Munich Personal RePEc Archive
Designing Comprehensive Cluster
Policies in Developing Countries:
Perspectives for Morocco
Benner, Maximilian
September 2013
Online at
https://mpra.ub.uni-muenchen.de/49594/
!!"# $
%
# & '
( % )
%
# & *
% ) +
* # &
) #
% % % % %
, -" .
!!" ) 0
1 !!"2 ) ) ) #
, %
) 3 # & ) )
) # & ) # , %
1 -" - 2# &
)
#
' ) # &
%
# & )
1 ) 2 #
% ) ) *
) # '
#
%
) #
& # $
# &
) )
# % )
) )
% 1 2
# 4
5$ $ 6# $ 78 %
% *
# $ )
% % #
* 19 -"""2 78 % %
) ) #
$ % ) # &
# , % )
% % # $ -" % )
5 ' 6 % 5
6% 5 (. 6 % %
5 4 : ; & & 6 # & & 4 : ; %
3 ) <
0 ) # $ %
) * 0
# $ % = #
% $
$ * ) * 1 -" . 2# $ 3
) # $
% )
+
1 -" - 2# > ) %
) )
5 6 #
$ * * % 5 ;
: :6# & * $ $
) # & ; : :
#
& 3 ) %
* # > % % * #
$ % 0 1 -" 2
) 1 -" . 2# &
) * %
*
1 ) % % 2#
) % ? ;
: :# & % % )
#
> ; ; : :
# $ , * * @
# &
) 3 A # & )
% % # $
% # # 1 > ; # #2#
$ %
) )
0 1 -" 2#
% * # $
1 # # > !!B C*DE & !!D -.-E & 7 -""
.-E 7 -""F -=.E GH -""C -FDE ? -""D !CE < -""! FB2#
0 * 5 I 6 17 -""D2%
# ? %
5 ; 6 #
5 : : 6 1 -$2# , -$
% 1 # # % % %
2% * % % # , -$
A 3 # , % 5 -$ J: : 6%
) 5 -$ , 6 # ?
% ) -$ & < # 4
# &
# & -$ ) 3
1$ # #E 7 -""D2#
, % -$ % %
# $ $ $
; : :% -$ )
#
% 3
# 4
& ."
) 78 14( -""D =D2#
? 3 # $ * 3 %
% & 1) 7 2% 4 A ?
G % ' # 3 %
5 ? 6 -" "
& ) ) ) )
#
) % # # *
1 -""!E -" - E -" - 2# )
) #
) 1-" - E
-" - 2# $ * # & %
% %
? # #
& ) )
1. 1
0 2 # &
)
# &
5 6 )
1 > !!B C*DE & !!D -.-E & 7 -"" .-E
7 -""F -=.E GH -""C -FDE ? -""D !CE < -""! FB2#
$ * ) ) *
1 -" . 2 3 % % 3
)
# 4 % ) %
) ) %
# ? %
0 ) %
) #
2. ) ) ) ) %
) 0 #
) *
1 # # 3 2%
1 # # 2% ) # &
#
3. $ % 0
2 & )
%
) #
2 & # $
) %
)
#
2 & * # $
%
# $ %
# ,
* #
&
0 0
#
4. 4 %
# & )
#
&
# $ % %
# & )
#
! " #
#
7 + ) ▪ K
▪ ) + A *
▪ ) 78 L
▪
▪ M
▪ 9 1 # #
78 L ) 2
9 ) ▪ K
▪ ) + A *
▪
▪ 4 A
▪ M
▪ 9 1 # #
78 L ) 2
, ) 1 # #
) 2
▪ K
▪ ) + A *
▪ ) 78 L
▪
▪ 4 A
▪ M
▪ ,
▪ 9 1 # #
78 L ) 2
, ▪ (
▪ ?
▪ (
▪ 1 2 )
▪
▪ $ * )
▪ 9 1 # #
78 L ) 2
1 2
▪ ▪ ▪
) ▪ &
▪ &
▪ A
▪
▪ %
▪ M )
▪ M )
▪ M 0 78 0 1 # #
2
▪ ? 1
2
▪ $
▪ ? )
78
▪ M ) *
▪ $
▪
▪ M
▪
1 # # 2
▪ 9 1 # #
78 L ) 2
> 3
1 2
▪ A
▪
▪ % %
▪ M 0 1 # #
2
▪ ? 1
2
▪ ? )
▪ M ) *
▪
▪ M *
▪ M *
▪ 4
▪ M
▪
1 # # 2
▪ ? ) %
▪ M *
N ▪ A
▪
▪ % %
▪ M 0 1 # #
2
▪ ? 1
2
▪ ? )
▪ M ) *
▪
▪ M *
▪ M *
▪ 4
▪ M
▪
1 # # 2
▪ ? ) %
$ ▪ ,
▪ $ *
▪ ? ) %
▪ $ 1 # # )
2
▪ )
▪ M
▪ ?
