراک * ( 52 ) 9 عطقم يسانشراک دشرا ** ( 29 ) 9 عطقم رتکد ی *** ( 65 ) 6 عطقم یرتکد هفرح یا † ( 27 ) 6 عطقم یرایتسد †† ( 52 ) 0 عمج ( 9 / 26 ) 00 * 2 هدكشناد یاراد عطقم يسانشراک ، ** 7 هدكشناد یاراد عطقم يسانشراک دشرا ، *** 1 هدكشناد یاراد عطقم یرتکد ، † 9 هدكشناد یاراد عطقم یرتکد هفرح یا و †† 6 هدكشناد یاراد عطقم یرایتسد دندوب . رد هلحرم مود ، نییآ همان يبایشزرا هرود رد هس شخب « راتخاس و تلایكشت يبایشزرا ،هرود يحارط و یارجا يبایشزرا و هدافتسا و راشتنا جیاتن يبایشزرا » و رد 66 دنب نیودت .دش رد شخب راتخاس و تلایكشت يبایشزرا هرود ( 2 )دنب يتاعوضوم دننام فیرعت ،فافش حیحص و صخشم زا همانرب اه و هرود يیاه هک رارق تسا دروم يبایشزرا رارق دریگ و فیرعت راتخاس يبایشزرا رد هدكشناد رظندم رارق .تفرگ شخب يحارط و یارجا يبایشزرا ( نامه روط هک راظتنا يم تفر ) نیرتشیب دادعت لمعلاروتسد اه ار هب دوخ صاصتخا داد ( 09 .)دنب رد نیا شخب هدكشناد اه مزلم دندش ات همانرب اه و هرود یاه يشزومآ ار رب ساسا درادناتسا يبایشزرا ،هدرک یاهدربراک ،يبایشزرا شور اه ، عبانم يبایشزرا ، نامز و لصاوف ينامز نآ ار اب هجوت هب طیارش هدكشناد نییعت دنیامن . رد تیاهن لوصا يقلاخا ار رد يبایشزرا تیاعر و کی يبایشزرا ،ربتعم قیقد و اب تیلباق یارجا بسانم ار ي يحارط .دننک لمعلاروتسد یاه شخب هدافتسا و راشتنا جیاتن يبایشزرا ( 5 )دنب رب نییعت نابطاخم ،نآ هوحن هیارا دروخزاب و يشرازگ بسانتم اب ره هورگ زا یذ ناعفن و یریگیپ هدافتسا زا جیاتن يبایشزرا تأ دیک اد تش تسویپ( 6 .) يخرب زا اهدنب ( دننام نییعت راتخاس يبایشزرا ) يلک دندوب ات هدكشناد اه دنناوتب اب هجوت هب طیارش دوخ میمصت یریگ دننک ؛ رد يلاح هک يخرب رگید يیزج رت دندوب ات هدكشناد اه باجم هب تیاعر لقادح یاهدرادناتسا يبایشزرا دنوش . هب ناونع لاثم ، رد نتم نییآ همان هدمآ تسا : [ یرورض تسا هدكشناد اه زا عبانم دننام( یه أ ت ،يملع ،نایوجشناد سم ؤ نلاو )...و و شور یاه فلتخم شسرپ( ،همان ،هبحاصم تاسلج ثحب ،يهورگ تادنتسم )...و رد يبایشزرا هدافتسا دننک ]. رد نیع لاح رد دنب یرگید زا نییآ همان حیرصت هدش تسا هک « هدافتسا زا تارظن نایوجشناد و یاضعا یه أ ت يملع هب ناونع لقادح تاعلاطا يبایشزرا یرورض يم دشاب ». رد هلحرم موس ، 02 هویش همان يبایشزرا هرود یاه يشزومآ زا 00 هدكشناد هب تنواعم يشزومآ هاگشناد لاسرا .دش هدكشناد يكشزپ مادقا هب نیودت هس هویش همان ادج رد حطس تنواعم یاه شزومآ يكشزپ ،يمومع يصصخت و قوف يصصخت و تلایصحت يلیمكت .دومن نینچمه رد هدكشناد نادند يكشزپ زین ود هویش همان ادج یارب يبایشزرا هرود یاه نادند يكشزپ يمومع و هرود یاه يصصخت و تلایصحت يلیمكت نیودت دیدرگ . سپ زا يسررب 02 هویش همان يلاسرا رب ساسا کچ تسیل هیهت هدش ، هب 00 دروم دروخزاب يبتک هداد دش و زا 9 هویش همان يقاب هدنام زین 0 دروم نودب زاین هب دروخزاب هب