▪ M 0 78 0 1 # #
2
▪ M
, ) ▪ % %
▪ M ) *
▪ $
▪
▪ M
, 1-" . =*C2#
%
)
# & ) #
$ !
& # &
I 3
0 17 -""D CB*
DD2# ,
# & * ) #
! " % "
& ' (
% " ▪ (
?
▪
?
▪ >
( ,
▪ $ % &
▪ 7$ 17
2
▪ 7
1 # # )
2
▪ 9 1 # # 2
' ) &
▪ ( &
▪ ,
▪ $ 1 $
2
▪ ' ( 1' , (
2
▪ $
▪ > $$ ?
% ▪ J( 1 2
▪ &
▪ 7
▪
$
▪ 9
▪ ; : : ▪ -$%
% 3 %
3 % #
, ) ) ) 7 1-""D CB*DDE 4( -" E $ -" -2#
$ ' ( %
# $ 1 : 2
5$ 6#
$ ) -""!% # $ ) F
: 0 1 7$2 ) -""-# & *
)
) # ' ( 1
2 , ( ) 5
(6 ) -""- 1 ? -" E 4( -" 2#
4
> $$ ) % + # & > $$ ?
% % % %
# , * 3 ?
& ? 1$ -" -2#
% # #
% % % % %
I % ) % % %
-" -2%
# , %
; : : $- #
& # $
) # $ %
& * # , % )
* )
# * 3 1 # #
2 % 1
2# * %
) * L * ) )
) * ; : :#
)
) %
# & &
.# & E
)
) # &
) ) 1
2 * * % # &
* ) 0
%
1&N(&2#
)
O O
0 *
0 1
( ) 3 ) ) & .#
% # #
)
1 -" . 2# * %
& . ) * )
* # $ *
! " "
# & ' (
K
▪ ?
7
%
$ % ; : :
▪ 1 *2 4 3
7
% $ % 7$
▪ ?
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ 1 *2 4 3
9 %
▪ ?
) + A *
; : :
▪ M %% 78
$-L L 3 L
3 L #
▪
) 78 L
; : :
▪ M %% 78
$-L L 3 L
3 L #
▪
▪ ?
7
%
$ % ; : :
▪ 1 *2 4 3
7
% $ % 7$
▪ ?
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ 1 *2 4 3
9 %
▪ ?
4 A 1 2
▪ ? 7 % $ % ; : : ▪ , 7
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
% $ % 7$
▪ ?
9
▪ ?
, ? %
▪ 7 %
$ % ; : :% 7$
▪
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ M ▪ ? 7 % $ % ; : :
▪ 1 *2 4 3
7
% $ % 7$
▪ ?
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ 1 *2 4 3
9
▪ ?
9
1 # #
78 L )
2
7
%
$ % ; : :% 7$
▪ 9
9 % % 78
%
$-L L 3 L
3 L #
▪ 9 ( ▪ ? 7 % $ % ; : :
▪ 1 *2 4 3
7
% $ % 7$
▪ ?
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ 1 *2 4 3
9 ▪ ? ? ▪ ? 7 % $ % ; : : ▪ ( ) ▪ (+
9 % % 78
▪ ( )
7
% $ % 7$
▪ ? 9 ▪ ? ( ▪ ? 7 % $ % ; : :
▪ 1 *2 4 3
7
% $ % 7$
▪ ?
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ 1 *2 4 3
9 ▪ ? 1 2 ) ▪ ? 7 % $ % ; : :
▪ 1 *2 4 3
7
% $ % 7$
▪ ?
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ 1 *2 4 3
9
▪ ?
; : :
▪ M %% 78
$-L L 3 L
3 L #
▪ $ * ) ▪ ( ? ▪ $ % 7$ ▪ 9 ▪ ? % ▪ , ▪ ? $ % 7$ ▪ ,
M % 78 %
( ?
▪ )
▪ ? 3 L #
▪ , 9 ▪ ? ? % ( ? ▪ , ▪ ? ( ? ▪ ) $ % 7$ ▪ , ▪ ?
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ , 9 ▪ ? ▪ ? 7 % $ % ; : : ▪ ( ) ▪ (+ 7 % $ % 7$
▪ ?
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ ( )
▪ (+
9
▪ ?
& $ % & ' )
&
▪ )
7
% $ % 7$
▪ ?
M
▪ (
9
▪ ?
& $ % & ' )
&
▪ )
7
% $ % 7$
▪ ?
M
▪ (
9
▪ ?
▪ ?
$ % & ' ) &
▪ ( * )
% $ % 7$
▪ ?
%
$-L L 3 L
3 L #
▪ A
9
▪ ?
; : :
▪ 3 L 3 L $-L L#
▪ % % ▪ ? 7 % $ % ; : :
▪ 1 *2 4 3
7
% $ % 7$
▪ ?
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ 1 *2 4 3
9 ▪ ? M ) ▪ ? ▪ 7 % $ % 7$
▪ ?
M % 78
▪ 1 *2 4 3
9 ▪ ? M ) ▪ ? ( ? ▪ 7 % $ % 7$
▪ ?
M % 78
▪ 1 *2 4 3
9
▪ ?
M 0 78 0
1 # # 2
> ( ,
▪ )
0 78 0
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
9
▪ ?
M 0
1 # # 2
$ % & ' ) & ▪ ( * ) 9 ▪ 4 9 ▪ ? ? 1 2
? % $ % & ' ) & %
? % $% ' (
▪ 4 3
▪ ? ▪ > ( ? ▪ $ % 7$
▪ 4 3
▪ ?
▪
9
▪
$ $ % & ' )
& ▪ > ( ? ▪ 7 % $ % ; : : ▪ $-L L
3 L 3 L #
▪
? )
78
▪ ?
$ % & ' ) &
▪ ( * )
7
% $ % 7$
▪ ?
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ 1 *2 4 3
▪ ? ?
) ▪ ?
$ % & ' ) &
▪ ( * )
7
% $ % 7$
▪ ?
9 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ 1 *2 4 3
9
▪ ?
? )
▪ ?
$ % & ' ) &
▪ ( * )
7
% $ % 7$
▪ ?
9 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ 1 *2 4 3
9 ▪ ? M ) * 7 % $ % ; : : ▪ $-L L
3 L 3 L #
▪ $ ▪ ? > ( , ▪ ) 7 % $ % 7$
▪ ?
M % 78
▪ 1 *2 4 3
9 ▪ ? 7 % $ % ; : : ▪ 9 7 % $ % 7$
9 % % 78
%
$-L L 3 L
3 L #
▪ 9
9 %
▪ ? 4 ▪ ? 7 % $ % ; : : ▪ , * 7 % $ % 7$
▪ ?
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ , *
9
▪ ?
1 # # 2
▪ ?
7
%
$ % ; : :
▪ 1 *2 4 3
7
% $ % 7$
▪ ?
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ 1 *2 4 3
9
▪ ?
M *
( & % ' (
▪ 1 *2 4 3
▪ ?
7
%
$ % ; : :
▪ 1 *2 4 3
7
% $
▪ ?
M * ( & % ' (
▪ 1 *2 4 3
▪ ?
7
%
$ % ; : :
▪ 1 *2 4 3
7
$ % 7$ ▪ ? ? ) 1 2% $ ▪ ( ) M * ▪ ? 7 % $ % ; : :
▪ 1 *2 4 3
7
% $ % 7$
▪ ?
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ 1 *2 4 3
9 ▪ ? , ( ? % , ▪ , ) ▪ , 7 ▪ , ) 9 ▪ , ) $ *
$ % & ' ) &
▪ ? *
3
▪ & )
$
1 # # ) 2 ▪ ?
7
%
$ % ; : :
▪ 1 *2 4 3
7
% $ % 7$
▪ ?
M % 78 %
$-L L 3 L
3 L #
▪ 4)
9
▪ ?
▪ ? % $ % 7$
▪
▪ ?
%
$-L L 3 L
3 L #
▪
9
▪ ?