(5)

یاروش يشزومآ هاگشناد لاسرا و 6 دروم سپ زا دروخزاب يهافش و حلاصا رد اروش حرطم .دش رد ،عومجم 50 دروخزاب هب 00 هویش همان نیگنایم( 29 / 2 ) هداد .دش نیرتشیب دروخزاب طوبرم هب شخب يحارط و یارجا يبایشزرا ( 20 دروخزاب ، نیگنایم 76 / 9 ) و نیرتمک طوبرم هب راتخاس و تلایكشت يبایشزرا دوب ( 9 دروخزاب ، نیگنایم 67 / 2 .) زا نایم یاهدروخزاب هیارا هدش رد شخب يحارط و یارجا ،يبایشزرا نیرتشیب اهدروخزاب طوبرم هب « میهافم و رایعم يبایشزرا و هزوح یاه دروم يبایشزرا » و نیرتمک نآ طوبرم هب « تیلباق یارجا يبایشزرا » دوب لودج( 6 .) رد لاح رضاح و سپ زا تشذگ کیدزن هب ود لاس زا نیودت و غلابا نییآ همان ،هاگشناد 2 هویش همان يبایشزرا يیاهن هدش .تسا لودج 6 : يناوارف یاهدروخزاب هیارا هدش هب هدكشناد اه رد لاس 0936 زا رظن اوتحم شخب اه دادعت ( دصرد ) نیگنایم رد ره هویش همان راتخاس و تلایكشت يبایشزرا ( 11 / 5 ) 9 67 / 2 شرازگ و هدافتسا زا جیاتن يبایشزرا ( 76 / 09 ) 7 29 / 2 يحارط و یارجا را ز يبایش ( 96 / 12 ) 20 76 / 9 هزوح یاه دروم يبایشزرا ( 52 / 60 ) 00 0 میهافم و رایعم يبایشزرا ( 52 / 60 ) 00 0 هزوح اه ی شزرا دروم ی با ي و فلت ی ق هداد اه ( 22 / 07 ) 3 10 / 2 يیاور و يیایاپ رازبا ( 72 / 00 ) 2 52 / 2 تیلباق ماجنا يبایشزرا ( 12 / 7 ) 2 92 / 2 عمج ( 022 ) 50 29 / 2

ثحب

و

هجیتن

یریگ

هطقن عورش نیودت نییآ همان يبایشزرا هرود یاه يشزومآ رد هاگشناد مولع يكشزپ نارهت ، مازلا هشقن عماج يملع هاگشناد رب رارقتسا ماظن عماج يبایشزرا هرود رد همه هدكشناد اه و هرود یاه يشزومآ .دوب جیاتن هعلاطم یا يشیامیپ ناشن داد هک يبایشزرا همانرب هب تروص یدروم اب هدافتسا زا شور اه و عبانم دودحم رد عمج یروآ تاعلاطا و اب زکرمت رب يخرب زا یازجا نآ دننام يبایشزرا یه أ ت يملع ماجنا يم دوش ( 7 ) هک اب جیاتن ریاس و رضاح هعلاطم تاعلاطم ماجنا ش هد رد نیا هنیمز ( 3 ، 1 ) يناوخمه دراد . هعلاطم یرورم Horne و Sandmann هک اب فده يسررب نازیم هدافتسا زا يبایشزرا یاه ماظن دنم رد همانرب یاه یزاجم عطقم يسانشراک دشرا هتشر یراتسرپ ماجنا دش ، ناشن داد هک رد چیه کی زا تاعلاطم ماجنا هدش يبایشزرا یاه يعماج شرازگ هدشن تسا ( 1 .) هعلاطم يشیامیپ Horne یور رب همانرب یاه یزاجم عطقم يسانشراک دشرا هتشر یراتسرپ رد 919 هدكشناد یراتسرپ ت أ دیی هدش طسوت یاهداهن يشخبرابتعا روشک اكیرمآ ، صخشم رک د هک يبایشزرا رمتسم و ماظن دنم رد رتشیب نیا همانرب اه ماجنا يم دوش ، اما نیرتشیب عبنم دروم هدافتسا رد يبایشزرا نایوجشناد دنتسه و رد بلغا دراوم دنیارف یارجا همانرب دروم يبایشزرا رارق يم .دریگ هولاع رب ،نیا تارظن یاضعا یه أ ت يملع و نانکراک رد نیا يبایشزرا اه رظندم يمن دشاب ( 3 .) رد هزوح شزومآ يكشزپ ، اب دوجو ت أ دیک یاهدرادناتسا یاهداهن يشخبرابتعا دننام LCME ( Liaison Committee on Medical Education ) و ACGME ( Accreditation

Council for Graduate Medical Education ) رب يبایشزرا ماظن دنم و رمتسم همانرب یاه ،يشزومآ هدكشناد یاه يكشزپ رد نییعت یاهدنیارف مزلا یارب يبایتسد هب نیا رما مهم قفوم هدوبن دنا ( 02 .) هتبلا رد لاس یاه ریخا شرازگ يیاه زا يحارط و یارجا يبایشزرا همانرب یزیر هدش و رمتسم رد يخرب زا هدكشناد یاه يكشزپ شرازگ هدش تسا ( 09 -02 ) هک دادعت نآ رایسب کدنا يم دشاب . نییآ همان يبایشزرا هرود نیودت هدش رد خساپ هب زاین ساسحا هدش لماش هس شخب « راتخاس و تلایكشت يبایشزرا ،هرود يحارط و یارجا يبایشزرا و هدافتسا و راشتنا جیاتن

(6)