M ) * ; : :
▪ M %% 78
$-L L 3 L
3 L #
▪
% ) )
) )
# & ) *
# & . %
*
# & % A
# ( 1 -" . 2 #
$ % ) * ; : :#
( * % % )
# ' % 5 )* 6
% # # # 4 % )
) 1 # # %
% #2#
% * ) )
0 )
# 0 0 )
1 -" 2% ) ) #
) 5N -"-"6# $ )
-" -"-"% " -" " ) ) A
1 -" E $ -" -2#
* # ,
) 1 -" . 2#
*
)
* )
# > ) % #
# $ )
) % %
1 J H -" -E -" - 2# & %
# &
#
)
# , %
) # & 3 #
% 1 -" - 2#
#
4
# %
#
(' 1& -" "2% #
& )
3 *
) ) % * # &
)
A 1) )
* ) 2 ) %
1 # #
2# ' % # 4
) ) 1&
-" "E -" - 2#
$ %
% %
* # & 3 %
# & %
# ? % (
(M0 (
% )
*
% ) *
) #
)
) ( ) )
'
> ; 1 # #2 LL)))# *
# 1-F#"C#-" .2#
% 7#% ? % # 1-" 2
! " # $% & % ' % ( ( ,
' # -.!# ( , #
% >#% J H % K# 1-" -2 ) " % " % # * " % + ! % , %
" - . %/# & "% " " 01.
#2# , M #
% # 1-""!2 )% 1 " "2 3 " % " "(, (,
% N # C% $ -""!*"B# & > % LL)))# * # *
# L L, (,P-""!*"BP # 1-F#"C#-" .2#
% # 1-" 2 $ " " # 4 ) 5 " % %
2 -$ " / # 20 7
' # B"CBC% LL # # * # LB"CBCL L 7 P PB"CBC#
1-F#"C#-" .2#
% # 1-" - 2 " # ) ! 6 5 $% " % ' " ! (
- " /# ) /" 7 $% / 3 0 H 9$&#
% # 1-" - 2 " / " 8 /# " " % "
% (M 9H , ( ' # -==%
LL)))# # L L P L? L ) L
L) P-==PM # 1-F#"C#-" .2#
% # 1-" - 2 " /# " $ 1 9(, (, % N # "% $ -" -*
" # & > % LL)))# * # * # L L-" -*
" P # 1" #"D#-" .2#
% # 1-" . 2 " / "( 7 ' # BB-=C%
LL # # * # LBB-=CL L 7 P PBB-=C# 1-F#"C#-" .2#
% # 1-" . 2 $ " / " " "( 7 ' # B.!-B%
LL # # * # LB.!-BL L 7 P PB.!-B# 1" #"D#-" .2#
% #% > % # 1 !!B2 $ % " % ) # $% :;" / 3 "
9 "(9 % ' ) Q 7 #
? % (# K# 1-""D2 4
# $ % M#% % J# 1 2 $% " &
> % # # 1-" -2 $ "" " " " (
< $ , % & % -" -%
LL)))# # #A L ) L& , *> P-" -# 1."#"C#-" .2#
$ 1 # #2 3 " # 7 " " 3 " " 3 " - :30
LL)))# # # L # R$ SDC8 S 1-F#"C#-" .2#
$ 1-" -2 <" + " "" 3 " (
< $ , % & % -" -%
LL)))# # #A L ) L $*, *-" -# 1."#"C#-" .2#
9 % 9# 1-"""2 & # $ & " %
/ -! -B.*-==#
4( 1 2 1-""D2 & " # % % "
/ ( 4 ( * #
4( 1 2 1-" 2 " # :=;= #
" "( 4 ( *
#
% # (# 1 !!"2 $% "(7 !!D# ' ) Q ?
#
7 % # 1-""F2 < 3 ) 7 # 1
7 2 $ > " % 5 ) " % " % =" -B=*-=C#
7 1-""D2 < 3 " #
:==? :=;@ LL)))# # # L L L &(# 1-F#"C#-" .2#
& % ,#% 7 % # 1-"" 2 7 # % % 1 " " 1 %
+ "A / (7 $ 7 ' # BD#
J ) ( 7 #
& 1-" "2 % & > ) ( '
7 , 4 )# (' 7 #
% # # & $ 7 %
LL #) # L$'& (' L7 L4 )('
# 1"-#"D#-" .2#
& % J# 1 !!D2 # $ , % # 1 2 " "
& " # B . %/ $ % / "(9 --F*
-.C#
% #% < % # 1-""!2 % , R G N T
# 14 R 4 )
2 $ >T U % 7# 1 2 . ! ! (
GH % # 1-""C2 " " C " % "1 ! & #
8 " "" D % . ! " " ! " + " "
"" " B1 D" %"( - " "
8 # 8 " "" & A " "" 1 "
7 " % % 1 " 3 " % " ' " <"