يبایشزرا » دوب . متاح ي و ناراكمه ، دوبن راتخاس صخشم و بسانم يبایشزرا و نیمضت تیفیک رد حطس يلم و يهاگشناد ار يكی زا شلاچ یاه يبایشزرا همانرب رد شزومآ يلاع نامروشک يفرعم دندرک ( 02 ). رد رتشیب هدكشناد اه ی هاگشناد مولع يكشزپ نارهت زین نونکات چیه یراتخاس یارب يبایشزرا همانرب دوجو هتشادن .تسا نیاربانب هورگراک يبایشزرا هب روظنم هنیداهن ندش يبایشزرا همانرب رد هدكشناد اه يكی زا تامازلا ار « نییعت راتخاس و تلایكشت يبایشزرا هرود » رارق .داد يكی رگید زا شخب یاه لباق ،هجوت صاصتخا 5 دنب زا نییآ همان هب شرازگ جیاتن يبایشزرا و هدافتسا زا نآ تسا هک ات یدودح مجح یدایز زا نییآ همان يم دشاب . لیلد نیا ،رما جیاتن هعلاطم يشیامیپ و تیمها عوضوم .تسا جیاتن يقیقحت ناشن داد رد دراوم یدودعم مه هک يبایشزرا هرود یاه يشزومآ ماجنا يم گ دری ، جیاتن نآ دروخزاب هداد يمن ش و .د دهاوش زین دیؤم نآ دوب هک شرازگ و هدافتسا زا جیاتن يبایشزرا ، هقلح دوقفم دش ه تیلاعف یاه يبایشزرا تسا ( 02 ، 05 .) نیاربانب رد یاهدرادناتسا ارف يبایشزرا و لمعلاروتسد یاه يبایشزرا نیودت هدش رد طیحم یاه رگید زین هب نیا شخب هجوت هژیو یا هدش تسا ؛ هب یروط هک مجح لباق يهجوت هب هدافتسا زا جیاتن يبایشزرا صاصتخا هتفای تسا ( 62 -07 .) لیلحت یاهدروخزاب هیارا هدش شرازگ هک درک نیرتشیب لكشم هدكشناد اه رد نیودت هویش همان ، هب میهافم و یاهرایعم ،يبایشزرا نییعت هزوح یاه دروم يبایشزرا و قیفلت ( Triangulation ) رد هداد اه دراد طابترا ؛ هب یروط هک رد رتشیب دراوم کرد يتسرد زا يبایشزرا همانرب و یازجا نآ دوجو تشادن و يبایشزرا همانرب لداعم يبایشزرا یه أ ت يملع ای يبایزرا وجشناد رد رظن هتفرگ هدش .دوب هعلاطم Rose رد نیمه هنیمز ناشن داد هک يكی زا تلاكشم يبایشزرا ناگدننک رد ،ایلارتسا دب يمهف یذ ناعفن زا يبایشزرا همانرب دوب و رد رتشیب دراوم لداعم يبایشزرا دركلمع نانکراک رد رظن هتفرگ يم دش ( 60 .) متاح ي و ناراكمه زین لكشم يبایشزرا همانرب رد ماظن شزومآ يلاع ناریا ار دوبن نابز و دنا ی هش کرتشم زا هافم ی م و تاحلاطصا شزرا ی با ي همانرب رد شزومآ لاع ي ناونع دندرک ( 02 .) ساسا رب رضاح هعلاطم جیاتن ، نیرتمک لكشم هدكشناد اه رد نیودت هویش همان ، تیلباق یارجا يبایشزرا يم دشاب ؛ هب یروط هک يبایشزرا یاه يحارط طسوت هدش رتشیب هدكشناد اه زا تیلباق یارجا ي يبسانم رادروخرب دوب ، اما زا ظاحل تقد و تحص رد حطس يبسانم تشادن رارق . تیلباق یارجا ،يبایشزرا تحص و تقد يبایشزرا زا هطیح یاه یاهدرادناتسا يبایشزراارف همانرب یاه يشزومآ تسا ( 5 .) هتفای یاه هعلاطم دا ی ب جاح رقاب ی رد صوصخ يبایشزراارف يبایشزرا ينورد يكی زا هورگ یاه يشزومآ ناشن داد هک يبایشزرا ماجنا هدش زا تیلباق یارجا طسوتم ، يلو تقد و تحص فیعض ي رادروخرب دوب ( 66 ) هک اب جیاتن هعلاطم رضاح تقباطم دراد . نینچمه Fields اب يسررب تقد يبایشزرا 61 همانرب تملاس یرامیب یاه نمزم درک شرازگ هک 5 همانرب زا تقد بوخ ي رادروخرب دوب و 69 يبایشزرا رگید تقد بوخ ای فیعض ي تشاد ( 69 .) نیاربانب نتشاد دید همه هبناج تبسن هب یاهدرادناتسا يبایشزراارف هب روظنم ت أ نیم تیفیک يبایشزرا رایسب مهم .تسا هجیتن یریگ هاگشناد مولع يكشزپ نارهت تحت کی تیریدم یزکرم و اب یراذگاو سم ؤ تیلو هب یذ ناعفن ،يبایشزرا مادقا هب نیودت لمعلاروتسد يیاه یارب يهدنامزاس تیلاعف یاه يبایشزرا همانرب رد حطس هاگشناد .دومن ره دنچ دنیارف نیودت هویش همان اه ينلاوط دوب ، اما رجنم هب يبایتسد هب کی مهف کرتشم نیب یذ ،ناعفن تیكلام يبایشزرا و یزاسدنمناوت یذ ناعفن دیدرگ ( 62 ) هک هب هبون دوخ يم دناوت رد داجیا تیفرظ يبایشزرا و يیوگخساپ رتشیب م ؤ رث .دشاب ماگ یدعب ، یارجا لمعلاروتسد یاه يبایشزرا هب روظنم هنیداهن ندومن گنهرف يبایشزرا ينورد رمتسم رد هدكشناد اه هب موهفم یرازبا تهج دشر ، اقترا و یریگدای ينامزاس .تسا رتافد هعسوت هدكشناد اه يم دنناوت شقن يگرزب رد گنهرف یزاس يبایشزرا افیا دنیامن .

(7)

ره دنچ شلاچ يیاه دننام دوبن صصخت يبایشزرا همانرب رد هدكشناد ،اه تارییغت يتیریدم و تیدودحم عبانم يلام نكمم تسا یارجا نآ ار اب يعناوم هجاوم .دزاس

یرازگساپس

زا مامت نایرجم و ناراكمه نیودت هویش همان رد هدكشناد یاه هاگشناد مولع يكشزپ نارهت و نینچمه یاضعا یاروش شزومآ هاگشناد هک داهنشیپ یاه یدنمشزرا رد هراب حلاصا نییآ همان هیارا ،دندومن يم لمع هب ركشت و ریدقت دیآ . References:

1. Mirzazadeh A, Gandomkar R. Program evaluation practical guide. 1nd ed. Tehran: Teimourzade; 1392: 6. [In Persian]

2. TUMS Comprehensive Scientific Map. [Cited

2014 Oct 10]. Available from:

http://sit.tums.ac.ir/UserFiles/main/RM%20on

%20Tums%20Map%20Edition%20-%2090.8.17.pdf. [In Persian]

3. Yarbrough DB, Shulha LM, Hopson RK, Caruthers FA. The program evaluation standards: A guide for evaluators and evaluation users. 3rd ed. California: Sage; 2011.

4. Alyami M. (dissertation). Modification and Adaptation of the Program Evaluation Standards in Saudi Arabia. Kalamazoo: Western Michigan University; 2013.

5. Jang S. The appropriateness of Joint Committee standards in non-Western settings: A case study of South Korea. In: Russon C.

The program evaluation standards in

international settings. 1th ed. Kalamazoo: Western Michigan University Evaluation Center; 2000: 41-59.

6. Chatterji M. Applying the Joint Committee’s 1994 standards in international contexts: A case study of education evaluations in Bangladesh. The Teachers College Record. 2005; 107(10): 2372-400.

7. Gandomkar R, Sadighpour L, Mirzazadeh A, Amini B, Khanjani H, Safari M. A survey of evaluation systems for educational programs at Tehran University of Medical Sciences (TUMS). The 16th Ottawa Conference on Medical Education; 2014 Apr 25-29; Ottawa, Canada. 2014: 140.

8. Horne E, Sandmann L. Current Trends in Systematic Program Evaluation of Online Graduate Nursing Education: An Integrative Literature Review. J Nurs Educ. 2012; 51(10): 570-8.

9. Horne EM. (Dissertation). Systematic

Program Evaluation of Online Nursing Education at the Master's Degree Leve: Current Practices. Athens: University of Georgia; 2013.

10. Karpa K, Abendroth CS. How we conduct ongoing programmatic evaluation of our medical education curriculum. Med Teach 2012; 34(10): 783-6.

11. Durning SJ, Hemmer P, Pangaro LN. The structure of program evaluation: An approach for evaluating a course, clerkship, or components of a residency or fellowship training program. Teach Learn Med. 2007; 19(3): 308–18.

12. Gibson KA, Boyle P, Black DA,

Cunninghamm M, Grimm MC, McNeil HP. Enhancing evaluation in an undergraduate medical education program. Acad Med. 2008; 83(8): 787–93.

13. Musick DW. A conceptual model for program evaluation in graduate medical education. Acad Med. 2006; 81(8): 759–65.

14. Hatami J, Mohammadi R, Eshaghi F. Challenges of structuring quality monitoring and evaluation in higher education in Iran. Proceedings of the 5th Conference on Quality Assurance in Higher Education; 2011 Apr 27; University of Tehran, Iran. 2011. [In Persian] 15. Fitzpatrick JL, Sanders JR, Worthen BR.

Program evaluation: Alternative approaches and practical guidelines. 4th ed. Boston: Pearson Education; 2011.

16. Stufflebeam DL, Coryn CLS. Evaluation theory, models, & applications. 2nd ed. San Francisco: Jossey-Bass; 2013.

17. Rouge JC. The origin and development of the African evaluation guidelines. New Dir Eval 2004; 104: 55-66.

18. Fraser D. National evaluation standards for Australia and New Zealand: Many questions

(8)

but few answers. New Dir Eval. 2004; 104: 55-66.

19. Widmer T. The development and status of evaluation standards in Western Europe. New Dir Eval. 2004; 104: 31-42.

20. Dijkstra J, Galbraith R, Hodges BD, McAvoy PA, McCrorie P, Southgate LJ, et al. Expert validation of fit-for-purpose guidelines for designing programmes of assessment. BMC Med Educ. 2012; 12(1): 20-8.

21. Rose K. Workshop on AES Standards Development Held on 11 October 2001. Evaluation J Australasia. 2001; 1(2): 49-51. 22. Adib hajbagheri M. Evaluation of an

evaluation. Iran J Med Educ 2002; 2 (0): 7-8. 23. Fields J. (dissertation). A Meta evaluation of

evaluations of health care programs that employ the chronic care model. Kalamazoo: Western Michigan University; 2013.

(9)

Strides in Development of Medical Education

Journal of Medical Education Development Center 2015; 12(Supplement 1):111 -118

Developing Comprehensive Course Evaluation Guidelines: A Step towards

Organizing Program Evaluation Activities in Tehran University of Medical

Sciences, Iran

Roghayeh Gandomkar1, Azim Mirzazadeh2*, Leyla Sadighpour3, Mohammad Jalili4, Mojgan Safari5,

Batool Amini6

1. Ph.D. Student in Medical Education, Department of Medical Education, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran

2. Specialist in Internal Medicine, Associate Professor, Department of Medical Education, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran 3. Prosthodontist, Associate Professor, Department of Prosthodontics, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran

4. Specialist in Emergency Medicine, Associate Professor, Department of Medical Education, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran 5. Education Studies and Development Center, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran

6. General Practitioner, Education Studies and Development Center, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran

 Received: 18 Oct, 2014  Received Corrected Version: 10 Jan, 2015  Accepted: 14 Jan, 2015

٭Correspondence: Department of Medical Education, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran  Tel: (+98) 21 8895 5712  Fax: (+98) 21 8895 5712  Email:[email protected]

Background & Objective: One of the potential strategies for ensuring the quality of educational

programs is adopting a systematic approach to its evaluation. Current evidence indicates the lack of high quality program evaluation activities in the field of medical education. The aim of this study was to review the current status of program evaluation activities in Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran, and formulate guidelines to promote program evaluation activities at the University level.

Methods: A survey was conducted to investigate the current conditions of program evaluation

using a questionnaire in 2012. Then, the comprehensive course evaluation guidelines, consisting of 22 items, were developed based on literature review, survey results, and experts’ opinions. Finally, each affiliated school developed its own evaluation plan. The evaluation taskforce reviewed evaluation plans using a checklist.

Results: Using one tool or resource, 9 schools (90%) conducted course evaluation at least once.

The views of students, faculty, staff or alumni were used occasionally. Moreover, 4 schools (40%) reported the evaluation results. After reviewing 14 submitted course plans based on the checklist, 51 feedbacks were provided. Most and least feedbacks were related to evaluation design and implementation and evaluation infrastructure, respectively.

Conclusion: The process of developing guidelines and plans resulted in stakeholders reaching a

common understanding of course evaluation, and in turn, creating evaluation capacity and more accountability.

Key Words: Program evaluation, Ongoing evaluation, Evaluation system, Comprehensive